|
ÖZET: Başvuran, askeri öğrencilik döneminde geçen sürelerinin hizmetten sayılmasını talep etmiştir. 1 Eylül 2009 – 30 Ağustos 2011 tarihleri arasında Kara Harp Okulunda askeri öğrenci olarak eğitim alan başvuran, 2011 yılında kendi isteğiyle okuldan ayrılmıştır. Başvurusunda, bu süre zarfında ödenen 4/C sigorta primlerinin, memuriyete esas primlerle birleştirilerek derece ve kademe ilerlemesi yapılmasını istemiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu ise, başvuranın askeri öğrencilik süresinin fiili hizmet süresine eklenemeyeceğini, çünkü eğitimini tamamlamadan ayrıldığını belirtmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın açıklamalarına göre, 5510 sayılı Kanun’un ilgili maddeleri, harp okullarında öğrenim görenlerin bu sürelerinin sigortalılık süresinden sayılabilmesi için okulu başarıyla tamamlamalarını şart koşmaktadır. Başvuranın durumunda, eğitimini tamamlamadan ayrılması nedeniyle, bu sürelerin sigortalı hizmet süresine dahil edilmesi mümkün olmamıştır. Ayrıca, daha önceki bir başvuruya ilişkin verilen tavsiye kararının, başvuranın mevcut durumu ile aynı hukuki uyuşmazlığı içermediği değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebi, ilgili mevzuat ve idarenin açıklamaları doğrultusunda reddedilmiştir. Başvuran, bu kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/20507-S.20.25266
BAŞVURU NO : 2020/2519
KARAR TARİHİ : 09/06/2020
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın askeri öğrencilikte geçen sürelerinin hizmetten
BAŞVURUNUN KONUSU :
sayılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 1/9/2009 – 30/8/2011 tarihleri arasında Kara Harp Okulunda askeri öğrenci
olarak bulunduğunu, 2011 yılında kendi isteği ile ayrıldığını, askeri öğrenci olduğu dönemde 4/C statüsünde sigorta primlerinin yatırıldığını, 2014 yılında Milli Eğitim Bakanlığına devlet memuru olarak atandığını, 2018/2964 numaralı başvuru hakkında 6/9/2018 tarihli ve E.
tarihli Kurumumuzca verilmiş Tavsiye Kararının bulunduğunu belirterek; askeri öğrencilik dönemindeki ödenen sigorta primlerinin mevcut 4/C primleri ile birleştirilerek derece ve kademe ilerlemesinin yapılmasını ve memuriyete esas 4/C sigorta primlerinin tekrar düzenlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
başvuru konusuna ilişkin 20/3/2020 tarihli ve E: sayılı yazısında özetle;
2.1) 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları gereğince, harp
okulları ile fakülte ve yüksekokullarda, Türk Silahlı Kuvvetleri hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askeri öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksekokulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adayların, öğrenime başladıkları tarihten itibaren 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayıldıkları, ancak bu okulları başarı ile tamamlamadan veya başarı ile tamamlamasına rağmen görevlerine naspedilmeden ayrılanların bu okullarda geçen sürelerinin sigortalılık süresinden sayılmadığı,
2.2) Bu doğrultuda Kara Harp Okulunda 1/9/2009-30/8/2011 tarihleri arasında askeri
öğrenci olarak öğrenim gören, ancak okulu tamamlamayarak ayrılan başvuranın bu sürelerinin fiili hizmet süresinden sayılmasına imkân bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5.
maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun;
5.1) “Sigortalı sayılanlar” başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendi ile
beşinci fıkrasında;
“Birinci fıkranın (c) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler;
…
Harp okulları ile fakülte ve yüksekokullarda, Milli Savunma Bakanlığı hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askeri öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksekokulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adaylar, …
hakkında da uygulanır.
Dördüncü fıkranın (d), (e) ve (f) bentlerinde belirtilen okulları tamamlamadan ayrılanlar ile bu okulları tamamlamalarına rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların, bu okullarda geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından sayılmaz.”
Düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran bir numaralı paragrafta da yer verildiği üzere, askeri öğrencilikte geçen
sürelerinin fiili hizmet süresine eklenmesini talep etmektedir.
8) Somut olayda, başvuranın 1/9/2009 – 30/8/2011 tarihleri arasında Kara Harp Okulunda
öğrenim gördüğü, daha sonra kendi isteği ile askeri öğrencilikten ayrıldığı, sigortalı hizmet süresine eklenmesini talep ettiği sürelerin de, askeri öğrencilikte geçen bu sürelerin olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle kendi isteğiyle Kara Harp Okulundan ayrılan başvuranın belirtilen öğrenim sürelerinin, fiili hizmet süresine eklenilip eklenilmeyeceğinin irdelenmesi gerekmektedir.
9) Bu noktada 5510 sayılı Kanun’un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (d) bendinde, harp
okulları ile fakülte ve yüksekokullarda, Milli Savunma Bakanlığı hesabına okuyan veya kendi hesabına okumakta iken askeri öğrenci olanlar ile astsubay meslek yüksekokulları ve astsubay naspedilmek üzere temel askerlik eğitimine tabi tutulan adayların, aynı maddenin (c) bendi kapsamında sigortalı sayılacakları düzenlenmiştir. Bununla birlikte mezkûr maddenin devam eden beşinci fıkrasında, ilgililerin askeri öğrencilikte geçen eğitim sürelerinin sigortalılık süresinden sayılmasının, bu okulları tamamlayarak göreve başlamaları şartına bağlı olduğu anlaşılmaktadır.
10) Bu kapsamda somut olayda, Kara Harp Okulundan kendi isteği ile ayrılan başvuranın,
bu okuldaki eğitimini tamamlayarak göreve başlama şartını sağlamadığı açıktır. Dolayısıyla başvuranın anılan eğitim sürelerinin, sigortalı hizmet süresine eklenmesinin 5510 sayılı
Kanun’un anılan hükmü karşısında mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
11) Öte yandan 2018/2964 numaralı başvuru hakkında Kurumumuzca verilen Tavsiye
Kararında başvuru konusunun, 15/2/2001 tarihinde TSK İstihbarata Karşı Koyma ve
Koruyucu Güvenlik Yönergesi hükümleri kapsamında Hava Kuvvetleri Komutanlığı Astsubay
Hazırlama Okulundan ilişiği kesilen başvuranın mağduriyetinin giderilmesine yönelik olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; 28 Şubat post modern darbe süreci, başvuranın yaşadığı mağduriyetin özellikleri ve mevcut hukuki düzenlemeler birlikte değerlendirilerek, 28/02/1997 tarihinden itibaren TSK İstihbarata Karşı
Koyma, Koruyucu Güvenlik ve İşbirliği Yönergesi kapsamında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması nesnel, tarafsız ve yeterli kanıtla ispatlanabilir bir değerlendirme yapılmaksızın olumsuz değerlendirilmek suretiyle askeri öğrencilikle ilişiği kesilenlerin tespit edilmesi; mağduriyetleri tespit edilenlerin, askeri okullarda geçirdikleri öğrenim sürelerine tekabül eden emeklilik keseneklerinin bir defaya mahsus olmak üzere idarece ödenmesi ve bu kişilerin askeri öğrencilikle ilişiklerinin kesildiği tarihten sosyal güvenlik kapsamında ilk sigortalı oldukları tarihe kadar boşta kalan sürelerinin borçlandırılmak suretiyle sigortalı hizmetten sayılması için gerekli düzenlemelerin yapılması hususlarında tavsiyede bulunulduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda ise başvuranın Kara Harp Okulunda askeri öğrenci iken 2011 yılında kendi isteği ile ayrıldığı, askeri öğrencilikten isteği dışında ilişiğinin kesildiğine yönelik bir iddiasının bulunmadığı, bu nedenle somut olay ile 2018/2964 numaralı başvuruda irdelenen hukuki uyuşmazlığın aynı olmadığı değerlendirilmektedir.
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın Kara Harp
Okulundaki eğitim sürelerinin fiili hizmet süresinden sayılması talebine yönelik olarak, bu okuldaki eğitimini tamamlamadan ayrılması gerekçe gösterilerek tesis edilen Sosyal Güvenlik
Kurumu işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Kırıkkale İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi