|
ÖZET: Başvuran, askerlik görevi sırasında terörle mücadele kapsamında çatışmaya katıldığını iddia ederek gazi belgesi talep etmiştir. Ancak, malul gazi statüsüne alınabilmesi için, yaralanmasının askerlik hizmetinin sebep ve tesiriyle oluştuğunu kanıtlaması gerekmektedir. Başvuran, askerlik hizmet süresini tamamlayarak terhis olmuş ve herhangi bir yaralanma olayı yaşamamıştır. Bu nedenle, başvuranın gazi belgesi talebi, hukuki çerçevede değerlendirildiğinde reddedilmiştir.
Değerlendirme sonucunda, başvuranın askerlik görevi esnasında terörle mücadele operasyonuna katıldığı ancak bu süreçte yaralanmadığı ve dolayısıyla malul gazi belgesi almak için gerekli şartları sağlamadığı tespit edilmiştir. Bu durum, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 2847 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde net bir şekilde ortaya konmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebi, hukuka ve hakkaniyete uygun bir şekilde reddedilmiş ve bu karar Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından onaylanmıştır. Başvuranın, idarenin kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8473-S.22.12944
BAŞVURU NO : 2022/7399
KARAR TARİHİ : 30/06/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın gazilik belgesi verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 23/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, askerlik görevinin ifası sırasında terörle mücadele kapsamında çatışmaya katıldığını ve Türk töresine göre gazi olduğunu ifade ederek bu hususta belge verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun konuya ilişkin 24/05/2022 tarihli ve ayılı bilgi ve belge talep yazısına cevaben, Milli Savunma Bakanlığının 08/06/2022 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; ’ın malul gazi statüsüne alınabilmesi için, askerlik hizmetini yapmakta iken beyan ettiği olay nedeniyle meydana gelen yaralanmanın derecesine göre “Askerliğe Elverişli Değildir” kesin kararlı sağlık kurulu raporu düzenlenmesi ve bu nedenle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Başkanlığınca 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında değerlendirilmek üzere maluliyet işlemi tesis edilmesi gerektiği, başvuranın askerlik hizmet süresini tamamlayarak terhis olduğu, malul gazi statüsüne alınabilmesi için; Millî Savunma Bakanlığı Askeralma Yönergesi gereğince askerlik şubesine müracaat ederek, yaralanmasının/hastalıklarının askerlik hizmetinin sebep ve tesiriyle oluştuğunu beyan ederek sağlık kuruluşuna sevk talebinde bulunması ayrıca Askerlik Şubesi Başkanlığı tarafından sevk edildiği sağlık kuruluşunca tanzim edilecek rapor ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına başvurması ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında değerlendirilmek üzere maluliyet işlemi tesis edilmesini talep etmesi gerektiği, başvuranın harbe fiilen katılmaması nedeniyle “muharip gazi” unvanı verilemediği ayrıca 3713 sayılı Terörle Mücadele
Kanunu kapsamında değerlendirilmek üzere maluliyet işlemi tesis edilmemesi nedeniyle Kara Kuvvetleri
Şehit ve Gazi İşlem Şube Müdürlüğü kayıtlarına “malul gazi” olarak alınamadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine
Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. “Mahkemelerin bağımsızlığı” başlıklı 138’inci maddesinin dördüncü fıkrası; “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez”.
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun “Kararların sonuçları” başlıklı 28’inci maddesi; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.”
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7. 2847 sayılı Türkiye Emekli Subaylar, Emekli Astsubaylar, Emekli Uzman Erbaşlar, Harp Malulü
Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri ile Muharip Gaziler Dernekleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” başlıklı mükerrer birinci maddesinde ;
“Muharip Gazi: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarından harbe fiilen katılanları,
Malûl Gazi: Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı mensuplarından; Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiri ile veya harp bölgesindeki hareket ve hizmetler sırasında, bu hareket ve hizmetlerin sebep ve tesiri ile yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği rapor ile kesinleşenleri, ifade eder”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, askerlik görevinin ifası sırasında terörle mücadele kapsamında çatışmaya katıldığını ve Türk töresine göre gazi olduğunu ifade ederek bu hususta belge verilmesini talep etmektedir.
10. Başvuranın malul gazi statüsüne alınabilmesi için; Millî Savunma Bakanlığı Askeralma Yönergesi gereğince askerlik şubesine müracaat ederek, yaralanmasının/hastalıklarının askerlik hizmetinin sebep ve tesiriyle oluştuğunu beyan ederek sağlık kuruluşuna sevk talebinde bulunması ayrıca Askerlik Şubesi
Başkanlığı tarafından sevk edildiği sağlık kuruluşunca tanzim edilecek rapor ile Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığına başvurarak 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında değerlendirilmek üzere maluliyet işlemi tesis edilmesini talep etmesi gerekmekte olup 2847 sayılı Kanun hükümleri uyarınca (7.
paragraf) harbe fiilen katılanlar muharip gazi, Türkiye Cumhuriyeti Devleti sınırlarını korumak ve güvenliğini sağlamak görevi ile harpte veya Devletin bekasını hedef alan terör örgütlerine karşı yurt içi ve yurt dışı mücadelede her çeşit düşman veya terörist silahlarının tesiri ile veya harp bölgesindeki hareket ve hizmetler sırasında, bu hareket ve hizmetlerin sebep ve tesiri ile yaralanarak tedavileri sonucunda engelliliği rapor ile kesinleşenler ise malul gazi olarak tanımlanmıştır.
10.1.Bu bağlamda askerlik görevi esnasında terörle mücadelede operasyonlara katılanlardan sadece yaptığı görevin sebep ve tesiriyle yaralanıp engelli hale gelenlere malul gazi belgesi düzenlenmektedir. Ancak başvuran askerlik hizmet süresini tamamlayarak terhis olmuş ve yaptığı görev esnasında görevin tesir ve sebebiyle herhangi bir yaralanma olayına maruz kalmamıştır. Dolayısıyla başvuranın yaptığı görevin ifası sırasında herhangi bir yaralanma olayına bağlı olarak mağduriyetinin tespitine ilişkin bir işlem tesis edilememiştir.
11. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; askerlik görevinin ifası esnasında terörle mücadele operasyonun katılan ancak görevin sebep ve tesiriyle yaralanıp engelli hale gelmediği kendi beyanıyla da sabit olan başvuran hakkında gazi durum belgesi verilmesi talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin karara karşı başvuru yollarını gösterme ilkesine uygun davranmadığı anlaşıldığından, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI’na tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi