Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

ÖZET: Bu karar, Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yapan bir başvuranın, askerlik süresinin sözleşme süresinden sayılması talebine ilişkindir. Başvuran, askerlik hizmetini öğretmen olarak yerine getirdiği dönemin, sözleşmeli personel olarak çalıştığı süre içerisinde değerlendirilmesini istemektedir. Ancak, Askeralma Kanunu ve Yönetmeliği uyarınca, askerlik hizmeti nedeniyle sözleşmenin feshedilmesi durumunda, bu sürenin sözleşmeli öğretmenlik süresinden sayılması mümkün değildir.

Değerlendirme sonucunda, başvuranın sözleşmesinin askerlik nedeniyle feshedilmesi ve askerlik süresinin sözleşme süresinden sayılmaması yönünde bir mevzuat ihlali bulunmadığına karar verilmiştir. Başvuran, askerlik hizmeti boyunca sözleşmeli öğretmen statüsünde olmadığı için, bu sürelerin sözleşme süresinden sayılması talebi hukuken geçerli bulunmamıştır. Bu nedenle, başvurunun reddine karar verilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/3692-S.22.5557

BAŞVURU NO : 2021/16355

KARAR TARİHİ : 16/03/2022

RET KARARI

Adres:

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Askerlik süresinin sözleşme süresinden sayılması talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 25/09/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Milli Eğitim Bakanlığında sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edildiğini, askerliğini Milli Eğitim

Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak yaptığını, ancak bu sürenin sözleşme süresinden sayılmadığını belirterek Asker öğretmenlik süresinin yasal sözleşme süresinden sayılması ve bununla birlikte, bu süre içinde aldığı derece, kademe ve hizmet puanının da mevcut kademe ve hizmet süresine eklenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 12.11.2021 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; Başvuranın 26.09.2018 tarihinde sözleşme imzalayarak Diyarbakır İli İlçesi İlkokulunda

Okul Öncesi Öğretmeni olarak göreve başladığı, 07/08/2020 tarihinde sözleşmesini feshederek vatani görevini ifa etmek için ayrıldığı, vatani görevi sona erdikten sonra 09/08/2021 tarihinde yeniden sözleşme imzalayarak göreve başladığı, askerlik eğitimine ait 1 aylık sürede asker ve öğretmen görevi yaptığı 11 aylık dönemde de Milli Savunma Bakanlığına tabi personel olduğu, 7179 sayılı Askeralma Kanunu gereğince de askerlik döneminde geçirilen sürelerin sözleşme süresinden sayılamayacağı, 3. Milli Savunma Bakanlığı tarafından gönderilen 09/12/2021 tarihli cevabi yazıda özetle; Başvuranın 08/08/2020 tarihinde yedek subay olarak silahaltına alındığı, temel eğitimini müteakip

İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde yedek subay öğretmen olarak verildiği 12 aylık askerlik süresini tamamladıktan sonra 08/08/2021 tarihinde piyade asteğmen sınıf ve rütbesiyle terhis edildiği belirtilmiştir.

Belge /

III. İLGİLİ MEVZUAT

4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 6. Askeralma Kanununun

“Askerlik çağı ve hizmet süresi” başlıklı 5 inci maddesinin 2. Fıkrasında “Hizmet süresi; erbaş ve erler için altı ay, yedek subay ve yedek astsubaylar için on iki aydır. Hizmet sürelerini, ihtiyaca göre bir katına kadar artırmaya veya yarısına kadar azaltmaya Cumhurbaşkanınca karar verilebilir. Bu şekilde belirlenen hizmet süresi altı aydan az olamaz.”

Öğretmenlerin askerlik hizmeti başlıklı 10 uncu maddesinde “Milli Eğitim Bakanlığının ihtiyaç göstermesi ve Bakanlığın uygun görmesi üzerine, yedek subay aday adayı olarak silahaltına alınacaklardan, Milli Eğitim

Bakanlığı tarafından öğretmenlik mesleğini fiilen icra edenler arasından bildirilenler, temel askerlik eğitimini takiben

Milli Eğitim Bakanlığı emrine verilirler. (2) Birinci fıkra uyarınca öğretmen olarak ayrılan ve göreve başlayan yükümlülere, 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanununda asteğmenler için tespit edilen aylık, ödenek, yardım ve tazminatlar Milli Eğitim Bakanlığınca ödenir.” 7. Askeralma Yönetmeliğinin “Öğretmenlerin askerlik hizmetine ilişkin usul ve esaslar” başlıklı 94 üncü maddesinin 1. Fıkrasının g bendinde ; “Millî Eğitim Bakanlığı emrinde öğretmen olarak görev yapmak üzere ayrılanlara, fiilen öğretmenlik görevine başladıkları tarihten itibaren 926 sayılı Kanunda asteğmenler için tespit edilen aylık, ödenek, yardım ve tazminatlar Millî Eğitim Bakanlığınca ödenir ve bu yükümlülerin aylıklarından Ordu Yardımlaşma Kurumu aidatı kesilir. Bunlara öğretmenlikten dolayı ayrıca bir ücret ödenmez.

3. fıkranın b ve c bentlerinde; “Millî Eğitim Bakanlığınca öğretmenlik mesleğini fiilen icra edenler arasından yedek subay öğretmen statüsünde silahaltına alınması teklif edilenler, yedek subay öğretmen aday adayı statüsünde sınıflandırmaya tabi tutularak temel askerlik eğitimine sevk edilir.

c) Temel askerlik eğitimini başarıyla bitirenler, kalan askerlik hizmetlerini tamamlamak üzere Millî Eğitim

Bakanlığı emrine verilir.”

8.Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Yeniden Hizmete Alınma” başlıklı ek 1 inci maddesinde “Doğum, evlat edinme, memur veya diğer personel kanunlarına tâbi olan eşinin yurt dışında sürekli göreve atanması veya en az altı ay süreyle yurt dışında geçici olarak görevlendirilmesi ve askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilen sözleşmeli personelin pozisyonu saklı tutulur ve istekleri halinde bu personel ayrıldığı kurumunda yeniden hizmete alınır.”

Hükümleri mevcuttur.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, öğretmen olarak askerliğini yaptığı dönemin sözleşmeli personel olarak görev yaptığı süre içerisinde sayılmasını ve özlük kıdem gibi haklarının da buna göre düzenlenmesini talep etmektedir.

11. Askeralma Kanunu ve Askeralma Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde Milli Eğitim Bakanlığında fiilen öğretmenlik mesleğini icra edenlerden, yedek subay öğretmen statüsünde silahaltına alınması teklif edilenlerin temel askerlik eğitimine tabii tutulacağı, temel askerlik eğitimini bitirenlerin kalan askerlik hizmetini tamamlamaları için Milli Eğitim Bakanlığı emrine verileceği belirtilmiştir. Ayrıca sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin esaslarda da askerlik hizmeti nedeniyle sözleşmesi feshedilenlerin pozisyonlarının saklı tutulacağı daha sonra mesleğe dönmek isteyenlerin yeniden hizmete alınacağı da düzenlenmiştir.

12. Başvuran da sözleşmeli öğretmen olarak Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde istihdam edilmekte olup, sözleşmeli öğretmenler hakkında özel bir düzenleme bulunmayan hallerde genel hükümler ihtiva eden sözleşmeli personel çalıştırılmasına ilişkin esaslara tabiidir. Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına ilişkin esasların ilgili maddesinde askerlik ödevi için silahaltına alınacak personelin sözleşmesinin feshedilebileceği, ancak pozisyonlarının boş bırakılacağı belirtilmiştir. Bu hüküm kapsamında da Milli

Eğitim Bakanlığı tarafından, 07/08/2020 tarihinde başvuranın sözleşmesi feshedilerek, vatani görevinin bitmesinden sonra 09/08/2021 tarihinde yeniden sözleşme imzalanmak suretiyle eski görevine devam ettirildiği görülmüştür.

13. Her ne kadar Askeralma Yönetmeliği ve Askeralma Kanunun kapsamında başvuran temel asker eğitiminin bitiminden itibaren yedek subay statüsünde Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmen olarak askerlik hizmetini yerine getirmiş ve özlük işlemleri Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülmüş olsa da, daha önceden sözleşmesi feshedilmiş olduğu için sözleşmeli öğretmenlik statüsünden çıktığı anlaşılmaktadır. Sözleşmesi feshedilmesi nedeniyle askerlik hizmeti boyunca sözleşmeli öğretmen statüsünde olmadığı için askerlik hizmeti boyunca Milli Eğitim Bakanlığında yedek subay öğretmen olarak askerlik hizmetini ihtiva ettiği 11 aylık dönemin sözleşmeli öğretmenlik süresinden sayılması mevzuat kapsamında mümkün değildir.

14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın sözleşmesinin askerlik hizmeti nedeniyle feshedilmesinde ve Milli Eğitim Bakanlığında yedek subay olarak askerlik hizmetini yerine getirdiği 11 aylık sürenin sözleşme süresinden sayılmamasında mevzuata aykırılık yoktur.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu

Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı

6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; söz konusu ilkelere aykırılık saptanamamıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Diyarbakır İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi