Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Bilgisayar Programcılığı öğrencisinin ders muafiyeti talebi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2024/5349-S.24.8449

BAŞVURU NO : 2024/651

KARAR TARİHİ : 17.05.2024

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Bilgisayar

Programcılığı öğrencisi başvuranın “Temel Bilgi Teknolojileri 1, Temel Bilgi Teknolojileri 2, Temel Matematik” derslerinden muafiyet talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 14.01.2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; 2023 yılında Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Tıbbi

Dokümantasyon ve Sekreterlik bölümünden mezun olduğunu, 2023-2024 dönemi için Atatürk Üniversitesi

Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Bilgisayar Programcılığı bölümüne kayıt olduğunu, Temel Bilgi

Teknolojileri 1, Temel Bilgi Teknolojileri 2, Temel Matematik dersleri için muafiyet başvurusunda bulunduğunu, ancak talebinin kabul edilmediğini ve aynı dersi tekrar almak zorunda bırakıldığını, ayrıca

Anadolu Üniversitesinde Genel Matematik dersini başarıyla tamamladığını, AKTS değerinin eşdeğer olduğunu, ders içeriğinin %75’in üstünde aynı olduğunu, yine de Temel Matematik dersinden muafiyet talebinin reddedildiğini ileri sürerek belirttiği derslerden muaf tutulmayı talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Atatürk Üniversitesi Rektörlüğünün 17/03/2024 tarihli ve

– – sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Ders muafiyet işlemlerinin, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim Öğretim ve Sınav

Yönetmeliği’nin 23.maddesinin 1.fıkrasında geçen “Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap

Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri

yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar.” hükmü gereğince yapılmakta olduğu, 2.2. Fakülte bünyesinde 500.000 öğrencinin kayıtlı bulunduğu, her bir öğrencinin almış olduğu dersin intibak işlemlerinin yapılması mümkün olmadığı, sadece ortak zorunlu derslerin muafiyet işleminin yapıldığı, 2.3. Başvuranın başarılı olduğu Türk Dili I-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II ve Yabancı Dil I-II derslerinden ders muafiyeti yapılarak sistemine uyarlandığı, ilgili yönetmelik gereği

‘nun Temel Bilgi Teknolojileri I-II ve Temel Matematik dersleri muafiyet talebi ile ilgili herhangi bir işlem yapılamadığı bildirilerek ilgili belgeler sunulmuştur.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü

maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]”,

3.1. “Yükseköğretim kurumları” kenar başlıklı 130’uncu maddesinin birinci fıkrası:

“Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci

fıkrası:

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 04/11/1981 tarih ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinin (b)

fıkrası:

“Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, Rektörün onayından sonra

Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, …”,

5.1. “Lisans düzeyinde öğretim” başlıklı 43’üncü maddesinin ilk fıkrasının (a) bendi:

“… Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.”, 5.2. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar”

başlıklı 44’üncü maddesinin ilk iki fıkrası:

“Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. … İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.

Yükseköğretim kurumlarında, … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; … ; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim

Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.” , 6. 29/08/2022 tarihli ve 31938 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan

Öğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin “Kredi ve not transferi” kenar başlıklı

23’üncü maddesi:

“(1) Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar. Dikey ve yatay geçiş yoluyla kayıt yaptıran öğrencilerin kredi ve not transferi ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır.

(2) Daha önce herhangi bir yükseköğretim kurumundan mezun olup ön lisans veya lisans diplomasına sahip olanlar Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi derslerinden muaf sayılırlar. Bu derslerden; a) İkinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyetleri herhangi bir talebe bağlı olmadan

Dekanlıkça yapılır.

b) ÖSYM tarafından merkezi yerleştirme yolu ile kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyet işlemleri, yazılı taleplerine bağlı olarak Dekanlıkça belirlenecek tarihler arasında ve Yönetim Kurulu kararı ile gerçekleştirilir.” hükümlerini haizdir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuru, Atatürk Üniversitesi Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Bilgisayar Programcılığı öğrencisi başvuranın Temel Bilgi Teknolojileri 1, Temel Bilgi Teknolojileri 2, Temel Matematik derslerinden muafiyet talebi hakkındadır.

9. Başvuranın aynı konuya ilişkin 2023/17655 numarasına kayıtlı dosyasının bulunduğu, idari başvuru yolları tüketilmeden yapıldığı anlaşılan başvuru hakkında 13/11/2023 tarihli ve 2023/14491sayılı Gönderme Kararı verildiği, Gönderme Kararına istinaden Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 30/11/2023 tarihli ve – – sayılı yazı ile başvuranın talebinin reddedildiği, bunun üzerine başvuranın tarihinde Kurumumuza yeniden başvuruda bulunduğu görülmüştür.

10. Bilindiği üzere, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 130’uncu maddesinde, üniversitelerin “kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe” sahip olduğu ifade edildikten sonra, yükseköğretim kurumlarının organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları, üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi gibi konuların kanunla düzenleneceği kuralına yer verilmiştir.

11. Bu kapsamda yürürlüğe konulan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda, yükseköğretim kurumlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğrenciler, öğretim elemanları ve diğer personel ile ilgili temel esaslar düzenlenmiştir.

12. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 43’üncü maddesinde, yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim-öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esasların her üniversite tarafından hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtileceği, 44’üncü maddesinin (b) bendinde, diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması ve ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınmasının, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği hükme bağlanmıştır.

13. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda yükseköğretim kurumları senatolarına verilen yetki ile akademik alanda hareket alanı tanınması, Anayasal olarak tanınan bilimsel özerkliğin bir yansımasıdır.

Diğer ifadeyle, söz konusu Kanun hükümleri ile, Anayasa’da yer alan “bilimsel özerklik” ilkesi gereğince, fakültelerin öğretim ve sınav programları, yetiştireceği öğrenci sayısı ile kalitesi, bu öğrencilere kazandırılması hedeflenen bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı, bu hedefler doğrultusunda teorik ve uygulamalı ders ihtiyaçları, bu çerçevede oluşturulacak ders programları, kredi ve uygulamaları, yürütülecek bilimsel araştırmanın içeriği gibi eğitim-öğretim faaliyetlerinin yükseköğretim kurumlarının bizzat kendileri tarafından serbestçe belirlenmesi amaçlanmıştır.

14. Bu çerçevede, verdiği eğitim ve öğretim hizmetinin kalitesini daha da yükseğe çekerek en iyi öğrenciyi yetiştirme iddiasında olan bilimsel özerkliğe sahip yükseköğretim kurumlarının, akademik organları olan senatoları aracılığıyla, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda verilen yetkiye dayanarak, yukarıda ifade edildiği üzere görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemleri tesis edebileceği, bu bağlamda çıkardıkları yönetmelik ve diğer düzenlemelerinde, ders muafiyeti hakkı verip vermeme ve muafiyetin hangi usul ve esaslara göre verileceği hususunda takdir yetkisine sahip oldukları açıktır.

15. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler ışığında somut olayın incelenmesinden; Atatürk Üniversitesi tarafından Anayasa ve 2547 sayılı Kanun hükümlerinde belirlenen usule uygun olarak Atatürk Üniversitesi

Açık ve Uzaktan Öğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin düzenlendiği, Yönetmelik’in 23’üncü maddesinde Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrencilerin, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorunda oldukları, daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamayacaklarının açık bir şekilde düzenlendiği, dolayısıyla idare tarafından dayanak mevzuat hükmüne uygun olarak bilimsel özerklik ve takdir yetkisi çerçevesinde önceden kurala bağlanan ve öğrencilerin tabi olacağını bilmesi gerektiği Yönetmelik hükmüne uygun işlem tesis edildiği, bu bağlamda hukuki öngörülebilirlik ve eşitlik ilkesine aykırı bir durum bulunmadığı, başvuranın ders muafiyeti konusundaki beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı anlaşılmış olup başvuruya konu işlem yönünden hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.

17. Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında

Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

18. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi