|
ÖZET: Uyuşmazlık, davacının eşi tarafından yapılan askerlik borçlanması talebinin reddedilmesi ve ölüm aylığı bağlanması üzerine odaklanmaktadır. İlk Derece Mahkemesi, davacının 356 gün sigortalı hizmeti bulunduğunu ve askerlik süresinin 15 gününün çakışması nedeniyle bu sürenin fiili sigortalılık süresine dahil edilemeyeceğini belirterek, 900 gün sigortalı hizmet şartının sağlanmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Ancak, Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporundaki hatalı hesaplamalar nedeniyle davanın reddini usul ve yasaya aykırı bulmuş, dolayısıyla kararın bozulmasına hükmetmiştir.
Mahkeme, davacının askerlik süresinin tamamının borçlanılmasına olanak tanıyan 506 sayılı Kanun’un 60/f maddesini göz önünde bulundurarak, murisin toplam prim ödeme gün sayısının 900 güne ulaşabileceğini tespit etmiştir. Bu durum, davacının ölüm aylığına hak kazanmasını sağlayacak yasal koşulları oluşturmakta ve dolayısıyla Kurum işleminin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmaktadır. Sonuç olarak, davacının talebinin kabul edilmesi gerektiği yönünde bir değerlendirme yapılmıştır. |
10. Hukuk Dairesi 2024/8406 E. , 2024/10295 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2147 E., 2024/661 K.
KARAR : Asıl ve Birleşen Davanın Reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 20. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/40 E., 2021/280 K.
Taraflar arasındaki asıl Kurum işleminin iptali ile ölüm aylığı bağlanması ve mahrum kalınan aylıkların tahsili, birleşen faiz alacağı davalarından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kararın asıl ve birleşen davada davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 16.12.1998 tarihinde ölen eşinin askerlik borçlanmasını yaparak ölüm aylığı için başvurduğunu, askerlikle çakışan süreler olduğu ve 5561 sayılı Kanun’a göre 900 gün sigortalı hizmeti bulunmadığından bahisle tahsis talebinin reddedildiğini, borçlanma ile ilgili tahsilatın davacıya iade edildiğini, vekilinin yaptığı başvurunun da muris … …’in 08.09.1981-01.04.1996 tarihleri arasında toplam 356 gün sigortalı hizmeti olduğu tespit edildiği gerekçesiyle reddedildiğini, 356 gün sigortalı hizmeti bulunduğuna göre 545 gün fiili askerlik süresinin borçlanılması ile 900 gün sigortalı hizmet süresi şartının sağlandığını, davacının 20 yıldır ölüm aylığı almaktan mahrum bırakıldığını ileri sürerek, askerlik borçlanması yaparak ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile ölüm aylığı bağlanmasına, mahrum kaldığı aylıklar ve uğradığı zarar karşılığı şimdilik 5.000 TL’nin davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, 26.11.2020 tarihli dilekçesiyle talebini 96.189,77 TL olarak ıslah etmiştir.
2.Birleşen Bakırköy 19. İş Mahkemesinin 2020/246 – 2020/203 E.K. sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 25.11.2010-04.03.2020 tarihleri arasında zamanaşımına uğramamış faiz alacağının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
II.CEVAP
Davalı SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; 1999 yılında yapılan başvurunun reddine istinaden ikame olunan davada hak düşürücü süreler ve zamanaşımının dikkate alınması gerektiğini, askerlik borçlanması ile ilgili tahsilatın geri alındığı halde askerlik borçlanması yapıldığı faraziyesinden hareketle karar verilemeyeceğini belirterek, haksız açılan davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Yapılan yargılama, toplanan deliller, Kurum kayıtları, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre, davacının … eşinin askerlik hizmetini gösterir belgede, müteveffanın 06.11.1984-06.05.1986 tarihlerinde 546 gün fiili askerlik yaptığı, davacının … eşinin hizmet cetvelinde toplam 371 prim ödeme gün sayısının olduğu, müteveffanın 06.11.1984-06.05.1986 tarihlerinde askerlik yaptığı ve hizmet cetvelinde 12.12.1984-31.12.1984 dönemindeki 15 günlük sigortalılık süresinin askerlikle çakıştığı görüldüğünden bu 15 günlük sürenin fiili sigortalılık süresi olarak müteveffanın prim ödeme gün sayısına dahil edilemeyeceği, bu durumda müteveffanın filli sigortalılıktan kaynaklı prim ödeme gün sayısının 356 gün olduğu, müteveffanın 546 gün fiili askerlik süresinin borçlanma yoluyla ödenmesi halinde müteveffanın prim ödeme gün sayısının 902 güne ulaşmış olacağı ve davacının 2008 yılı Nisan ayından itibaren ölüm aylığı almaya hak kazanmış olacağı, sosyal güvenlik alanında uzman bilirkişi tarafından tanzim olunan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalar doğrultusunda, davacıya dava tarihine kadar ödenmesi gereken ölüm aylıklarından 18.531,57 TL kısmı ile bu aylıklara ödenmesi gereken tarihlerden zamanaşımına uğramamış 04.03.2020 tarihine kadar işlemiş bulunan 17.372,30 TL faizlerinin zamanaşımına uğradığı, davacının ıslah tarihi itibariyle zamanaşımına uğramamış ölüm aylıklarının 96.189,82 TL olduğu, davacının talebinin 96.189,77 TL olduğu, davacının ek dava tarihi asıl dava tarihine kadar ödenmemiş aylıkların, ödenmesi gereken tarihlerden 04.03.2020 tarihine kadar işlemiş faizlerinin 39.481,79 TL olduğu, davacının ise 40.553,09 TL talep ettiği, yasal mevzuat hükümleri çerçevesinde değerlendirmeler yapıldığında, Kurum işleminin mevzuata aykırı olduğu anlaşıldığından, anayasal hak olan sosyal güvence hakkı, ilgili yasa, içtihatlar ve davacı vekilinin ıslah talebi doğrultusunda,
1-Asıl davanın kabulü ile
a) … T.C. Kimlik numaralı davacının 2008 Nisan ayından itibaren … sigorta sicil numaralı … eşi … Şahinden dolayı ölüm aylığına hak kazandığının tespitine,
b) Davacının ıslah tarihi itibariyle 25.11.2010 – 25.01.2019 tarihleri arasındaki zaman aşımına uğramamış ölüm aylıklarının toplamı olan 96.189,77 TL tazminatın davalı Kurumdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2- Birleşen Bakırköy 19. İş Mahkemesinin 2020/246 Esas sayılı dosyasının kısmen kabulü ile kısmen reddine,
a) Davacının ek dava tarihi itibariyle dava tarihine kadar ödenmemiş aylıkların ödenmeleri gereken tarihlerden alanında uzman bilirkişi tarafından hesaplama yapılan 04.03.2020 tarihine kadar işlemiş faizlerinin toplamı olan 39.481,79 TL’nin davalı Kurumdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
Davalı SGK Başkanlığı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davalı SGK Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde; Kurum işlemlerinin hukuka ve yasal mevzuata uygun olduğunu, Mahkemece hatalı değerlendirme ile karar verildiğini belirterek, kararın kaldırılmasını istemiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının 06.11.1984-06.05.1986 arasında 18 ay askerlik yaptığı döneme ilişkin borçlanabileceği sürenin 540 gün olduğu, 506 sayılı Kanun kapsamında hizmetinin de 356 gün olduğu, buna göre borçlanma dahil hizmet süresi 896 gün olduğu halde askerlik süresini 546 gün hesaplayan hatalı bilirkişi raporu hükme esas alınmak suretiyle 506 sayılı Kanun’un 66 ncı maddesi koşullarına sahip olmayan davacı bakımından davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılı HMK’nın 353/1-b.2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davacı Vekilinin Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; murisin askerlik süresinin 1 ay için 30 gün olarak hesaplanmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, oysa ki 506 sayılı Kanun’un 60/f maddesinin fiili askerlik süresinin tamamının borçlanılmasına açıkça imkan verdiğini, nitekim İlk Derece Mahkemesince hesaplamanın buna göre yapıldığını, davacının ölüm aylığı bağlanması için yasal tüm koşulları sağladığını belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyizen bozulmasını istemiştir.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, asıl davada Kurum işleminin iptali ile ölüm aylığı bağlanması ve mahrum kalınan aylıkların tahsili, birleşen davada faiz alacağına ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun’un 60/f maddesi.
3.Değerlendirme
1.İnceleme konusu eldeki davada, davacının, dava açılmadan önce 31.08.2007 tarihli tahsis talebinin, 900 gün sigortalı hizmeti bulunmadığından (askerlik ödense bile askerlikle çakışan süreler var) açıklamasıyla reddedildiği, 02.11.2011 tarihli tahsis talebinin, 356 prim günü bulunduğu, 900 gün malullük, yaşlılık, ölüm sigorta primi ödenmediği açıklamasıyla reddedildiği, 28.02.2016 tarihli tahsis talebinin, 5 yıllık sigortalılık süresi ve 900 gün sigortalı hizmet gerektiğinden 900 gün hizmeti bulunmadığından tahsis işlemi yapılamadığı, hizmetlerin borçlanılarak 900 güne tamamlanması halinde tahsis talebinin yerine getirileceği açıklamasıyla reddedildiği, daha sonraki tahsis taleplerinin de Kurumun 27.09.2018 ve 23.11.2018 tarihli yazılarıyla ve aynı açıklamayla reddedildiği anlaşılmaktadır.
2.Somut olayda, muris sigortalı … …’in hizmet döküm cetvelinde, prim ödeme gün sayısının 371 gün olduğu, 06.11.1984-06.05.1986 tarihleri arasında askerlik hizmetini yerine getirdiği, 12.12.1984-31.12.1984 dönemindeki 15 günlük sigortalılık süresinin askerlikle çakıştığı, askerlikte geçen 15 günlük sürenin fiili sigortalılık süresi olarak kabul edilemeyeceğinden, murisin fiili sigortalılıktan kaynaklı prim ödeme gün sayısının 356 gün olduğu belirgin olup, ayrıca bilfiil askerlik yapılan sürelerin yıl bazında 365 gün olduğunun kabulü ile borçlanma gün sayısının buna göre değerlendirilerek hesaplama yapılması gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Peşin yatırılan temyiz giderinin ilgiliye iadesine,
04.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.