Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihale komisyonunun teklifi kabul etmesi hukuka aykırı mıdır (KİK)

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Başhekimliği tarafından 01.09.2016 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 2016/245166 ihale kayıt numaralı “Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesinin İhtiyacı Olan Elektrik Enerjisi” ihalesine ilişkin olarak, CLK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, 11.01.2017 tarihli ve 2017/UM.III-137 sayılı Kurul kararı ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle, CLK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. tarafından açılan davada, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 21.09.2017 tarihli ve E:2017/697, K:2017/2503 sayılı kararı ile“…Dava dosyasının incelenmesinden; Çukurova Üniversitesi Balcalı Hastanesi Başhekimliği tarafından 01.09.2016 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi’nin İhtiyacı Olan Elektrik Enerjisi” ihalesine katılan davacı şirket tarafından verilen teklifin Çukurova Üniversitesi tarafından yapılan başka bir İhalenin zeyilnamesi ile karışması üzerine gönderilen teklifin geri alınarak her türlü vergi resim ve harçtan ari olarak aktif elektrik bedeli üzerinden teklif vermesi sonucunda en avantajlı teklifi vermesi sebebiyle ihale üzerinde kalan davacı şirket tarafından 18.11.2016 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun reddi üzerine yaptığı 02.12.2016 tarihli itirazen şikayet başvurusunun da Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde aşırı düşük tekliflerin tespiti ve bunların değerlendirilmesine ilişkin kriterlerde ayrıntılı bir belirlemenin yapılmadığı, dolayısıyla idarelerin yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde takdir yetkisine sahip olduğu göz önüne alındığında, idare tarafından söz konusu kaleme ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi üzerine bırakılması işleminin anılan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmediğinden, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı gerekçesiyle reddedildiği ve davacı şirketin ikinci iddiası ile ilgili olarak davacıya ait geçici teminat tutarının teklifinin %3’üne isabet eden kısmının gelir kaydedilmesi, aşan kısmının ise iade edilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine karar verilmesi üzerine bakılan davanın da söz konusu 11.01.2017 tarih ve 2017/UM.III-137 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

1. İddia Yönünden;

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin ve dava konusu ihaleye ait idari şartnamenin değerlendirilmesinden; ihale komisyonunun verilen teklifleri, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit etliği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği ve bu yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendirerek, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddine karar vereceği; teklifi, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan teklifleri sorgulama yapmadan kabul veya reddedemeyeceği, bu konuda ihale komisyonuna takdir yetkisi tanınmadığı sonucuna varılmıştır.

Uyuşmazlık konusu olayda; idarece gerçekleştirilen ihalede yaklaşık birim fiyatın 0,341600 TL toplam yaklaşık maliyetinin 9.383.344,13-TL olarak belirlendiği, davacının teklif ettiği birim fiyatın 0,1899970 TL toplam teklifin 5.218.249,08-TL olduğu, davacıdan sonra en avantajlı ikinci teklifin dahi birim fiyatı 0,283000TL olmak üzere toplam 7.773.672,10-TL olduğu, dolayısıyla davacının vermiş olduğu 5.218.249,08-TL teklifin idarece belirlenen yaklaşık maliyete ve diğer tekliflere göre oldukça düşük olduğu görüldüğü, davacının yanlış teklif verdiği hususunun vermek istediği ilk teklif olan 7.994.668,86-TL üzerinden %3 olarak hesaplanan 300.000,00 TL’lik geçici teminat mektubundan da anlaşıldığı zira hayatın olağan akışına göre 5.218.249,08-TL teklif vermek isteyen bir tacirin 156.547,47-TL geçici teminat mektubu vermesi gerekirken bu oranın neredeyse iki katı olan 300.000,00 TL tutarında teminat vermeyeceği, davacının teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklife ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmekteyken davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır…

2. İddia yönünden;

…

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşmeyi imzalamak zorunda olduğu, aksi takdirde isteklinin geçici teminatının gelir kaydedileceği ve 4734 sayılı Kanun’un 58’inci maddesi gereğince istekli hakkında ihalelere katılmaktan yasaklama hükümlerinin uygulanacağı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanun’un 33’üncü maddesinde, ihalelerde teklif edilen bedelin % 3’ünden az olmamak üzere istekliler tarafından verilecek tutarda geçici teminat alınacağı hükmüne yer verildiği ve söz konusu teminat tutarı açısından bir alt sınır getirilmiş olmakla birlikte, teminat tutarının üst sınırının isteklilerin takdirine bırakıldığı görülmektedir.

Olayda, gerek Ankara 13. İdare Mahkemesinin 10.03.2017 tarih ve E:2017/211, K:2017/761 sayılı kararı gerekse Mahkememizin iş bu kararı uyarınca davacının teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi ve bu teklife ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmekteyken davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığına hükmedilmesi nedeniyle geçici teminatın gelir kaydını gerektiren halin, ortadan kalktığı görülmekte olup dava konusu işlemin davacıya ait geçici teminat tutarının teklifinin %3’üne isabet eden kısmının gelir kaydedilmesi, aşan kısmının ise iade edilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine ilişkin kısmında da hukuka uyarlık görülmemiştir…” şeklinde gerekçe belirtilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

1- Kamu İhale Kurulunun 11.01.2017 tarihli ve 2017/UM.III-137 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince, başvuru sahibinin teklifine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve irat kaydedilen geçici teminatın iade edilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.