|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Kara Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde aldığı disiplin cezalarının silinmesi talebi incelenmiştir. Başvuran, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133. maddesine dayanarak, belirli bir süre geçtikten sonra disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesini istemiştir. Ancak, Milli Savunma Bakanlığı, disiplin cezalarının 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu kapsamında verildiği gerekçesiyle 657 sayılı Kanun’un 133. maddesinin uygulanamayacağını belirtmiştir.
Danıştay, disiplin cezalarının silinmesi için iki ana koşulun sağlanması gerektiğini vurgulamıştır: birincisi, memurun talebinin olması, ikincisi ise, amirin memurun davranışlarının bu talebi haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirmesidir. Başvurunun değerlendirilmesi sonucunda, Milli Savunma Bakanlığı’nın cezaların silinmesine yönelik işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna karar verilmiştir. Bu durum, adalet ve hakkaniyet ilkeleri açısından önemli bir değerlendirme sunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/9633-S.14767
BAŞVURU NO : 2019/7736
KARAR TARİHİ : 04/10/2019
TAVSİYE KARARI
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, disiplin cezalarının silinmesi talebi hakkındadır
BAŞVURU TARİHİ : 09/04/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan … (T.C Kimlik No:…) özetle; Kara
Kuvvetleri Komutanlığı …’inci Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı bünyesinde Devlet Memuru olarak görev yaptığını, 21/04/2005 ve 15/02/2006 tarihli fiillerinden dolayı tarafıma verilmiş olan disiplin cezalarının üzerinden tabi olduğu 657 sayılı Kanunun “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlığı altında yer alan 133’üncü maddesinde belirtilmiş olan gerekli zamanın geçtiğini, aradan geçen süreçte başkaca bir disiplin cezası almadığını ve fiil ve davranışlarının olumlu olmasından dolayı söz konusu cezaların özlük dosyasından silinmesi için idareye başvuruda bulunduğunu, başvurusunun ardından görev yapmakta olduğu …’inci Piyade Eğitim Tugay Komutanlığından olumlu görüş bildirildiği, ancak Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığı’nın cevabi yazısı ile TSK içerisindeki memurların 2005-2006 yılında disiplin yönüyle bağlı olduğu 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu kapsamında ceza verildiği için; 657 sayılı Kanunda yer alan disiplin cezalarının silinmesi maddesinin bu durumda uygulanamayacağını iddia edilerek haklı talebinin reddedildiğini, disiplin hükümleri gereğince halihazırda tabi olduğu Kanunun 657 sayılı Kanun olduğunu, bu nedenle disiplin cezalarının silinemeyeceğine yönelik işlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek; söz konusu disiplin cezalarının silinerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 29/05/2019 tarih ve … sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Genelkurmay Başkanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığına bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı tarafından gönderilen 12/06/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 Başvuranın … Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı (…) emrinde Veri Hazırlama Kontrol
İşletmeni (VHKİ) unvanı ile halen görev yaptığı,
2.2 “Mesai İçindeki tutum ve davranışların TSK personeline yakışmayacak şekilde
olması.” fiilinden dolayı 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu kapsamında 03 Mayıs 2005 tarihinde
“aylıktan kesme” cezası ile cezalandırıldığı,
2.3 “Emre itaatsizlik ve devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranış” fiilinden
dolayı 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu kapsamında 23 Şubat 2006 tarihinde “aylıktan kesme” cezası ile cezalandırıldığı,
2.4 Konu hakkında mevzuatta yapılan incelemede; “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük
dosyasından silinmesi” başlıklı 657 sayılı Kanun’un 133. maddesi ile TSK’da Görevli Devlet
Memurları, Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Yönetmelik’in 15. maddesi; “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından
5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak,
verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir. Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından çıkarılmasında disiplin kurulunun mütalaası alındıktan sonra yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.” hükmünü amir olduğu,
2.5 TSK kadro ve kuruluşlarında görev yapan Devlet memurlarına ayrıca, 1632 sayılı Askerî
Ceza Kanununun 31 Ocak 2013 tarihinde bazı maddelerinin mülga olduğu, ancak mülga olmadan önceki dönemde yürürlükte olan disiplin hükümlerine göre de disiplin cezası verildiği,
2.6 Disiplin cezalarının silinmesinin sadece 657 sayılı Kanunda düzenlendiği, bu konuda 1632
sayılı Kanunda herhangi bir düzenleme bulunmadığı,
2.7 1632 sayılı Kanun kapsamında sivil memurların aldığı disiplin cezalarının silinmesi
konusunda 657 sayılı Kanun’un 133. maddesininin uygulama imkanı olmadığı, bu nedenle söz konusu disiplin cezalarının silinebilmesi için yasal düzenlemeye ihtiyaç olduğu,
2.8 Bununla birlikte, disiplin cezalarının silinmesi hususunda atamaya yetkili amirin takdir
yetkisi bulunmakta olup şartları taşıyan tüm disiplin cezası silinme başvurularının yerine getirileceğine dair 657 sayılı Kanunda bağlayıcı herhangi bir hüküm bulunmadığı,
2.9 Personelin …’inci P.Eğt.Tug.K.lığı emrinde Veri Hazırlama Kontrol İşletmeni (VHKİ)
unvanında disiplin yönünden 657 sayılı Kanun’a tabi olarak çalıştığı iddiasına ilişkin olarak;
657 sayılı Kanunun 232. maddesinde; “Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve
Yönetmeliğinin, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanununun ve bunlar hakkında halen yürürlükte bulunan diğer mevzuatın uygulanmasını sağlama bakımından Türk
Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar, sözleşmeli ve geçici personel ile işçiler hakkında bu kanunun; Çalışma saatleri hakkındaki 99’uncu, Günlük çalışma saatlerinin tespiti hakkındaki 100’üncü, Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmette çalışma saat ve usulünün tespiti hakkındaki 101 ‘inci, fazla çalışma ücreti hakkındaki 178’inci, Görevden uzaklaştırmaya yetkilileri sayan 138’inci, maddeleri hükümleri uygulanmaz.” 233. maddesinde ise; “Bu kanunun 7’nci bölümünde yer alan “Disiplin”e ait 124, 136’ncı maddelerindeki hükümlerin
Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmiyeli personel hakkında uygulanmasından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri Mahkemeler
Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu İle İlgili diğer hükümleri saklıdır.” hükümlerinin bulunduğu belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun; “Kurumun Görevi” başlıklı 5.
Maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
5.1 “Amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı
10.maddesinde; “Devlet memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun, tüzük ve yönetmeliklerle belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar. Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslar içinde kullanır.”,
5.2 “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109. maddesinde; “Memurlar, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur. Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur. Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet Personel Başkanlığınca belirlenir.”
5.3 “Disiplin cezalarının bir süre sonra özlük dosyasından silinmesi” başlıklı 133.
maddesinde; “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir. Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak, verilmiş olan cezalarının özlük dosyasından silinmesini isteyebilir.
Memurun, yukarıda yazılan süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir”,
5.4 “Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmaya devam olunacak
hükümler:” başlıklı 233. maddesinde; “Bu kanunun 7 nci bölümünde yer alan “Disiplin” e ait 124, 136 ncı maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmi-yeli personel hakkında uygulanmasından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç
Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu ile ilgili diğer hükümleri saklıdır.” 6. 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun;
6.1 “Disiplin cezaları” başlıklı 19. maddesinde; “(Mülga: 31/1/2013-6413/45 md.)”
6.2 “Disiplin Cezalarının Nevileri” başlıklı 165. maddesinde; “…Milli Savunma Bakanlığı
ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli Devlet memurlarına, sadece amire saygısızlık ve emre itaatsizlik suçlarından dolayı disiplin cezası verilebilir. Disiplin bozucu diğer eylemleri hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır… (Mülga: 31/1/2013-6413/45 md.)” 7. 211 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu başlıklı 115. maddesinde; “Silahlı
Kuvvetlerde çalışan sivil memur, müstahdem, müteferrik müstahdem ve gündelikçi sivil
personel bu kanunun askerlere tahmil ettiği sorumluluk ve hizmetlerin ifası bakımından:
a) Amir vazifesi alanlar; maiyetindeki bütün askeri ve sivil personele hizmetin icabettirdiği emirleri verebilir. (Mülga ikinci ve üçüncü cümle: 3/10/2016-KHK-676/53 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7070/46 md.)(…)
b) Bütün sivil personel emrinde çalıştıkları askeri amirlere karşı ast durumunda olup bu kanunun 14 üncü maddesinin asta tahmil ettiği vazifeleri aynen yapmaya mecburdurlar.
(Mülga ikinci cümle: 31/1/2013-6413/45 md.) (…)” 8. Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları Disiplin Kurulları ve Disiplin
Amirleri Yönetmeliğinin “Disiplin Cezalarının Bir Süre Sonra Özlük Dosyasından
Silinmesi” başlıklı 15. maddesinde; “Disiplin cezaları memurun özlük dosyasına işlenir.
Devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyalarından silinmesini isteyebilir. Memurun yukarıda belirtilen süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir. Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının özlük dosyasından silinmesinde disiplin kurulunun mütalaası alındıktan sonra yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.” düzenlemeleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verilen başvurularında; Kara
Kuvvetleri Komutanlığı …’inci Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı bünyesinde Devlet Memuru olarak görev yaptığını tarafına verilen disiplin cezalarının silinerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
11. Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptir. (Bkz: Kamu Denetçiliği
Kurumunun 2018/11355 Başvuru Numaralı ve 05/02/2019 Karar Tarihli Kararı)
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 133. maddesinde, disiplin cezalarının muayyen bir süre sonunda memurun özlük dosyasından silinmesi iki ana koşula bağlanmıştır. Bu koşullardan birincisi, hakkında disiplin cezası uygulanmış memurun atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin talebinin olması, ikincisi ise, atamaya yetkili olan amirin memurun mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirmesidir. (Bkz: Kamu
Denetçiliği Kurumunun 2015/5307 Başvuru Numaralı ve 09/04/2016 Karar Tarihli Kararı)
13. Disiplin cezalarının muayyen bir süre sonunda memurun özlük dosyasından silinmesi hususu ayrıca TSK’da Görevli Devlet Memurları, Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri
Yönetmelik’in 15. maddesinde de düzenleme altına alınmıştır. Madde düzenlemesine göre; devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memur, uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyalarından silinmesini isteyebilir. Memurun belirtilen süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu karar özlük dosyasına işlenir.
14. Somut olayda idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde;
14.1 Başvuranın, …. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı (…) emrinde Veri Hazırlama Kontrol
İşletmeni (VHKİ) unvanı ile görev yaptığı,
14.2 Hakkında “Mesai içindeki tutum ve davranışların TSK personeline yakışmayacak
şekilde olması.” fiilinden dolayı 1632 sayılı Askerî Ceza Kanunu kapsamında 03 Mayıs
2005 tarihinde, ve “Emre itaatsizlik ve devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve
davranış” fiilinden dolayı 23 Şubat 2006 tarihinde ayrı ayrı “aylıktan kesme” cezalarının uygulandığı,
14.3 Mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak
nitelikte olduğuna kanaat getirilmesi gerektiğine ilişkin mevzuat hükümleri doğrultusunda Kara Kuvvetleri Komutanlığı ….. Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı
Personel Şube Müdürlüğü’nün 04/02/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ile söz konusu disiplin cezalarının silinmesinin uygun olacağının komutanlık kanaati olarak bildirildiği,
14.4 Ancak Milli Savunma Bakanlığı’nın 26/04/2013 tarihli ve 1386 sayılı yazısı
kapsamında disiplin cezalarının silinmesi konusu sadece 657 sayılı Kanunda düzenlendiği, bu konuda 1632 sayılı Kanunda herhangi bir düzenleme bulunmadığı, 1632 sayılı Kanun kapsamında sivil memurların aldığı disiplin cezalarının silinmesi konusunda
657 sayılı Kanun’un 133. maddesi uygulama imkanı olmadığı, bu nedenle söz konusu
disiplin cezalarının silinebilmesi için yasal düzenlemeye ihtiyaç olduğunun belirtildiği,
14.5 Bu kapsamda; Milli Savunma Bakanlığı Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel
Başkanlığının 04/03/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ile 657 sayılı Kanun’un 133. maddesinin uygulama imkanı bulunmadığı gerekçesi ile cezaların silinmesine yönelik işlem yapılamadığının bildirildiği anlaşılmıştır.
15. 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunun, 22/03/2000 tarihli ve 4551 sayılı Askerî Ceza Kanununda
Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 32. maddesi ile değiştirilen mülga 165.
maddesinde; “…Milli Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli Devlet memurlarına, sadece amire saygısızlık ve emre itaatsizlik suçlarından dolayı disiplin cezası verilebilir. Disiplin bozucu diğer eylemleri hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır…” hükmü düzenlenmiştir.
16. Bahse konu madde hükmü mülga edilmeden önce kural olarak; Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli devlet memurlarına disiplin suçları bakımından 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunun uygulanacağı, ancak istisna olarak emre itaatsizlik ve amire saygısızlık fiilleri ile sınırlı olarak Askeri Ceza Kanunun uygulanacaktır.
17. Başvuran hakkında söz konusu mülga Kanun hükmü yürürlükte iken uygulanmış olan iki adet disiplin cezası vardır.
18. Bunlardan ilki; 03 Mayıs 2005 tarihinde “Mesai içindeki tutum ve davranışların TSK personeline yakışmayacak şekilde olması.” nedeniyle verilmiş olan aylıktan kesme cezası iken, ikinci disiplin cezası ise; 23 Şubat 2006 tarihinde “Emre itaatsizlik ve devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranış” fiilinden dolayı verilmiş olan aylıktan kesme cezasıdır.
19. İdare tarafından söz konusu disiplin cezalarının, Askeri Ceza Kanununa göre verilmiş olduğundan bahisle silinemeyeceği ve 657 sayılı yasanın 133. maddesinin uygulama alanı bulmayacağı belirtilmiş ise de; söz konusu disiplin cezası yürürlükte iken “Mesai içindeki tutum ve davranışların TSK personeline yakışmayacak şekilde olması.” fiiline verilecek cezasının yasal dayanağı mülga “…Milli Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli Devlet memurlarına, sadece amire saygısızlık ve emre itaatsizlik suçlarından dolayı disiplin cezası verilebilir. Disiplin bozucu diğer eylemleri hakkında ilgili kanun hükümleri uygulanır…” hükmü gereğince 657 sayılı yasadır.
20. 657 sayılı Kanunun 1. maddesi kapsamına giren Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli Devlet memurları hakkında uygulanan, Türk Silahlı Kuvvetlerinde Görevli Devlet Memurları
Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Yönetmeliğinin “Disiplin Cezalarının Bir Süre
Sonra Özlük Dosyasından Silinmesi” başlıklı 15. maddesinde; disiplin cezalarının memurun özlük dosyasına işleneceği, devlet memurluğundan çıkarma cezasından başka bir disiplin cezasına çarptırılmış olan memurun uyarma ve kınama cezalarının uygulanmasından 5 sene, diğer cezaların uygulanmasından 10 sene sonra atamaya yetkili amire başvurarak verilmiş olan cezaların özlük dosyalarından silinmesini isteyebileceği, memurun belirtilen süreler içerisindeki davranışları, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülürse, isteğinin yerine getirilmesine karar verilerek bu kararın özlük dosyasına işleneceği belirtilmiştir.
21. Başvurana uygulanan söz konusu cezaların yasal süre koşulunu sağladığı, ayrıca yine mevzuatta belirtilen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte olduğuna kanaat getirilmesi gerektiğine ilişkin Kara Kuvvetleri Komutanlığı 5. Piyade
Eğitim Tugay Komutanlığı Personel Şube Müdürlüğü’nün 04/02/2019 tarihli ve 281443 sayılı yazısı ile başvuranın söz konusu disiplin cezalarının silinmesinin uygun olacağının komutanlık kanaati olarak bildirildiği tespit edilmiştir.
22. Her hâlükârda 1632 sayılı Askeri Ceza Kanununun 165. maddesinin 31/01/2013 kabul tarihli, 16/02/2013 tarih ve 28561 sayılı R.G.de yayımlanan 6413 sayılı Kanunun 45.
maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı da dikkate alındığında, Devlet Memurları Kanununa göre verilen aylıktan kesme disiplin cezasının özlük dosyasından silinmesi mümkün iken
Askeri Ceza Kanununa göre verilen aylıktan kesme cezasının özlük dosyasından silinemeyeceği hususunun adalet ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık taşıdığı değerlendirilmiştir.
23. Askeri Ceza Kanununa göre verilen uyarı disiplin cezasının, 657 sayılı Kanunun 133.
maddesi uyarınca özlük dosyasından silinip silinmeyeceği hususuna ilişkin bir davada; Ankara 4. İdare Mahkemesi; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 233. maddesinde; bu kanunun disipline ait 124. ve 136. maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar hakkında uygulanmasından Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet
Kanun ve Yönetmeliğinin konu ile ilgili hükümlerinin saklı olduğunun düzenlendiği, saklı tutulan bu düzenlemelere göre ise, Milli Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı
Kuvvetlerinde görevli devlet memurlarına sadece amire saygısızlık ve emre itaatsizlik suçlarından dolayı disiplin cezası verilebileceği. disiplin bozucu diğer eylemleri hakkında ilgili kanun hükümlerinin uygulanacağı, dolayısıyla disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda saklı tutulan bir düzenleme bulunmadığı, bu durumda
bu konuda esas kanun olan 657 sayılı Kanunun uygulanması gerektiği belirtilmiştir.(Bkz:
Ankara 4. İdare Mahkemesi’nin 2019/188 Esas, 2019/1064 Karar sayılı ve 15/05/2019 tarihli Kararı)
24. Yine Askeri Ceza Kanununa göre verilen uyarı disiplin cezasının, 657 sayılı Kanunun 133.
maddesi uyarınca özlük dosyasından silinip silinmeyeceği hususuna ilişkin başka bir davada; Askeri Yüksek İdare Mahkemesi; Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli devlet memurları disiplin suçları bakımından disiplin cezasının verildiği tarihte genel olarak 657 Sayılı
Kanundaki düzenlemelere, istisna olarak emre itaatsizlik ve amire saygısızlık fiilleri ile sınırlı olarak Askeri Ceza Kanununa tabi olduğu görülürken 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 233. maddesinde; bu kanunun disipline ait 124. ve 136. maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı
Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar hakkında uygulanmasından Türk Silahlı Kuvvetleri İç
Hizmet Kanun ve Yönetmeliğinin konu ile ilgili hükümlerinin saklı olduğunun düzenlendiği, saklı tutulan bu düzenlemelere göre ise, Milli Savunma Bakanlığı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde görevli devlet memurlarına sadece amire saygısızlık ve emre itaatsizlik suçlarından dolayı disiplin cezası verilebileceği, disiplin bozucu diğer eylemleri hakkında ilgili kanun hükümlerinin uygulanacağı, dolayısıyla disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesi konusunda saklı tutulan bir düzenleme bulunmadığı, bu durumda bu konuda esas kanun olan
657 sayılı Kanunun uygulanması gerektiği, aksi takdirde Devlet Memurları Kanununa göre
verilen uyarı disiplin cezası özlük dosyasından silinebilecekken, Askeri Ceza kanununa göre verilen uyarı disiplin cezasının özlük dosyasından silinemeyeceği, bu durumun da adalet ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olacağı, bu nedenle davacının Kanunda öngörülen süreler içerisindeki davranışlarının, bu isteğini haklı kılacak nitelikte görülüp görülmediği değerlendirilmeden, sadece cezanın askeri ceza kanunu kapsamında verilmesi nedeniyle disiplin cezasının özlük dosyasından silinemeyeceğine dair dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğunu belirtmiştir.(Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi’nin 2015/1465 Esas, 2016/416 Karar numaralı ve 16/03/2016 tarihli kararı)
25. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, Kurumumuz kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Milli Savunma Bakanlığı
Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığının 04/03/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ile 657 sayılı Kanun’un 133. maddesinin uygulama imkanı bulunmadığı gerekçesi ile cezaların silinmesine yönelik işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Milli Savunma Bakanlığı tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği ancak başvurana gönderilen ret yanıtında karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup, bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜ ile; Söz konusu disiplin cezalarının silinmesine yönelik makul sürede işlem tesisi için MİLLİ
SAVUNMA BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Milli Savunma Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Tavsiye Kararının BAŞVURANA ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi