Asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana yapılan ilave ödemelerin geri alınması talebi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 15834-15834 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.

BAŞVURU NO : 2017/5545 2017/ 5545

KARAR TARİHİ : 15/12/2017 |tarih|

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –

BAŞVURUYA KONU İDARE : Kahramanmaraş Valiliği

BAŞVURUNUN KONUSU : Asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana çalışma yaptığı süreler karşılığında yapılan ilave ödemelerin geri alınmasına ilişkin .

BAŞVURU TARİHİ : 20/04/2017 20.4.2017

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Kahramanmaraş Valiliği emrinde Bilgisayar İşletmeni olarak görev yaptığını, ayrıca C

Sınıfı İş güvenliği uzmanlığı sertifikası bulunduğunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince kamu kurumlarda iş güvenliği uzmanı çalıştırma zorunluluğunun 01/ 07/ 2016 tarihinde başladığını, uygulamaya ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 09/ 06/ 2016 tarihli ve 6348 sayılı yazısı ile İçişleri Bakanlığının 24/ 06/ 2016 tarihli ve sayılı yazısına istinaden 30/ 06/ 2016 tarihi itibariyle İş Güvenliği Uzmanlığı Çalışma Sözleşmesini imzaladığını, asli görevinin yanında belirlenen çalışma süresinde iş güvenliği uzmanı olarak çalışma yaptığı süreler karşılığında ek ödemenin yapıldığını ancak 20/ 08/ 2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanun ile 6331 sayılı Kanunla getirilen yükümlülüğe ilişkin “ 1/ 7/ 2016” tarihinin “ 1/ 7/ 2017” şeklinde değiştirildiğini, İçişleri Bakanlığının 08/ 12/ 2016 tarihli ve sayılı yazısı ile “6331 sayılı Kanunla getirilen yükümlülüklerin 01/ 07/ 2016 tarihinde yürürlüğe girmiş olmasına rağmen, 6745 sayılı Kanunun 71 inci maddesi ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 07/ 09/ 2016 tarihine kadar geçen sürede kurumlarda çalıştırılan işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarına ek ödemenin yapılması, 07/ 09/ 2016 tarihinden 01/ 07/ 2017 tarihine kadar ek ödeme yapılmaması gerektiği” hususunda Maliye Bakanlığının

1 / 1314/ 11/ 2016 tarihli ve sayılı görüş yazısının gönderildiğini ve bu kapsamda bu tarihten sonra

görev yapmış olmasına rağmen geriye dönük olarak kişi borcunun çıkarıldığını, söz konusu uygulamanın hukuk güvenliği ve kazanılmış hak ilkelerine aykırılık teşkil ettiğini belirterek İçişleri

Bakanlığı İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının 08/ 12/ 2016 tarihli ve sayılı yazısı ile ödeme yapılmayacağını bildirdiği tarihe kadar sözleşme ve mevzuattan kaynaklanan sorumluluklarını fiilen görev yaparak yerine getirmiş olması nedeniyle yapmış olduğu ödemenin tarafına iade edilmesini talep etmektedir .

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden 2.1. Kahramanmaraş Valiliğinin 31/ 07/ 2017 tarihli ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, 2.1.1. Valilik Makamının 28/ 06/ 2016 tarihli ve sayılı Oluru ile 6331 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrasına göre iş yerinde, (C) Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Sertifikasına sahip

Valilik İl Yazı İşleri Müdürlüğünde görevli Bilgisayar İşletmeni ‘in mevcut görevinin yanı sıra Valilikte iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirildiği, 2.1.2. 6331 sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğünün 1/ 7/ 2016 tarihinde başlayan kamu kurum ve kuruluşları açısından bu yükümlülüğe ilişkin yürürlük tarihinin 1/ 7/ 2017 tarihine ertelenmesi üzerine Maliye Bakanlığı ve İçişleri

Bakanlığı yazıları gereğince 6331 sayılı Kanunda yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 07/ 09/ 2016 tarihine kadar geçen sürede kurumlarda çalıştırılan işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarına ek ödemenin yapılması, 07/ 09/ 2016 tarihinden 01/ 07/ 2017 tarihine kadar ek ödeme yapılmaması gerektiği görüşleri doğrultusunda Valilik iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen ilgiliye 07/ 09/ 2016 tarihinden sonra yersiz ve fazla ödeme yapılan 992,26 TL .’yi iade etmesinin istenildiği ve ödemenin yapıldığı, ilgilinin sözleşme gereği 31/ 12/ 2016 tarihinde de görevinin sona erdiği, 2.1.3. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yazısında söz konusu Kanunun 6 ve 7 nci maddeler haricindeki diğer maddelerdeki yükümlülükleri yerine getirmek için ihtiyaç duyulması halinde kurumların kendi kadrolarındaki İSG profesyonellerinden destek alınmasında bir engel bulunmadığı ve bu tür destekler için ilave ücret ödemesinin mümkün bulunmadığı hususları belirtildiğinden

Valilik iş güvenliği uzmanı olan ilgiliye kendi görevlerinin yanı sıra asli görevlerinin yanında ikinci görev olarak iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirmesinin yapıldığı, 5442 sayılı Kanun kapsamında Valilik tarafından personellere ikinci görev olarak görevlendirme yapılabilmesi ve ilave önüne alındığında bu personele de ikinci görev olarak görevlendirme ücret ödenmemesi göz yapılmış olması ve ilgi olurda herhangi bir ücret ödemesinden bahsetmemesi nedeniyle ilave ücretin ödenmesinin ilgili görüşler doğrultusunda mümkün bulunmadığı belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir .

2.2. Maliye Bakanlığının 31/ 07/ 2017 tarihli ve E. sayılı cevabi yazısında özetle; 2.2.1. 6331 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin 20/ 8/ 2016 tarihli ve 6745 sayılı Kanunun 71 inci maddesi ile değişiklik yapılmadan önceki hükümlerine göre, kamu kurum ve kuruluşlarında anılan

Kanunla getirilen ve işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı eliyle ifa edilmesi gereken yükümlülüklerin bazı kurum veya kuruluşlar açısından 1/ 7/ 2016 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmakta iken “ 1/ 7/ 2016” ibaresi; ilk olarak “ 1/ 7/ 2017” şeklinde, daha sonra ise “ 1/ 7/ 2020”

2 / 13şeklinde değiştirilmiş ve dolayısıyla belirtilen kapsamdaki kamu kurum ve kuruluşları açısından söz

konusu 6 ve 7 nci maddelerinin yürürlüğe girme tarihi 1/ 7/ 2020 tarihine ertelendiğinden ve bu kurumlar için 1/ 7/ 2020 tarihinden önce söz konusu yükümlülüklerin ifa edilmeye başlanması sorumluluğu bulunmadığı ve dolayısıyla anılan maddelerin uygulanmasına yönelik işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı görevlendirilerek ilgili personele ilave ödeme verilmeye başlanmasının hukuken mümkün olmadığı, 2.2.2. Öte yandan, 6331 sayılı Kanunun 38 inci maddesinin; 6745 sayılı Kanunun 71 inci maddesi ile değişiklik yapılmadan önceki hükümleri gereğince sözü edilen yükümlülükleri 1/ 7/ 2016 tarihinde başlamış ve bu tarih itibarıyla da kendi çalışanları arasında iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmiş kamu kurumlarında ise uygulamanın yürürlük süresine ilişkin söz konusu düzenlemede yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 7/ 9/ 2016 tarihine kadar uygulamanın devam ettiği göz önüne alınarak bu süreye kadar asli görevlerine ilave olarak işyeri hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı görevini ifa eden kişilere de çalışmaları karşılığında ödeme yapılmasının mümkün bulunduğu, bu itibarla, bazı kamu kurum ve kuruluşları açısından 6331 sayılı Kanunla getirilen yükümlülüklerin 1/ 7/ 2016 tarihinde yürürlüğe girmiş olmasına rağmen, 6745 sayılı

Kanunun 71 inci maddesi ile yapılan değişikliğin yürürlüğe girdiği 7/ 9/ 2016 tarihi itibarıyla uygulama tarihi 1/ 7/ 2017 olarak yeniden belirlendiğinden, bu kapsamdaki kurumlarda çalıştırılan işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarına 1/ 7/ 2016- 7/ 9/ 2016 tarihleri arasında söz konusu ek ödemenin yapılması, 7/ 9/ 2016 tarihinden itibaren 1/ 7/ 2020 tarihine kadar ise ek ödeme yapılmaması gerektiği ve dolayısıyla kamu idareleri tarafından hatalı yapılan ödemelerin ilgililerden tahsil edilmesi gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir .

2.3. Maliye Bakanlığının 02/ 10/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle, 2.3.1. 6331 sayılı kanununun 6 ncı maddesinde, mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsamak üzere, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işverenin çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personeli görevlendirmesinin; çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, işverenin bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirmesinin; işverenin belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine getirilmesini kendisinin de üstlenebilmesinin; belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfla yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekilinin ise

Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini doğrudan yürütebilmesinin öngörüldüğü, 2.3.2. İ ş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için çalışanlar arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin görevlendirilmesi dahil 6331 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi ile öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmesi, kamu kurum ve kuruluşları bakımından 1/ 7/ 2020 tarihine ertelendiğinden kamu kurum ve kuruluşlarında l/ 7/ 2020 tarihine kadar

– Anılan 6 ncı madde uyarınca iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirilebilmesine, – İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin anılan 6 ncı madde uyarınca hizmet alımı yoluyla yerine getirilebilmesine, – Anılan 8 inci maddenin yedinci fıkrası kapsamında, personelin asli görevlerinin yanında iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak kendi kurumlarında veya diğer kamu kurumlarında görevlendirilebilmesine, – Anılan 8 inci maddenin yedinci fıkrasının ilave ödemeye dair hükümlerinin uygulanabilmesine

3 / 13hukuken imkan bulunmadığı

değerlendirilmiştir .

2.4. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 22/ 09/ 2017 tarihli ve E. sayılı cevabi yazısında özetle, 2.4.1. İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirilmesi dışında Kanunda pek çok yükümlülük bulunduğu, örneğin; risk değerlendirmesi, acil durum planları, yangınla mücadele, sağlık gözetimi, iş kazalarının bildirimi, çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin verilmesi, çalışanların bilgilendirilmesi, çalışan temsilcisinin veya temsilcilerinin görevlendirilmesi, iş sağlığı ve güvenliği kurulu kurulması gibi yükümlülükler ötelenmemiş olup esas itibariyle 31/ 12/ 2012 tarihinden itibaren tüm işyerleri için yürürlüğe girmiş bulunduğundan bu işyerlerinin işverenlerinin bu ve bunun gibi

Kanun ve alt düzenlemelerindeki hükümlerin yerine getirilmesi ile yükümlü olduğu, işveren yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi halinde Kanunun 26 ncı maddesinde uygulanacak idari para cezalarının belirtildiği, bu temel hususların yanı sıra yönetmelikler kapsamında özel alanlara yönelik düzenlemelerde yer alan işveren yükümlülüklerinin de mevcut olduğu, 2.4.2. İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerin ifasına dair hususlara 6331 sayılı Kanun ve alt düzenlemelerinde açıkça yer verilmiş olunmakla birlikte Kanunun 38 inci maddesinde yer alan, bazı işyerlerinde İSG profesyonellerinin görevlendirilmesi hususundaki öteleme süresince iş sağlığı ve güvenliği profesyoneli istihdam etmeksizin anılan hizmetlerinin ifasının ilgili mevzuatından belirtilen hususlar çerçevesinde de mümkün olduğu, 2.4.3. Bahse konu Kanunun 38 inci maddesinde belirtilen yürürlük sürelerinden önce de bazı kurumlarda iş güvenliği uzmanı görevlendirildiği bilinmekte olup, Devlet Personel Başkanlığının 25/ 11/ 2014 tarihli ve 6450 sayılı yazısının sonuç ve kanaat bölümünde “…6331 sayılı Kanunun 6 nci maddesi uyarınca kamu kuruluşlarına, kendi çalışanlarına yönelik olarak iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma yükümlülüğü getirildiği, ancak mezkur Kanunun 38/a-l maddesi gereğince 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında en az 50 işçi çalıştırmayan kamu kurumları için 1/ 7/ 2016 tarihine kadar söz konusu hizmeti sunma zorunluluğunun bulunmadığı, yasal zorunluluk olmamakla birlikte bu kurumlarca 1/ 7/ 2016 tarihinden önce de iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunulmasının mümkün bulunduğu” görüşüne yer verildiği, konuya ilişkin Maliye

Bakanlığının da 2.2 nolu paragrafta yer verilen görüşünün bulunduğu açıklamaları yer almaktadır .

2.5. Devlet Personel Başkanlığının 19/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında özetle, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerinin düzenlenmesi amacıyla 30/ 06/ 2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmi Gazetede 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu yayımlanmış olup, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından söz konusu Kanunun uygulanmasına ilişkin esas ve usullerin düzenlenmesi amacıyla çeşitli tarihlerde muhtelif yönetmelik ve tebliğler yayımlandığı, 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve

Görevleri Hakkında Kanunun 1 inci ve 2 nci maddeleri ile 12 nci maddesi uyarınca, başvuru konusuna ilişkin görüş ve değerlendirmelerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından incelenmesinin uygun olacağı mütalaa edildiği, konuya ilişkin olarak Başkanlık tarafından diğer kamu kurum ve kuruluşlarına gönderilmiş görüş yazıları bulunmadığı ifadelerine yer verilmiştir .

2.6. Devlet Personel Başkanlığının konuya ilişkin 14/ 01/ 2016 tarihli ve sayılı yazısında,

4 / 13“ Görüldüğü gibi, kamu kurumlarına iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma yükümlülüğü getiren 6 ncı

maddenin yürürlük tarihi ( 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç) 01/ 07/ 2016 tarihi olarak belirlenmiştir . Bu çerçevede, 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmakla mükellef olan kamu kurumları hariç olmak üzere, kamu kurumları için söz konusu tarihe kadar iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma yükümlülüğü bulunmamaktadır . 6 ncı maddenin yürürlük tarihinin 01/ 07/ 2016 olarak belirlenmesi; gerekli altyapıyı hazırlamaları için kamu kurumlarına ek süre verilmesi anlamına gelmekte olup, gerekli altyapıyı hazırlayan kamu kurumlarının bu tarihten önce hiçbir şekilde kendi personeline iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunamayacağı şeklinde yorumlanmasına ise imkan bulunmamaktadır .

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde;

– 6331 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca iş sağlığı ve güvenliği hizmetinin yerine getirilebilmesi için kamu kurumlarının ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet satın alabileceği veya kendi çalışanları arasından “iş güvenliği uzmanı” ve “işyeri hekimi” tam zamanlı olarak görevlendirebileceği yahut 8 inci maddesi uyarınca kendi personelini veya diğer kamu kurumlarının personelini iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak kısmi zamanlı görevlendirebileceği, – 6331 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca, kamu kurumlarının kendi çalışanlarının veya diğer kamu kurumları personelinin asli görevlerinin yanında, “işyeri hekimi” veya “iş güvenliği uzmanı” olarak görevlendirilmesi halinde, 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında işçi çalıştıran kamu kurumu olup olmadığına ve görevlendirmenin mesai saati içinde veya dışında olup olmadığına bakılmaksızın bu personele ilave ödeme yapılmasının mümkün bulunduğu, – Kamu kurumlarının iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi niteliğini haiz personeli, kadro veya pozisyon unvanlarının iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olup olmadığına bakılmaksızın, tam zamanlı olarak istihdam edebilmesinin mümkün bulunduğu, bu şekilde tam zamanlı çalıştırılanların görevlendirme süresince, kadro unvanı farklı olmakla birlikte asli görevinin işyeri hekimliği veya iş güvenliği uzmanlığı hizmeti sunma olduğu, söz konusu hizmetin asli görevine ilave olarak ikinci bir görev mahiyetinde verilmemiş olması sebebiyle, bu personele mezkur Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca ilave ödeme yapılmasının mümkün bulunmadığı” mütalaa edilmektedir .

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının 3.1. “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18 inci maddesinde, “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz .

Angarya yasaktır .”, 3.2. “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesinde, “Ücret emeğin karşılığıdır .”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .

4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .

5 / 135. 20/ 6/ 2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun

5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “( 1) Bu Kanunun uygulanmasında;…

ğ) İşveren : Çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları,…

ifade eder .

( 2) İşveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekilleri, bu

Kanunun uygulanması bakımından işveren sayılır .”, 5.2. “İşverenin genel yükümlülüğü” başlıklı 4 üncü maddesinde, “( 1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede; a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar .

b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar .

c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır .” 5.3. “İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri” başlıklı 6 ncı maddesinde, “( 1) Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren; a) Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir . Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebilir . Ancak belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir . Belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler .”, 5.4. “İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları” başlıklı 8 inci maddesinde, “( 1) İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri, görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz .

Bu kişiler, görevlerini mesleğin gerektirdiği etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür .

( 2) İşverene iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı, görev aldığı işyerinde göreviyle ilgili mevzuat ile ilgili eksiklik ve ve teknik gelişmeleri göz önünde bulundurarak iş sağlığı ve güvenliği aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir . Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine getirilmesinden işveren sorumludur . Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması hâlinde, bu durum işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanınca, Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilir . Bildirim yapmadığı tespit edilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının belgesi üç ay, tekrarında ise altı ay süreyle askıya alınır . Bu bildirimden dolayı işvereni tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son verilemez ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz . Aksi takdirde işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere tazminata hükmedilir . İşyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş kanunları ve diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır . Açılan davada, kötü niyetle gerçek

6 / 13dışı bildirimde bulunduğu mahkeme kararıyla tespit edilen kişinin belgesi altı ay süreyle askıya

alınır .

( 3) Hizmet sunan kuruluşlar ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene karşı sorumludur .

( 4) Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının yetki belgesi askıya alınır .

( 5) İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A)

sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B) sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır . Bakanlık, iş güvenliği uzmanlarının ve işyeri hekimlerinin görevlendirilmesi konusunda sektörel alanda özel düzenleme yapabilir . Sektörel düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak hangi meslekî unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının görev yapacağının ve bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının belirlenmesine dair usul ve esaslar, Bakanlıkça belirlenir .

( 6) Belirlenen çalışma süresi nedeniyle işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tam süreli görevlendirilmesi gereken durumlarda; işveren, işyeri sağlık ve güvenlik birimi kurar . Bu durumda, çalışanların tabi olduğu kanun hükümleri saklı kalmak kaydıyla, 22/ 5/ 2003 tarihli ve 4857 sayılı İş

Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresi dikkate alınır .

( 7) Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir . Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için ( 200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır . Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz . Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz .

( 8) Kamu sağlık hizmetlerinde tam süreli çalışmaya ilişkin mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, işyeri hekimlerinin ve diğer sağlık personelinin işyeri sağlık ve güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde görevlendirilmelerinde ve hizmet verilen işyerlerinde çalışanlarla sınırlı olmak üzere görevlerini yerine getirmelerinde, diğer kanunların kısıtlayıcı hükümleri uygulanmaz .”, 5.5. “Yürürlük” başlıklı 38 inci maddesinde, “( 1) Bu Kanunun; a) 6 ve 7 nci maddeleri;

1) 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç kamu kurumları ile

50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 1/ 7/ 2020 tarihinde …

yürürlüğe girer .” hükmü yer almaktadır .

6. 10/ 6/ 1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun “II – Valilerin hukuki durumları, görev ve yetkileri” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasının G bendinde, “Vali, il içindeki idare ve müesseselerde çalışan uzman veya fen kollarına dahil memur ve müstahdemlerden asli vazifelerine halel getirmemek şartıyla ilin genel ve mahalli hizmetlerine müteallik işlerin görülmesini isteyebilir .

Bu memurlar verilen işleri yapmakla ödevlidirler . Vali, keyfiyetten ilgili Bakanlığa ve tüzelkişiliği haiz genel müdürlüğe bilgi verir .” düzenlemesine yer almaktadır .

7. 29/ 12/ 2012 tarihli ve 28512 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İş Güvenliği Uzmanlarının

Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmeliğin

7 / 137.1. “İş güvenliği uzmanlarının görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinde, “( 1) İş güvenliği

uzmanları, aşağıda belirtilen görevleri yerine getirmekle yükümlüdür :

a) Rehberlik;

1) İşyerinde yapılan çalışmalar ve yapılacak değişikliklerle ilgili olarak tasarım, makine ve diğer

teçhizatın durumu, bakımı, seçimi ve kullanılan maddeler de dâhil olmak üzere işin planlanması, organizasyonu ve uygulanması, kişisel koruyucu donanımların seçimi, temini, kullanımı, bakımı, muhafazası ve test edilmesi konularının, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına ve genel iş güvenliği kurallarına uygun olarak sürdürülmesini sağlamak için işverene önerilerde bulunmak .

2) İş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili alınması gereken tedbirleri işverene yazılı olarak bildirmek .

3) İşyerinde meydana gelen iş kazası ve meslek hastalıklarının nedenlerinin araştırılması ve

tekrarlanmaması için alınacak önlemler konusunda çalışmalar yaparak işverene önerilerde bulunmak .

4) İşyerinde meydana gelen ancak ölüm ya da yaralanmaya neden olmayan, ancak çalışana,

ekipmana veya işyerine zarar verme potansiyeli olan olayların nedenlerinin araştırılması konusunda çalışma yapmak ve işverene önerilerde bulunmak .

b) Risk değerlendirmesi;

1) İş sağlığı ve güvenliği yönünden risk değerlendirmesi yapılmasıyla ilgili çalışmalara ve

uygulanmasına katılmak, risk değerlendirmesi sonucunda alınması gereken sağlık ve güvenlik önlemleri konusunda işverene önerilerde bulunmak ve takibini yapmak .

c) Çalışma ortamı gözetimi;

1) Çalışma ortamının gözetiminin yapılması, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı gereği

yapılması gereken periyodik bakım, kontrol ve ölçümleri planlamak ve uygulamalarını kontrol etmek .

2) İşyerinde kaza, yangın veya patlamaların önlenmesi için yapılan çalışmalara katılmak, bu konuda

işverene önerilerde bulunmak, uygulamaları takip etmek; doğal afet, kaza, yangın veya patlama gibi durumlar için acil durum planlarının hazırlanması çalışmalarına katılmak, bu konuyla ilgili periyodik eğitimlerin ve tatbikatların yapılmasını ve acil durum planı doğrultusunda hareket edilmesini izlemek ve kontrol etmek .

ç) Eğitim, bilgilendirme ve kayıt;

1) Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin ilgili mevzuata uygun olarak planlanması

konusunda çalışma yaparak işverenin onayına sunmak ve uygulamalarını yapmak veya kontrol etmek .

2) Çalışma ortamıyla ilgili iş sağlığı ve güvenliği çalışmaları ve çalışma ortamı gözetim

sonuçlarının kaydedildiği yıllık değerlendirme raporunu işyeri hekimi ile işbirliği halinde EK- 2’deki örneğine uygun olarak hazırlamak .

3) Çalışanlara yönelik bilgilendirme faaliyetlerini düzenleyerek işverenin onayına sunmak ve

uygulamasını kontrol etmek .

4) Gerekli yerlerde kullanılmak amacıyla iş sağlığı ve güvenliği talimatları ile çalışma izin

prosedürlerini hazırlayarak işverenin onayına sunmak ve uygulamasını kontrol etmek .

5) Bakanlıkça belirlenecek iş sağlığı ve güvenliğini ilgilendiren konularla ilgili bilgileri,

İSG-KATİP’e bildirmek .

d) İlgili birimlerle işbirliği;

1) İşyeri hekimiyle birlikte iş kazaları ve meslek hastalıklarıyla ilgili değerlendirme yapmak, tehlikeli

olayın tekrarlanmaması için inceleme ve araştırma yaparak gerekli önleyici faaliyet planlarını hazırlamak ve uygulamaların takibini yapmak .

2) Bir sonraki yılda gerçekleştirilecek iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili faaliyetlerin yer aldığı yıllık

çalışma planını işyeri hekimiyle birlikte hazırlamak .

3) Bulunması halinde üyesi olduğu iş sağlığı ve güvenliği kuruluyla işbirliği içinde çalışmak,

4) Çalışan temsilcisi ve destek elemanlarının çalışmalarına destek sağlamak ve bu kişilerle işbirliği

yapmak .”,

8 / 137.2. “İş güvenliği uzmanlarının çalışma süreleri” başlıklı 12 nci maddesinde, “ İş güvenliği

uzmanları, bu Yönetmelikte belirtilen görevlerini yerine getirmek için aşağıda belirtilen sürelerde

görev yaparlar :

a) Az tehlikeli sınıfta yer alanlarda, çalışan başına ayda en az 10 dakika .” hükümleri düzenlenmiştir .

8. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği

Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Tavsiye kararı” başlıklı 32 nci maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olduğu kanaatine varılması hâlinde tavsiye kararı verilir . Kararda idare hakkında aşağıdaki tavsiyelerden

bir veya birkaçına yer verilir :

d) İşlemin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesi .” hükmü yer almaktadır .

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuru konusunun kabulü ile asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana çalışma yaptığı süreler karşılığında yapılan ödemelerin iade edilmesi işleminin geri alınması için Kahramanmaraş

Valiliğine tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, asli görevinin yanında belirlenen çalışma süresinde iş güvenliği uzmanı olarak çalışma yaptığı süreler karşılığında ilave ödeme yapılması gerekirken 7/ 9/ 2016 tarihinde yapılan yasal değişiklik nedeniyle İçişleri Bakanlığının 8/ 12/ 2016 tarihli yazısı ile iş güvenliği uzmanlarına ilave ödeme yapılmayacağını bildirdiği tarihe kadar sözleşme ve mevzuattan kaynaklanan sorumluluklarını fiilen görev yaparak yerine getirmiş olması nedeniyle yapmış olduğu ödemenin tarafına iade edilmesini talep etmektedir .

11. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir . Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir . Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir . (AYM, 17/ 04/ 2008 Tarihli, E .2005/ 5, K.2008/ 93 sayılı Kararı) .

12. İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 6 ncı

9 / 13maddesi ile kamu kurumları dahil işyerlerinin kendi kuruluşlarına yönelik olarak iş sağlığı ve

güvenliği hizmeti sunma zorunluluğu getirilmiş, bu kapsamda kamu kurumlarının kendi çalışanları arasından iş sağlığı ve güvenliği uzmanı görevlendirebileceği gibi ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet satın alarak da bu yükümlülüğü yerine getirebilecekleri belirtilmiştir . Buna göre, kamu kurumlarının iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi niteliğini haiz gerekli sertifikaya sahip olan personeli kadro veya pozisyon unvanına bakılmaksızın tam zamanlı olarak istihdam edebilmesi mümkün kılınmıştır .

13. Bu şekilde tam zamanlı olarak çalıştırılanların, görevlendirme süresince kadro unvanı faklı olmakla birlikte, asli görevleri iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olmaktadır . Mevcut düzenlemelere göre tam zamanlı olarak iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak görevlendirilenlere ilave ödeme yapılması mümkün bulunmamakla birlikte, 6331 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin, asli görevleri yanında çalışmakta oldukları kamu kurumunda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında ilave ödeme yapılmak suretiyle iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak görevlendirilebilecekleri ifade edilmiştir .

14. Öte yandan, 6331 sayılı Kanunun “Yürürlük” başlıklı 38 inci maddesinin ilk halinde, Kanunun 6, 7 ve 8 inci maddelerinin, Kanunun yayımı tarihi olan 30/ 06/ 2012 tarihinden iki yıl sonra, diğer bir ifadeyle “01/ 07/ 2014” tarihinden itibaren yürürlüğe girmesinin öngörüldüğü , ancak 02/ 08/ 2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6495 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi ile anılan 38 inci maddede değişikliğe gidilerek sadece 6 ve 7 nci maddelerin yürürlük tarihleri 01/ 07/ 2016 tarihi olarak yeniden belirlenmiş ; akabinde bu maddelerin yürürlük tarihleri önce 6745 sayılı Kanun ile “01/ 07/ 2017” olarak , daha sonra ise 7033 sayılı Kanun ile

“01/ 07/ 2020” olarak değiştirilmiştir .

15. 6331 sayılı Kanunun 6, 7 ve 8 inci maddeleri yürürlüğe girmeden önce kamu kurum ve kuruluşlarının bu Kanun kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmeye yönelik iş sağlığı uzmanı ve işyeri hekimi olma niteliğini haiz personeli görevlendirmeye başladığı ancak 8 inci maddenin de yürürlüğünün ertelenmesi nedeniyle kısmi zamanlı olarak görevlendirilen personele de ödeme yapılmaması üzerine 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile yürürlüğün ertelenmesine ilişkin 38 inci madde kapsamından 8 inci madde çıkarılarak bu maddenin 02/ 08/ 2013 tarihinde yürürlüğe girmesi sağlanmıştır . Bu itibarla, Kanunun 8 inci maddesinin 02/ 08/ 2013 tarihinde yürürlüğe girdiğinin kabulü gerekmektedir .

16. Devlet Personel Başkanlığının 25/ 11/ 2014 tarihli ve sayılı yazısı ile 14/ 01/ 2016 tarihli ve sayılı yazısında da belirtildiği üzere, 4857 sayılı İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmakla mükellef olan kamu kurumları hariç olmak üzere, kamu kurumları için ertelemenin yapıldığı tarihe ( 01/ 07/ 2020) kadar iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte, 6 ncı maddenin yürürlük tarihinin ertelenmesi kamu kurumlarına gerekli altyapıyı hazırlamaları için ek süre verilmesi anlamına gelmekte olup, kamu kurumlarının bu tarihten önce hiçbir şekilde kendi personeline iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunamayacağı şeklinde yorumlanmasına ise imkan bulunmamaktadır . Zira, iş sağlığı ve güvenliği uluslararası düzeyde de kabul görmüş olan ve insan yaşamının kutsallığı çerçevesinde zorunluluk olsun veya olmasın her işverenin yerine getirmesi gerekli olan bir çalışan hakkıdır .

17. Ayrıca, kamu kurum ve kuruluşlarının 6331 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan yükümlükleri ile Kanunun diğer maddelerinde düzenlenen ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerde yer alan yükümlülükleri devam etmekte olup, bu yükümlülüklerin en iyi şekilde hayata geçirilmesinin yolu, iş sağlığı ve güvenliği alanında düzenleme, gözetim ve denetim yetkisi

10 / 13olan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ilgili mevzuatı uyarınca oluşturulan sistem

çerçevesinde İş Sağlığı ve Güvenliği Sertifikasına sahip personelin görevlendirilmesi veya bu konuda hizmet alınması olduğu aşikardır .

18. Bu bağlamda, Maliye Bakanlığının çeşitli kurumlara gönderdiği kamu kurum ve kuruluşlarının,

6331 sayılı Kanunun 6 ncı maddesi uyarınca iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi

görevlendirilebilmesine, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin bu madde uyarınca hizmet alımı yoluyla yerine getirilebilmesine, anılan Kanunun 8 inci maddesinin yedinci fıkrası kapsamında personelin asli görevlerinin yanında iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak kendi kurumlarında veya diğer kamu kuramlarında görevlendirilebilmesine ve bu fıkranın “ilave ödeme”ye dair hükümlerinin uygulanabilmesine hukuken imkan bulunmadığı yönündeki görüşüne katılmak mümkün değildir .

19. Ayrıca, yukarıda açıklandığı üzere, Kanunun 8 inci maddesinin kanun koyucu tarafından kasten ertelenmesinden vazgeçilmiş olduğundan, kamu kurum ve kuruluşlarının Kanunun özellikle 8 inci maddesi çerçevesinde görevlendirme yoluna giderek bu kişilere ödeme yapılmamasının önünde hukuken herhangi bir engel bulunmamaktadır . Bunun yanında, işverenin personelinin iş sağlığı ve güvenliğine verdiği önemden dolayı, bu işlerin alanında sertifika sahibi personel vasıtasıyla gördürülmesi amacıyla görevlendirme yapması sonucunda bu hizmetleri fiilen yapmış olan personelin ücretinin ödenmesi veya Maliye Bakanlığının görüşü doğrultusunda sanki kamu zararına sebebiyet verilmişçesine hizmeti sunan personelden geri istenmesi yoluna gidilmesi, Anayasamızın angarya yasağını düzenleyen 18 inci maddesi ile ücretin emeğin karşılığı olduğunu hükmüne yer veren 55 inci maddesine aykırılık teşkil edeceği değerlendirilmektedir .

20. Bununla birlikte, bu Kanun kapsamında çıkarılan Yönetmeliklerde, Kanunun 8 inci maddesi kapsamında yapılacak görevlendirmelerin hangi esaslar çerçevesinde yerine getirileceği düzenlenmiştir . Buna göre, ancak bu esaslara uygun olarak yerine getirilen hizmetlerin karşılığı olarak ilave ücret ödenmesine imkan bulunmaktadır . Kanunun 8 inci maddesinin 7 nci fıkrasında

“belirlenen çalışma süresine riayet ederek” ifadesi yer almakta olup, buna göre görevlendirilen iş güvenliği uzmanının, İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında

Yönetmeliğin 12 nci maddesi gereğince az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışan başına ayda en az 10 dakika olacak şekilde görev yapması gerekmektedir .

21. Başvuruya konu olayda, her ne kadar ilgili idare tarafından söz konusu görevlendirmenin 5442 sayılı Kanun kapsamında yapıldığı belirtilse de sunulan belgelerden görevlendirme onay ve sözleşmelerinin 6331 sayılı Kanun dayanak gösterilerek yapıldığı anlaşıldığından bahse konu görevlendirme 6331 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat kapsamında değerlendirildiğinde, Kahramanmaraş Valilik Makamının 28/ 6/ 2016 tarihli Oluru ile 6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerden doğan yükümlülükler kapsamında mevcut görevinin yanı sıra aylık 19 saat için iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana, 6331 sayılı Kanun kapsamında yerine getirdiği görevler kapsamında temmuz, ağustos, eylül, ekim ve kasım ayları için ödeme yapılmış ancak

İçişleri Bakanlığının 8/ 12/ 2016 tarihli yazısına istinaden ilgili idare tarafından 7/ 9/ 2016 tarihinden itibaren yapılan ilave ödemeler başvurandan geri alınmıştır .

22. İlgili idare tarafından sunulan belgelerden, 7/ 9/ 2016 tarihi sonrasında üç farklı tarihte iş sağlığı ve güvenliği kapsamında eğitimlerin verildiği, başvuranın da katılım sağladığı İş Sağlığı ve

Güvenliği Kurul Toplantısının yapıldığı, başvuran tarafından iş güvenliği uzmanı olarak yapılan tespitlerin işverene yazılı olarak bildirimde bulunulduğu tespit edilmekte, ilgili idare tarafından da başvuranın belirlenen asgari çalışma süresine riayet etmediğine dair herhangi bir bildirimde de bulunulmamış olup, asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvuranın İş

11 / 13Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde ilgili mevzuata uygun olarak çalışmalar yürüttüğü

anlaşılmıştır . Bu kapsamda, ilgili idare tarafından 7/ 9/ 2016 tarihinden sonra yürütülen çalışmalar karşılığında yapılan ilave ödemelerin geri alınması yönünde tesis edilen işlemin gerek ilgili mevzuata gerek Anayasanın angarya yasağını düzenleyen 18 inci maddesi ile ücretin emeğin karşılığı olduğu hükmünün yer aldığı 55 inci maddesine aykırılık teşkil ettiği kanaatine varılmıştır .

23. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 7/ 9/ 20126 tarihinden sonra asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurandan çalışma yaptığı süreler karşılığında yapılan ödemelerin geri alınması yönündeki işlemin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır .

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan

Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında

Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

25. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kahramanmaraş

İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile

Asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana çalışma yaptığı süreler karşılığında yapılan ödemelerin iade edilmesi işleminin geri alınması yönünde

KAHRAMANMARAŞ VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASI

Bu kararın BAŞVURANA ve KAHRAMANMARAŞ VALİLİĞİNE tebliğine;

Kahramanmaraş Valiliğince bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren en geç 30 gün içerisinde karara yönelik cevabın Kamu Denetçiliği Kurumuna bildirilmesine

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .

Şeref MALKOÇ

12 / 13Kamu Başdenetçisi