|
ÖZET: Başvuranlar, AVBİS sisteminin işleyişine dair sorunlar ve avcılık belgeleri ile ilgili yaşadıkları mağduriyetleri dile getirerek, sistemin iptal edilmesini talep etmişlerdir. İdare, AVBİS’in avcılığın sürdürülebilir yönetimi için gerekli olduğunu ve avcıların kayıt altına alınarak av kaynaklarının korunmasını sağladığını belirtmiştir. Ayrıca, av kotalarının belirlenmesi ve avlanma sürelerinin düzenlenmesi konularında Merkez Av Komisyonu’na yetki verildiği vurgulanmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranların iddialarının yerinde olmadığına ve Bakanlık tarafından yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. AVBİS’in, avcı sayısındaki artış ve av kaynaklarının korunması açısından önemli bir araç olduğu, dolayısıyla sistemin devamının gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7307-7307 9401952994019529-101.07.05-E.- 101.07.05-
BAŞVURU NO : 2017/683 2017/ 683
KARAR TARİHİ : 29/06/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : “-“
BAŞVURUYA KONU İDARE : Orman ve Su İşleri Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranların, AVBİS ve avcıların çeşitli sorunları ile ilgili iddia ve şikâyetleri hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 01/02/2017 1.2.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan 2017/ 683 ve 2017/ 6032 numaralı başvurularda, başvuranlar özetle :
1.1. Avcılık belgesi sahibi olduklarını, Avlak Yönetimi Bilgi Sisteminin (AVBİS) işlemediğini, AVBİS üzerinden ava gitmeden en az bir gün önce gidilecek yer ile ilgili rezervasyon yapmak gerektiğini, rezervasyon yapılan yer dışındaki yerlere gidilemediğini, rezervasyonun internet üzerinden yapılması sebebiyle internet olmadığı zamanlarda rezervasyon yapılamadığını ve kaçak durumuna düşüldüğünü, ayrıca bu sistemin art niyetli kullanımlara açık olduğunu, başka şehirdeki avcılar tarafından kotaların doldurulduğunu, AVBİS ile Bakanlığın hak gaspı yaptığını, sivil halkı avcılıktan soğutmaya çalıştığını, göçmen kuşların avının sınırlandırılması suretiyle Avrupa’daki avcılara ayrıcalık tanındığını, 1.2. Başvuran ayrıca, avcılık yapmak için her yıl ortalama 300,00 TL ödeme yaptıklarını, ödeme makbuzunda 2016- 2017 av sezonu için geçerlidir ibaresi bulunmasına rağmen kendisine 2017 yılı vergisini yatırması gerektiği aksi halde av yapamayacağı şeklinde uyarı geldiğini, ifade ve iddia ederek AVBİS’e son verilmesini ve avcıların mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmişlerdir .
1 / 112. 28/ 3/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 22’nci maddesinin üçüncü fıkrasında aynı sebep ve konuya ilişkin benzer nitelikteki şikâyet başvurularının birleştirilerek incelenebileceği düzenlenmiştir . Söz konusu şikâyet başvurularının sebep ve konu yönünden benzer olduğu ve biri hakkında verilecek kararın diğerini etkileyecek nitelikte olduğu sonucuna varıldığından, 2017/ 6032 numaralı şikâyet kaydının 2017/ 683 numaralı şikâyet dosyasında birleştirilmesine ve inceleme ve araştırmanın bu dosya üzerinden yürütülmesine adı geçen
Yönetmeliğin 22’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 09/ 06/ 2017 tarihinde karar verilmiştir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere Orman ve Su İşleri Bakanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, anılan idarenin 13/ 04/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir .
4. AVBİS ve av kotaları ile ilgili iddia ve şikâyetlere ilişkin olarak :
4.1. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununun, avlakların oluşturulmasını ve avcılığın sınırları belirlenmiş avlaklarda envanter verilerine istinaden hazırlanan avlanma planları çerçevesinde kontrollü ve sürdürülebilir bir şekilde yapılmasını hükmettiği, aynı Kanunda avlakların; özel avlak, devlet avlağı, genel avlak ve örnek avlak olmak üzere dört ayrı statüde tanımlandığı, bu bağlamda ülkemizde genel ve devlet avlakların tesisine başlandığı, 2016- 2017 av dönemi itibariyle 1098 devlet avlağı, 990 genel avlak, 47 örnek avlak ve 2 özel avlak tesis edildiği, tesis edilen genel ve devlet avlakların toplam büyüklüğünün 72.041.346 hektar olduğu, 4.2. 4915 sayılı Kanunun 3’üncü maddesinin altıncı fıkrasında, av ve yaban hayvanlarının korunması, üretimi ve bakımının Bakanlıkça yapılacağının, 11’inci maddesinde, özel avlak dışındaki avlakların Genel Müdürlük tarafından yönetileceği, işletileceği veya işlettirileceğinin, Genel
Müdürlükçe yönetilen, işletilen veya işlettirilen avlakların plânlanması, kuruluşu, sınıflandırılması, alanlarının belirlenmesi, işaretlenmesi, yönetimi, işletilmesi, işlettirilmesi ve denetimine ilişkin esas ve usullerin Bakanlık tarafından düzenleneceğinin öngörüldüğü, aynı Kanunun 12’nci maddesinde özel avlaklarda avlanmanın avlak sahibinin; devlet avlakları, genel avlaklar ve örnek avlaklarda avlanmanın ise Bakanlığın iznine bağlı olduğunun düzenlendiği, 4.3. Genel ve devlet avlaklarının tesisiyle birlikte bu avlaklarda av hayvanı türlerine göre belirlenen yıllık kotaların avcılara kullandırılmasına 2010- 2011 av döneminde başlandığı, 2012- 2013 av dönemine kadar tescili gerçekleşen bu avlaklarda avlanmak isteyen avcıların İl Şube
Müdürlüklerinden izin alarak avlandığı, ancak gerek il dışındaki avcıların farklı illerdeki avlaklardan izin almada yaşamış oldukları sıkıntılar, gerekse İl Şube Müdürlüklerince izin belgelerinin düzenlenmesi sırasında yaşanan personel sıkıntıları sebebiyle bazı sorunların yaşanmaya başlandığı, ayrıca kotaların kullanımıyla ilgili olarak; başta avlağa girecek avcı sayısı olmak üzere tür bazında kısıtlama olmayışı, il içi ve il dışındaki avcılara kullandırılacak kotaların belirlenmemiş olması gibi sebeplerden dolayı avın açıldığı ilk haftalarda yıllık av kotalarının bittiği, 4.4. Ülkemizde izin alarak avlanan avcı sayısının yıllara göre artış gösterdiği, 2003 yılında 52.850 olan avcı sayısının 2017 yılında 145.000’e ulaştığı, gelişen teknoloji, en ücra köşelere bile yapılan yollar ve artan ekonomik refah sayesinde avcıların; hareket kabiliyetinin artması ve ülkemizin her
2 / 11yerine ava gidebilme imkânına kavuşmasıyla birlikte yaban hayatın aleyhine olan gelişmelerin
yaşandığı, bunun sonucunda yaban hayatın devamlılığı için yönetilmesinin mecburi bir hale geldiği, her bir avlağa bir kapı ve o kapıya bir av koruma memuru koyma imkânı bulunmadığından bu yoğunluğun bilgisayar programı sayesinde yönetmenin amaçlandığı, aynı zamanda avcıların kayıt altına alınması, avcılıkla ilgili tüm istatistiki bilgilerin toplanması ve avlaklarda yıllık av hayvanı türlerine göre belirlenen kotaların avcılar tarafından internet ortamından kolaylıkla alınabilmesini sağlamak amacıyla AVBİS’in geliştirildiği, 2013- 2014 av döneminden başlamak üzere avcıların bu sisteme girerek ava gitmeye başladığı, 4.5. AVBİS’in yürürlüğe konmasından önce ve sonra birçok avcı derneği ile toplantılar düzenlendiği, 2016- 2017 av sezonu içerisinde de Konya, Adana, Ankara, İstanbul, Trabzon, Antalya, Kastamonu, Malatya, Afyonkarahisar, Karabük ve Bursa illerinde Avcı Dernek Başkanları ile AVBİS konulu istişare toplantılarının düzenlendiği, toplantılara bölgeye bağlı ilin Dernek Başkanlarının da iştirak ettiği, 400’den fazla Dernek Başkanının görüşünün alındığı, bütün şehirlerde bu toplantıların yaygınlaştırılmasının ve her dernekte ayrıca toplantı tertip edilerek AVBİS’in kullanımı konusunda avcıların bilgilendirilmesinin istendiği, bu toplantılarda gelen yoğun taleplerden biri olan çağrı merkezi kurulması ve internet erişim imkânı olmayan avcıların kolaylıkla kota alabilmesinin sağlanması için çalışmalara başlandığı ve 2017–2018 av sezonu için yetiştirilmeye çalışıldığı, 4.6. AVBİS ile avcılara bazı kısıtlamaların da getirildiği, AVBİS öncesi uygulamada 145.000 avcının tamamının aynı avlağa gitmesine engel bir durumun bulunmadığı ve bunun sonucunda aynı alana çok fazla yüklenmeden dolayı hem yöre halkıyla istenmeyen olayların hem de avcılar arasında yaralanmalara neden olan adli vakaların yaşandığı, avlaklarda avcı güvenliğini sağlama, yabanıl güdülerini tamamlamamış av hayvanlarının kolay av olmaması ve av hayvanına kaçıp kurtulma şansını verme adına avlaklara girecek avcı sayısına bir sınırlama getirildiği, bu kısıtlamaların aslında avlak bazında av hayvanı türleri için belirlenen kotaların hızlı bir şekilde bitmemesine yönelik olduğu, bununla birlikte ava gidilecek gündeki hava şartları ile avcının özel durumlarından dolayı avcının izin aldığı günde ava gitmeyebildiği, şu an için AVBİS’in avcıya, ava gideceği gün öncesi gece 24:00 ’e kadar almış olduğu izni iptal etme hakkı tanıdığı, iptal edilen kotaların avcılara kullandırıldığı, çeşitli gerekçelerle almış olduğu izni süresi içerisinde iptal etmeyip ava gitmeyen avcıların almış oldukları kotaların otomatik olarak avlanmış gibi yıllık kotalarından düşüldüğü, ayrıca 2013 yılından 2016 yılına kadar her av dönemi uygulamaya konulan AVBİS talimatlarında başta avlağa giriş sayıları olmak üzere diğer kısıtlamalarla ilgili olarak avcılardan gelen talepler doğrultusunda değişikliğe gidildiği, 4.7. Avcılık belgesi alan ve av yılı için belirlenen avlanma ücretini ödeyen avcıların ülkenin her tarafında yasal çerçevede avlanma hakkını elde ettiği, avlanma hakkını elde etmiş avcıların Merkez
Av Komisyonu (MAK) kararında belirlenen avın serbest olduğu günlerde, avcı başına tür bazında belirlenen günlük avlanma limitlerine ve kararda yer alan diğer kısıtlamalara uyulmak üzere avlattırıldığı, ülke genelinde avlanma hakkını elde etmiş avcıların MAK kararına göre yaklaşık altı aylık bir süre ava gidebildiği, şayet bir kısıtlama getirilmemiş olsa avlak bazında türler itibariyle belirlenen yıllık kotaların avın açıldığı ilk haftalar içerisinde biteceği, diğer sürelerde kota olmadığı için ava gidemeyecek avcıların kaçak avcılığa yöneleceği, 4.8. Avına izin verilen av hayvanlarının tabii yaşam alanlarıyla korunmasının ve koruma kullanım dengesinin gözetilerek bu hayvanlardan faydalanılmasının, türlerin korunması ve sürdürülebilirliği
3 / 11için önem arz ettiği, bu bağlamda Bakanlığın ülke genelinde tesis edilen genel ve devlet avlaklarında
avcı kuruluşlarıyla etüt-envanter konusunda işbirliği yaptığı, avına izin verilen av hayvanı türlerinin popülasyon büyüklüklerine, yoğunluk, strüktür, doğum ve ölüm oranları gibi popülasyon dinamikleri verilerine göre avcılığı düzenlediği, sınırları belirlenmiş devlet ve genel avlaklarında yapılan envanter verilerine göre türler itibariyle popülasyonun tespit edildiği, tespit edilen popülasyon yoğunluğuna göre yıllık olarak türler bazında avına izin verilen av hayvanlarının kotalarının avlak bazında belirlendiği, bu kotaların il avcısına ve il dışından gelecek avcılara hangi oranda kullandırılacağının Bakanlık tarafından belirlendiği ve AVBİS talimatıyla birimlere bildirildiği, AVBİS talimatında yapılan düzenlemeler ile kotaların art niyetli olarak alınmasının önüne geçildiği, 2016- 2017 av döneminde AVBİS kayıtları incelendiğinde ülke genelinde avlak bazında il avcısına ayrılan kotaların % 17,03 ünün, il dışından gelen avcılara ayrılan kotaların ise %10,40 kullanıldığı, 4.9. Bakanlığın Devlet ve genel avlaklarda avcılığı düzenlerken, avcı kuruluşlarının özellikle göçmen kuşlarda yıllık kota belirlemenin doğru olmayacağı, büyük oranda ülkemiz dışında üreyen bu kuşlardaki yıllık kota uygulamasından vazgeçilmesine yönelik talepleri dikkate alınarak su kuşları ile göçmen kuşlardaki yıllık kota uygulamasından vazgeçildiği, göçmen türlerde avlakta avlanacak hayvan sayısına ilişkin bir kota bulunmadığı, yıllık kotası bulunmayan göçmen türlerde avlaklara avcı güvenliğini sağlama, yabanıl güdülerini tamamlamamış av hayvanlarının kolay av olmaması ve av hayvanına da kaçıp kurtulma şansını verme adına, yıllık avlanma kotası dışındaki diğer kısıtlamaların getirildiği, burada sadece avlağa girecek avcı sayısına ilişkin bir kota ile diğer kısıtlamaların bulunduğu, diğer bütün kısıtlamalar tartışılsa bile avlağa girecek günlük avcı sayısının sınırlandırılmasının mecburi olduğu, ifade edilmiştir .
5. Başvuran , vergi makbuzunda 2016- 2017 av sezonu için geçerlidir ibaresi bulunmasına rağmen kendisine 2017 yılı vergisini yatırması gerektiği aksi halde av
yapamayacağının bildirildiği iddiasına ilişkin olarak :
5.1. 4915 sayılı Kanunun 2’nci maddesi kapsamında avcıların avlanma hakkını elde edebilmeleri için avcılık belgesi almaları ve av yılı içerisinde geçerli olacak olan avlanma izin ücretini ödemesi gerektiği, aynı Kanunun 13’üncü maddesi gereğince avcılık belgesinin her yıl vize edileceği, avcılık belgesi harçlarının 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamında, takip eden yılın Ocak ayı sonuna kadar ödenmesi gerektiği, Ocak ayı içerisinde ödenmemesi durumunda ise bu belgeyle ava gidilemeyeceği belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında :
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında : “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
.
4 / 118. 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununun,
8.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1’inci maddesinin birinci fıkrasında : “Bu Kanunun amacı; sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının doğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına alınmasını, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının millî ekonomi açısından faydalı olacak şekilde değerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamaktır .” 8.2. “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinde : “Bu Kanunda adı geçen;
16) Av ve yaban hayatı yönetimi : Av ve yaban hayatının sürdürülebilirliğinin sağlanması hedefinden
hareketle; av ve yaban hayvanları ile yaşama alanlarında gerekli araştırma, etüd ve envanter çalışmalarının yapılması, koruma ve geliştirme faaliyetlerinin belirlenmesi, faydalanmanın düzenlenmesi de dahil; yönetim plânlarının yapılması, uygulanması, denetlenmesi, izlenmesi ve değerlendirilmesini,
22) Avlanma hakkı : Avcılık belgesine sahip olan kişilerin yıllık avlanma izin ücreti ödeme koşulları
ile elde ettiği hakkı,
26) Avlanma : Bu Kanun kapsamında avına izin verilen yaban hayvanı türlerini, izin verilen yerlerde,
tespit edilen zaman ve miktarlar ile belirlenen esas ve usullerle canlı veya ölü ele geçirmeye çalışmayı veya ele geçirmeyi, İfade eder .” 8.3. “Av komisyonları” başlıklı 3’üncü maddesinin dördüncü ve altıncı fıkralarında : “İlçe av komisyonu kararları il av komisyonunda, il av komisyonu kararları da Merkez Av Komisyonunda değerlendirilir . Merkez Av Komisyonu bu Kanunda Bakanlığa verilen yetkiler dışında av ve yaban hayatının korunması ve geliştirilmesi için gerekli kararları alır . Merkez Av Komisyonu kararı kesindir .
…
Merkez Av Komisyonunda alınan kararların uygulanması, av ve yaban hayvanlarının korunması, üretimi ve bakımı ile avcı kuruluşlarının kurulmasının ve çalışmasının teşviki, üyelerinin eğitimi
Bakanlıkça yürütülür .” 8.4. “Av sezonu” başlıklı 5’inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında : “Sürüngen, kuş ve memeli av hayvanlarının sınıf ve türlerine göre eş tutma, üreme, yavru büyütme, erginleşme gibi yaşam evrelerini dikkate alarak avlanma sürelerinin başlama ve bitiş tarihleri ile populasyon durumuna göre avlanma günleri ve av miktarlarını tespit etmeye, Devlet avlakları ve genel avlaklarda bazı türlerin avını ve bazı avlaklarda avlanmayı belli bir süre yasaklamaya; il av komisyonlarının görüş ve önerileri doğrultusunda Merkez Av Komisyonu, özel avlaklar ile örnek avlaklarda ise Bakanlık yetkilidir . Nesli tehlike altında olan, nadir, hassas ve benzeri statülerde yer alan türler ile endemik ve göçmen türlerin korunması amacıyla gerekli koruma tedbirlerini almaya, bu türler için bu Kanunda adı geçen koruma alanlarını oluşturmaya ve bu alanları ekolojik ihtiyaçlarına göre yönetmeye, doğal türlerin azalması veya nesillerinin tehlike altına girmesi durumunda yeniden yerleştirme çalışmalarının ekolojik prensiplere göre yapılmasını sağlamaya, av yasağına ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye, avcılığın denetlenmesi ve izlenmesi çalışmalarını yapmaya ve uygulamada gerekli tedbirleri almaya Bakanlık yetkilidir .
Merkez Av Komisyonunca tespit edilen av miktarları ve avlanma süreleri dışında avlanılamaz .” 8.5. “Avlanma esas ve usulleri” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında : “Avlanma, avcılık belgesi ve avlanma izni almak şartıyla, yasalarla izin verilen silâh, araç ve eğitilmiş hayvanlarla, avlanma plânlarına veya Merkez Av Komisyonu kararlarına göre yapılır .” 8.6. “Av ve yaban hayatı yönetimi” başlıklı 7’nci maddesinde : “Av ve yaban hayatı yönetimine, saha, avlak, istasyon ve tesislerin kurulmasına ait iş ve işlemler, gerektiğinde ilgili kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça yapılır veya yaptırılır .”
.
5 / 118.7. “İzne tâbi yasak ve serbest av sahaları” başlıklı 12’nci maddesinin birinci fıkrasında :
“Özel avlaklarda avlanmak avlak sahibinin, Devlet avlakları, genel avlaklar ve örnek avlaklarda avlanmak Bakanlığın iznine bağlıdır…” 8.8. “Avcılık belgesi” başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasında : “Avcılık belgesi, Türk vatandaşlarına bir defaya mahsus olmak üzere verilir ve her yıl vize edilir . Avcılık belgelerinin vize edilmesine ilişkin iş ve işlemler Bakanlıkça belirlenir .” 8.9. “Avlanma izni” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında : “Avcılık belgesi sahibi avcılar, avlanmak istedikleri av yılına ait avlanma izin ücretini Döner Sermaye İşletmesine yatırmak suretiyle avlanma izni almak zorundadırlar . Avlanma izin ücreti Bakanlıkça, hayvan gruplarına, avlanmanın il, bölge veya ülke genelinde yapılmasına göre farklı olarak tespit edilebilir .
Avlanma izni bir av yılı içindir .
Avlaklarda, avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanılamaz .” 9. 492 sayılı Harçlar Kanununun “İmtiyazname, Ruhsatname ve Diploma Harçları” başlıklı
Sekizinci Kısmında düzenlenen, 9.1. “Mevzuu” başlıklı 108’inci maddesinde : “İmtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı ( 8) sayılı tarifede yazılı olanları harca tabidir .” 9.2. “Ödeme zamanı” başlıklı 113’üncü maddesinde : “Bu harçlar peşin olarak alınır .
Yıllık harçlar, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılır . Tahakkuk ettirilen harçlar ayrıca mükellefe tebliğ olunmaz ve ocak ayı içerisinde ödenir…”
Düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranların iddia ve şikâyetlerinin yerinde olmadığı, Merkez Av Komisyonu Kararlarının usulüne uygun olarak alındığı, Bakanlık tarafından av ve yaban hayatın yönetimi amacıyla yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuranlar, 1 numaralı paragrafta ayrıntısıyla yer verildiği üzere birden çok iddia ve şikâyetle birlikte avcıların yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesini talep etmektedir . Bu bağlamda iddia ve şikâyet edilen hususların birden fazla olması sebebiyle ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmiştir .
12. AVBİS ve av kotaları ile ilgili iddia ve şikâyetlere ilişkin değerlendirme :
12.1. Avcılık, insanlığın varoluşu ile başlayan ve birtakım değişikliklere uğrayarak günümüzde de varlığını sürdüren bir olgudur . İlk çağlarda insanların yaşamını sürdürebilmeleri için bir zorunluluk olan avcılık, günümüzde ise beslenme amacı dışında keyif ve spor için yapılan bir faaliyet haline gelmiştir . Öyle ki, günümüzde insanlar avlanabilmek için gerek yurt içinde gerekse yurt dışına kilometrelerce uzaklara yolculuk yapmaktadır . Avcılığın, gıda temin etmek yerine boş zamanların değerlendirilmesi amacıyla yapılan sosyal bir etkinlik olması özelliğinin öne çıkması, bu arada peşinden gidilen hayvanlara üstünlük sağlayan, onlara kaçma ve kurtulma sansı tanımayan av araç ve gereçlerinin yaban hayvanlarının aleyhine olacak şekilde hızla gelişmesi; düzensiz avlanma ile
.
6 / 11başlayan avcılığın zamanla belli kurallara bağlanma zorunluluğu doğurmuş ve böylece avcılık
konusunda sınırlamalar, yasaklamalar ve cezalar getiren kanunlar ortaya çıkmıştır . (TBMM Tutanak
Dergisi, Cilt :20 , 100 üncü Birleşim, 01/ 07/ 2003 Salı, s. 39- 45.) Ülkemizde de av ve yaban hayatının korunması, geliştirilmesi ve sürdürülebilir yönetimi için gerekli yasal zemini sağlamak üzere, kara avcılığı 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu ile düzenleme altına alınmıştır .
12.2. Kara Avcılığı Kanununun 1’inci maddesinde, sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarının tabii yaşam ortamları ile birlikte korunmaları, geliştirilmeleri, avlanmalarının kontrol altına alınması ve avcılığın düzenlenmesi kanunun amaçları arasında sayılmıştır . Bu hükümden anlaşılacağı üzere sürdürülebilirlik ilkesi Kanunun temel ilkelerinden biri olarak belirlenmiştir . Sürdürülebilirliği, tüketmeden yararlanmak veya doğal kaynaklardan, gelecek nesillerin de en az bugünkü nesiller kadar yararlanmalarını sağlamak şeklinde tanımlamak mümkündür . Av kaynaklarının sürdürülebilir kullanımının sağlanması için, av kaynakları bir yandan gelecek kuşaklara aktarılmalı diğer yandan da toplumun belli ihtiyaçlarını giderecek şekilde kullanılabilmelidir . Ancak; av kaynaklarının bir yandan korunması diğer yandan da çeşitli amaçlarla kullanılması, önemli bazı sorunları da beraberinde getirmektedir . (TBMM Tutanak Dergisi, Cilt :20 ,
100 üncü Birleşim, 01/ 07/ 2003 Salı, s. 39- 45.) Bu çerçevede, özellikle sürdürülebilirliğin temeli olan
doğal kaynaklardan dengeli yararlanmak ilkesinden hareket edildiğinde av kaynaklarının sürdürülebilirliğinin ancak bu kaynakların koruma ve kullanma dengesi gözetilerek planlanması, yönetilmesi ve kullanılması yoluyla gerçekleştirilecek etkin bir korumayla sağlanabileceğini söylemek mümkündür .
12.3. Avlanma, 4915 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde, Kanun kapsamında avına izin verilen yaban hayvanı türlerini, izin verilen yerlerde, tespit edilen zaman ve miktarlar ile belirlenen esas ve usullerle canlı veya ölü ele geçirmeye çalışmak veya ele geçirmek şeklinde tanımlanmıştır . Avlanma, özü itibarıyla av kaynaklarının ve av potansiyelinin azaltılması ve tahrip edilmesi sonucuna yol açacağından planlı ve belli kurallara tabi olması gerekmektedir . Av ve yaban hayvanı türlerinin neslinin devamı için, öncelikle üremesini devam ettirecek sayıdaki bireylerinin doğada kalması önem arz etmektedir . Bu sağlandığında hem türlerin sürdürülebilirliği sağlanacak hem de avcılık faaliyeti bir sonraki kuşaklarda da devam edebilecektir . Ülkemizde, 2016- 2017 av dönemi itibariyle genel ve devlet avlakların toplam büyüklüğünün 72.041.346 hektar olduğu, izin alarak avlanan avcı sayısının ise 2017 yılında 145.000’e ulaştığı hususları göz önünde bulundurulduğunda av kaynaklarının korunması, kullanılması ve yönetilmesi önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır . Bu sebeplerle ülkemizde avlanmanın yasal çerçevede yaptırılması büyük önem arz etmekte olup, bu bağlamda,
4915 sayılı Kanunda av ve yaban hayatı yönetimi konusunda Merkez Av Komisyonu ve Bakanlığa
yetki verilmiştir .
12.4. 4915 sayılı Kanunun; 3’üncü maddesinde, ilçe av komisyonu kararlarının il av komisyonunda, il av komisyonu kararların da Merkez Av Komisyonunda değerlendirileceği, Merkez Av
Komisyonunun bu Kanunda Bakanlığa verilen yetkiler dışında av ve yaban hayatının korunması ve geliştirilmesi için gerekli kararları alacağı, Merkez Av Komisyonu kararlarının kesin olduğu, 5’inci maddesinde, avlanma sürelerinin başlama ve bitiş tarihleri ile popülasyon durumuna göre avlanma günleri ve av miktarlarını tespit etmeye, Devlet avlakları ve genel avlaklarda bazı türlerin avını ve bazı avlaklarda avlanmayı belli bir süre yasaklamaya; il av komisyonlarının görüş ve önerileri doğrultusunda Merkez Av Komisyonunun yetkili olduğu, Merkez Av Komisyonunca tespit edilen av
7 / 11miktarları ve avlanma süreleri dışında avlanılamayacağı, 6’ncı maddesinde, avlanmanın, avlanma
plânlarına veya Merkez Av Komisyonu kararlarına göre yapılacağı düzenlenmiştir . Yine benzer bir şekilde, Merkez Av Komisyonu, İl ve İlçe Av Komisyonlarının Görevleri, Çalışma Esas ve
Usullerine Dair Yönetmelikte; avlanmasına izin verilecek av hayvanlarının avlanma miktarlarının, avlanma süreleri, zamanı ve günlerinin tespitinin Merkez Av Komisyonu tarafından yapılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir .
12.5. Yukarıda yer verilen düzenlemelerden anlaşılacağı üzere, bir avlanmanın yasal olabilmesi için
Merkez Av Komisyonu kararlarına uygun hareket edilmesi gerekmektedir . Avlanacak yaban hayvanlarının hangi şartlarda, ne kadar ve nasıl avlanacağına ilişkin kuralları belirleme yetkisi
Merkez Av Komisyonuna verilmiştir . Merkez Av Komisyonu katılımcı bir anlayışla, günün değişen şartlarına göre ava yasak alanları, avlanması yasak türleri, avına izin verilen türlerin ne kadar avlanılabileceğini, avlanma zamanlarını ve insani olmayan avlanma metotlarını ve araçlarını belirlemektedir . Bu komisyon illerden gelen İl Av Komisyonlarının kararlarını inceleyerek o av dönemi için bütün yurdu kapsayan kararlar almakta ve bu kararlar çeşitli yollarla avcılara iletilmektedir . Böylece her ilde ayrı ayrı olmak üzere yasal avlanmanın sınırları belirlenmektedir .
Tüm bu sebeplerle Merkez Av Komisyonu kararları çerçevesinde avlanmak yasal avcılığın bir gereğidir . Ancak bununla birlikte yasa dışı avcılığın önüne geçilebilmesi için Merkez Av Komisyonu kararlarının uygulamaya geçirilmesi de büyük önem taşımaktadır .
12.6. 4915 sayılı Kanunun; 3’üncü maddesinde, Merkez Av Komisyonunda alınan kararların uygulanması, av ve yaban hayvanlarının korunması, üretimi ve bakımı ile avcı kuruluşlarının kurulmasının ve çalışmasının teşviki, üyelerinin eğitimi Bakanlıkça yürütüleceği, 5’inci maddesinde, av yasağına ilişkin esas ve usulleri tespit etmeye, avcılığın denetlenmesi ve izlenmesi çalışmalarını yapmaya ve uygulamada gerekli tedbirleri almaya Bakanlığın yetkili olduğu, 7’nci maddesinde, av ve yaban hayatı yönetimine ait iş ve işlemlerin Bakanlık tarafından yapılacağı veya yaptırılacağı düzenlenmiştir . Aynı Kanunun 2’nci maddesinde ise; av ve yaban hayatı yönetimi, av ve yaban hayatının sürdürülebilirliğinin sağlanması hedefinden hareketle; av ve yaban hayvanları ile yaşama alanlarında gerekli araştırma, etüd ve envanter çalışmalarının yapılması, koruma ve geliştirme faaliyetlerinin belirlenmesi, faydalanmanın düzenlenmesi de dahil; yönetim plânlarının yapılması, uygulanması, denetlenmesi, izlenmesi ve değerlendirilmesi şeklinde tanımlanmıştır .
12.7. Ülkemizde avcı sayısında ciddi bir artışın meydana geldiği, devamlı olarak azalan av kaynaklarının yanında, avcı sayısındaki artış, avcılıkta kullanılan araç ve gereçlerin gittikçe gelişmesi, ulaşım kolaylıkları ile avcıların hareket kabiliyetinin artması ve ülkenin her yerine ava gidebilme imkânına kavuşması gibi yaban hayatın aleyhine olan gelişmeler yaşandığı, bu hususların av ve yaban hayatı kaynakları üzerinde baskıya yol açacağı ve av hayvanlarının hızlı bir şekilde azalmasına sebep olacağı, bununla birlikte avcı sayısındaki artışın aşırı ve yasal olmayan avcılığa yol açabileceği, ayrıca Ülkemizde bulunan avlakların büyüklüğü dikkate alındığında, her bir avlağa bir kapı ve o kapıya da bir av koruma memuru koymanın mümkün olmadığı, tüm bu sebeplerle Kara
Avcılığı Kanunun temel ilkelerinden biri olan sürdürülebilirliğin sağlanması ve yaban hayatın devamlılığı için yönetilmesinin mecburi bir hale geldiği, bu kapsamda avcılığın bilgisayar programı sayesinde yönetilmesi aynı zamanda avcıların kayıt altına alınması, avcılıkla ilgili tüm istatistiki bilgilerin toplanması ve avlaklarda yıllık av hayvanı türlerine göre belirlenen kotaların avcılar tarafından internet ortamından kolaylıkla alınabilmesini sağlamak amacıyla Bakanlık tarafından
.
8 / 11AVBİS’in geliştirildiği anlaşılmış olup, Bakanlık tarafından AVBİS’in getirilmesinin av ve yaban
hayatı için gerekli olduğu, ayrıca yapılan bu düzenlemenin 4915 sayılı Kanunda av ve yaban hayatı yönetimi için Bakanlığa verilen yetkiler çerçevesinde kaldığı değerlendirilmiştir .
12.8. 2016- 2017 Av Dönemi AVBİS Uygulama Talimatında, Merkez Av Komisyonu kararında ilan edilen genel ve devlet avlaklarında belirlenecek kotaların AVBİS’te yer alacağı, avlakta avcı güvenliği, avlağın ve avlanılacak türün özellikleri dikkate alınarak, 100- 250 ha’lık alanda 1 (bir) avcı avlanacak şekilde avlağa girecek günlük avcı sayısının il şube müdürlüğü tarafından belirlenerek
AVBİS’e girileceğinin öngörüldüğü, bu suretle avlaklara girecek avcı sayısına bir sınırlama getirildiği, yapılan kısıtlamaların avlak bazına av hayvanı için belirlenmiş olan kotaların hızlı bir şekilde bitmesinin önüne geçilmesine yönelik olduğu, böyle bir kısıtlama getirilmemiş olsa türler için belirlenen yıllık kotaların avın açıldığı ilk haftalarda biteceği, arta kalan sürelerde ise kota olmadığı için ava gidemeyecek avcıların kaçak avcılığa yöneleceği, bu durumun da sürdürülebilirlik ilkesine aykırı sonuçlar doğuracağı, dolayısıyla avlağa girecek olan avcı sayısına ilişkin kota belirlenmesinin sürdürülebilirliğin gerçekleştirilmesi için gerekli ve 4915 sayılı Kanunun amacına uygun olduğu görülmektedir .
12.9. AVBİS Uygulama Talimatında, avlağa günlük girecek avcı sayısı belirlenirken; o ildeki avlanma izin kartı satışına, avlağa diğer illerden gelen avcı sayısına bakılarak, il dışından gelen avcılar için; en az %30, en fazla % 70 olarak AVBİS’e giriş yapılacağı, tereddüde düşüldüğünde
Genel Müdürlükten görüş alınacağı, dönem içerisinde il veya il dışından gelen avcılara tahsis edilen kotalardan herhangi biri bittiğinde, kullanılmayan kotalardan diğerine aktarımı yapılacağının düzenlendiği, 2016- 2017 av döneminde AVBİS kayıtları incelendiğinde ülke genelinde avlak bazında il avcısına ayrılan kotaların % 17,03 ünün, il dışından gelen avcılara ayrılan kotaların ise
%10,40 kullanıldığı, dolayısıyla başka şehirdeki avcılar tarafından av kotalarının doldurulduğu iddiasının yerinde olmadığı görülmektedir . Bununla birlikte, AVBİS Uygulama Talimatında avcıların, ava gideceği günden bir önceki gün saat 24:00 ’e kadar ikinci bir avlaktan da kota alabileceği, ancak avcının gün içerisinde yalnızca iki avlakta avlanabileceğinin düzenlendiği, ayrıca avcıya ava gideceği gün öncesinde saat 24:00 ’e kadar almış olduğu izni, iptal etme hakkının da tanındığı, dolayısıyla rezervasyon yapılan yer dışındaki yerlere gidilemediğine ilişkin iddia ve şikayetlerin de yerinde olmadığı anlaşılmıştır .
12.10. Göçmen kuşların avının sınırlandırılması suretiyle Avrupa’daki avcılara ayrıcalık tanındığı iddiasına ilişkin olarak ise, Bakanlığın, avcı kuruluşlarının özellikle göçmen kuşlarda yıllık kota belirlemenin doğru olmayacağı, büyük oranda ülkemiz dışında üreyen bu kuşlardaki yıllık kota uygulamasından vazgeçilmesine yönelik talepleri doğrultusunda göçmen kuşlardaki yıllık kota uygulamasından vazgeçildiği, göçmen türlerde avlakta avlanacak hayvan sayısına ilişkin bir kota bulunmadığı, burada sadece avlağa girecek olan avcı sayısına yönelik bir sınırlamanın bulunduğu görülmektedir .
12.11. AVBİS’te sadece internet üzerinden rezervasyon yapılabildiği, internet olmadığında rezervasyon yapılamadığına yönelik şikâyetlere ilişkin olarak, internet erişimi olmayan avcıların avlanma izin belgeleri ve avlanma kotalarının telefon ile başvurmaları halinde il şube müdürlükleri tarafından verildiği, ayrıca, 3.5 ve 3.6 numaralı paragraflarda ayrıntısıyla yer verildiği üzere
Bakanlık tarafından AVBİS’in yürürlüğe konmasından önce ve sonra birçok avcı derneği ile istişare toplantılarının düzenlendiği ve bu toplantıların düzenlenmeye devam edildiği, bununla birlikte her
.
9 / 11yıl belirli aralıklarla yapılan toplantılarda avcı derneklerinden gelen talepler doğrultusunda AVBİS
uygulama talimatında değişikliğe gidildiği, yapılan toplantılarda gelen yoğun taleplerden biri olan çağrı merkezinin kurulması için çalışmalara başlandığı ve 2017- 2018 av sezonu için yetiştirilmeye çalışıldığı ve böylece söz konusu sorunun çözüme kavuşturulacağı anlaşılmıştır .
13. Başvuran , vergi makbuzunda 2016- 2017 av sezonu için geçerlidir ibaresi bulunmasına rağmen kendisine 2017 yılı vergisini yatırması gerektiği aksi halde av
yapamayacağının bildirildiği iddiasına ilişkin değerlendirme :
13.1. Avlanma hakkı, 4915 sayılı Kanunun 2’nci maddesinde, avcılık belgesine sahip olan kişilerin yıllık avlanma izin ücreti ile elde ettiği hak olarak tanımlanmıştır . Aynı Kanunun 13’üncü maddesinde avcılık belgesinin her yıl vize edileceği, 14’üncü maddesinde avlaklarda, avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanılamayacağı düzenlenmiştir . 492 sayılı Harçlar Kanununun 108’inci maddesinde : i mtiyazname, ruhsatname ve diplomalardan bu kanuna bağlı ( 8) sayılı tarifede yazılı olanların harca tabi olduğu, 113’üncü maddesinde ise, bu harçların peşin olarak alınacağı, yıllık harçların, her yıl ocak ayının başında yıllık olarak tahakkuk ettirilmiş sayılacağı, tahakkuk ettirilen harçların ayrıca mükellefe tebliğ olunmayacağı ve ocak ayı içerisinde ödeneceği hükümlerine yer verilmiştir .
13.2. Avcılık belgesinin Harçlar Kanununun ( 8) sayılı tarifesinde sayıldığı, bu kapsamda avcılık belgesine ilişkin harcın ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gerektiği, Ocak ayı içerisinde harç ödenmemesi durumunda bu belgeyle ava gidilemeyeceği, dolayısıyla başvuranın buna ilişkin iddiasının yerinde olmadığı ve yapılan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır .
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranların iddia ve şikâyetlerinin yerinde olmadığı, Merkez Av Komisyonu Kararlarının usulüne uygun olarak alındığı, Bakanlık tarafından av ve yaban hayatın yönetimi amacıyla yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak ayrıntılı bir şekilde Kurumumuza gönderildiği, dolayısıyla idarenin işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, tespit edilmiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvuranlara tebliğ tarihinden itibaren, iddia ve şikâyet edilen hususlara ilişkin olarak dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
.
10 / 11Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANLARA ve ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.