Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan teklifin kabulü ihale sürecinin şeffaflığını nasıl etkiler (KİK)

Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yapılan 2023/1302877 ihale kayıt numaralı “O-PVC Temiz Su Borusu ve Ek Parçaları” ihalesine ilişkin olarak İkitürk Dış Ticaret Yatırım ve Taahhüt Anonim Şirketi-Yılmazer İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi İş Ortaklığı itirazen şikâyet başvurusunda bulunmuş ve Kurulca alınan 14.02.2024 tarihli ve 2024/UM.II-288 sayılı karar ile “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,” karar verilmiştir.

Davacı İkitürk Dış Ticaret Yatırım ve Taahhüt Anonim Şirketi-Yılmazer İnşaat Taahhüt Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi İş Ortaklığı tarafından anılan Kurul kararının iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle açılan davada, Ankara 9. İdare Mahkemesinin 02.04.2024 tarihli E:2024/383, K: 2024/553 sayılı kararında “Dosyanın incelenmesinden; Kocaeli Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 19.12.2023 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen O-Pvc Temiz Su Borusu ve Ek Parçaları ihalesine ilişkin olarak davacılar tarafından yapılan şikâyet başvurusunun reddi üzerine yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin Kamu İhale Kurulu’nun 14.02.2024 tarih ve 288 sayılı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlık konusu ihalede yaklaşık maliyetin 40.574.090,00 TL olarak belirlendiği, ihalenin üzerinde bırakıldığı davacı şirket ortaklığının teklif ettiği bedelin 18.630.000,00 TL olduğu, ihalenin diğer istekli FMB Hırdavat Makine Elektrik İnşaat Yedek Parça Taahhüt Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklif tutarının 27.948.970,00 TL olduğu, diğer istekli Geoflow Toprak Altı Damla Sulama San ve Tic. A.Ş.nin teklif tutarının ise 65.400.000,00 TL olduğu, davacıların 18.630.000,00 TL teklifinin ihaleyi yapan idarece aşırı düşük olarak değerlendirilmediği, buna yapılan itirazen şikâyet başvurusunun ise; aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin adı geçen firma üzerinde bırakılmasının idarenin takdir yetkisinde olduğu gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmıştır.

Davacılar tarafından kendileri tarafından verilen 18.630.000,00 TL’lik teklifin yaklaşık maliyetten yüzde 55 oranında; diğer iki teklifin aritmetik ortalamasından da yüzde 61 oranında düşük olduğu, teklif fiyata dâhil olacak bazı önemli girdiler dikkate alınmadığından ticari hayatın olağan akışına aykırı biçimde aşırı düşük teklif sundukları yönünde beyanda bulundukları anlaşılmıştır.

Bu durumda; ihale üzerinde bırakılan davacıların teklifinin yaklaşık maliyetin hayli altında olduğu ve davacılar tarafından söz konusu fiyatın önemli girdiler dikkate alınmadan belirlendiği beyan edilerek ihale konusu işi gerçekleştirmelerinin mümkün olmadığı iradesinde bulunulduğu dikkate alındığında, davacılar tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu üzerine, anılan maddede belirtilen iki ölçüte göre (diğer teklifler veya yaklaşık maliyet) Kurulca bir değerlendirme yapılmak suretiyle davacıların teklifinin “aşırı düşük teklif olarak” değerlendirilip değerlendirilmeyeceği hususunda bir karar verilmesi ve verilen tekliflerin şartnamede belirtilen hususları taşıyıp taşımadığı hususlarında aşırı düşük teklif sorgulaması yapılabilmesi amacıyla düzeltici işlem belirlenmesi yolunda işlem tesis edilmesi gerekirken, bu konudaki takdirin ihaleyi yapan idarede olduğu belirtilerek tesis edilen itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.

Nitekim benzer bir uyuşmazlıkta Danıştay Onüçüncü Dairesi’nin 10.01.2023 tarih ve E:2022/4454, K:2023/23 sayılı kararı, 21.06.2017 tarih ve E:2011/3001, K:2017/2087 sayılı kararı ve 22.12.2017 tarih ve E:2012/1133, K:2017/4172 sayılı kararı da aynı yöndedir.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline,…” denilerek dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Anayasa’nın 138’inci maddesinin dördüncü fıkrasında, yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğu, bu organlar ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyeceği ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyeceği hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28’inci maddesinin birinci fıkrasında, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecbur olduğu, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan kararın icaplarına göre Kamu İhale Kurulunca işlem tesis edilmesi gerekmektedir.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde “Başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verilir. Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, bu talep tarihini izleyen otuz gün içinde Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesi yapılır ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemez. Diğer hallerde başvuru bedeli iade edilmez. Bu fıkranın (1) numaralı bendi uyarınca tahsil edilen bedel hiçbir durumda iade edilmez.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 9’uncu alt bendinde, başvuru sahibinin iddialarının tamamında haklı bulunması halinde, Kurul kararı ile itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine karar verileceği, Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi üzerine, Kurum tarafından itirazen şikâyet başvuru bedelinin iadesinin yapılacağı ve son ödeme tarihine kadar geçen süre için faiz işlemeyeceği, diğer hallerde ise başvuru bedelinin iade edilmeyeceği hüküm altına alınmış olup, anılan Mahkeme kararı sonrasında, başvuru sahibinin, iddiasında haklı olduğu tespit edildiğinden itirazen şikâyet başvuru bedelinin başvuru sahibine iadesine yönelik Kurul kararının bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kuruma yazılı talebi halinde itirazen şikâyet başvuru bedelinin ( 82.018,00 TL) iade edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1- Kamu İhale Kurulunun 14.02.2024 tarihli ve 2024/UM.II-288 sayılı kararının iptaline,

2- Anılan Mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

3- Başvuru bedelinin Kurul kararının başvuru sahibine bildirimini izleyen otuz gün içinde başvuru sahibinin Kamu İhale Kurumuna yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.