Asker öğretmenlik süresinin sözleşmeli öğretmenlikten sayılmaması ve eşitlik ilkesinin ihlali iddiası değerlendirmesi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/5208-S.22.7928

BAŞVURU NO : 2021/19217

KARAR TARİHİ : 15/04/2022

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Asker öğretmen olarak görev yaptığı sürenin sözleşmeli öğretmenlik süresinden sayılması taleplidir.

BAŞVURU TARİHİ : 09/11/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran özetle; Milli Eğitim Bakanlığına bağlı sözleşmeli öğretmen olarak görev yapmaktayken

07/08/2020 tarihinden itibaren Yedek Subay Öğretmen olarak askere alındığını, askerlik hizmetini öğretmen olarak görev yeri olan Şırnak ili Cizre ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde aynı kurumda yerine getirdiğini, sözleşmeli öğretmenlerin üç yıl görev yaptıktan sonra kadroya geçtiklerini, askerlikte geçen süresini Milli Eğitim Bakanlığı emrinde aynı göreve devam ederek geçirmesine rağmen söz konusu sürenin Bakanlık tarafından sözleşmeli öğretmenlik süresinden sayılmadığını, bu durumun da kadroya geçmesinde bir yıllık gecikmeye neden olduğunu, ayrıca yer değiştirme veya proje okullarına geçiş işlemlerinde zorunlu hizmet ve hizmet süresi gibi şartları sağlamasına rağmen mağduriyet oluştuğunu, şikâyetten ziyade durumun eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesini istediğini, kendisiyle birlikte 2018 yılı Temmuz ayında atanan bir öğretmenin, aynı süre görev yapmalarına rağmen 2022 yılında tayin isteyebilecek veya proje okullarına geçebilecek ya da kadrodan doğan mali ve sosyal haklarını kullanabilecek iken kendisinin askerlikte geçen süresi dikkate alınmadığından aynı hakları 2024 yılında kullanmaya başlayabileceğini belirtmiş olup hususun incelenerek askerlikte geçen sürelerinin sözleşmeli öğretmenlik süresinden sayılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kurumumuzun 23/11/2021 tarihli ve – sayılı bilgi ve belge talebine istinaden

Millî Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünden alınan 30/11/2021 tarihli ve – – sayılı yazıda özetle; Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında görev yapacak sözleşmeli öğretmelerin istihdamını düzenleyen 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Ek 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrası ve Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin “Yeniden hizmete alınma” başlıklı 23 üncü maddesinin birinci fıkrası düzenlemeleri kapsamında; Şırnak ili Cizre ilçesi Katran

Ortaokulunda Sözleşmeli Bilişim Teknolojileri Öğretmeni olarak görev yapan başvuranın, asker öğretmen olarak görev yaptığı sürede sözleşmeli öğretmen hizmet sözleşmesinin feshedilmiş olması nedeniyle, asker öğretmen olarak görev yaptığı hizmetinin sözleşmeli öğretmen hizmeti olarak sayılmasının mümkün olmadığı belirtilerek, adı geçen öğretmene ait hizmet belgesi gönderilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;

3.1) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi

düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir…

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”,

3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin

birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5) 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun

Hükmünde Kararnamenin Ek 4 üncü maddesinde “(1) Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir.

(2) Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme

Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından

Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır. Sözleşmeli öğretmenliğe yapılan atama, sözleşmenin imzalanmasıyla geçerlilik kazanır. Sözleşme, imzalanmadan herhangi bir hak doğurmaz.

(3) Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli öğretmenler, can güvenliği ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen öğretmenin eşi bu öğretmene tabidir. Sözleşmeli öğretmenler, aday öğretmenler için öngörülen adaylık sürecine tabi tutulur. Sözleşmeli öğretmenlerden sözleşme gereği üç yıllık çalışma süresini tamamlayanlar talepleri halinde bulundukları yerde öğretmen kadrolarına atanır. Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az bir yıl daha görev yapar, bunlar hakkında adaylık hükümleri uygulanmaz…

(7) Sözleşmeli öğretmenliğe atanacakların başvuruları, sözlü sınava alınacakların belirlenmesi, sözlü sınav konuları, sözlü sınavın usul ve esasları, atanmaları ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar

Millî Eğitim Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.”,

6) 03/08/2016 tarihli ve 29790 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına

İlişkin Yönetmeliğin;

6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin amacı, öncelikle kalkınmada birinci

derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Millî Eğitim Bakanlığının boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdamına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,

6.2) “Yeniden hizmete alınma” başlıklı 23 üncü maddesinde “(1) Doğum ve askerlik sebebiyle hizmet

sözleşmesi feshedilen sözleşmeli öğretmenlerin pozisyonu saklı tutulur ve bunlar istekleri hâlinde ayrıldıkları eğitim kurumunda yeniden hizmete alınır.

(2) Yeniden hizmete alınacak sözleşmeli öğretmenlerin; a) Sözleşmelerinin feshi sebebiyle iş sonu tazminatı almamış olmaları, b) Doğum sebebiyle hizmet sözleşmesini feshedenlerin, doğum izninin bitiminden itibaren en geç bir yıl; askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilenlerin ise terhis tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yeniden istihdam edilmek üzere yazılı talepte bulunmaları, gerekir.

(3) Bu maddenin ikinci fıkrasına göre yazılı talepte bulunanlar, yazılı taleplerini takip eden en geç otuz gün içinde sözleşmeli öğretmenliğe döndürülür.

(4) Bu madde çerçevesinde yeniden istihdam edilecek sözleşmeli öğretmenler ile yapılacak sözleşme eski sözleşmenin devamı niteliğindedir.

(5) Sözleşmeli öğretmenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmeleri nedeniyle sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içinde sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri hâlinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe sözleşmeli öğretmen olarak atanmak üzere başvuruda bulunamaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

8) Şırnak ili Cizre ilçesi Katran Ortaokulunda Sözleşmeli Bilişim Teknolojileri Öğretmeni olarak görev

yapmakta olan başvuran, asker öğretmen olarak kendi okulunda görev yapması nedeniyle asker öğretmen olarak görev yaptığı sürenin sözleşme süresinden sayılmasını talep etmektedir (§1).

9) 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede (§5); sözleşmeli öğretmenlerden sözleşme gereği üç yıllık

çalışma süresini tamamlayanların, talepleri halinde bulundukları yerde öğretmen kadrolarına atanacağı, öğretmen kadrolarına atananların, aynı yerde en az bir yıl daha görev yapacağı düzenlenmiştir.

10) Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Millî Eğitim Bakanlığının boş

öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları

Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdamına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelikte (§6); askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilen sözleşmeli öğretmenlerin pozisyonunun saklı tutulacağı ve istekleri hâlinde ayrıldıkları eğitim kurumunda yeniden hizmete alınacakları, yeniden hizmete alınacak

sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmelerinin feshi sebebiyle iş sonu tazminatı almamış olmaları ve askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilenlerin terhis tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yeniden istihdam edilmek üzere yazılı talepte bulunmaları gerektiği, yazılı talepte bulunan sözleşmeli öğretmenlerin yazılı taleplerini takip eden en geç otuz gün içinde sözleşmeli öğretmenliğe döndürülecekleri, söz konusu düzenleme çerçevesinde yeniden istihdam edilecek sözleşmeli öğretmenlerle yapılacak sözleşmenin, eski sözleşmenin devamı niteliğinde olacağı hususlarına yer verilmiştir.

11) Dosya kapsamında yer alan ‘Sözleşmeli Personel Görev Listesi’nden başvuranın; 01/10/2018 tarihli

sözleşme ile göreve başladığı, her yıl sözleşmesinin yenilendiği, 07/08/2020 tarihinde askerlik nedeniyle sözleşmesinin feshedildiği, 09/08/2021 tarihinde sözleşme düzenlenerek sözleşmeli öğretmenliğe döndüğü ve göreve başladığı anlaşılmaktadır.

12) Buna göre; bahsi geçen mevzuat düzenlemelerinin başvuranın sözleşmeli öğretmen olarak göreve

başladığı tarihte yürürlükte olduğu, sözleşmeli öğretmen olarak görev yapmaktayken askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilmiş olan başvuranın pozisyonunun saklı tutulmuş olduğu, ayrıldığı eğitim kurumunda isteği üzerine yeniden hizmete alınmış olduğu hususu ve idare tarafından yapılmış olan; asker öğretmen olarak görev yaptığı sürede sözleşmeli öğretmen hizmet sözleşmesinin feshedilmiş olması nedeniyle, başvuranın asker öğretmen olarak görev yaptığı hizmetinin, sözleşmeli öğretmen hizmeti olarak sayılmasının mümkün olmadığı yönündeki açıklamalar dikkate alındığında, idare tarafından mevzuat çerçevesinde işlem tesis edilmiş olduğu kanaatine varılmıştır.

13) Diğer taraftan, kendisiyle birlikte 2018 yılı Temmuz ayında atanan öğretmenin, aynı süre görev

yapmalarına rağmen 2022 yılında tayin isteyebilecek veya proje okullarına geçebilecek ya da kadrodan doğan mali ve sosyal haklarını kullanabilecek olmasına karşın, kendisinin askerlikte geçen süresi dikkate alınmadığından, aynı hakları 2024 yılında kullanmaya başlayabileceği durumunun eşitlik ilkesi açısından değerlendirilmesi talebine ilişkin ise; başvuran ile aynı dönemde göreve başlayanlardan askerlik hizmeti ile ilişiği olmayanların başvuranla aynı hukuki statüde olduğundan ve dolayısıyla eşitlik ilkesinin zedelendiğinden bahsedilemeyeceği değerlendirilmiştir.

14) Nitekim Anayasa Mahkemesinin 29/11/2017 tarihli ve E.2017/150. K.2017/162 sayılı kararında da

“Anayasa’nın 10. maddesinin birinci fıkrasında “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.”; dördüncü fıkrasında “Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.” ve son fıkrasında “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” denilmektedir. Maddede yer verilen eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin kanunlarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere kanunlar karşısında ayrım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle aynı durumda bulunan kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlali yasaklanmıştır. Kanunlar eşitlik ilkesine uygun bir şekilde, aynı veya benzer durumda bulunanlar için haklarda ve ödevlerde, yararlarda ve yükümlülüklerde, yetkilerde ve sorumluluklarda, fırsatlarda ve hizmetlerde eşit davranılmasını sağlayacak kurallar içermelidir. Ancak durum ve konumlarındaki özellikler, bazı kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir.

Farklı hukuksal durumda bulunanların ayrı kurallara tabi tutulması ise Anayasa’da güvence altına alınmış olan eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz.” denilmektedir (https://www.corpus.com.tr/#!/AnayasaMahkemesi Erişim: 06/04/2022).

15) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin başvuruya konu edilen işlemlerinde

hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği tespit edilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mardin İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,

Kararın BAŞVURAN ile MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi