TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 12530-12530 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2018/680 2018/ 680
KARAR TARİHİ : 13/07/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Tarım ve Orman Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Askerlik hizmetinin zorunlu çalışma süresinden sayılması talebi .
BAŞVURU TARİHİ : 21/01/2018 21.1.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yaptığı başvurusunda, İlçe Gıda Tarım ve
Hayvancılık Müdürlüğünde olarak görev yaptığını, daha önce ilçesinde görevli olduğu dönemde 25.7.2014- 6.5.2015 tarihleri arasında Kars Sarıkamış ilçesinde yedek subay olarak askerlik görevini yaptığını, Milli Eğitim Bakanlığında söz konusu askerlik görevinin hizmet puanında dikkate alındığını, kendi kurumlarının dikkate almadığını bu durumun ise hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek askerlikte geçen süresi ile ilgili olarak 5. bölge zorunlu çalışma süresinden hizmet puanı ve öncelikli yöre kademesinin tarafına verilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Tarım ve Orman Bakanlığının cevabi yazısından özetle; 2.1. Başvuranın Mardin İli İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü emrinde olarak görev yaptığı, 2.2. Başvuranın Diyarbakır İli İlçe Müdürlüğünde çalışıyorken yedek subay olarak 6.5.2014- 6.5.2015 tarihleri arasında 12 ay askerlik görevini yerine getirdiği, yedek subay öğrenci eğitiminin ardından Kars Sarıkamış ilçesinde yedek subay olarak görev yaptığı, 2.3. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin (a) bendinde düzenlenen ” …657 sayılı Kanun veya diğer kanunlar uyarınca aylıksız izin
1 / 5almak suretiyle geçirilen süreler” bölge hizmetinden sayılmaz hükmü ve 12.08.2009 tarih ve 27317
sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlığın Taşra Teşkilatı Personelinin Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Hizmet Puanı Verilmeyecek Haller”
Başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen, “Memurluktan önce veya memurluktayken askerlikte geçen süreler” in hizmet puanında değerlendirilemeyeceği hükmü uyarınca başvuranın talebinin reddedildiği, 2.4. Ayrıca 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrası ile 150 seri
No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde, Yedek Subay olarak geçen sürelerin kalkınmada
1 inci derecede öncelikli yöre hesabında dikkate alınacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığı
bu nedenlerle başvuranın talebi hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmadığının belirtildiği, anlaşılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde ;
“ Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler …”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında “ 72 nci madde gereğince belirli bir süre görev yapmak üzere mecburi olarak sürekli görevle atanan memurlardan kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi daha verilir . Yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır . İki yıldan az süreler dikkate alınmaz .” 5.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; “Muvazzaf Askerliğe Ayrılan Memurların
Terhislerinde Göreve Başlatılmaları ile Muvazzaf Askerlikte Geçen Sürelerin Kademe ve Derece
İntibaklarında Değerlendirilmes i” başlıklı 83 üncü maddesinde ; “ Devlet memuru iken muvazzaf askerlik hizmetini yapmak üzere silah altına alınanlardan askerlik görevini tamamlayıp memuriyete dönmek isteyenler, terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde kurumlarına başvurmak ve kurumlan da başvurma tarihinden itibaren azami 30 gün içinde ilgilileri göreve başlatmak zorundadırlar .
Bunların muvazzaf askerlikte geçen süreleri muvazzaf askerliğe ayrıldıkları sırada iktisap etmiş oldukları derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir . Bu gibilerin muvazzaf askerliğe ayrılmadan önce işgal ettikleri kadroda kazandıkları kademe ilerlemeleri ayrıca göz önünde bulundurulur . Askerlik öncesi, kademe ilerlemeleri ile askerlikte geçen şiire toplamının 3 yılı
2 / 5aşan kısmı usulü dairesinde üst dereceye terfi ettikleri zaman bu derecede kademe ilerlemesi
yapılmak suretiyle değerlendirilir .” 6. Mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personelinin Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin; 6.1. “ Hizmet puanı ve hesaplanması” başlıklı 9 uncu maddesinde; “( 1) Atama ve nakil işlemlerinde kullanılmak üzere personelin çalıştığı yerlerin ve bu yerlerde geçen sürelerin göz önüne alındığı bir hizmet puanı hesaplanır . Hizmet puanının hesaplanmasında personelin çalıştığı yerin
Kalkınma Bakanlığınca hazırlanan il ve ilçelerin sosyo-ekonomik gelişmişlik sırası tabloları ve hizmet bölgesi esas alınır . Buna göre Bakanlıkta ve 217 sayılı Devlet Personel Başkanlığının
Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarında geçen tüm hizmetleri çalışılan günler itibariyle hesaplanarak personelin hizmet puanı bulunur . Hizmet puanının hesaplanmasında bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek– 1 Hizmet Puanı
Hesaplama Tablosu esas alınır .
( 2) Gerekli güvenlik önlemlerinin sağlanması kaydıyla hizmet puanları personele internet aracılığıyla duyurulur . Hizmet puanına itirazlar Genel Müdürlük bünyesinde, bir Daire Başkanının
Başkanlığında ilgili atama ve bilgi işlem birim sorumlularından oluşturulacak Hizmet Puanı İtiraz
Komisyonunca sonuca bağlanır .” 6.2. “Hizmet puanı verilmeyecek haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “( 1) Aşağıdaki
durumlarda personele hizmet puanı verilmez :
a) Aylıksız izinli geçirilen süreler, b) Memurluktan önce veya memurluktayken askerlikte geçen süreler,” 7. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Bölge
Hizmetinden Sayılmayacak Süreler ” başlıklı 23 üncü maddesinde ; “Aşağıda belirtilen süreler bölge hizmetinden sayılmaz .
a) 657 sayılı Kanun veya diğer kanunlar uyarınca aylıksız izin almak suretiyle geçirilen süreler .
b) Yetiştirilmek amacıyla yurtdışına gönderilen memurların yurtdışında geçirdiği süreler .
c) 657 sayılı Kanunun 105 inci maddesi gereğince verilen izinlerin altı ayı aşan kısmı .” 8. 28.09.1997 tarihli ve 23124 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 150 Seri No’lu Devlet
Memurları Kanunu Genel Tebliğin 3 üncü fıkrasında, “anılan fıkra uyarınca sadece yıllık izinde geçirilen sürelerin fiilen çalışılmış sayılması gerektiğinden; a) 657 sayılı Kanun uyarınca mazeret izni, hastalık izni ve aylıksız izin kullanılan süreler, b) 657 sayılı Kanunun 62 nci maddesi uyarınca kullanılan yol süresi, c) Kalkınmada 1 nci derecede öncelikli yörelerde (Erzurum ve Artvin illeri dahil) sürekli görev yapan Devlet Memurlarının vekalet, geçici görev, hizmet içi eğitim ve benzeri nedenlerle geçici olarak bölge dışında gönderilmeleri halinde bölge dışında geçen süreler; 1 kademe ilerlemesi uygulanmak üzere değerlendirilecek iki yılın hesabında dikkate alınmayacaktır .” 9. 17/ 04/ 2015 tarih ve 29329 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin, “Zorunlu çalışma süresinden sayılacak süreler” başlıklı 46 ncı maddesinin 1 inci fıkrasında ; “ Zorunlu çalışma yükümlülüğüne tabi öğretmenlerin, zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında adaylık dâhil fiilen öğretmen olarak geçirdikleri süreler zorunlu çalışma süresinden sayılır . Bu sürelere; Bakanlık kadrolarında öğretmen olarak görevli iken askerlik hizmetini yapmak üzere
3 / 5aylıksız izne ayrılanlardan askerlik hizmetini temel askerlik eğitiminden sonra zorunlu çalışma
yükümlülüğü öngörülen hizmet alanlarındaki eğitim kurumlarında öğretmen olarak yerine getirenlerin temel askerlik eğitimi dışında kalan askerlik süreleri dahil edilir .” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, Hani ilçesinde görevli olduğu dönemde Kars Sarıkamış ilçesinde yedek subay olarak yaptığı askerlik görevinin zorunlu çalışma süresinden sayılıp hizmet puanı verilmesi talebini idarenin reddettiğini ancak Milli Eğitim
Bakanlığının bu durumdaki personeline hizmet puanı verdiğini belirterek tarafına hizmet puanı ve öncelikli yöre kademesinin verilmesini talep etmektedir .
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 64 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde bulunanlara bu yörelerde fiilen çalışmak suretiyle geçirilen her iki yıl için bir kademe ilerlemesi verileceği hüküm altına alınmıştır . Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 23 üncü maddesinin a bendinde ise 657 sayılı Kanun veya diğer kanunlar uyarınca aylıksız izin almak suretiyle geçirilen sürelerin bölge hizmetinden sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır . Dolayısıyla öncelikle kalkınmada öncelikli yörelerde kademe ilerlemesinden yararlanılabilmesi için fiilen çalışmanın esas olduğu anlaşılmaktadır .
13. Mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personelinin Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında ise memurluktan önce veya memurluktayken askerlikte geçen süreler in hizmet puanından değerlendirilemeyeceği hüküm altına alınmıştır .
14. Ayrıca 150 Seri No’lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde de, kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yöre terfiğinden yararlanma şartları maddeler halinde belirtilmiştir . Askerlikte geçen süreler terfiden sayılmamıştır . Söz konusu yasal düzenlemeler gereği başvuranın askerlik hizmetinin zorunlu çalışma süresinden sayılmasına ve öncelikli yöre kademesi verilmesine imkan bulunmamaktadır .
15. Başvuran Milli Eğitim Bakanlığını örnek göstererek buradaki uygulama gibi kendisinin askerlik hizmetinin zorunlu çalışma süresinden sayılmasını ve hizmet puanı verilmesini talep etmektedir .
Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde düzenlendiği üzere zorunlu hizmet alanlarında öğretmen ihtiyacının karşılanabilmesi için bir aylık temel askerlik eğitimini takiben askerler bu alanlarda fiilen öğretmenlik hizmetini yerine getirmek üzere Millî
Eğitim Bakanlığı emrine verilmektedir . Askerlik hizmetini bu şekilde tamamlamış öğretmenlerin ise verdikleri hizmet süresi kadar zorunlu çalışma süreleri düşülmektedir . Ancak gerek başvuranın durumunun bu düzenlemeye uymadığı gerekse Gıda Tarım Hayvancılık Bakanlığının yasal düzenlemelerinde askerlik hizmetinin zorunlu çalışma süresinden düşüleceğine dair özel bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmıştır . Anayasa Mahkemesi 27 Mayıs 1999 tarih K.1999/ 19 sayılı Kararında, “Yasa önünde eşitlik, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı tutulacağı anlamına gelmez . Kimilerinin Anayasa’nın 13. maddesinde öngörülen nedenlerle değişik kurallara bağlı
4 / 5tutulmaları eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz . Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya
da topluluklar için değişik kuralları ve uygulamaları gerektirebilir . Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumları farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’da öngörülen eşitlik ilkesi zedelenmez” demiştir . Dolayısıyla söz konusu Anayasa Mahkemesi kararında da belirtildiği üzere, farklı hukuksal durumlara farklı kurallar uygulanabilmektedir . Dolayısıyla yasal mevzuat gereği askerlik hizmetini aynı şartlar altında yerine getirmemiş kişiler arası farklı bir hukuksal durum olduğu bunun ise eşitlik ilkesini zedeleyecek bir hak kaybına ve hukuka aykırı bir uygulamaya sebebiyet vermeyeceği kanaatine varılmaktadır .
16. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; başvuranın askerlik süresinin zorunlu hizmet süresinden sayılarak tarafına hizmet puanı ve öncelikli yöre kademesi verilmesi talebinin idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından başvuru talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Mardin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE ;
Bu kararın BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi