Askerlik nedeniyle işten ayrılan kişinin işsizlik ödeneği talebinin şartlara uygun olmaması nedeniyle (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuran, 4 Eylül 2018 tarihinde zorunlu askerlik nedeniyle işten ayrıldığını ve bedelli askerlik başvurusu yaptığını, bu süreçte işsizlik ödeneği talep ettiğini belirtmiştir. Ancak, terhis belgesi olmadan ödeme yapılamayacağı bilgisi verilmiş ve 31 Mart 2019 tarihinde terhis olduktan sonra yeniden işsizlik maaşı için başvurduğunda, tarihlerin uyuşmaması nedeniyle talebinin reddedildiği ifade edilmiştir. Başvuran, bu durumu kendi kusuru olmaksızın yaşadığını belirterek geçmişe yönelik işsizlik maaşı talep etmiştir.

Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü, başvuranın işten ayrılışının ardından 90 gün içinde askere gitmediğini ve bu nedenle işsizlik ödeneğinden yararlanamayacağını açıklamıştır. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na göre, askerlik nedeniyle işten ayrılanların terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde başvurmaları gerektiği ve fesih ile askere gidiş arasında 90 gün süresinin aşılmaması gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın durumu, bu şartları sağlamadığı için işsizlik ödeneği talebinin reddedilmesi yönünde karar verilmiştir.

Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde alınan karar, ilgili mevzuat ve belgeler doğrultusunda hukuka uygun bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu, başvuranın geçmişe yönelik işsizlik ödeneği talebinin ise kabul edilemeyeceğini belirtmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/9275-S.20.13954

BAŞVURU NO : 2019/21702

KARAR TARİHİ : 04/06/2020

RET KARARI

TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : İşsizlik ödeneği talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 08/12/2019

I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuru ile başvuran özetle; 4 Eylül 2018 tarihinde çalışmış olduğu iş yerinden zorunlu askerlik sebebiyle ayrıldığını, Eylül ayının 10’unda kısa dönem askerlik sebebiyle birliğine teslim olması gerekirken, bedelli askerliğe başvurduğunu, askerliği bedelli olarak yapacak olması sebebiyle Eylül ayı içinde işsizlik maaşı için başvuru yaptığını ancak, terhis belgesi olmadan herhangi bir ödeme yapılamayacağının söylendiğini, 31 Mart 2019 tarihinde askerden geldikten sonra yeniden işsizlik maaşı almak için İşkur’a başvurduğunu, ancak tarihlerin uyuşmaması sebebiyle işsizlik ödeneğinin bağlanmayacağının ifade edildiğini, bu sebeple de herhangi bir ödeme alamadığını, bu durumla ilgili olarak şahsının bir kusuru olmadığını belirterek tarafına işsizlik maaşının geçmişe yönelik olarak ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 13/03/2020 tarihli ve sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünden alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden özetle; 2.1. 4857 sayılı İş Kanununun 31 nci maddesinde, herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorunda olduğu hükmüne yer verildiği, 2.2. 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Uygulanmasına İlişkin Tebliğde (Tebliğ No:3)

Muvazzaf askerlik nedeniyle hizmet akdi sona erenler için işverenler İşten Ayrılış Bildirgesi (İAB) düzenleyecekleri ve bu durumda olan sigortalı işsizlerin terhis tarihinden itibaren 30 gün içerisinde Kuruma başvurmaları halinde işsizlik ödeneği işlemlerinin başlatılacağı, 2.3. Herhangi bir askeri veya kanuni ödev dolayısıyla hizmet akdi feshedilen sigortalı işsizlerin terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde başvurmaları ve fesih tarihi itibarıyla son

120 gün ve son 3 yıl prim gün sayısı (600 gün) şartını sağlamış olmaları kaydıyla işsizlik

sigortası hizmetlerinden yararlanabileceği, hak kazananlara terhis tarihinden itibaren işsiz geçen dönemde ödeme yapılacağı, 2.4. Askerlik gerekçesiyle yapılan bir fesih için terhis tarihinden sonra işlem yapılabilmesi için işsizin fesih sonrası makul bir süre içinde askere gitmiş olması gerektiği ve ilgili kurum tarafından sürenin 90 gün olarak belirlendiği, 2.5. Terhis belgesinde yer alan askerliğe sevk tarihinden önceki 90 günlük süre içindeki askerlik gerekçesiyle yapılan fesihler askerlik nedeniyle yapılan fesih olarak değerlendirildiği, belirlenen süreden daha önce yapılan fesihlerin fesih ile askerlik gerekçesi arasında illiyet bağı düşünülerek askerlik gerekçesiyle yapılmış fesih olarak değerlendirilemeyeceği, 2.6. Askere gidenlerin hizmet akdi askıya alınmış veya ilgililer söz konusu dönemde ücretsiz izinli sayılmışlar ve askerlik terhis sonrası işe başlatılmışlar ise ilgililerin işsizlik ödeneğinden yararlanma imkânının da bulunmadığı, 2.7. Ayrıca, 1111 sayıl Askerlik Kanununun Geçici 55 inci maddesi ile; “Bu madde hükümlerinden yararlananlar temel askerlik eğitimi süresince çalıştıkları işyeri, kurum ve kuruluşları tarafından aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar” hükmüne yer verildiği, dolayısıyla, ilgililerin söz konusu dönemde ücretsiz izinli sayıldıklarından işverenler tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna işten çıkış bildiriminin yapılmaması ve Aylık Prim ve

Hizmet Belgesi ile ücretsiz izin eksik prim gün gerekçesi belirtilmek suretiyle bildirimde bulunulması gerektiği, bu sebeple de, işveren tarafından işten çıkış bildirimi yapılmayacağından ilgililerin işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlanma imkânının da olmayacağı, 2.8. Başvurucunun, 04/09/2018 tarihli işten çıkışı kapsamında işsizlik ödeneği talebinde bulunduğu, 10.06.2018 askere sevk tarihi olan sevk belgesini ve 03.03.2019/30.03.2019 tarihleri arasında askerde olduğunu gösteren terhis belgesini kuruma ibraz ettiği, 2.9. İlgilinin fesih tarihinden sonra 90 gün içerisinde askere gideceğini gösteren sevk (ilk sevk tarihi:10/09/2018) belgesinin bulunduğu, sevk belgesinde belirtilen askere sevk tarihinin bedelli askerlik yasanın yürürlüğe girdiği tarihten (03/08/2018) sonra olduğu, bedelli askerliğe başvurduğu ve 09/03/2019 tarihinde askere sevk edildiği, askere sevk tarihin de fesih tarihinden sonraki 90 gün içerisinde yer almadığı, 2.10. Bedelli askerlik düzenlemesinin yürürlükte olduğu bir tarihte yasada ücretsiz izinli sayılacakların belirtilmiş olmasına rağmen askerlik nedeniyle fesih işleminin yapılması ve 90 günlük süre içinde de askere gidilmemiş olması nedeniyle makul sürenin (90 gün) aşıldığı ve dolayısıyla ilgilinin işsizlik ödeneğine hak kazanamayacağı, 2.11. Dolayısıyla, başvurucunun 04/09/2018 tarihinde Askerlik nedeniyle sona eren fesih kapsamında, 20/09/2018 tarihinde işsizlik ödeneği talebinde bulunduğu, 09/03/2019 tarihinde askere gittiği, 31/03/2019 tarihinde terhis olduğu ve askere gidiş tarihi ile fesih tarihi arasında geçen sürenin de 90 günden fazla olması nedeniyle işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlanma imkanının bulunmadığı, Açıklamalarına yer verildiği anlaşılmıştır.

III.İLGİLİ MEVZUAT

3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük

Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 4.14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun

Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 4857 sayılı İş Kanununun 31 nci maddesinde; “…

Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır…” 6. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun ‘‘İşsizlik sigortası ile ilgili tanımlar’’ başlıklı

47 nci maddesinde;

“…

c) İşsizlik sigortası: Bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, herhangi bir kasıt ve kusuru olmaksızın işini kaybeden sigortalılara işsiz kalmaları nedeniyle uğradıkları gelir kaybını belli süre ve ölçüde karşılayan, sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren zorunlu sigortayı, …

h) İşsizlik ödeneği: Sigortalı işsizlere bu Kanunda belirtilen süre ve miktarda yapılan parasal ödemeyi, …

İfade eder.” 6.1. 4447 sayılı Kanunun ‘‘İşsizlik sigortasına ilişkin genel hükümler’’ başlıklı 48 inci maddesinde; “İşsizlik sigortası zorunludur. Bu Kanun kapsamına giren ve halen çalışmakta olanlar bu

Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, yeni girenler ise işe başladıkları tarihten itibaren sigortalı olurlar. …

İşveren, hizmet akdi 51 inci maddede belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona ermiş olan sigortalılar hakkında; örneği Kurumca hazırlanacak üç nüsha işten ayrılma bildirgesi düzenleyip, 15 gün içinde bir nüshasını Kuruma göndermek, bir nüshasını sigortalı işsize vermek ve bir nüshasını da işyerinde saklamakla yükümlüdür. Kurumca bu Kanuna göre yapılacak işlemlere ilişkin elektronik ortamda bilgi ve belge istenebilir veya bilgi ve belge verilebilir.

Sigortalı işsizin, bu maddede belirtilen ödeme ve hizmetlerden yararlanabilmesi için işten ayrılma bildirgesi ile birlikte hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren otuz gün içinde Kuruma doğrudan veya elektronik ortamda başvurması gerekir. Mücbir sebepler dışında, başvuruda gecikilen süre işsizlik ödeneği almaya hak kazanılan toplam süreden düşülür.

Sigortalı işsizlere bu Kanunda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde, Kurumca aşağıda belirtilen ödemeler yapılır ve hizmetler sağlanır; a) İşsizlik ödeneği, b) 5510 sayılı Kanun gereği ödenecek sigorta primleri, c) Yeni bir iş bulma, d)Aktif işgücü hizmetleri kapsamında kurs ve programlar. …” 6.2. 4447 sayılı Kanununun “İşsizlik ödeneğine hak kazanmanın şartları” başlıklı 51 inci maddesinde; “Bu Kanun uyarınca sigortalı sayılanlardan hizmet akitleri aşağıda belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona erenler, Kuruma süresi içinde şahsen başvurarak yeni bir iş almaya hazır olduklarını kaydettirmeleri ve bu Kanunda yer alan prim ödeme koşullarını sağlamış olmaları kaydıyla işsizlik ödeneği almaya hak kazanırlar a) 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 13 üncü maddesi veya 20/4/1967 tarihli ve

854 sayılı Deniz İş Kanununun 16 ncı maddesi yada 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın

Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında

Kanunun 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen bildirim önellerine uygun olarak hizmet akdi işveren tarafından sona erdirilmiş olmak, b) Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 1475 sayılı İş Kanununun 16 ncı maddesinin (I), (II) ve (III) numaralı bentlerine veya 854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin (II) ve (III) numaralı bentlerine veya 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki

Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 7 nci maddesi ile 11 inci maddesinin birinci fıkrasına göre sigortalı tarafından feshedilmiş olmak, c) Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın süresinin bitiminden önce veya bildirim önelini beklemeksizin 1475 sayılı İş Kanununun 17 nci maddesinin (I) ve (III) numaralı bentlerine veya 854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin (III) numaralı bendine veya 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin

Tanzimi Hakkında Kanunun 12 inci maddesinin birinci fıkrasına göre işveren tarafından feshedilmiş olmak, d) Hizmet akdinin belirli süreli olması halinde, bu sürenin bitimi nedeniyle işsiz kalmak, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 7 nci maddesinin (II) numaralı bendinde belirtilen hizmet akdinin belirli bir sefer için yapılmış olması nedeniyle sefer sonunda işsiz kalmak…” 7. 30/01/2002 tarihli ve 24656 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4447 Sayılı İşsizlik

Sigortası Kanununun Uygulanmasına İlişkin Tebliğin (Tebliğ No:3) “İşten ayrılma bildirgesinin düzenlenmesi” başlıklı 4 üncü maddesinde; “…

Muvazzaf askerlik nedeniyle hizmet akdi sona erenler için işverenler İAB düzenleyeceklerdir.

Bu durumda olan sigortalı işsizlerin terhis tarihinden itibaren 30 gün içerisinde Kuruma başvurmaları halinde işsizlik ödeneği işlemleri başlatılır…” 8. 1111 sayılı Askerlik Kanununun Geçici 55 nci maddesinde; “(Ek: 26/7/2018- 7146/2 md.)… Bu madde hükümlerinden yararlananlar temel askerlik eğitimi süresince çalıştıkları işyeri, kurum ve kuruluşları tarafından aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar…”

Düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A.Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

10.1 no.lu paragrafta da açıklandığı üzere başvuran; 4 Eylül 2018 tarihinde zorunlu askerlik

sebebiyle işten ayrıldığını, kısa dönem askerlik hizmeti yapacakken bedelli askerliğe başvurduğunu, Eylül ayı içinde ayrıca işsizlik ödeneği için de başvuru yaptığını, ancak terhis belgesi olmadan herhangi bir ödeme yapılamayacağının bildirildiğini, 31 Mart 2019 tarihinde askerden geldikten sonra yeniden işsizlik ödeneği talebinde bulunduğunu, ancak tarihlerin uyuşmaması sebebiyle işsizlik ödeneğinin bağlanmayacağının tarafına bildirildiğini, ancak ortaya çıkan durumla ilgili olarak bir kusurun olmadığını belirterek, tarafına işsizlik ödeneğinin ödenmesini talep etmektedir.

11.Başvuranın talebine ilişkin olarak Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünden

Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden; 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun

Uygulanmasına İlişkin Tebliğe istinaden; Muvazzaf askerlik nedeniyle hizmet akdi sona erenler için işverenler tarafından İAB düzenleneceği ve bu durumda olan sigortalı işsizlerin terhis tarihinden itibaren 30 gün içerisinde Kuruma başvurmaları halinde işsizlik ödeneği işlemlerinin başlatılacağı, ayrıca fesih tarihi itibarıyla son 120 gün ve son 3 yıl prim gün sayısı (600 gün) şartını sağlamış olmaları kaydıyla işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlanabileceği, hak kazananlara terhis tarihinden itibaren işsiz geçen dönemde ödeme yapılacağı, 11.1. İlgili idare tarafından, terhis belgesinde yer alan askerliğe sevk tarihinden önceki 90 günlük süre içindeki askerlik gerekçesiyle yapılan fesihlerin askerlik nedeniyle yapılan fesih olarak değerlendirildiği, belirlenen süreden daha önce yapılan fesihlerin fesih ile askerlik gerekçesi arasında illiyet bağı düşünülerek askerlik gerekçesiyle yapılmış fesih olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca, askere gidenlerin hizmet akdi askıya alınmış veya ilgililer söz konusu dönemde ücretsiz izinli sayılmışlar ve askerlik terhis sonrası işe başlatılmışlar ise ilgililerin işsizlik ödeneğinden yararlanma imkânının da bulunmadığı, 11.2. 1111 sayıl Askerlik Kanununun Geçici 55 inci maddesinde; “Bu madde hükümlerinden yararlananlar temel askerlik eğitimi süresince çalıştıkları işyeri, kurum ve kuruluşları tarafından aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar” hükmüne yer verildiği, dolayısıyla, ilgililerin söz konusu dönemde ücretsiz izinli sayıldıklarından işverenler tarafından

Sosyal Güvenlik Kurumuna işten çıkış bildiriminin yapılmaması ve Aylık Prim ve

Hizmet Belgesi ile ücretsiz izin eksik prim gün gerekçesi belirtilmek suretiyle bildirimde bulunulması gerektiği, bu sebeple de, işveren tarafından işten çıkış bildirimi yapılamayacağından ilgililerin işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlanma imkânının da olmayacağı, 11.3. Başvurucunun, fesih tarihinden sonra 90 gün içerisinde askere gideceğini gösteren sevk (ilk sevk tarihi:10/09/2018) belgesinin bulunduğu, sevk belgesinde belirtilen askere sevk tarihinin bedelli askerlik yasanın yürürlüğe girdiği tarihten (03/08/2018) sonra olduğu, bedelli askerliğe başvurduğu ve 09/03/2019 tarihinde askere sevk edildiği, askere sevk tarihin de fesih tarihinden sonraki 90 gün içerisinde yer almadığı, bu itibarla, başvurucunun 04/09/2018 tarihinde Askerlik nedeniyle sona eren fesih kapsamında, 20/09/2018 tarihinde işsizlik ödeneği talebinde bulunduğu, 09/03/2019 tarihinde askere gittiği, 31/03/2019 tarihinde terhis olduğu ve askere gidiş tarihi ile fesih tarihi arasında geçen sürenin de 90 günden fazla olması nedeniyle işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlanma imkanının bulunmadığı, şeklinde açıklama yapıldığı anlaşılmıştır.

12. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun “İşsizlik ödeneğine hak kazanmanın şartları” başlıklı 51 inci maddesi ile; bu Kanun uyarınca sigortalı sayılanlardan hizmet akitleri

Kanunda belirtilen hallerden birisine dayalı olarak sona erenler, Kuruma süresi içinde şahsen başvurarak yeni bir iş almaya hazır olduklarını kaydettirmeleri ve Kanunda yer alan prim ödeme koşullarını sağlamış olmaları kaydıyla işsizlik ödeneği almaya hak kazanırlar.

Dolayısıyla, 4447 sayılı Kanunu’na göre, işsizlik sigortası kapsamında bir işyerinde çalışırken; çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenler; hizmet akitleri öncesinde gerekli koşulları taşımaları durumunda işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlanılabileceği belirtilmiştir.

13. 4857 sayılı İş Kanununun 31 nci maddesi ile, “Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır.” hükmüne, 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Uygulanmasına İlişkin

Tebliğde de; “Muvazzaf askerlik nedeniyle hizmet akdi sona erenler için işverenler İşten

Ayrılış Bildirgesi (İAB) düzenleyeceklerdir. Bu durumda olan sigortalı işsizlerin terhis tarihinden itibaren 30 gün içerisinde Kuruma başvurmaları halinde işsizlik ödeneği işlemleri başlatılır.” şeklinde açıklama getirilmiş olup, 7146 sayılı Kanunla 1111 sayılı Askerlik

Kanununun Geçici 55 inci maddesinde, 03/08/2018 tarihinde yayımlanan düzenleme ile “Bu madde hükümlerinden yararlananlar temel askerlik eğitimi süresince çalıştıkları işyeri, kurum ve kuruluşları tarafından aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar” hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda; bedelli askerlik düzenlemesinden yararlanmak amacıyla sigortalılar işten çıkmayacak, işverenler Sosyal Güvenlik Kurumuna işten çıkış bildirimi yapmayacak ve Aylık Prim ve Hizmet Belgesi ile ücretsiz izin eksik prim gün gerekçesi ile bildirimde bulunacakları belirtilmiştir.

14. Ayrıca, askerlik nedeniyle hizmet akdi sona eren sigortalı işsizler, terhis tarihinden itibaren 30 gün içinde başvurmaları ve fesih tarihi itibarıyla son 120 gün hizmet akdine tabi olma ve son 3 yıl prim gün sayısı (600 gün) şartını sağlamış olmaları kaydıyla işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlandırılmaktadır. Hak kazananlara ödemeler terhis tarihinden sonra işsiz kalınan dönemde yapılmaktadır. Bununla birlikte, askerlik nedeniyle yapılan feshin 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 51 inci maddesi kapsamında kabul edilebilmesi için fesih tarihinden itibaren 90 gün içinde askere gidilmiş olması ve bu dönemde başka bir hizmet ilişkisi kurularak fesih ile askere gidiş arasındaki illiyet bağının kopmamış olması da gerekmektedir.

15. Bu itibarla başvurucunun başvurusu değerlendirildiğinde; 4447 sayılı Kanunda işsizlik sigortası tanımlanmış olup, işsizlik ödeneğinin hangi şartlarda kimlere ödeneceği mezkûr yasanın ilgili hükümlerinde belirtilmiştir. İşsizlik sigortasına hak kazanılmasında yasada belirtilen şartlarla birlikte kişilerin işten ayrılmalarının işsizlik sigortasını hak edecek şekilde gerçekleşmesi önem arz etmektedir. Bu kapsamda; başvuranın 04/09/2018 tarihinde askerlik nedeniyle sona eren fesih kapsamında 20/09/2018 tarihinde işsizlik ödeneği talebinde bulunduğu, 09/03/2019 tarihinde askere gittiği, 31/03/2019 tarihinde terhis olduğu ve askere gidiş tarihi ile fesih tarihi arasında geçen sürenin 90 günden fazla olması nedeniyle işsizlik sigortası ödeneğinden faydalanamadığı tespit edilmiştir.

16. Dolayısıyla, idareden alınan bilgi, belge ve mevzuatın incelenmesi neticesinde; başvurucunun 04/09/2018 tarihinde zorunlu askerlik sebebiyle işten ayrıldığı, kısa dönem askerlik hizmeti (10/09/2018 tarihinde) yapacakken bedelli askerliğe başvurduğu, bedelli askerlik yasanın yürürlüğe girdiği tarihin 03/08/2018 olduğu, Eylül ayı içinde ayrıca işsizlik ödeneği için de başvuru yaptığı, ancak İşkur tarafından terhis belgesi olmadan herhangi bir ödeme yapılamayacağının ilgiliye bildirildiği, daha sonra başvurucunun 10/06/2018 askere sevk tarihi (kısa dönem askerlik için) olan sevk belgesini ve 03/03/2019-30/03/2019 tarihleri arasında askerde olduğunu gösteren terhis belgesini kuruma ibraz ettiği, anılan Kurum tarafından ilgilinin çalıştığı işyerinden askere gitmek için ayrıldığı, ayrıca askere gidiş tarihi ile fesih tarihi arasında geçen sürenin 90 günden fazla olması nedeniyle işsizlik sigortası hizmetlerinden yararlanamayacağının bildirildiği anlaşılmakta olup, başvrucunun talep ettiği işsizlik ödeneğinin anılan idare tarafından kabul edilmemesi işleminin hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır.

17. İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvurucunun tarafına geçmişe yönelik olarak işsizlik ödeneği ödenmesine yönelik talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde karara karşı başvuru yolunu gösterdiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.

18.1. Ancak, iş akdinin feshinden itibaren 90 gün içinde askere gitmemesi nedeniyle başvurucuya işsizlik ödeneği ödenmemesi işleminde söz konusu 90 günün belirlenmesi işleminin Kurumca gerçekleştiren uygulamadan kaynaklandığı, bahsedilen 90 günlük sürenin

4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Uygulanmasına İlişkin Tebliğin (Tebliğ No:3)

maddelerinde yer almadığı, dolayısıyla bahsi geçen durumun hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkesini zedelediği, bu sebeple idarenin belirlediği süreleri uygulama mevzuatlarında da yazılı olarak belirtmek suretiyle hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik ilkesini göz önüne alarak daha dikkatli ve özenli davranması gerektiği değerlendirilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İş

Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi