TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20884-20884 |sayi|18745356-101.07.06-E.18745356-101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2018/11844 2018/ 11844
KARAR TARİHİ : 13/12/2018 |tarih|
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Adalet Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın avukatlık mesleğinden adli yargı hakimliğine geçiş sınavı mülakat neticesine yaptığı itirazı .
BAŞVURU TARİHİ : 05/10/2018 5.10.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Avukatlık Mesleğinden Adli Yargı Hâkim ve Savcı Adaylığı Yazılı Yarışma
Sınavı’ndan yeterli puanı alarak mülakata katılmaya hak kazandığını, 14/ 09/ 2017 tarihinde girdiği mülakat sınavında ise başarısız kabul edildiğini, mülakat sınavında yapılan usulsüzlüğün araştırılarak oluşan mağduriyetin giderilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Adalet Bakanlığının 15/ 11/ 2018 tarihli ve E sayılı yazısı ve eklerinde, özetle :
2.1. Hakim ve savcı adaylığına giriş yazılı sınavı ve mülakatına ilişkin usul ve esasların 2802 sayılı
Hakimler ve Savcılar Kanunu’nun 9/A maddesinde düzenlendiği, 2.2. Mülakat Kurulunun Adalet Bakanlığı Müsteşarı veya görevlendireceği Müsteşar Yardımcısı
Başkanlığında, Teftiş Kurulu Başkanı, Ceza İşleri Genel Müdürü, Hukuk İşleri Genel Müdürü, Personel Genel Müdürü ve Türkiye Adalet Akademisi Yönetim Kurulundan iki üyenin katılımıyla oluşmakta olduğu,
2.3 Ek ol e her üye
1 / 5tarafından hangi notun takdir edildiğinin ayrı ayrı değerlendirme tutanağında düzenlediği,
2.4. Başvuranın itirazına 18/ 12/ 2017 tarihinde cevap verildiği, mülakat değerlendirme neticesinde verilen puanın 60,714 olarak kendisine iletildiği, 2802 sayılı kanunda belirtilen usul ve esaslarda değerlendirme yapıldığının belirtildiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde ; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”, “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir .”, “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında ; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .”, Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”, 4. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında ; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır : …Kariyer : B)
Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır . Liyakat : C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır .”, 5. 26/ 2/ 1983 tarihli ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu’nun “Yazılı yarışma sınavı ve mülâkatın yapılış şekli” başlıklı 9/A maddesinin beşinci fıkrasında , “Yazılı sınavda yüz tam puan üzerinden (…) en yüksek puan alandan başlamak üzere, sınav ilânında belirtilen kadro sayısının iki katı fazlası mülâkata çağrılır . (Mülga ikinci cümle : 2/ 1/ 2017-KHK- 680/ 6 md .) (…) Bu şekilde çağrılan en düşük puana sahip adayla aynı puanı alanlar da mülâkata alınır .”, aynı maddenin altıncı fıkrasında; “Mülâkat Kurulu; Adalet Bakanlığı Müsteşarı veya görevlendireceği Müsteşar
Yardımcısı başkanlığında, Teftiş Kurulu Başkanı, Ceza İşleri, Hukuk İşleri ve Personel Genel
Müdürleri ile Türkiye Adalet Akademisi Yönetim Kurulunun her sınav için kendi üyeleri arasından belirleyeceği iki üye olmak üzere toplam yedi üyeden oluşur .”, aynı maddenin on ve on birinci fıkralarında; Mülâkat, ilgilinin; a) Muhakeme gücünün, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme ve ifade yeteneğinin, c) Genel ve fizikî görünümünün, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğunun ve liyakatinin, d) Yetenek ve kültürünün, e) Çağdaş bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, puan vermek suretiyle değerlendirilmesi yöntemidir . Mülâkat, yukarıdaki bentlerde yazılı özellikler herbiri yirmişer puan üzerinden değerlendirilerek yapılır . Mülâkat Kurulunun herbir üyesi tarafından verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir . Başarılı sayılmak için, üyelerin yüz tam puan üzerinden
2 / 5verdikleri notların aritmetik ortalamasının en az yetmiş olması şarttır . Mülâkat sonucu en yüksek
puan alandan başlamak üzere sıraya konularak mülâkat başarı listesi hazırlanır ve bu listenin altı
Mülâkat Kurulu tarafından imzalanarak Personel Genel Müdürlüğüne teslim edilir .”,
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. İdare tarafından yapılan mülakata ilişkin olarak hukuka ve hakkaniyete aykırılık saptanmadığı değerlendirilerek başvuranın talebinin reddine, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan
“nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınav öncesinde soruların cevap anahtarlarının düzenlenmesi ve ilgilinin verdiği cevapları bir tutanak halinde kayıt altına alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak İdareye bu yönde tavsiye verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, 14/ 09/ 2017 tarihinde yapılan Adli Yargı Hâkim ve Savcı Adaylığı mülakatının usulüne uygun yapılmadığını iddia ederek mülakatta başarısız sayılması işleminin iptal edilmesi yönünde Adalet Bakanlığına tavsiye kararı verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
8. Başvuranın katıldığı mülakata ilişkin Kurulun, Müsteşar Yardımcısının başkanlığında, Teftiş
Kurulu Başkanı, Hukuk İşleri Genel Müdürü, Ceza İşleri Genel Müdürü Vekili, Personel Genel
Müdürü ve Türkiye Adalet Akademisi Yönetim Kurulundan iki üyenin katılımıyla oluştuğu görülmektedir . Kurulun oluşturulmasında 2802 sayılı Kanun hükümlerine uygun işlem tesis edildiği tespit edilmiş olup, Kurulun oluşumunda hukuka aykırılık bulunmamaktadır .
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir .
2802 sayılı Kanun hükmünde, mülakatta adayların bilgi seviyeleri yanında mesleklerine ilişkin diğer
yeteneklerinin de değerlendirileceği belirtilmektedir . Danıştay 2 nci Dairesinin 27/ 03/ 2017 tarihli ve
E :2016 / 7249, K:2016 / 7249 sayılı Kararı’nda ise, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır . Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir . Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır .” ifadelerine yer verilmektedir .
10. Başvuru konusu olayda mülakatın 2802 sayılı Kanun’un ilgili maddesindeki yazılı özelliklerin
3 / 5her birinin yirmişer puan üzerinden değerlendirilerek yapılması, Mülâkat Kurulunun her bir üyesi
tarafından verilen puanların ayrı ayrı tutanağa geçirilmesi ile başarılı sayılmak için, üyelerin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalamasının en az yetmiş puan olması şartının aranması hüküm altına alınmış olup, başvuranın verdiği yanıtlara hangi Kurul üyesince, hangi notun takdir edildiğinin değerlendirme tutanağında ayrı ayrı gösterildiği, verilen puanlar arasında şüpheye yer bırakacak farklılıklar bulunmadığı, başvurana Kurul tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının ise 70 puanın altında olduğu tespit edilmiştir .
11. Bu çerçevede, başvuranın almış olduğu puanın Kanun’da belirtilen eşik puanın altında olmasından dolayı başvuranın başarısız sayıldığı tespit edilmiş olup, başvuranın mülakatta başarısız sayılması işleminin hukuka aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır .
12. Başvuran mülakat heyetinin verdiği puanların kendisine doğrusunun bildirilmediğini jürinin verdiği puanın değiştirilerek tahrifat yapıldığını iddia etmekte ise de, İdarenin mülakat tutanaklarının birer örneğini gönderdiği, İdare tarafından bilgi edinme ve hak arama özgürlüğünü kısıtlayacak bir işlem tesis edilmediği anlaşılmıştır .
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, Avukatlık Mesleğinden Adli Yargı
Hâkim ve Savcı Adaylığı Mülakatına ilişkin işlemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvuranın mülakatın iptal edilmesi ve yeniden yapılması talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”, “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır .
15. Ayrıca, 2802 sayılı Kanun’daki mülakata ilişkin değerlendirme kriterlerinin gözlem ve kanaate dayalı olduğu açık olsa da, mülakat öncesinde sınav sorularını hazırlanması, her adaya sorulan soruları ve cevapları kayda geçirmesi, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin değerlendirme tutanağında ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, mülakatın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir . İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların ayrı ayrı değerlendirme tutanağına geçirildiği, bunun dışında sınav sorularının ve cevaplarının hazırlanmadığı, adaylara sorulan sorular ile adayların verdikleri cevapların kayda geçirilmediği, ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli kayıt tutulmadığı anlaşılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğinden itibaren, ilgili İdarenin eylem ve işlemlerine karşı varsa dava açma süresinden
4 / 5kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu
açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın mülakatın iptal edilerek yeniden yapılması talebinin REDDİNE; Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde adaylara sorulacak sorular ile cevaplarını hazırlaması, adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde
ADALET BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın Başvurana ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi