|
ÖZET: Başvuru, Atatürk Havalimanı Genel Havacılık Apronu’ndaki 11 numaralı uçak hangarının devri için gerekli işlemlerin yapılması talebini içermektedir. Başvuran şirket, hangarın devrini yaklaşık altı aydır beklediğini, bu gecikmenin teçhizat ve personel alımını engellediğini belirtmiştir. Ayrıca, hangarın mevcut kiracısı ile hiçbir bağlarının olmadığını, devrin gecikmesinin maddi ve manevi zararlar doğurduğunu ifade etmiştir. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ), başvurunun reddedilmesine dair gerekçelerini, hangarın devri sürecinin yasal engellerle karşılaştığını ve mevcut kiracı ile ilgili adli işlemlerin devam ettiğini belirterek açıklamıştır.
DHMİ, başvuru sürecinde gerekli bilgi ve belgeleri zamanında sağlamış, ancak başvurunun değerlendirilmesi bir yıl sürmüştür. Bu durum, makul sürede karar verme ilkesine uygunluk açısından eleştirilmiştir. Başvuru, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu çerçevesinde incelenmiş ve sonuç olarak başvurunun reddi yönünde karar verilmiştir. Başvuran, kararın tebliğinden itibaren hukuki yollara başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/17315-S.21.27715
BAŞVURU NO : 2021/11323
KARAR TARİHİ : 08/12/2021
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL
BAŞVURUYA KONU İDARE :
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvurucu şirketin, Atatürk Havalimanı Genel Havacılık
Apronu’ndaki 11 numaralı uçak hangarının taraflarına devri için gerekli işlemlerin tesis edilmesine yönelik talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvurucu şirket adına Kurumumuza başvuruda bulunan şirket temsilcisi, tarihinde
kayıt altına alınan başvuru dilekçesinde özetle; Yaklaşık altı aydır Atatürk Havalimanı Genel Havacılık Apronu’ndaki 11 nolu uçak hangarının taraflarına devrini beklediklerini, hangar devri yapılmadığı için teçhizat ve personel alımı yapılamadığını, uçak bakımı için resmi olarak ön sözleşme yaptıkları Ukrayna, Rusya ve Nijerya’daki havayolu şirketlerinin başka ülkelerdeki şirketler ile görüşme yapmaya başladıklarını,
18 Kasım 2020 tarihinde mevcut kiracı şirketin hangarın kullanım hakkını taraflarına devrettiğini belirten
ve kendilerinin de hangarın devralınması talebini içeren dilekçeyi Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel
Müdürlüğü’ne (DHMİ) sunduğunu, hangarın devrine ilişkin dosyanın DHMİ tarafından Cumhurbaşkanlığı
– KATBİS (Kamu Taşınmazları Bilgi Sistemi) onayına sunulduğu, aynı hafta komisyon kararı ile 70.000 TL kira bedeli karşılığında hangarın devrinin taraflarına yapılmasının uygun görüldüğü ancak dosya Genel
Müdür imzası beklerken 29 Aralık 2020 tarihinde hangarı devralacakları şirket hakkında yürütülen adli işlemler nedeniyle işlemin beklemeye alındığını,
Bu süreçte hangar devri beklenirken Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü’nün şirketlerine uçak işletmeciliği yapabilmesi için ön izin ruhsatını verdiğini,
Hangarın kullanım hakkının devri ve hangardaki uçak bakım ekipmanlarının tüm ödemelerinin 16 Kasım
2020 tarihinde ilgili şirkete yapılmış olmaları nedeniyle hangarın içerisindeki tüm ekipmanların resmi
olarak şirketlerine ait olduğunu, uzun zamandır yaptıkları başvurulara ve yetkililer ile yaptıkları görüşmelere rağmen hangar devrinin gerçekleşmediğini, kamuya ait olan bir hangarın ülke ekonomisine yarar getirecek bir şekilde işletilmesi için aylardır uğraştıklarını,
Başvuruya konu hangarda mevcut kiracı olarak gözüken şirket ile hiçbir bağlarının olmadığını, mevcut kiracı olan şirketin sahibi veya yöneticisi olan kişi ve kişilerin sürmekte olan soruşturma veya davaları gerekçe gösterilerek kamu malı olan hangarın kullanım hakkının devri ve içerisinde bulunan ekipmanlarının ödemesini yapmış olmalarına rağmen taraflarına devrinin yapılmamasının maddi ve manevi olarak telafisi oldukça zor bir mağduriyete yol açtığını iddia ve ifade ederek,
Başvuruya konu hangarın şirketlerine devredilebilmesi için gerekli işlemlerin ivedilikle tamamlanması talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun
tespiti ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünden 13/07/2021 tarih ve sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
3) Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünden alınan 17/08/2021 tarih ve –
– sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1) “İlgi (a)’da kayıtlı yazınız ile İdaremizce işletilen İstanbul Atatürk Havalimanı özel hangarlar
bölgesinde bulunan ve Air Havacılık A.Ş.’ne tahsisli olan 11 nolu 1.500 m²’lik hangar mahallinin
Aerospace Arge A.Ş.’ne devredilmesi talebine ilişkin talebin çözümüne yönelik herhangi bir işlem yapılıp yapılamayacağı, başvuruya konu talebin hangi mevzuat çerçevesinde değerlendirildiği, söz konusu devrin gerçekleşmeme sebebi, yürütülen bir çalışma bulunup bulunulmadığı, ne kadar süre içerisinde sonuçlandırılmasının planlandığı ve varsa ilgili karar ve belgelerin gönderilmesi istenilmiştir.
3.2) İstanbul Atatürk Havalimanı özel hangarlar bölgesinde bulunan ve Air Havacılık A.Ş.’ne tahsisli
olan hangar mahalli için imzalanan sözleşmenin 13.(a) maddesinde “Kiracı, DHMİ’nin muvafakatı
olmaksızın kiralanan yeri tahsis gayesinden başka maksatla kullanamaz, üçüncü kişilere kiralayamaz, başkasına devir, temlik, ciro edemez ve ortak alamaz, kendisine tahsis edilen yerde reklam yapamaz. Kendi işletme adı veya ticaret unvanı dışında tabela asamaz.” hükmü doğrultusunda adı geçen şirketin 18.11.2020 tarih ve – / sayılı yazısı ile hangar mahalinin Aerospace Arge A.Ş.’ne devredilmesi, Aerospace Arge A.Ş.’nin ise 18.11.2020 tarih ve – – sayılı yazısı ile devir alma talepleri
İstanbul Atatürk Havalimanı Başmüdürlüğünce 20.11.2020 tarihinde Genel Müdürlüğümüze gönderilmiştir.
3.3) Söz konusu talep bütün devir işlemlerinde olduğu gibi Genel Müdürlüğümüz Pazarlama ve Ticaret
Komisyonunda görüşülmüş, Cumhurbaşkanlığı 2018/8 sayılı Genelgesi kapsamında Kamu Taşınmazları
Bilgi Sistemi (KATBİS)’e veri girişleri yapılmıştır. Müteakiben Air Havacılık A.Ş.’ne tahsisli hangar mahalli için 05.01.2021 tarihli İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün / E. sayılı dosyası ile haciz konularak ihtiyati tedbir kararı alınmasının bildirilmesi sonucu idari ve hukuki işlemlerin başlatılmış olması nedeniyle İdaremizce söz konusu hangar mahallinin devrine ilişkin süreç askıya alınmış, bu husus ilgi (c) de kayıtlı yazımız ile Aerospace Arge A.Ş’ne bildirilmiştir.
3.4) Ayrıca ilgi (b) de kayıtlı yazımız ile konu İçişleri Bakanlığına bildirilmiş olup, bugüne kadar herhangi
bir cevap alınamamıştır. Söz konusu hangarın devri bütün devir işlemlerinde olduğu gibi İdaremizin tasarrufunda bulunmaktadır. Bahse konu hangarın devri konusunda İdaremizce alınmış herhangi bir karar bulunmamaktadır. Bu hususta hiçbir kişi ya da kuruluşa İdaremizce bir taahhütte bulunulmamış olup, ilgi yazınız ile istenilen bilgi ve belgeler bir dosya halinde ekte sunulmuştur.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesi; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
5.1) “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5.2) “İnceleme ve araştırma başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrası;
“Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.”
6) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Kira ilişkisinin devri” başlıklı 323’üncü maddesi;
“Kiracı, kiraya verenin yazılı rızasını almadıkça, kira ilişkisini başkasına devredemez. Kiraya veren, işyeri kiralarında haklı sebep olmadıkça bu rızayı vermekten kaçınamaz.
Kiraya verenin yazılı rızasıyla kira ilişkisi kendisine devredilen kişi, kira sözleşmesinde kiracının yerine geçer ve devreden kiracı, kiraya verene karşı borçlarından kurtulur.
İşyeri kiralarında devreden kiracı, kira sözleşmesinin bitimine kadar ve en fazla iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumlu olur.”
7) 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanun’un 33’üncü maddesi; “Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ), işletiminde bulunan hava alanları ile işletme dönemlerinin sonundan itibaren Yap-İşlet-Devret modeli çerçevesinde yaptırarak işletimini özel sektöre verdiği terminalleri ve/veya hizmetin bütünlüğü yönünden gerek gördüğü diğer tesisleri; 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 18 inci maddesinin (A) fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen kiralama ve/veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerini kullanarak ihale yoluyla özel hukuk tüzel kişilerine 49 yılı geçmemek üzere devredebilir. İşin özelliğine göre belirtilen yöntemler birlikte veya ayrı ayrı kullanılabilir. Bu konuda karar vermeye DHMİ Yönetim Kurulu yetkilidir.
Bu madde kapsamında yapılacak uygulamalarda; yönetim, sorumluluk ve yetki üstlenebilecek işleticinin ve/veya kullanıcının temini, ihale ve devir işlemlerinin aleniyet içinde yürütülmesi, işletmede süreklilik ile uluslararası norm ve standartların sağlanması ve işletim ve/veya kullanım süresi boyunca işletmenin DHMİ tarafından denetlenmesi ilkeleri esas alınır.
İhalelerde değer tespiti işlemleri, DHMİ bünyesinde Mali İşler Daire Başkanının başkanlığında; Araştırma
Planlama ve Koordinasyon Daire Başkanı, Hasılat Daire Başkanı, İnşaat Daire Başkanı ve ilgili liman/meydan müdürü olmak üzere beş kişiden oluşan değer tespit komisyonu tarafından 4046 sayılı
Kanunun 18 inci maddesinin (B) fıkrasının (c) bendinde belirtilen esaslar çerçevesinde aynı bentte yer alan metotlardan en az birinin uygulanması suretiyle yapılır. DHMİ Yönetim Kurulunca, Değer Tespit
Komisyonunda yukarıda adı geçen birimlerde görevli olmak kaydıyla aynı sayıda yedek üye görevlendirilir.
Değer Tespit Komisyonu aynı maddenin (B) fıkrasının (b) bendinde belirtilen usul ve esaslara göre çalışır.
Değer Tespit Komisyonunun sekretarya hizmetleri Mali İşler Daire Başkanlığınca yürütülür.
Kiralama ve/veya işletme hakkının verilmesi ile ilgili ihaleler, DHMİ bünyesinde Araştırma Planlama ve
Koordinasyon Daire Başkanının başkanlığında; Mali İşler Daire Başkanı, Hasılat Daire Başkanı, İşletme
Daire Başkanı, Malzeme Daire Başkanı ve Hukuk Müşaviri olmak üzere altı kişiden oluşan ihale komisyonu tarafından yapılır. DHMİ Yönetim Kurulunca, İhale Komisyonunda yukarıda adı geçen birimlerde görevli olmak kaydıyla aynı sayıda yedek üye görevlendirilir. İhale Komisyonu 4046 sayılı
Kanunun 18 inci maddesinin (C) fıkrasının (b) bendinde belirtilen usul ve esaslara göre çalışır. İhale
Komisyonunun sekretarya hizmetleri Araştırma Planlama ve Koordinasyon Daire Başkanlığınca yürütülür.
İhale usulleri, 4046 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin (C) fıkrasının (c) bendinde yer alan esaslar dahilinde pazarlık usulü veya açık artırma usulüdür. Bu ihale usullerinden hangisinin kullanılacağını belirlemeye
DHMİ Yönetim Kurulu yetkilidir. Belirlenen ihale usulü, ihale ilanında belirtilir. İhale Komisyonu belirlenen ve ilan edilen ihale usulü çerçevesinde ihaleyi gerçekleştirir. İhale Komisyonunca alınan ihale kararı, DHMİ Yönetim Kuruluna sunulur ve Yönetim Kurulunun onayı ile kesinlik kazanır. Kesinleşen ihale kararı kamuoyuna duyurulur.
Bu madde kapsamında yapılacak kiralama ve/veya işletme hakkının verilmesi yoluyla gerçekleştirilecek devir işleminden sonra devredilen birimlerde çalışan DHMİ personeli, kadrolarına veya pozisyonlarına uygun olarak DHMİ’nin diğer birimlerinde görevlendirilirler.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/118 md.) Bu madde kapsamında yapılacak kiralama ve/veya işletme hakkının verilmesi imtiyaz addolunmaz. Bu çerçevede imzalanan sözleşmeler özel hukuk hükümlerine tabidir.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/118 md.) DHMİ’nin, 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun kapsamında yaptırmış olduğu tesisler ile bu madde kapsamında yaptırmış olduğu tesislere ait maliyet bedelleri, söz konusu tesislerin bedelsiz olarak devir alınmış olması şartıyla DHMİ sermayesine, başkaca işleme gerek olmaksızın doğrudan ilave edilir. Maliyet bedelleri ile kayıtlara alınan söz konusu iktisadi kıymetler, devir alındıkları tarihler dikkate alınarak, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre amortismana tabi tutulur. Hesaplanan amortismanlar, kazancın tespitinde kanunen kabul edilmeyen gider olarak dikkate alınır. Bu fıkra kapsamında DHMİ’nin sermayesinin arttırılmasından doğan kazançlar kurumlar vergisinden, bununla ilgili işlemler de her türlü vergi ve harçtan istisnadır.”
8) Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ) Ana Statüsü’nün
8.1) “Hukuki Bünye” başlıklı 3’üncü maddesi;
“1- Bu Ana Statü ile teşkil olunan DHMİ Tüzel Kişiliğine sahip, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu’dur.
2- Kuruluş KHK, bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabidir.
3- Kuruluş Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu Hükümlerine ve Sayıştay’ın denetimine tabi değildir…”
8.2) “Kuruluşun Amaç ve Faaliyet Konuları” başlıklı 4’üncü maddesi;
“Sivil Havacılık faaliyetlerinin gereği olan, hava taşımacılığı, hava alanlarının işletilmesi, meydan yer hizmetlerinin yapılması, hava trafik kontrol hizmetlerinin ifası, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi, bu faaliyetler ile ilgili diğer tesis ve sistemlerinin kurulması, işletilmesi ve modern havacılık düzeyine çıkarılmasını sağlamak, amacıyla teşkil edilen Kuruluşun faaliyet konuları aşağıda gösterilmiştir.
… 7- İşletiminde bulunan hava alanları ile işletme dönemlerinin sonundan itibaren yap-işlet-devret modeli çerçevesinde yaptırarak işletimini özel sektöre verdiği terminallerini ve/veya hizmetin bütünlüğü yönünden gerek gördüğü diğer tesislerini 5335 Sayılı Kanunun 33. Maddesi çerçevesinde özel hukuk tüzel kişilerine kiralamak ve/veya işletme hakkını devretmek…”
9) DHMİ Genel Müdürlüğü ile Air Havacılık A.Ş. arasında 23/12/2019 tarihinde imzalanan ve
01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasını kapsayan Kira Sözleşmesi’nin “Genel Hükümler” başlıklı 13’üncü Bölümü; “(a) Kiracı, DHMİ’nin muvafakatı olmaksızın kiralanan yeri tahsis gayesinden başka maksatla kullanamaz, üçüncü kişilere kiralayamaz, başkasına devir, temlik, ciro edemez ve ortak alamaz, kendisine tahsis edilen yerde reklam yapamaz. Kendi işletme adı veya ticaret unvanı dışında tabela asamaz…
(c) Kiracıya tahsis olunan mahalde yürütülen hizmetlerden dolayı kiracının üçüncü kişilerle olan ilişkileri nedeniyle DHMİ’ye herhangi bir sorumluluk yüklenemez, ancak üçüncü kişilerden DHMİ’ye intikal
edecek şikayet ve müracaatlar için DHMİ sözleşme hükümlerine ve yürürlükteki diğer mevzuata göre işlem yapar…”
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Başvuranın iddia ve talepleri, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran, işbu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde 1 numaralı
paragrafta yer verildiği üzere Atatürk Havalimanı Genel Havacılık Apronu’ndaki 11 nolu uçak hangarının taraflarına devri için gerekli işlemlerin tesis edilmesi talebinde bulunmaktadır.
12) Sivil havacılık faaliyetlerinin gereği olan hava taşımacılığı, hava alanlarının işletilmesi, meydan yer
hizmetlerinin yapılması, hava trafik kontrol hizmetlerinin ifası, seyrüsefer sistem ve kolaylıklarının kurulması ve işletilmesi, bu faaliyetler ile ilgili diğer tesis ve sistemlerinin kurulması, işletilmesi ve modern havacılık düzeyine çıkarılmasını sağlamak amacıyla kurulmuş olan DHMİ Genel Müdürlüğü, 5335 sayılı
Kanun’un 33’üncü maddesi ve DHMİ Genel Müdürlüğü Ana Statüsü’nün 4’üncü maddesi hükümleri çerçevesinde işletiminde bulunan hava alanları ile işletme dönemlerinin sonundan itibaren yapişlet-devret modeli çerçevesinde yaptırarak işletimini özel sektöre verdiği terminallerini ve/veya hizmetin bütünlüğü yönünden gerek gördüğü diğer tesislerini kiralama ve/veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerini kullanarak ihale yoluyla özel hukuk tüzel kişilerine 49 yılı geçmemek üzere devretme yetkisine sahiptir.
13) DHMİ Genel Müdürlüğü, 2886 Sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu
hükümlerine tabi olmamakla birlikte kiralama ve/veya işletme hakkının verilmesi ile ilgili ihaleler, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun’un 18’inci maddesinin (C) fıkrasının (c) bendinde yer alan esaslar dahilinde pazarlık usulü veya açık artırma usulü ile gerçekleştirilmektedir.
14) Bu açıklamalar çerçevesinde, bilgi ve belge talep yazılarımız üzerine alınan cevaplar ile
uyuşmazlık konusu hakkında verilen dilekçeler ve bu dilekçelere ilgili idarelerce verilen cevapların incelenmesinden;
14.1) Başvuru konusu Atatürk Havalimanı Genel Havacılık Apronu’ndaki 11 nolu uçak hangarının DHMİ
Genel Müdürlüğü ile Air Havacılık A.Ş. arasında 23/12/2019 tarihinde imzalanan ve 01/01/202031/12/2020 tarihleri arasını kapsayan Kira Sözleşmesi ile Air Havacılık A.Ş.’ye kiralandığı,
14.2) Air Havacılık A.Ş. tarafından DHMİ Genel Müdürlüğü’ne sunulan 18/11/2020 tarih ve –
/ sayılı yazı ile hangarın kullanım hakkının Aerospace Arge A.Ş.’ye devredilmesi konusunda anlaşmaya varıldığı belirtilerek devir için gerekli işlemlerin yapılmasının talep edildiği, benzer
içeriğe sahip 18/11/2020 tarih ve – – sayılı yazı ile Aerospace Arge A.Ş. tarafından da
DHMİ Genel Müdürlüğü’ne başvuru yapıldığı,
14.3) Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Uçuş Operasyon Daire Başkanlığı’nın 12/02/2021 tarih ve E-
– – sayılı yazısı ile başvurucu şirkete “Hava Taksi İşletmeciliği” yapmak üzere asıl ruhsat hazırlıklarına esas çalışmaların tamamlanması amacıyla, 6 (altı) ay süre ile “Ön İzin” verildiği,
14.4) Başvuranın hangar devrinin gerçekleşmesi talebinin değerlendirme sürecinin uzaması nedeniyle
idareye müteaddit kez hangarda mevcut kiracı olarak gözüken şirket ile hiçbir bağlarının olmadığı, mevcut kiracı olan şirketin sahibi veya yöneticisi olan kişi ve kişilerin sürmekte olan soruşturma veya davaları gerekçe gösterilerek kamu malı olan hangarın kullanım hakkının devri ve içerisinde bulunan ekipmanlarının ödemesini yapmış olmalarına rağmen taraflarına devrinin yapılmamasının maddi ve manevi olarak telafisi oldukça zor bir mağduriyete yol açtığı şeklinde içeriğe sahip dilekçeler ile başvuru yapıldığı ve genel itibariyle hangar tahsis sürecinin devam ettiği şeklinde cevaplar verildiği,
14.5) DHMİ Genel Müdürlüğü Pazarlama ve Ticaret Dairesi Başkanlığının başvurucu şirkete muhatap
olarak göndermiş olduğu 08/03/2021 tarih ve sayılı yazıda; “… Air Havacılık A.Ş.’ye tahsisli devir konusu hangar mahalline ilişkin İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün / E. sayılı dosyası ile haciz konulmuş ve ihtiyati tedbir kararı alınmış, idari ve hukuki işlemler devam etmektedir. Bu nedenle devam eden bu sürecin sonlanmasını müteakip söz konusu hangar mahalli için devir işlemleri İdaremizce değerlendirmeye alınacaktır.” açıklamasına yer verildiği,
14.6) İdarenin yazısı ekinde yer alan İstanbul 34. İcra Dairesinin / Esas sayılı dosyası kapsamında
DHMİ Genel Müdürlüğüne gönderilen 05/01/2021 tarihli yazıda;
“Müdürlüğümüz dosyasında yukarıda adı yazılı şirket adına açılan takipte şirket adına kayıtlı bulunan TCtescilli uçağın ve varsa borçlu adına kayıtlı başkaca uçağın seferden men edilmesine, uçağın kaldırılmamasına, kalkışının durdurulmasına/izin verilmemesine, ayrıca Air Havacılık A.Ş.’nin adına kayıtlı h an garl arın dosyamız lehine haczine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verildiği,
14.7) Başvuru konusu hangar devri ile ilgili DHMİ Genel Müdürlüğünün 01/07/2021 tarih ve 45043 sayılı
yazısı ile İçişleri Bakanlığına görüş sorulmakla birlikte herhangi bir cevap alınmadığı,
14.8) Başvuran tarafından Kurumumuza sunulan 16/11/2021 tarih ve sayılı DHMİ Genel Müdürlüğü
Pazarlama ve Ticaret Dairesi Başkanlığı yazısında;“ Air Havacılık A.Ş. ve şirket sahibi hakkında ulusal basında görsel ve yazılı olarak olumsuz yönde haberlerin yer alması, ayrıca şirket sahibi hakkında T.C.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından kamu davası açıldığı ve davanın devam ettiği hususları da göz önünde bulundurularak söz konusu hangar mahallinin Aerospace Arge A.Ş.’ne devredilmesi uygun görülmemiştir.” ifadelerine yer verilmek suretiyle başvuru konusu talebin reddedildiği anlaşılmaktadır.
15) DHMİ Genel Müdürlüğü ile Air Havacılık A.Ş. arasında 23/12/2019 tarihinde imzalanan ve
01/01/2020-31/12/2020 tarihleri arasını kapsayan Kira Sözleşmesi’nin “Genel Hükümler” başlıklı 13’üncü Bölümü’nde; kiracı şirketin, DHMİ’nin muvafakati olmaksızın kiralanan yeri tahsis gayesinden başka maksatla kullanamayacağı, üçüncü kişilere kiralayamayacağı, başkasına devir, temlik, ciro edemeyeceği ve ortak alamayacağı, kendisine tahsis edilen yerde reklam yapamayacağı, kendi işletme adı veya ticaret unvanı dışında tabela asamayacağı, kiracı şirkete tahsis olunan mahalde yürütülen hizmetlerden dolayı kiracının üçüncü kişilerle olan ilişkileri nedeniyle DHMİ’ye herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceği hususları karşılıklı olarak imza altına alınmıştır. Benzer şekilde 6098
sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Kira ilişkisinin devri” başlıklı 323’üncü maddesinde de, kira ilişkisinin devri için kiraya verenin yazılı rızası şartı aranmakta, bununla birlikte kiraya verenin işyeri kiraları için haklı sebep olmadıkça rıza vermekten kaçınamayacağı hüküm altına alınmıştır. Bu noktada kira sözleşmesi hükümlerinin ve yukarıda yer verilen yasal düzenlemenin bir gereği olarak, Air
Havacılık A.Ş. ile Aerospace Arge A.Ş. arasında yapılmış olan hangar devrine ilişkin anlaşmanın DHMİ Genel Müdürlüğü’nün muvafakati olmaksızın gerçekleştirilmesi nedeniyle
DHMİ Genel Müdürlüğü’nün işlemleri bakımından hukuki bir bağlayıcılığı bulunmamaktadır.
16) Air Havacılık A.Ş. ile Aerospace Arge A.Ş. arasında yapılmış olan hangar devrine ilişkin
anlaşma kapsamında DHMİ Genel Müdürlüğü’nün muvafakatini almak amacıyla 18/11/2020 tarihinde idareye müşterek olarak başvuru yapılmakla birlikte, mezkûr talebin karara bağlanma sürecinin ilk aşamada
İstanbul 34. İcra Müdürlüğünün / E. sayılı dosyası ile hangar mahallini de kapsayacak şekilde haciz işlemlerinin yürütülmesi nedeniyle bekletildiği, daha sonra DHMİ Genel Müdürlüğü’nün 16/11/2021 tarih ve sayılı işlemi ile Air Havacılık A.Ş. ve şirket sahibi hakkında ulusal basında görsel ve yazılı olarak olumsuz yönde haberlerin yer alması, ayrıca şirket sahibi hakkında T.C. İstanbul Cumhuriyet
Başsavcılığı tarafından kamu davası açıldığı ve davanın devam ettiği hususları gerekçe gösterilerek reddedildiği anlaşılmaktadır. Kurumumuzca, ilgili şirket ve yöneticileri hakkında devam eden icra takipleri ve soruşturmalar nedeniyle hangar mahallinin devrine muvafakat edilmemesine yönelik işleme ilişkin, yasal ve idari düzenlemeler ile birlikte kira sözleşmesi hükümlerine aykırı bir tasarruf tespit edilememiştir. İdareyi muvafakati olmaksızın yapılan bir devir sözleşmesi gereği işlem yapmaya mecbur tutan bir düzenleme bu hükümler içerisinde mevcut değildir. Ayrıca idarenin doğrudan kira sözleşmesi yapmadığı bir şirkete karşı, kira sözleşmesinin devrine yönelik anlaşma doğrultusunda hangar mahallinin devri talebini karara bağlama hususunda daha geniş bir takdir marjına sahip olduğu değerlendirilmiştir.
17) Nitekim başvurucu şirket, Air Havacılık A.Ş. ile yapmış olduğu anlaşma kapsamında ilgili şirkete
herhangi bir ödemede bulunmuş ve hangar devrinin gerçekleşeceği beklentisiyle devir sonrasına ilişkin harcama yapmış ise bu durumdan kaynaklanan zararının tazmin edilmesi amacıyla sözleşmenin tarafı olan ilgili şirkete karşı hukuk yollarına başvurması gerekmektedir. Ayrıca mevcut başvuru kapsamında hangar devrinin yapılmamış olması, başvurucu şirketin havacılık sektöründeki faaliyetleri açısından herhangi bir engel teşkil etmemekte olup, DHMİ tarafından açılan hangar mahalli kiralama ihalelerine katılım sağlanması durumunda idare ile başvurucu şirket arasında farklı bir hangar mahallinin kiralanmasına yönelik sözleşme akdedilmesi imkan dahilindedir.
18) Yukarıda yer verilen yasal ve idari düzenlemeler ile açıklamalar çerçevesinde yapılan
değerlendirme neticesinde, DHMİ Genel Müdürlüğü’nün hangar mahallinin devrine muvafakat etmemesine yönelik işlemlerinde yasal ve idari düzenlemeler ile kira sözleşmesine aykırı bir husus tespit edilememesi nedeniyle başvuruya konu hangar mahallinin devri için gerekli işlemlerin tesis edilmesine yönelik talebin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; DHMİ tarafından başvuru kapsamında istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde
Kurumumuza gönderildiği, buna karşın başvuru konusu ile ilgili yürütülen işlemlerde, talebin reddedilmesine yönelik sürecin 1 yıl sürmesi nedeniyle makul sürede karar verme ilkesine uygun hareket edilmediği değerlendirilmiş olup idareden bu ilkeye uygun olarak hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddenin birinci fıkrası uyarınca
başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, (varsa) durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup Ankara Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE,
Kararın BAŞVURAN ve DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi