Aşırı düşük teklif açıklamalarında üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri nasıl değerlendirilmelidir (KİK)

Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü tarafından yapılan 2017/316297 ihale kayıt numaralı “Ankara – Çankırı 2X3 Bölünmüş Yolu Km:(0+000 – 17+000) Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Farklı Seviyeli Kavşaklar, Üstyapı ve Bsk Yapımı ve Km:17+000 – 69+ 000 Arası İkmal İşi” ihalesine ilişkin olarak Mau Yapı İnşaat Anonim Şirketi – Mehmet Ali Ünal İnşaat Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 24.01.2018 tarihli ve 2018/UY.I-259 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Davacı Mau Yapı İnşaat A.Ş. – Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 5. İdare Mahkemesinin 30.04.2018 tarihli ve E:2018/524, K:2018/1067 sayılı kararı ile “davanın reddine” karar verilmiştir.

Daha sonra davacı Mau Yapı İnşaat A.Ş. – Mehmet Ali Ünal İnş. Taah. Mad. San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı tarafından Ankara 5. İdare Mahkemesinin kararı hakkında temyiz yoluna başvurulması üzerine, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 28.09.2018 tarihli ve E:2018/2133, K: 2018/2649 sayılı kararında “…Hukuki Değerlendirme: Dava konusu Kurul kararının davacı iş ortaklığının üçüncü, dördüncü ve beşinci iddiaları yönünden başvurunun reddine yönelik kısmı incelendiğinde;

Aktarılan düzenlemelerden, ihale komisyonunca, teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tekliflerinin reddedilmeden önce belirlenen süre içinde teklifte önemli olarak tespit edilen bileşenlerle ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, sorgulamaya konu iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgelerin sunulmasının gerektiği, isteklilerin sunacakları analizlere dayanak teşkil eden belgeler olarak “üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri”nin de sayıldığı görülmektedir.

Uyuşmazlığa konu ihalede, davacı iş ortaklığı tarafından “Ekskavatör ve dragline tipi makineler 100 HP (1 Yd3)” analiz girdisi için teklif edilen 55.000-TL tutarı tevsik etmek üzere, satıcı firma olarak Dikiciler İnşaat Madencilik San. ve Tic. A.Ş. kaşe ve imza bilgisine yer verilen fiyat teklifinin sunulduğu, “Ekskavatör ve dragline tipi makineler 210 HP (21/2 Yd3)” analiz girdisi için teklif edilen 60.000,00-TL tutarı tevsik etmek üzere ise, satıcı firma olarak aynı şirketin fiyat teklifinin sunulduğu, teklif edilen fiyatların “Ekskavatör ve dragline tipi makineler 100 HP (1 Yd3)” ve “Ekskavatör ve dragline tipi makineler 210 HP (21/2 Yd3)”in satın alma bedelini oluşturduğu, söz konusu makinelere ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13. maddesi uyarınca fiyat teklifi ile açıklama yapılabileceği, bu itibarla, davalı idarece iş makinelerinin edinim bedellerinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklanamayacağından bahisle davacının üçüncü, dördüncü ve beşinci iddiaları yönünden tesis edilen başvurunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, davalı idarece, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan söz konusu fiyat teklifleri ve maliyet tutarı tespit tutanakları hakkında hiçbir değerlendirme yapılmadan, iş makinelerinin edinim bedellerinin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınarak açıklanamayacağı gerekçesiyle başvurunun reddine karar verildiğinin anlaşılması karşısında, söz konusu üçüncü, dördüncü ve beşinci iddialar hakkında, sunulan fiyat teklifleri ve maliyet tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği yönünden bir değerlendirme yapılarak davalı idarece karar verilmesi gerektiği açıktır.

Dava konusu Kurul kararının davacı iş ortaklığının yedinci iddiası yönünden başvurunun reddine yönelik kısmı incelendiğinde;

Davacı iş ortaklığı tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, taş imalatlarının yapımına esas taş ocağının yerinin tevsikini ve ilgili hususları gösteren, itinerer, internet uydu görüntüsü çıktıları, bazalt taş ocağı bilgisini gösteren STK Mad. İş Sağ. Güv. Müş. Müh. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. kaşe ve imza bilgisinin ve K-M Kocalar Mad. İnş. Nak. Ak. San. ve Tic. Ltd. Şti. kaşe ve imza bilgisine yer verilen yazılar, işletme izin belgeleri, işyeri ruhsatı, Çevresel Etki Değerlendirme Belgesi, imza sirküleri, sözleşme gibi belgelerin sunulduğu ve dava konusu Kurul kararında taş ocağı mesafe bilgilerinin tevsikini gösteren (itinerer, internet uydu görüntüsü çıktıları vb.) belgelerle, ilgili taş ocağı mesafesinin tevsikine yönelik yapılan açıklamaların yeterli kabul edilebileceğine yer verildiği, ancak davacı iş ortaklığı tarafından ayrıca sunulan ve başvuruya konu ihaleye özgü hazırlanan belgelerin (örneğin:malzeme verileceğine ilişkin sözleşme) fotokopi olduğu gerekçesiyle idarece tesis edilen işlemin yerinde olduğuna karar verildiği görülmüştür.

İhaleye ait Sözleşme Tasarısının “Ocakların temini” başlıklı 33.1. maddesinde, bu işte malzeme ocaklarının “yükleniciler” tarafından temin edileceğine yer verilmiş olup, taş ocağına esas ruhsat ve taahhütler ile ilgili belgelere ilişkin hususların ihale üzerinde bırakılan “yükleniciler” için bağlayıcılığının bulunduğu kuşkusuzdur. Bu itibarla, sözleşmenin ifasına yönelik belgelere ilişkin hususun, yüklenici olmayıp henüz “istekli” sıfatını taşıyan davacı iş ortaklığı için teklifinin uygun bulunmamasına gerekçe oluşturmayacağı açıktır. Ayrıca, istekliler tarafından takdiren yapılan açıklamalardan dolayı tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılamayacağı da izahtan varestedir.

Bu itibarla, davacı iş ortaklığının yedinci iddiası yönünden dava konusu Kurul kararının hukuka aykırı olduğu anlaşıldığından, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında da hukukî isabet bulunmamaktadır.

…

dava konusu Kurul kararının 3. 4. 5. ve 7. iddialar yönünden başvurunun reddine ilişkin kısmının iptaline…” şeklinde gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1- Kamu İhale Kurulunun 24.01.2018 tarihli ve 2018/UY.I-259 sayılı kararının, 3, 4, 5 ve 7’nci iddialarına ilişkin yapılan değerlendirme kısımlarının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, başvuru sahibinin 3, 4 ve 5’inci iddialarının esasının yeniden incelenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.