|
ÖZET: Uyuşmazlık, başvuranın 31/08/2015 – 15/02/2016 tarihleri arasında geçici görevde bulunduğu yer için 6245 sayılı Harcırah Kanunu çerçevesinde harcırah ödemesi talebinin reddine ilişkindir. İlgili mevzuat incelendiğinde, 6245 sayılı Kanun’un 15. maddesi, kıta halinde ve bir kumanda altında hareket eden askeri birliklere mensup personelin yolda geçen süreler için yol masrafı ve yevmiye ödenmeyeceğini belirtmektedir. Başvuranın görevli olduğu Hadımköy Jandarma Komando Taburunun, Diyarbakır iline birlik halinde hareket ettiği ve iaşe ile konaklama ihtiyaçlarının Lice 1’inci Jandarma Komando Alay Komutanlığı tarafından karşılandığı tespit edilmiştir.
Başvurana, güçlendirilmiş yemek bedeli ve ek tazminatlar ödenmiş olması nedeniyle, geçici görev yolluğu ödenmemesi yönündeki işlem hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebi reddedilmiş ve yapılan işlemin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir. Bu durum, 6245 sayılı Kanun’un 15. maddesindeki istisnalar çerçevesinde başvuranın geçici görev yolluğu talebinin reddedilmesine yol açmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
BAŞVURU NO : 2016/3095 2016/ 3095
KARAR TARİHİ : 01/02/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1-Jandarma Genel Komutanlığı (Re’sen)
2-Lice 1’inci Jandarma Komando Alay
Komutanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, geçici görevde bulunduğu görev yeri ile ilgili olarak 6245 sayılı Harcırah
Kanunu çerçevesinde tarafına harcırah ödenmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 24/07/2016 24.7.2016
I. USÛL
A. Başvuru Süreci 1. Başvuru, Kurumumuz elektronik ortamda gönderilen 24/ 07/ 2016 tarih ve evrak sayısı ile kayıt altına alınan gerçek kişiler için başvuru formu vasıtasıyla yapılmıştır . Başvurunun karara bağlanması için 14/ 06/ 2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına geçilmiş olup, 30/ 12/ 2016 tarihli ve 2016/ 3095 başvuru sayılı “Ret Karar Önerisi”yle Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
1 / 10B. Ön İnceleme Süreci
2. Yapılan ön inceleme neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği, başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği, başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
3. Ayrıca yapılan ön incelemede; başvuruya konu idare olarak Lice 1’inci Jandarma Komando Alay
Komutanlığı gösterilmiş ise de başvuru konusu uyuşmazlığın çözümünde Jandarma Genel
Komutanlığı’nın da konuyla ilgili karar alıcı olduğu tespit edildiğinden, ilgili Yönetmeliğin 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı’nın başvuruya konu idareler arasında gösterilmesine karar verilmiştir .
II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları 4. Başvuran özetle; İstanbul-Hadımköy J.Komd .Tb .K.lığı’nın 20/ 08/ 2015 tarihinden itibaren
Teröristle Mücadele Harekatını desteklemek kapsamında Lice 1’inci J.Komd .Alay K.lığı emrine verildiğini, bu kapsamda Tim Komutanı olarak görevli bulunduğu Hadımköy J.Komd .Tb .K.lığı – 2.
J.Komd .Bl .K.lığı – 2J.Komd .Timinin, 5442 Sayılı Kanun çerçevesinde mülki makamların ve İçişleri
Bakanlığı’nın bizzat görevlendirmesi ile sırf askeri nitelikte olmayan, emniyet ve asayişin tesisi, kolluk hizmetlerinin yerine getirilmesi maksadıyla ve geçici görev ile Kulp İlçe J.K.lığı – Panak
J.Krk .K.lığı emrindeki Kemharçe Üs Bölgesinde 31.08.2015- 15.02.2016 tarihleri arasında görevlendirildiğini, 4.1. 6245 Sayılı kanunun 15 inci maddesi ve J.Gnl .K.lığının “ 31.07.2013 tarih ve
MLY : Ve Mali Ynt .D.Mali Ynt .Ş. sayılı 6496 Sayılı Kanuna ilişkin Mali
Uygulamalar konulu emri” gereğince Lice 1’inci J.Komd .Alay Komutanlığı
Loj .Şb.Müdürlüğü’nden, geçici görevde kaldığı aylara ait, iaşe ve konaklama durumunu gösterir çizelgenin yapılmasını talep ettiğini, ancak red cevabı verildiğini, Loj .Şb.Müdürlüğünce, tarafına gönderilen üst yazıda güçlendirilmiş tayin bedeli aldığı gerekçesi ile ödeme yapılamayacağının bildirildiğini, şifahen de mahkemeden talep etmesinin beyan edildiğini, 4.2. Diğer taraftan 2014 yılında Iğdır-Suveren J.Komd .Tb K.lığı emrinde görevli iken KarsKağızman İlçe J.K.lığı emrine birlik olarak geçici görevlendirildiklerini ve 6245 sayılı Harcırah
Kanunu’nun 15’incı maddesi kapsamında Kars İl J.K.lığınca harcırah ödemesinin yapıldığını, ayrıca
Mali Hizmetler Birimi Başkanlığının Jnet sayfasında Mali Sorunları Danışma Merkezine gelen sorunlar ve cevaplar içinde yer alan 28/ 08/ 2014 tarihli takip formunda, güçlendirilmiş yemek bedeli alan personele geçici görev yolluğunun da ödenebileceğine ilişkin görüş bulunduğunu, ayrıca bu hususla ilgili AYİM 3’üncü Daire Başkanlığının 10/ 03/ 2016 tarihli, Esas Nu.: Karar
Nu sayılı Kararının bulunduğunu, belirterek, 4.3. 31/ 08/ 2015 – 15/ 02/ 2016 tarihleri arasında geçici görevde bulunduğu görev yeri ile ilgili 6245 sayılı Harcırah Kanunu çerçevesinde tarafına harcırah ödemesinin yapılmasını talep etmektedir .
2 / 10B. İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları
5. Kurumumuz tarafından 24/ 08/ 2016 tarihli ve E. sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Jandarma Genel Komutanlığının 26/ 09/ 2016 tarihli, MLY.: ve
Mli Ynt .D.Mali .Mali İnc . ve Değ .Ks . sayılı ve “J.Asb.Üçvş . Adıyla
Yapılan Başvuru Hk .” konulu yazısında özetle;
Söz konusu talebe ilişkin olarak; a . İstanbul İl J.K.lığınca yapılan inceleme neticesinde gönderilen İstanbul İl J.K liğinin 21 Eylül
2016 tarihli, HUK.: sayılı “J .Asb Üçvş Adıyla Yapılan
Başvuru” konulu yazısı ile; ( 1) Söz konusu personelin başvurusunda belirttiği tarihlerde Hadımköy J.Komd .Tb .K.lığında görevli olduğu, ( 2) Hadımköy J.Komd .Tb .K.lığının Diyarbakır iline birlik olarak görevlendirildiği, ( 3) Müracaat sahibi personelin yeme ve konaklama giderlerinin Lice 1’inci J.Komd .A.K.lığınca karşılandığı tespit edildiğinden 6245 sayılı Harcırah Kanun’un 15’inci maddesi gereği ayrıca geçici görev yolluğu ödemesi yapılamayacağının bildirildiğini, b. Lice 1’inci J.Komd A.K.lığınca yapılan inceleme neticesinde gönderilen Lice 1’inci
J.Komd .A.K.lığının 21 Eylül 2016 tarihli, MLY . sayılı “J.Asb.Üçvş nın Başvurusu” konulu yazısı ile; ( 1) Adı geçen personele, söz konusu dönemde 5668 sayılı Bedelen Besleme Kanunu’nun EK- 1’inci maddesi kapsamında, 2015 yılı Eylül ayında 682,38 TL, Ekim ayında 731,89 TL, Kasım ayında 195,51 TL, Aralık ayında 496,90 TL, 2016 yılı Ocak ayında 676,20 TL, Şubat ayında ise 324,36 TL
“Güçlendirilmiş Yemek Bedelinin” ödendiği, ( 2) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 28/A ve 28/B maddeleri kapsamında ek ve ilave ek tazminatlarının ödendiği, ( 3) Hadımköy J.Komd .Tb .K.lığının birlik halinde ve bir kumanda altında hareket ettiği, ( 4) 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun Askeri Birliklerde Harekâtta Harcırah başlıklı 15’inci maddesinde “Kıta halinde ve bir kumanda altında hareket eden askerî birliklere mensup subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile sivil memur ve hizmetlilere yolda geçen süreler için yol masrafı ve yevmiye verilmez . Ancak intikal ettikleri yerde yeme ve konaklama ihtiyaçları karşılanmayanlara ilk 90 gün için tam, takip eden 90 gün için 1/ 2 oranında gündelik, yeme ve konaklama ihtiyaçlarından herhangi birisi karşılanmayanlara ise ilk 90 gün 1/ 2 oranında, takip eden 90 gün için 1/ 4 oranında gündelik ödenir . 180 günü aşan görevlendirmeler için gündelik verilmez . Memuriyet mahalli dışında yurt içi limanlarda gemide geçirilen günler için yukarıdaki hükümlerden yararlanmayanlara sadece 90 gün için 1/ 4 oranında gündelik ödenir . Bu madde kapsamında gündelik ödenenlere 33 üncü madde uyarınca ayrıca konaklama giden ödenmez .
Diğer taraftan bu hareket, kıtanın daimi yer değiştirmesi veya diğer kuruluşa girmesi için olursa bunlara ayrıca aile ve yer değiştirme masrafı verilir ….”hükmünün yer aldığı,
3 / 10( 5) Personelin iaşe ve konaklama ihtiyaçlarının Devlet tarafından karşılanması nedeniyle, Hadımköy
J.Komd .Tb .K.lığının tarafından, adı geçen personele geçici görev yolluğu ödenmesi için herhangi bir belge düzenlenmediği, ( 6) Diğer taraftan, personelin kendisine ilgi 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 15’inci maddesi kapsamında harcırah ödenmesi için iaşe ve konaklama durumunu gösterir çizelgenin hazırlanarak gönderilmesi hususundaki dilekçesine, iaşe ve konaklama ihtiyaçlarının Devlet tarafından karşılanması nedeniyle, herhangi bir ödeme yapılmasının uygun olmadığı yönünde cevap verildiği, ( 7) Ayrıca, başvuru ekinde gönderilen AYİM 3’üncü Daire Başkanlığının 10 Mart 2016 tarihli, Esas
Nu.:2015 / 1359 Karar Nu.:2016 / 347 sayılı Kararın ve Mali Sorunları Danışma Merkezine yapılan başvuru cevabının personel dilekçesine esas konuyu kapsamadığının bildirildiği, Bu kapsamda; a . AYİM 3’üncü Daire Başkanlığının 10 Mart 2016 tarihli, Esas Nu.:2015 / 1359 Karar Nu.:2016 / 347
Kararının; “ …Davacının 6245 sayılı Harcırah Kanunu kapsamı içerisinde bir personel olduğu ve
Kanunun 14/ 1’inci maddesinde tarif edildiği şekilde kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde bir yere gönderilen personel statüsünde olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır . Bu durumda davacının 02.06.2015- 16.07.2015 tarihleri arasında Hakkari/Çukurca 2.Hd.Tug .Loj Des .K.lığı emrine yurt içi geçici olarak görevlendirilmesi nedeniyle yurt içi geçici görev yevmiyesine müstahak olduğu, davacıya söz konusu tarihler arasındaki geçici görevi ile ilgili yurt içi geçici görev yevmiyesinin ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır …” 6245 sayılı Harcırah
Kanunu’nun 14/ 1 maddesi kapsamında yapılan geçici görevlendirilmelerde personelin iaşe ve yatma ihtiyacının görevlendirilen birlik tarafından karşılanması nedeniyle ödenmeyen geçici görev yolluğu işleminin iptaline ilişkin verildiği, b. Mali Sorunları Danışma Merkezine yapılan başvuru cevabının; 5668 sayılı Bedelen Besleme
Kanun kapsamında iaşe edilen birliğe 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14/ 1 maddesi kapsamında günü birlik veya 2- 3 gün süreli yapılan görevlendirilmelerde yurt içi geçici görev yolluğu ile birlikte güçlendirilmiş yemek bedelinin de ödenebileceğini kapsadığı, c . Kars İl J.K.lığı ile yapılan şifahi görüşmede ise; personelin 2014 yılında Kars-Kağızman İlçe
J.K.lığı emrine yapılan geçici görevlendirmesinde, görevli birliğin konaklama ihtiyacının karşılandığı ancak yeme ihtiyacının karşılanmaması nedeniyle 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 15’inci maddesi gereği gündeliğinin ½ oranında geçici görev yolluğu ödendiğinin öğrenildiği, ç . Sonuç olarak, söz konusu personelin görevli olduğu birliğin kıta halinde ve bir kumanda altında görevlendirilmiş olması ve personelin yeme ve konaklama ihtiyacının görevlendirilen birlik tarafından karşılanması nedeniyle, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 15’inci maddesinde yer alan istisna doğrultusunda personele geçici görev yolluğu ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemin mevzuata uygun olduğunun değerlendirildiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
C. Olaylar
6. Şikâyet başvurusu ve ekleri ile ilgili idareden tarafından Kurumumuza iletilen belgeler doğrultusunda olaylar aşağıda özetlenmiştir .
4 / 106.1. Başvuran görevli bulunduğu Hadımköy J.Komd .Tb .Klığının 31/ 08/ 2015 – 15/ 02/ 2016 tarihleri
arasında Diyarbakır-Kulp İlçe J.K.lığı-Panak J.Krk .K.lığı-Kemherçe Üs Bölgesine görevlendirilmiştir .
6.2. Başvuran, Lice 1’inci J.Komd .A.K.lığından J.Gn.K.lığından, ilgili mevzuat doğrultusunda 31
Temmuz 2013 tarihli MLY .ve Mali Ynt .D Mali Ynt .Ş. sayılı “ 6496 sayılı
Kanuna ilişkin Mali Uygulamalar” konulu emirde belirtilen “harcırah ödenmesine esas hazırlanacak çizelgeyi” talep etmiş, ancak söz konusu talebine olumsuz cevap almıştır, 6.3. Başvuran, 27/ 07/ 2016 tarihli başvuru belgesinde, Diyarbakır-Kulp İlçe J.K.lığı-Panak
J.Krk .K.lığı-Kemherçe Üs Bölgesine görevlendirildiği süre için tarafına harcırah ödenmesi talebiyle
Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunmuştur .
D. Kamu Denetçisi Av. Hüseyin Yürük’ün İnceleme ve Araştırma Bulguları 7. Başvurunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 24/ 08/ 2016 tarihli ve E . sayılı yazı ile
Jandarma Genel Komutanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili idarenin cevabi yazısına ve şikayet konusu ile ilgili açıklamalarına Kararın 5 numaralı paragrafı ve alt bentlerinde yer verilmiştir .
III .HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat 8. 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde üçüncü fıkrasında “ Herkes bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .” Aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise “Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükümleri amirdir .
9. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde;
“…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…
…Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…”, hükmü yer almaktadır .
10. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmü yer almaktadır .
5 / 1011. 6245 sayılı Harcırah Kanunun, “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)”
başlıklı 14 üncü maddesinde; “ Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil
vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur :
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere ” hükmüne, 12. Aynı Kanunun, “Askeri birliklerde harekatta harcırah” başlıklı 15 inci maddesinde; “ Kıta halinde ve bir kumanda altında hareket eden askerî birliklere mensup subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile sivil memur ve hizmetlilere yolda geçen süreler için yol masrafı ve yevmiye verilmez . Ancak intikal ettikleri yerde yeme ve konaklama ihtiyaçları karşılanmayanlara ilk 90 gün için tam, takip eden 90 gün için 1/ 2 oranında gündelik, yeme ve konaklama ihtiyaçlarından herhangi birisi karşılanmayanlara ise ilk 90 gün 1/ 2 oranında, takip eden
90 gün için 1/ 4 oranında gündelik ödenir . 180 günü aşan görevlendirmeler için gündelik verilmez .
Memuriyet mahalli dışında yurt içi limanlarda gemide geçirilen günler için yukarıdaki hükümlerden yararlanmayanlara sadece 90 gün için 1/ 4 oranında gündelik ödenir . Bu madde kapsamında gündelik ödenenlere 33 üncü madde uyarınca ayrıca konaklama gideri ödenmez . Diğer taraftan bu hareket, kıtanın daimi yer değiştirmesi veya diğer kuruluşa girmesi için olursa bunlara ayrıca aile ve yer değiştirme masrafı verilir .” Hükmüne yer verilmiştir .
13. 5668 Kanun Numaralı Türk Silahlı Kuvvetleri Besleme Kanununun Ek- 1 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ 8 inci madde gereğince terörle yaygın ve yoğun bir şekilde mücadeleye yönelik iç güvenlik harekatı ile görevli birliğin kazandan beslenen birlik olmaması halinde, bu birliklerde görevli olan subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlara, birlikle beraber bulunmak zorunda oldukları günler için güçlendirilmiş yemek bedelinin tutarı ay sonunda ödenir .” hükmü yer almaktadır .
14. 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (KHK) 28 inci maddesinin (A) fıkrasında; “
Sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan edilen bölgeler veya Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıklarınca müştereken belirlenecek kritik yörelerde özel harekat ve operasyon timi olarak görev yapan; Emniyet
Genel Müdürlüğü emniyet hizmetleri sınıfı kadrolarında bulunanlar ile sözleşmeli uçuş personeline, subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erlere ve operasyonları fiilen sevk ve idare eden karargah ve bürolardan bu fıkra uyarınca alınacak Başbakan onayında belirtilenlerde görevlendirilen personele 9000, erbaş ve erlere 4500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak aylık tutarı geçmemek üzere, fiilen görev yapıldığı sürece ve bu süre ile orantılı olarak ek tazminat, (B) fıkrasında yer alan tazminata ilave olarak ayrıca ödenir… ” hükmüne, 15. 375 sayılı KHK’nın aynı maddesinin (B) fıkrasında; “ Mahalli idareler ile bunlara bağlı kuruluşlarda çalışanlar hariç, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanunu,3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu,3269 sayılı Uzman Erbaş
Kanunu,2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa tabi personel ile Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlüğünde görevli sözleşmeli personel
6 / 10Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığında görevli kadro karşılığı sözleşmeli personel ve geçici köy
korucularından; Olağanüstü Hal Bölgesi ve mücavir iller ile İçişleri Bakanlığının görüşü ve Maliye
Bakanlığının teklifi üzerine Başbakan onayı ile belirlenecek diğer illerde görevli olanlara her yıl bütçe kanunlarında gösterilen miktarı geçmemek üzere aylık ek tazminat ödenebilir… ” hükmüne yer verilmiştir .
B. Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar 16. Yurt içi geçici görev yevmiyesi ödenmemesi işleminin iptali talebiyle açılan davada, AYİM 3’üncü Daire Başkanlığının 10/ 03/ 2016 tarihli, Esas Nu.:2015 / 1359 Karar Nu.:2016 / 347 sayılı
Kararı : “Açıklanan yasal düzenlemelere göre dava konusu uyuşmazlık incelendiğinde; davacının
6245 sayılı Harcırah Kanunun kapsamı içerisinde bir personel olduğu ve Kanunun 14/ 1’inci
maddesinde tarif edildiği şekilde, “kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde bir yere gönderilen” personel statüsünde olduğu konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır .
Bu durumda davacının 02.06.2015- 16.07.2015 tarihleri arasında Hakkari/Çukurca 2.Hd.Tug .Loj
Des .K.lığı emrine yurt içi geçici olarak görevlendirilmesi nedeniyle yurt içi geçici görev yevmiyesine müstahak olduğu, davacıya söz konusu tarihler arasındaki geçici görevi ile ilgili yurt içi geçici görev yevmiyesinin ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır .” şeklindedir .
17. Davacının görev yaptığı özel operasyon timinin intikalinin geçici süreli bir kıta halinde intikal olduğu dikkate alındığında, 6245 sayılı Kanunun 15’inci maddesi gereği, davacıya geçici görev süresince yurt içi geçici görev yevmiyesi ödenmemesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığına ilişkin, AYİM 3’üncü Daire Başkanlığının 30/ 06/ 2010 tarihli E.
K sayılı Kararı : “Her ne kadar davacı görevli bulunduğu özel operasyon timinin, İç
Hizmet Kanununda tanımlandığı şekliyle “kıt’a” olarak kabul edilemeyeceğini ileri sürmüş ise de; davanın çözümünde önemli olan Harcırah Kanununda belirtilen “kıt’a” tabirinin ne anlama geldiğidir . Konuyu düzenleyen Harcırah Kanunun 15’inci maddesinin başlığı “Askeri birliklerde harekatta harcırah” olup, davacının görevli olduğu birlik de iç güvenlik harekatı kapsamında tehdit durumu ve mevsim koşullarına göre, asıl konuşlu olduğu bölgeden başka bölgelere intikal etmekte ve görevini bu şekilde sürdürmektedir .
Jandarma Komando Özel Asayiş Komutanlığının 10.03.2009 tarih ve LOJ sayılı emrinden de anlaşıldığı üzere, 1. JÖH Bölüğünün bazı unsurları Tunceli bölgesine, davacının da görev yaptığı bazı unsurları Hatay Dörtyol’a intikal etmiştir . Davacının görev yaptığı özel operasyon timinin intikali de bu kapsamda olup Harcırah Kanununun 15’inci maddesinde belirtilen kıta halinde intikalin tipik bir örneğidir . Bu açıklamalar çerçevesinde davacıya Harcırah Kanununun 15’inci maddesine dayanılarak yurt içi geçici görev yolluğu ödenmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır .” şeklindedir .
C. Kamu Denetçisi Av. Hüseyin YÜRÜK’ün Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi
18. Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın, geçici görevde bulunduğu görev yeri ile ilgili olarak
6245 sayılı Harcırah Kanunu çerçevesinde tarafına harcırah ödenmesi talebinin reddi yönündeki
önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
7 / 10D. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
19. Uyuşmazlık konusu; başvurana, 31/ 08/ 2015 – 15/ 02/ 2016 tarihleri arasında geçici görevde bulunduğu görev yeri ile ilgili olarak 6245 sayılı Kanun çerçevesinde harcırah ödemesinin yapılıp yapılamayacağına ilişkindir .
20. Uyuşmazlık konusu ile ilgili mevzuat incelendiğinde; 6245 sayılı Kanunun 15 inci maddesinde
“Kıta halinde ve bir kumanda altında hareket eden askerî birliklere mensup subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erler ile sivil memur ve hizmetlilere yolda geçen süreler için yol masrafı ve yevmiye verilmez” hükmünün yer aldığı, başvuranın belirttiği tarihlerde görevli olduğu Hadımköy J.Komd .Tb .K.lığının; Diyarbakır iline birlik halinde ve bir kumanda altında hareket ettiği, başvuranın; iaşe ve konaklama ihtiyaçlarının Lice 1’inci J.Komd .A.K.lığınca karşılandığı, 5668 sayılı Bedelen Besleme Kanunu’nun EK- 1’inci maddesi kapsamında
“Güçlendirilmiş Yemek Bedelinin” ödendiği ve 375 sayılı KHK’nın 28/A ve 28/B maddeleri kapsamında ek ve ilave ek tazminatlarının ödendiği, anlaşılmıştır .
21. Açıklanan yasal düzenlemeler çerçevesinde; başvuranın 6245 sayılı Kanunun kapsamında ve
Kanunun 15 inci maddesinde tarif edildiği şekilde, kıta halinde ve bir kumanda altında hareket eden askerî birliklere mensup personel statüsünde olduğu ayrıca, müstahak olduğu; iaşe ve konaklama ihtiyaçlarının, güçlendirilmiş yemek bedelinin ve 375 sayılı KHK kapsamında ek ve ilave ek tazminatlarının başvurana ödenmiş olduğu anlaşılmış olup, bu durumda başvuranın mezkur geçici görevlendirilmesi nedeniyle tarafına ayrıca geçici görev yolluğu ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
22. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın görevli olduğu birliğin kıta halinde ve bir kumanda altında görevlendirilmiş olması, yeme ve konaklama ihtiyacının görevlendirilen birlik tarafından karşılanması nedeniyle, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 15 inci maddesinde yer alan istisna doğrultusunda başvurana geçici görev yolluğu ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddine karar vermek gerekmiştir
E. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 23. Anayasanın ‘Kanun Önünde Eşitlik’ başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 nci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi şikayete konu olayda, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Evrensel
Beyannamesi ile İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinde yazılı ve güvence altına alınmış olan başkaca bir insan hakkı ihlalinin tespit edilemediği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
F . İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
8 / 1025. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen
“Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası”nda da yer verilmiştir .
26. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Jandarma Genel
Komutanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği diğer taraftan, Lice 1’inci Jandarma Komando Alay Komutanlığı’nın, başvuranla ilgili işleminde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup Lice 1’inci Jandarma Komando
Alay Komutanlığı’na bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 27. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu 28. Anayasanın “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında
“Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma
süresinden varsa arta kalan süre içinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
9 / 10KARAR :
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın ŞİKÂYET BAŞVURUCUSUNA, JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA ve LİCE 1’İNCİ JANDARMA KOMANDO ALAY KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi