Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması hukuka aykırı mıdır (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin kârsız yaklaşık maliyetin altında olduğu ve söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihalenin sonuçlandırılması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin “2013 Yılı Çöp Atık Toplama, Nakli ve Orhangazi İlçesi İle Belediye Hizmet Binalarının Temizlenmesi İşi” olduğu, söz konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet türü olmadığı, idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin, kanuni asgari ücret ve piyasa fiyatları esas alınarak 3.413.268,17 TL olarak belirlendiği, %17 oranında olmak üzere 580.255,59 TL kâr öngörülerek toplam yaklaşık maliyetin 3.993.523,76 TL olarak hesaplandığı, kâr hariç yaklaşık maliyetin 3.413.268,17 TL olduğu,

İhale komisyonu tarafından geçerli tekliflerin aritmetik ortalamasının alındığı ve bulunan 3.544.998,00 TL değerinin 1,17 kâr oranına bölünmesi suretiyle aşırı düşük teklif sınır değerinin 3.029.912,82 TL olarak hesaplandığı, geçerli teklif sahibi isteklilerin teklif tutarlarının bu değerin üzerinde olduğu, ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın teklif tutarı 3.249.996,00 TL olan Elbir Temizlik San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, teklif tutarı 3.840.000,00 TL olan başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla birlikte, Kamu İhale Kurulu’nun istikrar kazanmış kararları gereğince teklif tutarları kârsız yaklaşık maliyetin altında olan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

Netice itibariyle, teklif tutarı idare tarafından belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin altında olan Elbir Temizlik San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu, bununla birlikte sunulacak aşırı düşük teklif açıklamasının objektif kriterlere göre değerlendirilebilmesi için idare tarafından açıklama istenilecek “önemli maliyet bileşenleri“nin açıkça belirlenerek anılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Elbir Temizlik San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.