Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Başvuran, 02.05.2019 – 02.05.2020 tarihleri arasında düzenlenen sicil belgelerinin mobbing nedeniyle iptalini talep etmiştir. Askeri personelin sicilleri, görev performansını gösteren ve terfi, rütbe kıdemliliği gibi önemli sonuçlar doğuran bir değerlendirme kriteridir. Sicil belgeleri, Astsubay Sicil Yönetmeliği’ne göre düzenlenmekte olup, sicil amirlerinin gözlemleri ve kanaatleri doğrultusunda oluşturulmaktadır.

Sicil amirlerinin, personeli en iyi değerlendirebilecek kişiler olarak seçilmesi ve belirli bir süre çalışmaları gerekmektedir. Ayrıca, sicil amirleri, astlarının eğitim ve disiplin durumlarını sürekli izlemekle yükümlüdür. Başvuranın iddiaları ve idarenin açıklamaları doğrultusunda, sicil belgelerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/16766-S.21.26849

BAŞVURU NO : 2021/10495

KARAR TARİHİ : 29/11/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI

KARA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 2019 ve 2020 yılı sicil iptali ve özlük dosyasından çıkarılması istemi hakkında

BAŞVURU TARİHİ : 08/06/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Millî Savunma Bakanlığı bünyesinde astsubay kıdemli

başçavuş olarak görev yaptığını, 02.05.2011 ve 02.05.2021 tarihleri arasında son iki yıllık sicil notları incelediğinde 02.05.2019 ile 02.05.2020 tarihlerinde düzenlenen iki sicil belgesinde düşük notlar verildiğini, verilen notların ve kanaatlerin özlük safahatına işlenerek atama ve yurtdışı görevlendirmelerde olumsuz olarak değerlendirilmesine ve özlük hakkı kaybına sebep olduğunu ifade ve iddia etmektedir.

Başvuran, mobbing uygulandığının kabulü ile 02.05.2019 – 02.05.2020 tarihleri arasında tanzim edilen sicil belgelerinin iptalini ve özlük dosyasından çıkartılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Milli Savunma Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 16/07/2021 tarih ve sayılı

yazı ve eklerinde özetle;

2.1) Askerlik müessesesinde her türlü yükselme, taltifi yurt içi ve yurt dışı kurs, öğrenim ve

görevlendirmede personelin sicillerinin önem arz ettiği, bu nedenle Astsubay Sicil Yönetmeliği’nin “Sicil üstlerinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 5. Maddesine göre, sicil üstlerinin üstlük ve komutanlığın en önemli özel yetkilerinden olan sicil verme yetkisini kullanırken mutlaka objektif ve tarafsız olmak durumunda oldukları,

2.2) Anılan Yönetmeliğin “Sicil belgelerinin düzenlenme ve gönderilme zamanları” başlıklı 23’üncü

maddesine göre; sicil belgeleri, sicil üstlerince 2 Mayıs tarihi itibariyle düzenlenir ve gerekli işlemlerin yapılmasını müteakip en az tugay ve eşidi birlik ve kurumlar tarafından en geç 30 Mayıs tarihinde,

Yönetmeliğin 21 nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde belirtilen personel başkanlıklarında bulundurulduğu, aynı Yönetmeliğin 27’inci maddesinde sicil notları %60’ın altında olan astsubaylar ile sicil alma eğiliminden fazla veya düşük notu olan astsubayların durumlarının sicil değerlendirme ve denetleme kurulunda görüşüleceği, kasıtlı ve keyfi sicil verdiği değerlendirilen sicil üstünün verdiği sicilin

Sn. K.K.K.Onayını müteakip iptal edileceği, personelin 2019 ve 2020 sicil notlarının Astsubay Sicil

Yönetmeliği’nin 27’inci maddesi g ve h fıkraları dışında kaldığından sicil değerlendirme ve denetleme kurulu tarafından görüşülmediğinin tespit edildiği, Yönetmeliğin 25’inci maddesi gereği sicil belgelerinin

“ÖZEL” gizlilik dereceli olması sebebiyle ilgili personele tebliğ edilmediği ve gösterilmediği, bu kapsamda sübjektif değerlendirmelerin yapıldığı iddia edilen sicillere süre şartı olmaksızın idare mahkemelerinde dava açma hakkının bulunduğu, halihazırda 2019 ve 2020 yılları sicillerinin iptali talebine ilişkin davasının bulunmadığı,

2.3) Başvuranın düşük sicil notlarından bahisle mobbing iddiasına ilişkin olarak ise sicil üstü konumunda

bulunan Osmangazi Askerlik Şube Başkanlığınca verilen ikazların iptali ve verilen yazılı ikaz ve uyarma cezası sonucunda kendisine mobbing uygulandığından bahisle idare hakkında 4750 tl, tazminat davası açtığı davada Bursa 1’inci İdare Mahkemesi’nin / E. / K. Sayılı kararı ile davanın reddine karar verdiği,

2.4) ’ nin 2007 yılında, 2007 yılı sicil işlemlerinin iptali talebi ile açtığı dava sonucunda AYİM

1.D.nin 06.05.2008 tarihli / E. ve / K. Sayılı kararı ile “yasal dayanaktan yoksun bulunan,

2007 yılı sicil işleminin iptali isteminin reddine karar verildiği,

2.5) 2008 yılında 2005 ve 2006 yılları sicil işlemlerinin iptali talebi ile açtığı dava sonucunda AYİM 1.

Dairenin 20.05.2009 tarihli / Esas ve / Karar Sayılı kararı ile “Hukuka aykırı bulunan

2005 yılı sicil belgesinin 36b ve 2006 yılı sicil belgesinin 36b ve 40b maddelerine 2.sicil üstleri tarafından

yapılan işaretlemelerin iptaline, yasal dayanaktan yoksun bulunan 2005 ve 2006 yılları 1’inci ve 2’nci sicil üstleri sicil notlarının iptali isteminin reddine karar verildiği,

2.6) Buna bağlı olarak, Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 3’üncü maddesine göre, bir sicil yılı her yılı 30

Ağustos tarihinden başlayıp ertesi yılın 30 Ağustos tarihine kadar geçen süreyi içine alan bir terfi yılını kapsadığı, bu kapsamda başvurucu personelin 2019 ve 2020 yılları sicil belgeleri incelendiğinde; 30.08.2018-30.08.2019 tarihleri arasını kapsayan 2019 yılı sicil dönemi ile 30.08.2019-30.08.2020 tarihleri arasını kapsayan 2020 yılı sicil döneminde Bursa Asal Bölge Başkanlığı Osmangazi Askerlik Şubesinde görev yaptığı, uygun kuruluş bağlantısına göre 1’inci sicil üstünün Osmangazi Askerlik Şube Başkanı, 2’nci sicil üstünün Bursa Asal Bölge Başkanı, 3’üncü sicil üstünün MSB Asal Gn. Md. olduğu,

2.7) 2019 sicil yılına yönelik olarak 02.05.2019 tarihinde 1’inci sicil üstü olarak Osmangazi Askerlik Ş.Bşk.

tarafından “Üstün Başarılı (90-100)” seviyede, 2’nci sicil üstü olarak Bursa Asal Bölge Başkanı tarafından

“Üstün Başarılı (90-100)” seviyede normal yıllık sicil verdiği, personelin FYDT (Fiziki Değerlendirme

Testi) notunun “5” olduğu, Astsubay Sicil Yönetmeliği hükümlerine göre hesaplanan 2019 yılı sicil notunun “Üstün Başarılı (90-100)” seviyede gerçekleştiği, sicil üstlerinin “Sicil üstlerinin değerlendirilmesi” bölümünde yanında (*) işareti olan ve belge gerektiren kıstasları işaretlemedikleri ancak personel hakkında olumsuz kanaat belirttikleri, personelin kendi sorumluluk sahası içerisinde bulunan, önem arz eden evraklara bizzat kendisi tarafından arz edilmesi ve daha dikkatli olması konusunda 1’inci sicil üstü tarafından 06.02.2019 tarihinde yazılı olarak ikaz edildiği, görev sorumluluğunda bulunan elektrik faturalarını zamanında ödememesi nedeniyle 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’nun 15/1/n maddesindeki

“kendini geliştirmede yetersiz kalmak” disiplinsizliği nedeniyle 26.02.2019 tarihinde 1’inci sicil üstü tarafından “Uyarma” disiplin cezası ile cezalandırıldığı, her hafta yapılması gereken silah/mühimmat sayımını yapmadığı halde (08-15-22.02.2019) yapılmış gibi göstererek imzalatmaya çalışması nedeniyle

6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu hükümleri gereği 05.03.2019 tarihinde yazılı olarak ikaz edildiği,

2.8) 2020 sicil yılına yönelik olarak,02.05.2020 tarihinde 1’inci sicil üstü olarak Osmangazi As.Ş.Bşk.

tarafından “Başarılı (75-89)”, 2’nci sicil üstü olarak Bursa Asal Bölge Başkanı tarafından “Başarılı (7589)”, 3’üncü sicil üstü olarak MSB Asal Gn. Md. tarafından “Başarılı (75-89)”, seviyede normal yıllık sicil verildiği, personelin Astsubay Sicil Yönetmeliği hükümlerine göre hesaplanan 2020 yılı sicil notunun

“Başarılı (75-89)” seviyede gerçekleştiği, sicil üstlerinin sicil belgesinin “Sicil üstlerinin değerlendirilmesi” bölümü yanında (*) işareti olan ve belge gerektiren kıstasları işaretlemedikleri ancak 1’inci ve 2’nci sicil üstlerinin personel hakkında olumsuz kanaat belirttikleri, 3’üncü sicil üstünün personel hakkında herhangi bir kanaat belirtmediği, 1’inci sicil üstü tarafından görev sorumluluğunda bulunan elektrik faturalarını zamanında ödememesi nedeniyle, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’nun 15/1/n maddesindeki “emri mütalaa etmek” disiplinsizliği 30.09.2019 tarihinde “uyarma” disiplin cezası ile cezalandırıldığı,

2.9) 30.08.1994 tarihinde astsubay çavuş nasbedilerek görev yapmaya başlayan personelin sicil safahatında

iptalini talep ettiği 2019 ve 2020 yılı sicil notlarından başka ““Başarılı (75-89)”, seviyede 11 adet, “Üstün

Başarılı (90-100)” seviyede 37 adet sicil notunun bulunduğu,

2.10) Sicil üstlerinin personel ile birlikte sicil düzenlenmesi gerekli süre çalıştığı, bu sürenin Astsubay Sicil

Yönetmeliği hükümlerine göre personelin tanınması için yeterli olduğu, sicil notunun daha yüksek veya daha düşük verilmesinin sicil üstlerinin takdir yetkisine girmekte olduğu, bu takdir yetkisinin de T.C.

Anayasasının 125/4 ve İYUK 2’nci maddeleri ile korunmakta olduğu, idare mahkemeleri tarafından verilen kararlarda takdir yetkisinin bariz biçimde kusurlu olarak kullanıldığı durumlarda takdir yetkisinin de denetlenebileceği hükmüne varılmakta ise de, bu şekilde karar verilebilmesi için somut deliller ile takdir yetkisinin hatalı olarak kullanıldığının kanıtlanması gerektiği, personelin 2019 ve 2020 yılı sicil dönemlerinde görevine ilişkin disiplinsiz davranışları nedeniyle 1.sicil üstü konumunda bulunan

Osmangazi As.Şb.Bşk. tarafından çeşitli kereler ikaz edildiği ve “uyarı” disiplin cezası ile cezalandırıldığı, sicil belgelerindeki diğer madde işaretlemeleri, olumsuz kanaatler ve personelin disiplin cezalarının birbirleri ile uyumlu oldukları ve birbirlerini destekledikleri,

2.11) Astsubay sicil yönetmeliği incelendiğinde, her sicil döneminin ayrı olarak değerlendirilmesi gerektiği,

Silahlı kuvvetlerde görev yapan personelin .eşitli nedenlerle performanslarında düşme ve yükselme olması ve bu durumlarının da sicil notlarına yansımasının doğal olduğu, aksi halde her yıl sicil düzenlemesinin anlamının ortadan kalkacağı, başarısız performans gösterilen bir yıla iptal gerekçesi olarak diğer yılların gösterilmesinin haklı bir gerekçe olmadığı, aksi halde bir dönem iyi performans gösteren bir personele çalışma grafiğinde düşme olsa bile düşük sicil notu verilmemesi gündeme geleceği, bununda öncelikle hukuka aykırı aykırı olacağı gibi hakkın kötüye kullanması olacağı, bunun kabulünün ise sicil sisteminin kullanılamaz ve kendisinden istifade edilemez hale gelmesine neden olacağı, idare mahkemelerinin birçok kararında mevzuatta yer alan usule uymak kaydıyla sicil üstleri tarafından takdir hakkı kullanılarak sicil notu verileceği, her notla ilgili gerekli açıklamanın yapılması gerektiği, ilgili hakkında yetersiz not verilmesi halinde bu notun dayanağı bilgi ve belgenin de sicil dosyasına eklenmesinin zaruri olduğunun belirtildiği,

2.12) Sonuç olarak, sicil üstlerinin başvuruya konu 2019 ve 2020 yılı sicil işlemlerinin, sicil üstlerinin takdir

hakkı kapsamında verildiği, notların gerekçelerine ilişkin açıklamaların yapıldığı ve bu açıklamaları destekler mahiyette bilgi ve belgelerin dosya kapsamına eklendiği, sicil işlemlerinin hukuka ve mevzuata uygun olarak değerlendirildiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3) Anayasamızın;

3.1) “Hak Arama Hürriyeti” başlıklı 36 ıncı maddesinde; “Herkes, meşru vasıta ve yollardan

faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.”

3.2) “Temel Hak ve Hürriyetlerin Korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak

ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkânının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır.”

3.3) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin

üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her

türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5) 926 Sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun;

5.1) “Amaç” başlıklı 2’inci maddesinde; “Bu kanun subayların ve astsubayların yetiştirilmelerini,

sınıflandırılmalarını, görev ve yükümlülüklerini, terfi ve taltifleri ile her türlü özlük haklarını düzenler”.

5.2) “ Tarifler” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…m) (Değişik: 11/2/2014-6519/23 md.) Sicil notu: Sicil

üstü değerlendirme notlarının ortalaması ile general ve amiraller hariç fiziki yeterlik değerlendirme testinden elde edilen notun, sicil yönetmeliğinde belirlenecek esaslar dâhilinde, kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca toplanmasıyla tespit edilen nottur”.

6) 211 sayılı İç Hizmet Kanunu’nun;

6.1) “Disiplin” üst başlıklı 13 üncü maddesinde; “Disiplin: Kanunlara, nizamlara ve amirlere mutlak

bir itaat ve astının ve üstünün hukukuna riayet demektir. Askerliğin temeli disiplindir. Disiplinin muhafazası ve idamesi için hususi kanunlarla cezai ve hususi kanun ve nizamlarla idari tedbirler alınır.”

6.2) “Astın Vazifeleri” üst başlıklı 14 üncü maddesinde; “Ast; amir ve üstüne umumi adap ve askeri

usullere uygun tam bir hürmet göstermeğe, amirlerine mutlak surette itaate ve kanun ve nizamlarda gösterilen hallerde de üstlerine mutlak itaate mecburdur. Ast muayyen olan vazifeleri, aldığı emri vaktinde yapar ve değiştiremez, haddini aşamaz. İcradan doğacak mesuliyetler emri verene aittir. İtaat hissini tehdit eden her türlü tezahürler, sözler, yazılar ve fiil ve hareketler cezai müeyyidelerle men olunur.”

6.3) “Amirin Vazifeleri” üst başlıklı 18’inci maddesinde; “Amir; maiyetine disiplini bozan fiil ve

hareketlerinden dolayı disiplin cezaları verir. Disiplin cezalarının mahiyeti ve verilmesi usulü hususi kanundaki hallere göre tayin ve tespit olunur.”

6.4) “Emir” üst başlıklı 20 inci maddesinde; “Emirler ast tarafından değiştirilemez. Ancak, ahval ve

şerait emri yapılamayacak bir hale koymuşsa veyahut emir verilirken meçhul kalmış sebepler meydana çıkmışsa veya emrin yapılması büyük bir tehlikeyi ve ağır bir zararı da mucip olacaksa ve bütün bu haller karşısında amirden yeni bir emir alınmasına hal ve zaman da müsait değilse; ast mesuliyeti üzerine alarak emri yeni vaziyete uygun bir tarzda değiştirerek yapabilir ve ilk fırsatta emri yapılmayan veya kısmen yapılan amirlere de malumat verilir.”

6.5) “Emir” üst başlıklı 24 üncü maddesinde; “Disipline aykırı gördüğü her hale müdahaleye ve emir

vermeye her üst görevlidir.”

6.6) “Mükafaat ve Ceza” üst başlıklı 32 nci maddesinde; “Disiplinin muhafazası ve hizmete mütaallik

hususlarda tekamülü teşvik ve temin için mükafat ve ceza tedbirlerine müracaat olunur. Mükafat ve cezaya ait tedbirler kanun ve nizamlara göre alınır.”

6.7) “Umumi Vazifeler” üst başlıklı 39 uncu maddesinde; “Silahlı Kuvvetlerde askeri eğitim ile beraber

ahlak ve maneviyatın yükseltilmesine ve milli duyguların kuvvetlendirilmesine bilhassa itina olunur.

Cumhuriyete sadakat, vatanını sevmek, iyi ahlaklı olmak, üste itaat, hizmetin yapılmasında sebat ve gayret, cesaret ve atılganlık, icabında hayatını hiçe saymak, bütün silah arkadadaşları ile iyi geçinmek, birbirlerine yardım, intizam severlik, yapılması men edilen şeylerden kaçınmak, sıhhatini korumak, sır saklamak her askerin esas vazifesidir.”

6.8) “Rütbe Sahiplerinin Vazifeleri” üst başlıklı 75 inci maddesinde; “Her rütbe sahibi, kanunların,

nizamların ve amirlerin kendisine tahmil ettiği bütün hizmet ve vazifeleri öğrenmeye, vazifeli olduğu yerlerde öğretmeye ve bu hizmet ve vazifeleri eksiksiz yapmaya ve takip ederek yaptırmaya ve daima ve her yerde disiplini tesis ve muhafazaya ve maiyetini yetiştirmeye ve astın şahsi teşebbüsünü inkişaf ettirmeye ve kendisine teslim olunan silah, araç, gereç ve sair bütün askeri eşyayı, yapıları ve ağaçları ve hayvanatı korumaya memur ve mecburdur. Her rütbe sahibinin bu maddeye göre vazifeleri de talimatname ile gösterilir.”

7) 16/02/2013 tarihli ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun,

7.1) “Takdir hakkının kullanımı” başlıklı 6 ncı maddesinde; “– (1) Bu Kanunla disiplin cezası vermeye

yetkilendirilmiş kişi ve kurullar, disiplin cezası uygulanması ile ilgili takdir haklarını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli bir şekilde kullanırlar.

(2) Takdir hakkı mutlaka gerekçeli olarak kullanılır.

(3) Takdir hakkı kullanılırken; a) Disiplinsizliğin işleniş biçimi, b) Disiplinsizliğin işlendiği zaman ve yer, c) Disiplinsizliğin askeri hizmete olumsuz etkisinin ağırlığı, ç) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, d) Disiplinsizlik yapan personelin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı, e) Disiplinsizlik yapan personelin daha önceki disiplin durumu, f) Disiplinsizlik yapan personelin samimi ikrarı ve gösterdiği pişmanlık, gibi hususlar göz önüne alınır.”,

7.2) “Disiplin soruşturması ve yetkiler” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Maiyetinden birinin

disiplinsizlik teşkil edebilecek bir fiilini veya mesleğe aykırı tutum ve davranışını herhangi bir şekilde öğrenen disiplin amirleri, olayın araştırılması gerektiğine kanaat getirirse, yazılı olarak görevlendireceği soruşturmacılar vasıtasıyla ya da şahsen disiplin soruşturması yapar.

(2) Disiplin soruşturmacısı olarak tek bir kişi görevlendirilebileceği gibi en az üç kişiden oluşan bir heyet de görevlendirilebilir.”

…

(4) (Ek: 2/1/2017-KHK-681/88 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/87 md.) Milli Savunma Bakanınca gerek görülmesi halinde Bakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığınca da disiplin soruşturması yürütülebilir.

(5) Heyet başkanı hariç olmak üzere gerek görülmesi hâlinde, hakkında disiplin soruşturması yapılacak kişiden rütbe veya kıdemce daha aşağıda heyet üyeleri görevlendirilebilir.

(6) Disiplin soruşturmacıları ve heyeti, kendilerini görevlendiren disiplin amiri adına; disiplin soruşturmasıyla ilgili bilgi ve belgeleri toplama, savunma alma, tanık dinleme, bilirkişi görevlendirme, keşif yapma, hâkim veya savcı kararı gerektirmeyen durumlarda kriminal inceleme yaptırma da dâhil olmak üzere her türlü inceleme yapma ve ilgili makamlarla yazışma yetkisini haizdir.”

7.3) “Disiplin amirinin disiplin cezası verme yetkisi” başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) Disiplinsizliği

tespit edilen personele disiplin amiri tarafından bu Kanundaki esaslara uygun olarak disiplin cezası verilir.

(2) Bu Kanunda belirlenmiş olan disiplinsizliklere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara, eylemleri adli veya askeri suç teşkil etse dahi aynı neviden disiplin cezaları verilebilir.

(3) Disiplin amiri olabilmek için; a) Amir konumunda olunması, b) Disiplin cezası verilecek personelden rütbe veya kıdemce büyük olunması, c) Disiplin cezası verilecek kişinin subay, astsubay (…)ve uzman erbaş statüsünde olması hâlinde, ilgili mevzuata göre bu personele sicil verme yetkisinin bulunması gerekir.”

7.4) “Üst disiplin amirlerinin disiplin cezası verebileceği haller” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Bu

Kanunda belirlenmiş istisnalar hariç, aşağıdaki hâllerde disiplin soruşturması yapma ve disiplin cezası

verme görev ve yetkisi üst disiplin amirleri tarafından da kullanılabilir:

a) Disiplinsizlik, daha ağır bir disiplin cezası verilmesi amacıyla kendisine iletilmiş veya kendisi tarafından buna gerek görülmüşse b) Disiplinsizliğe bizzat şahit olmuşsa c) Disiplinsizlik, resmî saygınlığına ve makamına karşı işlenmişse ç) Disiplinsizlik, emri altında bulunan çeşitli kıta, karargâh ve kurumlara bağlı birden fazla kişi tarafından işlenmişse d) Bu Kanuna göre cezalandırılması zorunlu olan bir disiplinsizlik, bilinmesine rağmen kendinden önceki disiplin amirleri tarafından cezasız bırakılmışsa (2) Birinci fıkra kapsamındaki yetkilerin üst disiplin amirlerince kullanılmaması durumunda, disiplin cezası verme görev ve yetkisi disiplin amiri tarafından kullanılır.”

7.5) “Disiplin amirlerinin ikaz ve disiplin eğitimine alma yetkisi” başlıklı 10 uncu maddesinde; “ (1)

Amirlerin; maiyetine hatalarını göstermesi, maiyetini eleştirmesi, sözlü veya yazılı olarak ikazı disiplin cezası sayılmaz.

(2) Disiplin amirleri, disiplin yönünden eğitilmesine ve ıslah edilmesine katkı sağlamak amacıyla maiyetine ilave görev ve sorumluluklar verebilir. Verilecek görev ve sorumluluklar; işlenen fiilin niteliğine, personelin statüsüne, rütbesine ve makamına uygun ve ölçülü olur. Bu kapsamda verilen görevler hizmete yönelik emir olarak kabul edilir.

7.6) “Disiplin Cezaları” başlıklı 11 inci maddesinde; “ (1) Subay, astsubay (…) (1) ve uzman erbaşlar

ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilebilecek disiplin cezaları ağırlık derecesine göre aşağıda

belirtilmiştir:

a) Uyarma b) Kınama c) Hizmete kısmi süreli devam

ç) Aylıktan kesme d) Hizmet yerini terk etmeme e) Oda hapsi f) Silahlı Kuvvetlerden ayırma (2) Uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; hizmet yerini terk etmeme ve oda hapsi cezaları disiplin kurulları ve disiplin amirleri tarafından; Silahlı

Kuvvetlerden ayırma cezası yüksek disiplin kurulları tarafından verilir.”,

7.7) “Disiplin cezalarının yerine getirilme şekilleri” başlıklı 12 inci maddesinde;

“(1) Uyarma cezası; personele, görevinin icrasında veya hâl ve hareketlerinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.

(2) Kınama cezası; personele, görevinin icrasında veya hâl ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.”

7.8) “Cezanın ağırlaştırılması ve disiplin amirlerinin takdir hakkı” başlıklı 14 üncü maddesinde;

“…(2) Disiplin amirleri, personelin; olumlu hizmet, sicil ve disiplin safahatı ile eylemin niteliğini göz önüne alarak bir derece hafif ceza uygulayabilir.

(3) Disiplin amirleri, uyarma, kınama ve hizmete kısmi süreli devam cezalarını gerektiren disiplinsizliklerinden dolayı personeline disiplin cezası vermeyebilir …”,

7.9) “Uyarma cezasını gerektiren disiplinsizlikler” başlıklı 15 inci maddesinde;

“(1) Uyarma cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır:

a) Emri mütalaa etmek: Usulüne uygun olarak kendisine verilmiş olan bir emir üzerine; emrin uygun olmadığı, yanlış verildiği, yapılamayacağı ve benzeri şekillerde amirini alenen eleştirmek veya amire karşı itirazda bulunmaktır. Amir tarafından karar verilene kadar astın fikrini savunması veya emrin kanunsuz olduğu hususundaki kanaatini belirtmek için amire yaptığı itiraz, bunları yaparken oluşabilecek diğer disiplinsizlikler saklı kalmak kaydıyla bu kapsamda disiplinsizlik teşkil etmez.

…

e) Usulsüz müracaat veya şikâyette bulunmak: Türkiye Büyük Millet Meclisine yapılan müracaatlar hariç olmak üzere, kanun ve nizamlarla belirlenmiş usul ve kurallara riayet etmeden yazılı, sözlü veya elektronik olarak müracaat veya şikayette bulunmaktır.”

7.10) “Kınama cezasını gerektiren disiplinsizlikler” başlıklı 16 ncı maddesinde; “(1) Kınama cezasını

gerektiren disiplinsizlikler şunlardır:

a) Amir veya üste nezaketsizlik: Hizmette veya hizmete ilişkin hâllerde amir veya üste karşı saygısızlık teşkil edecek nitelikte olmayan ancak askeri nezaket, protokol ve terbiye kurallarına aykırılık teşkil eden fiillerde bulunmaktır. Askeri nezaket, protokol ve terbiye kurallarının astlara veya maiyete önceden ilan veya tebliğ olunması veya bu disiplinsizliği yapan kişinin makam ve rütbesi itibarıyla bu kuralları biliyor olması gerektiğinin objektif olarak kabul görmesi hâlinde disiplin cezası verilebilir.”

8) 06/09/1961 tarihli ve 10899 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet

Yönetmeliği’nin,

8.1) “Amirin vazifeleri” üst başlıklı 21 inci maddesinde; “ Resmî işlerden dolayı sırası düştükçe verilen

öğütlerin, yapılan tenbih ve ihtarların hükümsüz ve tesirsiz kaldığını gören ve hususiyle vazifede ihmal ve kayıtsızlık sezen her âmir derhal kanuni selâhiyetini kullanarak maiyetini yola getirmeğe mecburdur.”,

8.2) “Mesleğe Karşı Vazifeler ve Vasıfları” üst başlıklı 86 ncı maddesinde; “Asker, kendisinden

beklenen vazifeleri hakkıyla yapabilmek için yüksek ahlâk ve kuvvetli maneviyata sahip olmalıdır. Her

askerde bulunması lâzım gelen ahlakî ve mânevi vasıflar şunlardır :

a. Cumhuriyete, Yurda ve Millete karşı sevgi ve bağlılık, Cumhuriyet, Yurt, Millet; askerin mukaddesatındandır. Bunlara içerden ve dışardan vaki olacak her türlü tecavüzü karşılamak, def etmek ve lüzumunda bu uğurda hayatını fedadan çekinmemek her askerin borcudur.

b. İtaat : Askerliğin temeli mutlak bir itaattir. İtaat, her astın üstünden aldığı emri hiç bir kayıt ve şart düşünmeden ve en ufak bir tereddüt göstermeden canla, başla yapması, kanunlar ve nizamların dediğinden dışarı çıkmaması ve yasak edilen şeyleri yapmaması demektir. Tam ve kalbi bir itaat, üstün telkin edeceği itimat ve muhabbetle elde edilir.

c. (Değişik: RG-07/09/1999-23809) Sebat ve mukavemet :Vazife yapılırken karşılaşılacak her türlü zorluk ve yokluklara katlanarak ve asla usanç ve yılgınlık göstermeyerek sessizce ve düzenli olarak vazifeye devam ve hizmeti istenildiği gibi tamamlamaktır.

d. Cesaret ve şecaat : Tehlikeden asla korkmayarak ve icabında ölmekten çekinmiyerek iş görmek ve pek yürekli olmaktır. Korkaklık; bir asker için en büyük ve affedilmiyecek bir kusurdur. Bu ayrıca namus ve onuruna leke getirir, nefsini zarardan ve tehlikeden korumak için vazifeyi bırakarak savuşmak veya ihmal etmek bir asker için en şiddetli cezaları mucip olur.

e. Canını esirgememek : Kendinin ve ailesinin rahat ve selâmetinin; Yurdun kurtuluşuna bağlı olduğunu ve bunun için de icabında ölmekten çekinmemek lâzım geldiğini ve vazifenin büyüğünün de küçüğünün de bir ve her ikisinin de nefsinden üstün olduğunu düşünerek zamanında fedakârlıkla hareket etmektir.

f. Harbe hazırlık : Harb, silâh ve vasıtalarının ne suretle kullanılacaklarını iyice öğrenmek, harbin zor ve sıkı devirlerinde hattâ zayiattan dolayı kumandansız kalındığı zamanlarda bile kati ve doğru bir karar vermeye ve iş görmeğe yetecek kadar nazari, ameli bilgi ve tecrübe sahibi olmak, yorgunluk, uykusuzluk ve icabında açlık gibi harbin tab’i olan yoksuzluklarına uzun müddet dayanmak ve katlanmak için vücudu alıştırmak ve bunların hepsinde kendine güvenmeyi temin edecek yüksek kabiliyeti kazanmak ve her an arttırmağa savaşmaktır.

g. İyi geçinmek : Bütün silâh arkadaşlarının kardeşten ileri olduğunu ve icabında aynı ülkü için bir arada kanlarını dökeceklerini düşünerek birbirlerini yürekten sevmek, birbirlerinin onurlarına saygı göstermek, edep ve terbiyeye uymayan işlerden, şakalardan kaçınmak ve daima mertçe hareket etmektir. Her asker, arkadaşının keder ve sevincine ortak olmalı ve icabında onu öğüt vererek ahlâksızlıktan ve türlü tehlikeden korumalıdır. Kezalik arkadaşını fena yola sürüklemenin, kabahatini örtbas etmeğe çalışmanın silâhlı kuvvetlere sonra insanlığa fenalık etmek demek olduğunu her asker bilmelidir. İyi geçinmek için çok lâzım olan şartlardan biri de daha ziyade çalışanları ve bu yüzden sevilenleri kıskanmamaktır.

h. İyi ahlâk sahibi olmak : Askerin ahlâkı ve yaşayışı kusursuz ve lekesiz olmalıdır. Asker, esrarkeşlikten, sarhoşluktan, yalancılıktan borçtan ve kumardan, dolandırıcılıktan, ahlâksız kimselerle düşüp kalkmaktan, hırsızlıktan, yağmadan, yakıp yıkmaktan ve sair bütün fenalıklardan sakınmalıdır. Bunlar vazifenin yapılmasına mâni olurlar, yaşayışı, sıhhati, azim ve cesareti bozar; namusu, lekeler, manevi şahsiyeti öldürür ve her biri ayrı ayrı cezaları üstüne çeker. Asker bunlar gibi yalnız kabahat ve cinayetlerden değil, aynı zamanda dine hürmetsizlikten, iki yüzlülükten, göz boyamaktan, şahsi arzu ve isteklerin temini peşinde koşmaktan, dalkavukluktan, aklını herkesin yükseğinde görerek kendini beğenmekten, şöhret için iyi sayılmıyacak derecede hırs göstermekten, nefsini koruyup çekinmelidir.

Her ne kadar beğenilmek, sözle okşanmak, maddi mükâfat görmek onur ve şan kazanmak arzusu her askerin kalbinde yer tutmalı ise de bunları doğruluktan şaşmayan haklı bir çalışma ile elde etmek mertlik ve namus iktizasıdır.

i. Sır saklamak : Asker, her yerde düşmanın casusları bulunacağını ve kendisini dinlemekte olduklarını kabul edip vazife ve hizmete ait hususlarda hiç bir kimseye sır vermemelidir. Ötede beride askerliğe ve kışla ve müessese hayatına ait sözler sarfetmemelidir. Hiç bir husus için hiç bir yerde atıp tutmamalı, her hangi şeyi büyüterek ve ekliyerek yayıp dağıtmaktan sakınmalı hiç bir zaman doğruluktan ayrılmamalıdır.

j. Emel ve fikir birliği : Cumhuriyetin, Milletin korunması uğrunda bir vücut gibi çalışmak Silâhlı

Kuvvetlerin en değerli hassasıdır. Ve başlı başına bir kuvvettir. Bu birlik, bir vücut gibi çalışmak lüzumunu umumun fikrinde ve yüreğinde yer etmesinden ve umumin menfaatının şahsi menfaatten daha üstün, aziz olduğunu takdir etmekten doğar. Kıtanın onurlu hatıraları ve şanlı vakaları sebebiyle nam almış olan fedakâr personelin isimleri öğrenilip münasip zamanlarda (Millî ve dinî bayramlarda) onları saygı ile hatırlamak Silâhlı Kuvvetlerde birliği ve kardeşliği kökleştirir. Bunların isimleri ve mümkünse resimleri kumandan tarafından kışlanın münasip mahallerine asılmalı ve her birlik veya kıtanın geçmiş savaşlardaki hizmetini gösterir birer tarihi yazılmalı ve bunu birliğe mensup her asker okuyup öğrenmelidir. Alay (Deniz ve havada benzeri) tarihi içinde birliğin en parlak muharebesi o günün senei devriyesinde bütün mensuplarına anlatılır. Her alayın (Deniz ve Havada benzeri) bir kuruluş günü olur ve o gün kutlanır.

k. Birbirine yardım Silâhlı Kuvvetlerin bir emel (Ülkü) ve aynı vazifede birleşmiş olan fertlerinin birbirlerine yardımları müşterek vazifenin en iyi surette yapılmasını temin edeceği gibi arkadaşlığı ve bağlılığı da kuvvetlendirir.

Asker arasında yardım, vazife içinde ve dışında olacağı gibi asker, halk arasında da elinden gelen yardımı yapmalı, daima iyiliği sevmeli ve yapmalıdır.

1. Tavır ve hareket : Bir askerin değerini arttıracak, kendisini tanıttıracak ve sevdirecek en yüksek vasıfları terbiyeli, vekarlı, ciddi ve itaatlı olmasıdır.

Askerin duruşu mertçe, hareketleri akla uygun ve dürüst, dili ve sözü özüne uygun ve serbest olmalıdır.

m. İntizam severlik : İntizam vazifesinin noksansız yapılmasını temin eden ilk vasıtadır. Asker, vazifesini, muntazam işler bir saat gibi dakikası dakikasına yapmağı aded etmiş bulunmalı, hususi işlerinde de daima muntazam ve tertipli olmalıdır.

n. Başka milletten askerle bir arada bulunduğu zaman onlarla iyi geçinmek ve yüksek değerini onlara da tanıtacak bir silâh arkadaşlığı yapmak her Türk askerinin vazifesidir.”,

9) 28/12/1998 tarihli ve 23567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Astsubay Sicil Yönetmeliği’nin,

9.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; astsubayların rütbe terfii, rütbe kademeliliği,

kademe ilerlemesi ve Silâhlı Kuvvetlerden ayırma işlemleri ile bu işlemlere esas olacak sicil belgelerinin şekil ve muhtevasını, düzenlenme ve gönderilme usulünü, sicil değerlendirme ve denetleme kurullarının çalışma esaslarını ve astsubaylar hakkında diğer hususlarda yapılacak işlemleri düzenler. “,

9.2) “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Türk Silâhlı Kuvvetlerine mensup

astsubayların; sicil üstlerini, rütbe terfii, rütbe kademeliliği, kademe ilerlemesi işlemleri ile görevli personeli ve sicil değerlendirme ve denetleme kurulları üyelerini kapsar”,

9.3) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;

…

h) Sicil alma eğilimi: Asgarî beş yıllık sicil notu bulunan personel için tespit edilen ve personelin sicil notu ortalamasının hesaplanmasında esas alınan yıllara ait sicil üstü değerlendirme notlarının standart sapmasının üç katının sicil alma eğilimine esas not ortalamasına ilave edilmesi ve çıkartılması suretiyle tespit edilen rakamlar dahil olmak üzere bulunan not aralığını,

ı. Geri bildirim: Astsubayların durumlarını öğrenmeleri, eksikliklerini gidermeleri ve iyi olan yönlerini geliştirmeleri maksadıyla; merkezden, şahıs ile yetiştirme ve eğitim sistemine yapılan düzeltici ve düzenleyici önlemleri, i. Ayırt Edici Nitelik: Personelin kendi kategorisi içerisinde değerlendirilmesinde kullanılmak üzere tespit edilen ve sicil belgelerinde yer alan ana kriteri, j. Kıstas (Alt nitelik): Sicil belgelerinde yer alan ayırt edici niteliklerin ölçülmesine imkân veren tutum ve davranış biçimlerini, n. Yeterlik: Ahlaki, askeri, mesleki, fiziki, zihni kifayet ve üst rütbeye liyakati, o. Yeterlik derecesi : Sicil notu ortalamalarına göre aynı sınıf ve rütbede olan astsubayların kendi aralarındaki derecelenmelerini, ö. Sicil notu: Sicil belgelerinden alınabilecek notların ortalaması ile Fiziki Yeterlilik Değerlendirme

Testinden elde edilen notun bu Yönetmelikte belirlenecek esaslar dâhilinde Kuvvet

Komutanlıkları, (Değişik ibare:RG-23/2/2017-29988) tarafından toplanmasıyla tespit edilen notu, p) Sicil notu ortalaması:… 6) Kıdemli başçavuş rütbesi için; kıdemli çavuşluğa nasıptan itibaren her rütbede alınan muteber sicil not ortalamalarının, kıdemli başçavuş rütbesindeki sicil notu ortalamasının % 100’ü, başçavuş rütbesindeki sicil notu ortalamasının % 95’i, kıdemli üstçavuş rütbesindeki sicil notu ortalamasının % 90’ı, üstçavuş rütbesindeki sicil notu ortalamasının % 85’i, kıdemli çavuş rütbesindeki sicil notu ortalamasının % 70’i alınarak hesaplanan ortalamasını, s. Sicil tam notu: Yüz puanlık sicil tam notunu, ş. Sicil süresi : Normal olarak bir terfi yılını, t. Sicil belgesi: Astsubayların rütbe terfii, rütbe kademeliliği ve kademe ilerlemesi yapma yeterliğini belirten belgeyi, u. Sicil değerlendirme ve denetleme kurulu: Kuvvet Komutanlıkları, (Mülga ibare:RG-23/2/2017-

29988) (…) Personel Başkanlıkları bünyesinde oluşturulan ve bu Yönetmelikte belirtilen görevleri yerine

getiren kurulu, …

z. Sicil üstü değerlendirme notu: Astsubay sicil belgesindeki “Genel Değerlendirme ve Ayırt Edici

Nitelikler” bölümüne yapılan işaretlemelerin nota tahvil edilmesi ile bulunan notu, aa. Sicil alma eğilimine esas not ortalaması: Personelin sicil notu ortalamasının hesaplanmasında dikkate alınan yıllara ait sicil üstü değerlendirme notlarının, bu maddenin birinci fıkrasının (p) bendindeki yönteme göre hesaplanan not ortalamasını,

bb. Fiziki yeterlilik değerlendirme testi (FYDT) notu: Yönergede belirtilen esaslar çerçevesinde yapılan fiziki yeterlilik değerlendirme testinden elde edilen notu, cc. Genel değerlendirme kategorisi: Astsubay sicil belgesindeki “Genel Değerlendirme (Kategori)” kısmında yer alan ÜSTÜN BAŞARILI, BAŞARILI, YETERLİ VE YETERSİZ şeklinde belirlenen dört kategoriyi,

çç. Genel değerlendirme notu: Astsubay sicil belgesindeki “Genel Değerlendirme (Kategori)” kısmında yer alan ÜSTÜN BAŞARILI, BAŞARILI, YETERLİ VE YETERSİZ şeklinde belirlenen dört kategorinin işaretlenmesi; ÜSTÜN BAŞARILI işaretlenmesi durumunda 93, BAŞARILI işaretlenmesi durumunda 85, YETERLİ işaretlenmesi durumunda 71 ve YETERSİZ işaretlenmesi durumunda 59,99 olarak alınan notu,

dd. Ayırt edici nitelik notu: Astsubay sicil belgesindeki “Ayırt Edici Nitelikler” kısmında yer alan niteliklere yapılan işaretleme ve notlandırma neticesinde elde edilen toplam notu, ee. Sicil üstü değerlendirme tam notu: Sicil belgelerinde yazılı nitelikler için bu Yönetmelikte gösterilen en yüksek notların toplamını, ff. Gerekçe: Astsubay sicil belgesindeki Genel Değerlendirme (Kategori) kısmında sicil üstleri tarafından

ÜSTÜN BAŞARILI ve kategorisindeki emsallerinin üzerinde değerlendirilen veya YETERSİZ ve kategorisindeki emsallerinin altında değerlendirilen nitelikler için sicil belgesinin ilgili bölümde belirlenen alana yazılması zorunlu olan ifadeyi, gg. Ortak nitelikler: Astsubay sicil belgesindeki ayırt edici nitelikler bölümünde yer alan ve her görev alanı için aynı olan on niteliği, ğğ. Görev alanı nitelikleri: Astsubay sicil belgesindeki ayırt edici nitelikler bölümünde yer alan ve dört çeşit olan her görev alanı için farklılaşan beş niteliği,

9.4) “Sicil üstlerinin sorumluluğu” başlıklı 5’inci maddesinde; “Sicil üstleri; emri altındakiler

hakkında sicil düzenlerken; üstlük ve komutanlığın en önemli olan özel yetkilerinden birini kullanırlar.

Sicil üstleri; bu görevin önemini göz önünde tutarak, sicil belgelerindeki nitelikleri tam bir tarafsızlık, adalet ve vicdanî kanaatle değerlendirmekten sorumludurlar. Aksi durum, ehliyetli olmayanların lâyık olmadıkları rütbe ve makamlara yükselmelerini, dolayısıyla Türk Silâhlı Kuvvetlerinin yetenekten yoksun kişilerin elinde görevini yapamaz duruma düşmesi sonucunu doğurur. Hissî ve aşırı merhamet duygusuyla verilecek sicillerin, hak eden bir başka personelin hakkını ihlâl edeceği, daima göz önünde bulundurulur.

Sicil üstleri, haklarında sicil düzenleyecekleri astsubayları iyi tanımak zorundadırlar. Bu nedenle, haklarında sicil düzenleneceklerin, günlük eğitim ve çalışmalarını, tavır ve hareketlerini, disiplin ve itaatini, sicil belgesinde yazılı diğer hususları aralıksız izleyerek; yapacakları haberli ve habersiz denetlemeler, özel yazılı veya sözlü sınavlar, verecekleri özel görevler, çeşitli tatbikat ve manevralardaki tutum ve durumu ile de yeterlik ve yetenekleri hakkında tam bir kanaat edinmeye çalışırlar. Maiyetini çok kısa zamanda gerçek durumu ile tanıyabilmek ve onun yeteneklerini ölçebilmek imkânına sahip olan komutan veya âmirin, iyi bir lider olduğu şüphe götürmez bir gerçektir. Düzenledikleri sicillerdeki isabet derecesine göre sicil üstleri hakkında hüküm verilir. Birinci sicil üstleri, astları hakkında mutlak kanaat sahibi olmaktan sorumludurlar. Daha üst sicil üstlerinin kanaat sahibi olmaları şahsî becerilerine, çalışma şartlarına, kuruluş bağlantısına ve görev fonksiyonlarına bağlıdır. Sicillerde görülen eksiklikler veya bu

Yönetmeliğe uygun olarak düzenlenmemiş siciller, sicil üstleri tarafından gerektiğinde imza, işaret, gerekçe ve kanaat hariç olmak üzere, geri çevrilmeyerek düzeltilir ve ilgili sicil üstüne bilgi verilir.”,

9.5) “Birinci sicil üstleri” başlıklı 6’nci maddesinde; “Sicil yazmaya yetkili birinci sicil üstleri; kuruluş

bağlantısına göre sicil düzenlenecek astsubayın amiri olup, bunlar aşağıda gösterilmiştir:

a) Kara Kuvvetleri Komutanlığında: Kıt’alarda; en az takım komutanı, bölük (batarya) komutanı ve eşidi görev yerlerinde bulunan komutan veya amirlerle karargâh ve kurumlarda bunların eşidi görev yerlerinde bulunan komutan veya amirlerdir.

…

e) (Ek:RG-07/03/2006-26101) (Mülga:RG-23/2/2017-29988) (Değişik ikinci fıkra:RG-07/03/2006-

26101) Lüzumu hâlinde Kuvvet Komutanlıkları, (Mülga ibare:RG-23/2/2017-29988) (…) özellik

gösteren sorumluluk bölgelerinde, garnizonlarda ve kuruluşlarda birinci sicil üstlerinin tespiti; kuruluş bağlantısını bozmadan ve kuruluş bağlantısı dışında ilgili Kuvvet (Mülga ibare:RG-23/2/2017-29988) (…)

Komutanının teklifi ve Genelkurmay Başkanının onayı ile hizmetin gereği olarak ayrıca düzenlenebilir.

(Değişik üçüncü fıkra:R.G.-12/11/2008-27052)Yukarıda açıklanan birinci sicil üstlerinin en az başçavuş

)

(Asteğmen hariç) rütbesinde bulunması şarttır. (Ek cümle:RG-23/2/2017-29988 Ancak Millî Savunma

Bakanı ve Bakanlık teşkilatında görevli şube müdürleri dâhil amir konumunda bulunan sivil personel, kendi teşkilatındaki astsubayların kuruluş bağlantısına göre sicil üstüdür. Komutanlık, askerlik şubesi başkanlığı, müdürlük, amirlik, atölye şefliği ve benzeri kadrolara atanan veya yetkili makamlarca görevlendirilen başçavuş ve daha üst rütbelerdeki astsubaylar (Mülga ibare: RG-23/2/2017-29988) (…) emirlerinde çalışan astsubaylara birinci sicil üstü olarak sicil verirler. Amir konumundaki asteğmenler ile başçavuş rütbesinden daha alt rütbede bulunan astsubaylar sicil belgesi düzenleyememekle beraber, duruma göre birlikte üç aylık çalışma süresini tamamlamışlarsa, maiyetlerinde çalışan personele ilişkin sicil belgesinde yer alan niteliklerle ilgili varsa kanaatlerini, herhangi bir formata bağlı kalmadan yazılı olarak birinci sicil üstüne bildirirler”,

9.6) “İkinci ve üçüncü sicil üstleri” başlıklı 7’nci maddesinde; “İkinci sicil üstleri, kuruluş bağlantısına

göre birinci sicil üstünün; üçüncü sicil üstleri ise kuruluş bağlantısına göre ikinci sicil üstünün; bir üst görev yerinde bulunan komutan veya amirlerdir. Astsubaylar, ikinci ve üçüncü sicil üstü olamazlar”,

9.7) “Sicil belgelerindeki niteliklerin bölümlendirilmesi” başlıklı 20’inci maddesinde; “Astsubay sicil

belgesi altı bölümden oluşmaktadır.

a. Temel nitelikler bölümü: Bu bölüm, her astsubayda mutlaka olması gerektiği değerlendirilen nitelikleri ihtiva etmekte olup, nota tahvil edilmez. Bu niteliklerde zafiyet görülmesi hâlinde, yapılacak inceleme ve takibi müteakip personelin, Türk Silahlı Kuvvetlerinden disiplinsizlik veya ahlâkî durum nedeniyle ayrılması sağlanır.

b. Sicil Üstlerinin Değerlendirilmesi Bölümü:

(1) Genel Değerlendirme (Kategori): Bu bölümde, her astsubayın bulunduğu görev yerindeki performansını değerlendirecek kategorileri yer almaktadır. Bu kategoriler nota tahvil edilmek suretiyle, astsubayın kendi emsalleri içinde ayırt edilmesine imkân sağlar. Bu kategoriler; ÜSTÜN BAŞARILI, BAŞARILI, YETERLİ ve YETERSİZ şeklindedir.

(2) Ayırt Edici Nitelikler Bölümü: Bu kısımda; personelin görev yerindeki performansını değerlendirecek ayırt edici nitelikler yer almaktadır.

c. Personelin Başarılı Olabileceği Görevler: Bu kısım, astsubayın gelecekte başarılı olması muhtemel görev alanlarının iki öncelikle işaretlendiği bölümdür. Astsubaylar için; Kıta görevleri, Karargâh ve Kurum görevleri, Eğitim/Öğretim görevleri, Teknik görevler şeklindedir.

d. Müstakil Görev Yapma Kabiliyeti: Bu kısımda, astsubayların müstakil görev yapma yeterliliğinin işaretlendiği durumlar yer almaktadır. Bunlar sırasıyla; “Yapar” ve “Yapamaz(*)” şeklindedir.

e. Sicil Üstü Olabilme Durumu: Bu kısım, astsubayın sicil üstü olabilmesi durumuna uygunluk durumunun işaretlendiği bölümdür. Bölümde işaretlenebilecek durumlar; “Sicil üstü olabilir.” “Sicil üstü olamaz. (*)” şeklindedir.

f. Yurt Dışı Görev Yapabilme Durumu: Bu kısımda, astsubayların “Yurtdışı görev yapabilme kabiliyeti” durumu yer almaktadır. Bunlar sırasıyla; “Vardır” ve “Yoktur” şeklindedir”.

9.8) “Sicil belgelerinin düzenlenmesi” başlıklı 21’inci maddesinde; “Sicil belgeleri aşağıdaki esaslara

göre düzenlenir:

a. Birinci sicil üstleri; sicil doldurma zamanında emri altında bulunan bütün astsubayların sicillerini doldurur. Bir astsubay hakkında sicil düzenlenebilmesi için; o astsubayın, o sicil süresi içinde, sicil verecek amir ile birlikte en az üç ay fiilen görev yapması şarttır.

b. Sicil belgesinde bir astsubayın değerlendirilmesini sağlayacak nitelikler ve bu niteliklerin astsubayda bulunma derecesini ölçmeye imkân veren kıstaslar bulunmaktadır. Sicil üstlerinin astlarında

değerlendirecekleri nitelikleri tanımlamak, bu suretle terim birliği ve sicil verilen personelin aynı şartlarda değerlendirilmesini sağlamak maksadıyla, sicil belgesinde yer alan niteliklerin tanım ve standartları

Genelkurmay Başkanlığınca hazırlanacak “Türk Silâhlı Kuvvetleri Sicil Belgesi Düzenleme Kılavuzu”nda belirtilir. Sicil üstleri astsubaylar için not takdiri yapmaz, niteliklerin astsubayda bulunma derecesini, niteliğe ait kıstaslardan birisini işaretlemek suretiyle belirler. Sicil belgesindeki personele ait bilgilerin, tam ve doğru olarak doldurulması sorumluluğu, birinci sicil üstüne aittir.

c. Birinci sicil üstü, astsubay sicil belgesinde yer alan “Personelin Başarılı Olabileceği Görevler”i, sicil alan personelin performansını ve potansiyelini dikkate alarak işaretler.

d. Sicil belgesindeki ayırt edici nitelikler bunları açıklayan kıstaslar yardımıyla değerlendirilir. Sicil üstleri, sicil belgesi ve Türk Silâhlı Kuvvetleri sicil belgesi düzenleme kılavuzunda yer almayan hususlarla ilgili varsa ilâve kanaatlerini yazabilirler. Bu kanaatler, ihtiyaç duyulması halinde, sonraki sicil üstleri ve/veya ilgili birimler tarafından, personel hakkında yapılacak değerlendirmeler ile atama, seçim, görevlendirme vb. konularında personel hakkında verilecek kararlarda kullanılabilir.

Astsubay sicil belgesinde birinci sicil üstleri tarafından ÜSTÜN BAŞARILI ve KATEGORİSİNDEKİ

EMSALLERİNİN ÜSTÜNDE ile YETERSİZ ve KATEGORİSİNDEKİ EMSALLERİNİN ALTINDA olarak değerlendirilen Ortak Nitelikler için tek, Görev Alanı Niteliklerinin her biri için ayrı olacak ve öncelikle

NE ZAMAN, NEREDE ve NEDEN sorularına cevap verecek şekilde en az 20 kelimeden (150 karakter)

oluşan gerekçe yazılması zorunludur. Gerekçelerin şekil ve anlamlılık uygunluğu sıralı sicil üstleri ve

Kuvvet Personel Başkanlıklarının uygun göreceği birimler tarafından incelenir.

Birinci sicil üstü elektronik ortamda sicil verme işleminin tamamlanmasını müteakip ikinci sicil üstüne bilgi verir. Matbu sicil belgesi doldurulması durumunda ilgili bölümleri doldurur, imza eder ve ikinci sicil üstüne gönderir.

e. İkinci sicil üstleri, birinci sicil üstleri tarafından doldurulan, maiyetindeki personele ait sicil belgelerini inceler. Birinci sicil üstünün işaretlemelerinin tamamına katılıyorsa, nitelikleri işaretlemez, “2 nci Sicil

Üstü Değerlendirmesi” bölümündeki “Birinci Sicil Üstüne Katılıyorum” bölümünü işaretler ve “Sicil

Üstlerine Ait Bilgiler” bölümünü doldurur, sicil belgesi matbu ise imza eder. İkinci sicil üstleri, birinci sicil üstlerinin işaretlediği niteliklerden herhangi birisine, bir kısmına veya tamamına katılmadığı takdirde; aynı bölümdeki “Birinci Sicil Üstüne Katılmıyorum” bölümünü işaretler ve değerlendirmesini yapar, “Sicil

Üstlerine Ait Bilgiler” bölümünü doldurur, sicil belgesi matbu ise imza eder. Aşağıda belirtilen durumlarda

ikinci sicil üstü mutlaka niteliklerin tamamını işaretlemek zorundadır:

1) Birinci sicil üstü, sicil düzenlemek için yeterli süre o personel ile çalışmamışsa,

2) 2 Mayıs tarihindeki birinci sicil üstü, sicil düzenlemek için yeterli süre o personel ile çalışmamış ise,

3) Görevden ayrılma ve kanaat değişikliği nedeniyle sicil belgelerinin tanziminde.

Bu Yönetmeliğin 16 ncı maddesinde belirtilen birinci sicil üstünün sicil düzenleyemeyeceği hallerde de ikinci sicil üstü, birinci sicil üstü olarak niteliklerin tamamını işaretler.

İkinci sicil üstü elektronik ortamda sicil verme işleminin tamamlanmasını müteakip üçüncü sicil üstüne bilgi verir. Matbu sicil belgesi doldurulması durumunda ilgili bölümleri doldurur, imza eder ve üçüncü sicil üstüne gönderir.

Sicil üstleri elektronik ortamda sicil verme işlemini tamamladıklarını sıralı üstlerince silsile yolu ile bildirir. Birinci sicil üstleri sicil verme işlemini elektronik ortamda gerçekleştiremiyorsa Türk Silâhlı

Kuvvetleri sicil belgesi düzenleme kılavuzunda belirtilen matbu sicil formunu doldurarak imza eder ve ikinci sicil üstlerine gönderir. İkinci sicil üstleri de aynı form üzerinde kendisine ait bölümleri işaretleyerek değerlendirmesini yapar ve sicil formunu üçüncü sicil üstlerine gönderir. Sicil üstlerince, doldurulan matbu formların fotokopisi, elektronik ortamda doldurulan formların çıktısı alınmaz.

f. İkinci sicil üstü olan Kuvvet Komutanları, (Ek ibare:RG-23/2/2017-29988) Millî Savunma Bakanlığı

Müsteşarı (Mülga ibare:RG-23/2/2017-29988) (…)orgeneral ve oramiraller; yeterince tanımadıklarını değerlendirdikleri personel için sicil tanzim etmeyebilirler. Bu durumu belirten bir yazı, sicil belgesine eklenir. Bu şekilde, hakkında ikinci sicil üstünce sicil tanzim edilmeyen personelin sicil belgesi, birinci sicil üstünün değerlendirme ve kanaatlerine göre işlem görür.

g. Birinci veya ikinci sicil üstlerinin herhangi bir nedenle nota tahvil edilecek değerlendirme yapamaması durumu ile birinci ve ikinci sicil üstü tarafından işaretlenen genel değerlendirme kategorisi arasında birden fazla seviye farkı olması durumlarında düzenlenecek sicil belgeleri hariç olmak üzere üçüncü sicil üstlerinin, sicil belgelerini tanzim etmesi kendi isteğine bağlıdır. Ancak, birinci veya ikinci sicil üstlerinden herhangi birisinin değerlendirme yapamaması veya birden fazla seviye farkı bulunması halinde, orgeneral veya oramiral rütbesindeki üçüncü sicil üstleri hariç olmak üzere, üçüncü sicil üstleri mutlaka değerlendirme yaparlar.

Üçüncü sicil üstleri, yukarıda belirtilen durumların dışındaki personelin tamamına veya bir kısmına ait sicillerde niteliklere ait kıstasların işaretlenmesi ve kanaat yazma yetkisi hariç olmak üzere diğer yetkilerini, lüzum gördükleri takdirde her sicil döneminde yazılı emirle ikinci sicil üstlerine devredebilirler.

Yetki devrinde bulunan üçüncü sicil üstleri, istediği personel hakkında sicil tanzim edebilirler.

Üçüncü sicil üstleri elektronik ortamda sicil verme işleminin tamamlanmasını müteakip yetki devri belgelerini birinci ve ikinci sicil üstleri tarafından düzenlenen belgelerle birlikte durumu Kuvvet

Komutanlıkları (Mülga ibare:RG-23/2/2017-29988) (…) Personel Başkanlıklarına bildirilmek üzere en az tugay ve eşidi birlik ve kurumlara bildirirler.

h. Sicil üstleri, ihtiyaç duydukları taktirde sicil belgesinde ve Türk Silâhlı Kuvvetleri Sicil Belgesi

Düzenleme Kılavuzunda yer alan nitelikler dışında varsa ilâve olumlu ve olumsuz kanaatlerini “Gerekçe ve kanaat” bölümünde belirtirler.

ı. Kuvvet Komutanlıkları (Mülga ibare:RG-23/2/2017-29988) (…) Personel Başkanlıklarında yapılan incelemede, sicil üstlerinin sicil üstü değerlendirme notlarının arasında 20 veya daha fazla not farkı bulunması hâlinde, personelin durumu Sicil Değerlendirme ve Denetleme Kurulunda görüşülür ve bu

Yönetmeliğin 32 nci ve 33 üncü maddesi esaslarına göre işlem yapılır.

j. Sicil ile ilgili belgeler; sicil üstlerince yukarıda belirtilen işlemlerin yapılmasını müteakip, en az müstakil tugay ve eşidi birlik ve kurumlar tarafından toplanarak, ilgili Kuvvet Komutanlıkları (Mülga ibare:RG23/2/2017-29988) (…) Personel Başkanlığına gönderilir. Elektronik ve/veya matbu olarak doldurulan sicil formlarının tanzimi, teslimi ve muhafazasına ilişkin uygulama esasları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma

Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından düzenlenir.

k. Sicil belgesinin düzenleme esasları, niteliklerin açıklamaları ve standartları “Türk Silâhlı Kuvvetleri

Sicil Belgesi Düzenleme Kılavuzu”nda gösterilir. Bu esaslar, sınıf okulları müfredat programlarına dahil edilerek personelin bu konuda eğitilmesi sağlanır. Ayrıca, sicil belgelerinin doğru olarak doldurulması, kıt’a komutanları ile karargâh ve kurum amirlerinin temel sorumluluklarından biridir. Bu maksatla, bu yerlerde konferans türü tanıtıcı ve öğretici eğitimler icra edilir”.

9.9) “Sicil belgelerinin düzenlenme ve gönderilme zamanları” başlıklı 23’üncü maddesinde; “Sicil

belgeleri, sicil üstlerince 2 Mayıs tarihi itibarıyla düzenlenir ve gerekli işlemlerin yapılmasını müteakip en az tugay ve eşidi birlik ve kurumlar tarafından en geç 30 Mayıs tarihinde, bu Yönetmeliğin 21 nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde belirtilen personel başkanlıklarında bulundurulur. Ayrıca, Genelkurmay Başkanlığınca uygun görüldüğü takdirde, durum ve ihtiyaca göre sicil belgelerinin düzenlenme tarihleri değiştirilebilir”.

9.10) “Sicil belgelerin gizlilik derecesi” başlıklı 25’inci maddesinde; “Sicil belgeleri “ÖZEL” gizlilik

dereceli olup, yetkili olmayanlara gösterilemez ve herhangi bir kısmı yok edilemez. Sicil belgelerinin mühürlü ve özel gizlilik dereceli zarfları, yetki verilecek görevlilerden başkası tarafından açılamaz. Sicil belgelerini yetkili olmadığı halde açanlar veya belgede yazılı olan muhteviyatı yetkili olmayanlara açıklayanlar hakkında, yasal işlem yapılır. Yukarıdaki hususlar elektronik sicil belgeleri için de uygulanır”.

9.11) “Sicil belgelerine personel başkanlıklarında yapılacak işlemler” başlıklı 27’nci maddesinde;

“Sicil belgelerinin Genelkurmay Başkanlığı, Kuvvet Komutanlıkları (Mülga ibare: RG-23/2/2017-

29988) (…) Personel Başkanlıklarına gelmesini müteakip, aşağıdaki işlemler yapılır.

a. Sicil belgelerinin usulüne uygun olarak doldurulup doldurulmadığı, sicil subaylarınca kontrol edilir.

Belge eklenmesi gerekli olan durumlar için eklenen belgeler kontrol edilir, eksiklikler tamamlattırılır. Bu konuda yapılan hataların, sicil tanzim edilen personelin özlük haklarına menfi yönde etki edeceği daima dikkate alınır.

(1)

b. (Değişik:RG-21/8/2014-29095) Matbu olarak doldurulan sicil formunun bilgisayarda optik okuyucuda okutulacak kısmı, optik okuyucuda okutulur; sicil belgelerindeki optik okuyucu tarafından okunamayan bilgiler, operatörler yardımıyla manuel olarak bilgisayara yüklenir.

( 1)

c. (Değişik:RG-21/8/2014-29095) Sicil üstlerinin yaptığı işaretlemeler, bilgisayar yardımıyla nota tahvil edilir ve böylece sicil üstlerinin vermiş olduğu notlar bulunur ve hesap edilir. Kıstasların nota tahvilinde

Astsubay Sicil Formu genel değerlendirme notu; ÜSTÜN BAŞARILI için 90.00-100 puan, BAŞARILI için 75.00-89.99 puan, YETERLİ için 60.00-74.99 puan ve YETERSİZ için 0-59.99 puan aralığını ifade eder.

Genel değerlendirme notu ÜSTÜN BAŞARILI işaretlenmesi durumunda 93, BAŞARILI işaretlenmesi durumunda 85, YETERLİ işaretlenmesi durumunda 71 ve YETERSİZ işaretlenmesi durumunda 59.99 olarak alınır ve müteakiben genel değerlendirme notuna eğer ayırt edici nitelikler bölümünde işaretleme yapılmış ise bu işaretlemelerin ağırlık puanları eklenerek ve/veya çıkartılarak sicil üstü değerlendirme notu hesap edilir. Personelin görev alanlarına göre farklılaşan “Ayırt Edici Nitelik Ağırlık Puanları” EK-5’de belirtilmiş olup bu ağırlıklar 100 puan üzerinden tespit edilen ağırlıklardır. EK-5’de belirtilen ağırlıklar

KATEGORİSİNDEKİ EMSALLERİNİN ÜSTÜNDE şeklinde işaretlenen niteliklerde; ÜSTÜN BAŞARILI kategorisi için 7, BAŞARILI kategorisi için 5, YETERLİ kategorisi için 4’e, KATEGORİSİNDEKİ

EMSALLERİNİN ALTINDA şeklinde işaretlenen niteliklerde ise; ÜSTÜN BAŞARILI kategorisi için 3, BAŞARILI kategorisi için 10, YETERLİ kategorisi için 11’e, YETERSİZ kategorisi için 59’a tahvil edilir ve

KATEGORİSİNDEKİ EMSALLERİNİN ÜSTÜNDE şeklinde işaretlenen nitelikler için artı, KATEGORİSİNDEKİ EMSALLERİNİN ALTINDA şeklinde işaretlenen nitelikler için ise eksi olarak alınır.

YETERSİZ kategorisindeki personelin ayırt edici niteliklerinin değerlendirilmesinde sadece

KATEGORİSİNDEKİ EMSALLERİNİN ALTINDA şeklinde bir değerlendirme yapılır.

(1)

d. (Değişik: RG-21/8/2014-29095) Usulüne uygun olarak bu Yönetmeliğin 21 inci maddesindeki esaslara göre düzenlenen sicil belgelerinde, bir sicil üstü sicil vermiş ise bu sicil üstünün; iki sicil üstü sicil vermiş ise, her iki sicil üstünün, sicil üstü değerlendirme notlarının ortalaması; üç sicil üstü sicil vermiş ise, her üç sicil üstünün sicil üstü değerlendirme notlarının ortalaması, o yılın sicil üstü değerlendirme notunu teşkil eder. Bölüm sonucu tam sayı çıkmaz ise, iki hane yürütülür. Astsubaylarda, bu bende göre hesaplanan ortalama, o yılki sicil notunun hesaplanmasında esas alınacak sicil üstü değerlendirme notunu teşkil eder.

100 üzerinden hesaplanan sicil üstü değerlendirme notu 95’e tahvil edilir. Personelin o sicil döneminde

aldığı FYDT sonucu 60 ve üzerinde ise FYDT notu 5, aksi takdirde 0 kabul edilerek sicil üstü değerlendirme notuna eklenir. Sicil üstü değerlendirme notu ile FYDT notunun toplamı astsubayların sicil notunu teşkil eder. Hesaplamalarda notlar tam sayı çıkmaz ise, iki hane yürütülür.

)

(Değişik: RG-21/8/2014-29095) Birden fazla birinci, ikinci veya üçüncü sicil üstünün sicil vermesi hâlinde, bu üstlerin sicil üstü değerlendirme notlarının ortalaması, o seviyedeki sicil üstünün notunun hesabında esas alınır. Bölüm sonucu tam sayı çıkmaz ise, iki hane yürütülür.

f. (Değişik: RG-07/03/2006-26101) Sicil notu % 60’ın altında olanların listeleri hazırlanır, Kuvvet

Komutanlıkları (Mülga ibare:RG-23/2/2017-29988) (…) Personel Başkanlarına onaylatılarak, kademe ilerlemesi yapamayan personel olarak birliklere yayımlanır. İlerleyebileceği son maaş ve kademesine gelmiş bulunan personel için, bu hüküm uygulanmaz.

g. Sicil notu % 60’ın altında olan astsubayların durumları, sicil değerlendirme ve denetleme kurullarında görüşülür ve bu Yönetmeliğin 33 ncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre işlem yapılır.

h. (Değişik:RG-21/8/2014-29095)(1) Her astsubayın, sicil alma eğilimi belirlenir. Sicil alma eğilimi belirlenmesinde asgari beş yıllık sicil üstü değerlendirme notu olması şartı aranır. Beş yıllık sicil üstü değerlendirme notu olmayan personelin sicil alma eğilimi hesap edilmez. Astsubay kıdemli üstçavuş ve daha üst rütbeler için sicil alma eğiliminin hesaplanmasında, astsubay kıdemli çavuşluğa nasıptan itibaren alınan sicil üstü değerlendirme notları dikkate alınır. Belirlenen sicil alma eğilimleri ile nota tahvil sonucu bulunan o yılki sicil üstü değerlendirme notları, ayrı ayrı karşılaştırılır. Sicil alma eğiliminden fazla veya düşük notu olan astsubayların kimlikleri tespit edilir. Bu astsubayların durumları, sicil değerlendirme ve denetleme kurullarında görüşülür, kasıtlı veya keyfi sicil verdiği değerlendirilen sicil üstünün verdiği sicil iptal edilir. Kasıtlı veya keyfi sicil veren sicil üstleri hakkında idari ve yasal işlem başlatılır. Yasal işlem sonucunda, duruma göre bu personel bir daha sicil üstü konumuna getirilmez. İptal edilen siciller dikkate alınmaz. Ancak; sicil değerlendirme ve denetleme kurulu vasıtasıyla veya başka bir şekilde iptal edilen sicil notu nedeniyle bu Yönetmeliğin 34 üncü maddesinde belirtilen terfi esas ve şartlarından rütbe bekleme süresinin belirli oranlarında sicil notuna sahip olma şartını sağlayamayan personelin terfi işlemlerinde bu şartı sağlamış oldukları kabul edilerek işlem yapılır. Sicil değerlendirme ve denetleme kurulu vasıtasıyla veya başka şekilde sicil notu iptal edilen personelin kademe ilerlemesi bu Yönetmeliğin 51 inci maddesi esaslarına göre yaptırılır”.

9.12) “Sicil değerlendirme ve denetleme kurullarının görev ve yetkileri” başlıklı 33’üncü

maddesinde; “Sicil değerlendirme ve denetleme kurullarının yetki ve görevleri aşağıda belirtilmiştir:

a. Kurul not takdir etmez.

(1)

b. (Değişik: RG-21/8/2014-29095) Personelin aldığı sicil üstü değerlendirme notunun, sicil alma eğiliminden fazla veya düşük olması hâlinde nedenlerini inceler. Gerekli gördüğünde ilgili sicil üstü ile

irtibata geçebilir. Kasıtlı veya keyfî verilmiş sicilleri saptar ve gerekiyorsa bunları Kuvvet (Mülga ibare:

RG-23/2/2017-29988) (…) Komutanının onayını müteakip iptal eder.

c. Sicil üstü olamayacak, kasıtlı veya keyfî sicil veren personeli tespit eder, atama ile ilgili birimlere duyurur.

d. (Değişik: RG-07/03/2006-26101) Sicil notu % 60’ın altında olan, kademe ilerlemesi yapamayacak personelin durumlarını görüşür ve varsa kasıtlı veya keyfî verilen sicilleri, Kuvvet (Mülga ibare: RG23/2/2017-29988) (…) Komutanının onayını müteakip iptal eder.

( 1)

e. (Değişik: RG-21/8/2014-29095) Menfi sicil, gerekçe ve kanaatler ile sicil üstü değerlendirme notu veya ilgili nitelikler arasında uyumsuzluk bulunan sicil belgelerini değerlendirir ve gerekiyorsa bunları

Kuvvet (Mülga ibare: RG-23/2/2017-29988) (…) Komutanının onayını müteakip iptal eder.”

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin

konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11) Başvuran, bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvurusunda; 02.05.2019 –

02.05.2020 tarihleri arasında düzenlenen sicil belgelerinin mobbing kapsamında değerlendirilerek iptalini

ve özlük dosyasından çıkartılmasını talep etmektedir.

12) Askeri personele verilen siciller; personelin görev performansını gösteren ve belirli bir sicil

ortalamasını sağlayan personele terfi, rütbe kıdemliliği, kademe ilerlemesi ve önemli görevlere seçilmelerine imkan tanıyan ya da ilişiğinin kesilmesini gerektirecek düzeyde bir değerlendirme kriteri olarak işlev görmektedir. Bu kapsamda Astsubaylar hakkında sicil belgelerinin şekline, içeriğine, düzenlenmesine, gönderilmesine ve itirazına ilişkin usul ve esaslar 28/12/1998 tarih ve 23567 sayılı

Astsubay Sicil Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.

13) Sicil yılı olarak dikkate alınan yıl, o yılın 2 Mayıs tarihinden başlayıp bir sonraki yılın 2 Mayıs tarihine

kadar olan süreyi kapsamaktadır. Sicil amirlerinin bireysel gözlem ve kanaatlerinin etkili olduğu sicil işlemi için, kamu yararı gözetilerek ilgili Yönetmelikte ayrıntılı düzenlemeler öngörülmüştür. Bu çerçevede sicil amirlerinin, belirli bir rütbe ve görevde olmaları, sicil verilecek personeli en iyi değerlendirebilecek kişilerden seçilmeleri ve sicil döneminde belirli bir süre çalışmaları gerekmektedir. Ayrıca sicil amirleri emri altındakilerin günlük eğitim ve çalışmalarını, tavır ve hareketlerini, disiplin ve itaatini ve sicil belgesinde yazılı diğer hususları değerlendirebilmeleri için, personeli aralıksız izlemek, yapacağı haberli ve habersiz denetlemeler, özel yazılı ve sözlü sınavlar, verecekleri özel görevler, çeşitli tatbikat ve manevralardaki tutumu ve durumu ile de yetenek ve yeterlilikleri hakkında tam bir kanaat edinmekle görevlidirler.

14) Bu çerçevede şikayet konusu uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; Astsubay Sicil

Yönetmeliği’nin “Sicil üstlerinin sorumluluğu” başlıklı 5’inci maddesinde; “Sicil üstleri; emri altındakiler hakkında sicil düzenlerken; üstlük ve komutanlığın en önemli olan özel yetkilerinden birini kullanırlar.

Yönetmeliğin “Sicil belgelerindeki niteliklerin bölümlendirilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde ise, Astsubay sicil belgesinin altı bölümden oluştuğu, bunların temel nitelikler, sicil üstlerinin değerlendirilmesi, personelin başarılı olabileceği görevler, müstakil görev yapma kabiliyeti, sicil üstü olabilme durumu, yurt dışı görev yapabilme durumu gibi bölümler olduğu, sicil üstlerinin değerlendirilmesi kısmında 1) Genel değerlendirme bölümünde; her astsubayın bulunduğu görev yerindeki performansını değerlendirecek kategorilerin yer aldığı, bu kategorilerin nota tahvil edilmek suretiyle, astsubayın kendi emsalleri içinde ayırt edilmesine imkân sağladığı, bu kategorilerin; ÜSTÜN BAŞARILI, BAŞARILI, YETERLİ ve YETERSİZ şeklinde olduğu, 2) Ayırt Edici Nitelikler Bölümünde; personelin görev yerindeki performansını değerlendirecek ayırt edici niteliklerin yer aldığı, görülmektedir. Bu yüzden söz konusu maddelerde belirtilen esaslar, personele sicil notu takdir edilmesinde doğrudan etki eden hususlardır.

15) Bununla birlikte Astsubay Sicil Yönetmeliğinin 25’inci maddesi uyarınca, sicil belgeleri “ÖZEL”

gizlilik dereceli olup, yetkili olmayanlara verilmemektedir. Sicillerin gizli tutulması sebebiyle personelin sicilini öğrenmesi mümkün olmadığından sicil iptallerinde dava açma sürelerine ilişkin kural uygulanmamakta, herhangi bir şekilde sicilinin düşük olduğu kanaatine varan personelin bu tarihten

itibaren açtığı davalarda zamanaşımına bakılmamaktadır. Nitekim Kapatılan Askeri Yüksek İdare

Mahkemesi (AYİM)’in 1. Dairesinin 2008/256 Esas, 2008/799 Kararında, sicil işlemlerinde ilgililere yazılı bildirim yapılmadığından dava açma süresi de ilgilinin iptalini istediği sicile muttali olduğu tarihten itibaren başlamakta olduğu, kıdem sırasındaki yerinin değiştiğini gören personelin sadece bu durum nedeniyle dava konusu sicil işleminin tamamına muttali olduğu söylenemeyeceğinden dava açma süresinin başlamayacağını belirtmektedir.Somut olay özelinde başvuran, kendisine tebliğ edilen kıdem sıra listesinde önceki yıllara göre daha alt sırada yer alması sebebiyle 2019 ve 2020 sicil not ortalamasının düşük olduğu kanaatine vardığı görülmektedir.

16) Bu açıklamalar ışığında dosyanın incelenmesinde;

16.1) Başvuran, 2011-2018 yılları arasındaki 1’inci sicil amirlerince takdir edilen not ortalamasının 100,

2’nci sicil amirlerince verilen sicil ortalamasının 96 ve 2021 yılında 98 puan ve üzeri olduğundan bahisle

2019 ve 2020 yıllarındaki sicil amirlerinin tanzim ettikleri sicil belgelerindeki notların düşük verilmesinin

ilgili Yönetmeliğe aykırı olduğunu, sicil notunun sebepsiz düşürüldüğünü, sübjektif değerlendirme yapılarak menfi kanaat yazıldığını, suç unsuru teşkil etmeyen huşularla ilgili 7 ayrı savunma ve ceza verildiğini, verilen cezaların yargıya kapalı olduğu için başvuru yapamadığını, mobbing amaçlı savunma ve cezalar verildiğini, yaşadığı hukuksuz işlemlerin incelenmesi için CİMER üzerinden şikayette bulunduğunu, yanlı ve taraflı inceleme yaptıklarını, itirazı üzerine MSB Teftiş Dairesi Başkanlığı tarafından yeniden inceleme yapıldığını, inceleme sonrası mobbing uygulayan sicil amirinin görev yerinin değiştirildiğini, ancak uğradığı mağduriyetlere yönelik karar verilmediğini belirterek, genel safahatına ve uygulamaya istisna teşkil edecek nitelikte birden bire düşüşü izah edilebilecek kabul edilebilir nedenler ileri sürülmeden sicil notunun düşürüldüğünü belirtmektedir.

16.2) İdare tarafından gönderilen belgelere bakıldığında sicil notlarına ilişkin olarak ; 30.08.1994 tarihinde

astsubay çavuş nasıp edilerek görev yapmaya başlayan personelin sicil safahatında iptalini talep ettiği 2019 ve 2020 yılı sicil notlarından başka “Başarılı (75-89)”, seviyede 11 adet, “Üstün Başarılı (90-100)” seviyede

37 adet sicil notunun bulunduğu, 2007 yılında, 2007 yılı sicil işlemlerinin iptali talebi ile açtığı dava

sonucunda AYİM 1.D.nin 06.05.2008 tarihli / E. ve / K. Sayılı kararı ile “yasal dayanaktan yoksun bulunan, 2007 yılı sicil işleminin iptali isteminin reddine karar verildiği, 2008 yılında 2005 ve 2006 yılları sicil işlemlerinin iptali talebi ile açtığı dava sonucunda AYİM 1. Dairenin 20.05.2009 tarihli

/ Esas ve / Karar Sayılı kararı ile “Hukuka aykırı bulunan 2005 yılı sicil belgesinin 36b ve 2006 yılı sicil belgesinin 36b ve 40b maddelerine 2.sicil üstleri tarafından yapılan işaretlemelerin iptaline, yasal dayanaktan yoksun bulunan 2005 ve 2006 yılları 1’inci ve 2’nci sicil üstleri sicil notlarının iptali isteminin reddine karar verildiği, 2019 sicil yılına yönelik olarak 02.05.2019 tarihinde 1’inci sicil üstü olarak Osmangazi Askerlik Ş.Bşk. tarafından “Üstün Başarılı (90-100)” seviyede, 2’nci sicil üstü olarak

Bursa Asal Bölge Başkanı tarafından “Üstün Başarılı (90-100)” seviyede normal yıllık sicil verdiği, personelin FYDT (Fiziki Değerlendirme Testi) notunun “5” olduğu, Astsubay Sicil Yönetmeliği hükümlerine göre hesaplanan 2019 yılı sicil notunun “Üstün Başarılı (90-100)” seviyede gerçekleştiği, sicil üstlerinin “Sicil üstlerinin değerlendirilmesi” bölümünde yanında (*) işareti olan ve belge gerektiren kıstasları işaretlemedikleri ancak personel hakkında olumsuz kanaat belirttikleri, personelin kendi sorumluluk sahası içerisinde bulunan, önem arz eden evraklara bizzat kendisi tarafından arz edilmesi ve daha dikkatli olması konusunda 1’inci sicil üstü tarafından 06.02.2019 tarihinde yazılı olarak ikaz edildiği, görev sorumluluğunda bulunan elektrik faturalarını zamanında ödememesi nedeniyle 6413 sayılı TSK

Disiplin Kanunu’nun 15/1/n maddesindeki “kendini geliştirmede yetersiz kalmak” disiplinsizliği nedeniyle

26.02.2019 tarihinde 1’inci sicil üstü tarafından “Uyarma” disiplin cezası ile cezalandırıldığı, her hafta

yapılması gereken silah/mühimmat sayımını yapmadığı halde (08-15-22.02.2019) yapılmış gibi göstererek imzalatmaya çalışması nedeniyle 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu hükümleri gereği 05.03.2019 tarihinde yazılı olarak ikaz edildiği, 2020 sicil yılına yönelik olarak,02.05.2020 tarihinde 1’inci sicil üstü olarak

Osmangazi As.Ş.Bşk. tarafından “Başarılı (75-89)”, 2’nci sicil üstü olarak Bursa Asal Bölge Başkanı

tarafından “Başarılı (75-89)”, 3’üncü sicil üstü olarak MSB Asal Gn. Md. tarafından “Başarılı (75-89)”, seviyede normal yıllık sicil verildiği, personelin Astsubay Sicil Yönetmeliği hükümlerine göre hesaplanan

2020 yılı sicil notunun “Başarılı (75-89)” seviyede gerçekleştiği, sicil üstlerinin sicil belgesinin “Sicil

üstlerinin değerlendirilmesi” bölümü yanında (*) işareti olan ve belge gerektiren kıstasları işaretlemedikleri ancak 1’inci ve 2’nci sicil üstlerinin personel hakkında olumsuz kanaat belirttikleri, 3’üncü sicil üstünün personel hakkında herhangi bir kanaat belirtmediği, 1’inci sicil üstü tarafından görev sorumluluğunda bulunan elektrik faturalarını zamanında ödememesi nedeniyle, 6413 sayılı TSK Disiplin Kanunu’nun 15/1/n maddesindeki “emri mütalaa etmek” disiplinsizliği 30.09.2019 tarihinde “uyarma” disiplin cezası ile cezalandırıldığı görülmektedir.

16.3) Başvuranın mobbing iddiası ve disiplin cezaları ile ilgili olarak; sicil üstü konumunda bulunan

Osmangazi Askerlik Şube Başkanlığınca verilen ikazların iptali ve verilen yazılı ikaz ve uyarma cezası sonucunda kendisine mobbing uygulandığından bahisle idare hakkında 4750 TL tazminat davası açtığı, davada Bursa 1’inci İdare Mahkemesi’nin / E. / K. Sayılı kararı ile davanın reddine karar verdiği, Osmangazi Askerlik Şube Başkanlığı tarafından verilen uyarma cezalarına ilişkin olarak Anayasa

Mahkemesinde davasının devam ettiği, Kurumumuza 04/03/2020 tarihinde başvuru yaptığı ve 1.sicil amiri tarafından verilen ikaz yazıları, uyarma disiplin cezaları ve 2.sicil amiri tarafından 02/09/2019 tarihli ikaz yazısı ile mobbing iddiasında bulunduğu ancak 1.sicil amiri tarafından verilen ikaz yazıları, uyarma disiplin cezaları ve mobbing iddialarına ilişkin incelemenin konunun yargı organlarına intikal etmesi nedeniyle 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Başvuru ve usulü” başlıklı

17 nci maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendinde yer alan “yargı organlarında görülmekte olan veya

yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin başvuruların incelenemeyeceğinin” değerlendirildiği, başvuranın söz konusu atama talebiyle ilgili olarak aynı konuda Kurumumuza yaptığı başvurusunun detaylı olarak incelendiği, önce aynı yere ön atamasının (geçici) daha sonra da aynı yere atamasının yapılmasının birlikte değerlendirildiği ve 04/11/2020 tarihinde Ret Kararı verildiği, tekrar başvurusu üzerine ise 21/12/2020 tarihinde İncelenemezlik Kararı verildiği görülmektedir.

16.4) Yine başvuranın MSB Teftiş Kurulu Başkanlığından soruşturma talep etmesi üzerine Milli Savunma

Bakanlığının Olur yazısı ile başlatılan ve 04/03/2020 tarihinde sonuçlanan inceleme/soruşturma kapsamında düzenlenen Raporun sonuç kısmında; Per.Asb.Kd.Bçvş. ’nin şikayet ettiği konulara sıralı amirlerini dahil ederek ve önceki konularla birleştirerek karmaşık ve anlaşılmaz hale getirme ve kişiselleştirme gayreti içerisinde olduğu, böylece esastan uzaklaşılmasına ve sorunların süreklilik kazanmasına yol açtığı, özellikle eşinin bedelli askerlik uygulaması sonrasında yaşadığı olaylarla muhtelif zamanlarda verdiği dilekçelerin de genel olarak aynı konulardan oluştuğu, dilekçelerin içeriklerinin birbiri ile örtüştüğü, açmış olduğu idari davalardaki iddialarının da aynı esaslarda olduğu, kendisine karşı taraflı davranıldığı, mağdur edildiği ve haksız işlemler yapıldığı iddialarında bulunduğu, benzer olayların yaşanmaması maksadıyla oluşan fiillerin değerlendirilmesi sonucunda idari işlem olarak, Askerlik Şube

Başkanlıklarının müstakil görev yerleri ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin halka açılan penceresi olduğu düşünüldüğünde başvuran ve eşinin görevli olduğu Askerlik Şube Başkanlığında çalışma huzurunun kalmaması, amirleriyle olan iletişimlerinin koptuğu ve atamasının yapılmasının uygun olacağı yönünde değerlendirmelerin olduğu görülmektedir.

17) İdari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması hukukun genel ilkelerinden olduğundan, bu ilke

genel anlamda düzenleme veya işlem yapan idareyi uyguladığı ve düzenleme yaptığı alanda doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorlar. İşlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin yasaya uygunluğu ve dayanağını değerlendirme, itiraz edip etmeme konusunda ilgililere yardımcı olmakla birlikte, idarenin saydamlığı, savunma hakları ve idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktalarında da büyük öneme sahiptir.

18) 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’nun 6’ncı maddesinde, idarenin disiplin cezası

uygulamasında takdir hakkı ile ilgili temel ilkelere yer verilmiştir. Buna göre; disiplin cezası vermeye yetkilendirilmiş kişi ve kurulların disiplin cezası uygulanması ile takdir haklarını ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli bir şekilde kullanacakları, takdir hakkının mutlaka gerekçeli olacağı, yine bu hakkı kullanırken disiplinsizliğin işleniş biçimi, işlendiği zaman ve yer, askeri hizmete olumsuz etkisinin ağırlığı, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, personelin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığı ve personelin daha önceki disiplin durumu gibi hususların göz önüne alınacağı gerekmektedir. Yine 6413 sayılı Türk

Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu’ nun, 14 ünci maddesinde; Personelin olumlu hizmet, sicil ve disiplin safahatı ile eylemin niteliği göz önüne alınarak verilecek cezalarda bir derece hafif olanın uygulanabileceği hüküm altına alınmıştır.

19) Bununla birlikte konu ile ilgili olarak idare tarafından Kurumumuza gönderilen ve Milli Savunma

Bakanlığı aleyhine açılan Mardin İdare Mahkemesi’nin 16/11/2018 tarihli ve E.2017/4051, K/2018/2316 kararı ile sicil notlarının sicil üstlerinin takdir hakkı kapsamında verildiğinin aksine bilgi ve belge bulunmadığı gibi, notların gerekçelerine ilişkin açıklamaların yapıldığı ve bu açıklamaları destekler mahiyette bilgi ve belgenin (olay tespit tutanağı, tanık ifadeleri, disiplin amiri kanaat raporu) dosya kapsamıyla mevcut olduğu hususlarının bulunması sebebiyle davanın reddi yönünde karar verildiği görülmektedir. Ayrıca, Ankara İdare Mahkemesi 20/12/2018 tarihli ve E.2018/1064, K.2018/2559 sayılı kararı, Manisa İdare Mahkemesi 10/10/2018 tarihli E.2018/327, K.2018/892 sayılı kararıyla, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi de 07/12/2018 tarihli ve E.2018/391 ve K.2018/887 kararıyla benzer şekilde ret kararı vermiştir. Diğer taraftan kapatılan AYİM 1. Dairesinin 2007/1028 Esas, 2008/794 sayılı

Kararında ise; davacının genel sicil eğilimine uygun olan, ani ve açık bir düşüş görülmeyen sicil işlemlerinin tesisinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığı, ancak dava konusu sicil işlemlerinde işaretlenen olumsuz kanaatlerin, aynı sicil dönemlerindeki sicil notları ile çelişki yaratması ve davacının sicil safahatında başka olumsuz kanaat bulunmaması nedeniyle davacının gerçek performansına uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

20) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına

da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr.

Şeref Gözübüyük, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204). Bu çerçevede 2019 ve 2020 yıllarında ilgili sicil belgelerine ilişkin mevzuat hükümleri ve İdarenin öne sürdüğü gerekçeler dikkate alındığında, söz konusu siciller için kullanılan takdir yetkisinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

21) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili

mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Başvuran hakkında 02.05.2019 –

02.05.2020 tarihleri arasında düzenlenen sicil belgelerinde herhangi bir hukuka ve hakkaniyete aykırılık

bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

22) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmüştür.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

23) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ

tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN REDDİ’ne; Kararın BAŞVURANA, MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve KARA KUVVETLERİ

KOMUTANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Sadettin KALKAN

Kamu Başdenetçisi V.