Aşırı düşük teklif açıklamasında faaliyet konusuyla örtüşmeyen proforma faturalar geçerli kabul edilebilir mi (KİK)

Türkiye Elektrik İletim A.Ş Genel Müdürlüğü (TEİAŞ) 7.İletim Tes. ve İşl. Gr. Md. tarafından 03.10.2014 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2014/108697 ihale kayıt numaralı “36 Ay Süreli Sosyal Tesislerin Temizlik ve Bakımı, Yemekhane, Lokal, Çay Ocaklarının İşletilmesi İle Doğalgaz Isı Merkezi Personeli Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Beker Enerji Elektrik İnşaat Müşavirlik Emlak Gıda ve Tem. Hiz. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin 03.11.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.11.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibi 17.11.2014 tarih ve 39052 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.11.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 14.11.2014 tarihli ve 2014/UH.I-3993 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,” karar verilmiştir.

Davacı Beker Enerji Elektrik İnşaat Müşavirlik Emlak Gıda ve Tem. Hiz. Taah. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada, Ankara 4’üncü İdare Mahkemesinin 09.03.2015 tarihli E:2015/90, K:2015/227 sayılı kararında, “…Dava konusu kararın, davacı şirketin; başvuru dilekçesinde ihale üzerinde kalan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken sunulan belgelerde proforma fatura başlığı yerine teklif mektubu ifadesinin kullanılması gerektiği yolundaki iddiasının reddine ilişkin kısmı yönünden; ihale üzerinde bırakılan ve aşırı düşük fiyat açıklaması sunan firmaca temizlik sarf malzemelerine ilişkin olarak proforma fatura ve satış tutarı tespit tutanağı sunulduğu, Tebliğin 79.2.2.1’inci maddesinde yer alan “Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.” açıklaması uyarınca söz konusu belgede yukarıda belirtilen ibare ile birlikte meslek mensubunun imzasının, iletişim bilgilerinin ve kaşesinin bulunduğu, yine aynı malzeme giderlerine ilişkin sunulan satış tutarı tespit tutanağının da Ek-0.6 standart formuna uygun olduğu, motor yağı giderine ilişkin olarak ise fiyat teklifi ile fiyat teklifine dayanak teşkil eden satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu ve sunulan satış tutarı tespit tutanağının Ek-0.6 standart formuna uygun olduğu, ayrıca sunulan fiyat teklifi üzerinde Tebliğ’in yukarıda belirtilen maddesine uygun ibarenin yer aldığı, meslek mensubu tarafından iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle imzalanıp kaşelendiği, sunulan açıklama belgelerinin mevzuata uygun olduğu, sunulan proforma faturanın içerik olarak Tebliğ hükümleri uyarınca fiyat teklifi şeklinde düzenlendiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Dava konusu kararın, ihale üzerinde bırakılan firmanın sunduğu benzin ve motor yağının fiyatlarının EPDK’nın belirlediği fiyatların altında olmadığı yönündeki iddiasının reddine ilişkin kısmı açısından; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında benzin giderine ilişkin olarak Petrol Ofisi’nin 13/09/2014 tarihli internet çıktısının sunulduğu ve KDV hariç litre fiyatı olarak 4,17 TL üzerinden maliyet hesabı yapıldığı, söz konusu fiyatın ise EPDK’nın sitesinden alınmış olan Isparta iline ait ilan tarihi ile ihale tarihi arasında yer alan akaryakıt bayi fiyatlarının üzerinde olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Dava konusu kararın, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak işçilere ödenen tutar ile 36 aylık istenen malzeme için teklif edilen toplam tutarın hayatın olağan akışına aykırı olduğu iddiasının reddine ilişkin kısmı yönünden; Kamu İhale Genel Tebliği’nin79.3.1. maddesinde “…Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez…” hükmüne yer verildiğinden; usulüne uygun olarak aşırı düşük fiyat açıklamasında bulunan isteklinin sunduğu bedelin hayatın genel akışına ve ticari gerekçelere aykırılığı nedeniyle teklifin reddedildiği ve mevzuatta yer verilen usule uygun olarak teklif verildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Dava konusu kararın, işçilik gideri dışındaki diğer malzeme ve ekipman giderleri için öngördüğü fiyatları tevsik etmek üzere sunmuş olduğu belgelerin gerçekten belgeye konu malzemelerin ticareti ile iştigal eden bir kişiden alınıp alınmadığı, belge konusu malzemelerin ihale Teknik Şartnamesi’nde aranan şartları sağlayıp sağlamadığı hususlarının belirlenebilmesi için belge konusu malzemelerin alış ve satış faturalarının ilgili meslek mensuplarından istenilmesi gerektiği ve ayrıca ihale konusu iş için istenen söz konusu malzemeler için fiyat alınan yerin sicil tasdiknamesinde yanmış koyun gübresi ve çim tohumu imal ve satıcılığının meslek dalı olarak bulunması gerektiği, eğer bulunmuyorsa bu durumun 5362 sayılı Kanun’un 68’inci maddesine aykırı olduğu, bu aykırılığa rağmen ihale üzerinde bırakılan istekliye yasal olarak alım satımının yapılamayacağı malzeme ve ekipmanlara ilişkin olarak fiyat teklifi verildiği yönündeki iddiasının reddi yönünden ise; ihale üzerinde bırakılan Hazarpir firmasının işçilik gideri dışındaki diğer malzeme ve ekipman gideri için proforma fatura aldığı ARKN İnşaat Organizasyon Gıda Temizlik Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin ana sözleşmesindeki faaliyet konularına yönelik yayınlanan 20/05/2011 tarihli ve 7819 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi içeriğinde fiyat teklifindeki temizlik malzeme ve ekipmanlarıyla motor yağının faaliyet konuları arasında bulunduğu görülmekle birlikte yine aynı proforma faturadaki yanmış koyun gübresi ve çim tohumunun kullanımı ile alım satımını kapsayan bir faaliyet alanına rastlanılmadığı, ARKN İnşaat Organizasyon Gıda Temizlik Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin söz konusu malzemelere ilişkin proforma fatura düzenleyemeyeceği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bu malzemeler açısından sunmuş olduğu proforma faturanın Tebliğin 29.2.2.1. maddesinde belirtilen “Üçüncü kişilerden alınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir. ” hükmüne uygun olmadığı kanaat ve sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; dava konusu işlemin, ihale konusu iş için istenen söz konusu malzemeler için fiyat alınan yerin sicil tasdiknamesinde yanmış koyun gübresi ve çim tohumu imal ve satıcılığının meslek dalı olarak bulunması gerektiği iddiasının reddine ilişkin kısmı yönünden iptaline, davanın, dava konusu kararın başvuru dilekçesinde aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken sunulan belgelerde proforma fatura başlığı yerine teklif mektubu ifadesinin kullanılması gerektiği iddiası ile benzin ve motor yağının fiyatları belirlenirken EPDK’nın belirlediği fiyatların altında olmadığı iddiasının ve ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılacak işçilere ödenen tutar ile 36 aylık istenen malzeme için teklif edilen toplam tutarın hayatın olağan akışına aykırı olduğu iddialarının reddine ilişkin kısımları yönlerinden reddine,” gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 14.11.2014 tarihli ve 2014/UH.I-3993 sayılı kararının, ihale konusu iş için istenen söz konusu malzemeler için fiyat alınan yerin sicil tasdiknamesinde yanmış koyun gübresi ve çim tohumu imal ve satıcılığının meslek dalı olarak bulunması gerektiği iddiasının reddine ilişkin kısmı yönünden iptaline,

2- 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale üzerinde bırakılan Hazarpir Taah. Paz. İnş. Tem. Bilg. Don. San. ve Tic. Ltd. Şti.- Elfa Taah. İnş. Tem. Tic. Ltd. Şti.- Derviş Doğan İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.