|
ÖZET: Danıştay kararında, Mersin Barosu Başkanlığı’nın avukatlık staj giriş ücreti talebinin hukuka aykırı olduğu tespit edilmiştir. Başvuran, staj başvurusu sırasında ödediği 600 TL’nin iadesini talep etmiş, ancak Baro bu talebi reddetmiştir. Yapılan incelemede, staj giriş ücretinin yasal bir dayanağının olmadığı ve sadece Baro Yönetim Kurulu kararına dayandığı belirlenmiştir.
Kararda, stajyer avukatların yükümlülükleri ve staj başvurusuna ilişkin belgelerin eksiksiz olması gerektiği vurgulanmış, ancak staj giriş ücreti için herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığı ifade edilmiştir. Bu durum, Türkiye Barolar Birliği’nin (TBB) uygulama birliği sağlamada yetersiz kaldığını göstermektedir. Sonuç olarak, başvuranın ödediği staj giriş ücretinin iade edilmesine ve Mersin Barosu’nun bu uygulamasının iptaline karar verilmiştir. Ayrıca, TBB’ye avukatlık staj ücretine ilişkin uygulama birliğinin sağlanması için tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6263-6263 363136311982-101.07.04-E.69611982- 101.07.04-
BAŞVURU NO : 2016/5045 2016/ 5045
20/06/2017
KARAR TARİHİ : 09/06/2017 |tarih|
TAVSİYE KARARI TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Mersin Barosu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, avukatlık stajyerliğine başvurulurken adaylardan alınan staj giriş ücretine ilişkin Baro yönetim kurulu kararının iptali ve tarafından alınan ücretin iptalini talep etmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 23/11/2016 23.11.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Mersin Barosuna 08/ 08/ 2016 tarihinde avukatlık stajına başlamak için gerekli tüm evraklar ile birlikte 600 TL staj ücretini ödeyerek staj başvurusunu yaptığını, staj giriş ücretinin tarafına iadesi amacıyla 05/ 10/ 2016 tarihinde Mersin Barosuna başvuruda bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini belirterek avukat stajyerliğine başvuru esnasında adaylardan alınan staj giriş ücretine ilişkin Baro yönetim kurulu kararının iptali ve alınan ücretin iade edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Mersin Barosu Başkanlığının konuya ilişkin 31/ 01/ 2017 tarih ve E . sayılı yazısı ve eklerinde
1 / 5özetle;
3. Levhaya, Avukatlık Ortaklığı siciline yazılacakların giriş keseneği Avukatlar için 8000 Gösterge, Avukatlık ortaklıkları için 80,000 gösterge Yıllık keseneğin ise avukâtlar için 4000 gösterge, Avukatlık ortaklıkları için 40,000 gösterge rakamın her yıl bütçe kanununda Devlet memurları için belirlenen maaş katsayısının çarpımı ile elde edilecek miktar olarak tespitine, TBB keseneği ve Ölüm
Yardımı keseneğinin bu göstergeye ilave olarak tahsiline,
3.1) Yıllık Keseneğin, Kamu Kurum Avukatlarından ve Meslekte 40 yılını doldurup, maliye
kaydını sildiren avukatlardan 1/ 2 oranında tahsiline,
3.2) Baroya yeniden kayıt ücretinin yukarıda belirtilen şekilde avukatlar için 8000 gösterge,
Avukatlık ortaklıkları için 80,000 gösterge olarak tespitine,
3.3) Staja başlama ücretinin yukarıda belirtilen şekilde 5000 gösterge olarak tespitine,
3.4) Staj bitim belgesi ücretinin Yukarda belirtilen şekilde 3000 gösterge olarak tespitine,
3.5) Baroya nakil gelme ücretinin yukarıda belirtilen şekilde 60,000 gösterge olarak tespitine,
3.6) Kamu kurumu tayini ile eş durumundan Mersin Barosuna nakil gelmek zorunluluğu halinde
ve Mersin Barosuna kayıtlı avukatın eşi olarak nakil gelme zorunluluğu halinde nakil ücretinin 1/ 2 oranında tahsiline karar verildiği, kararların 21/ 12/ 2002 tarihinde Olağan Üstü Genel Kurul
Toplantısı ile alındığı anlaşılmaktadır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 1136 sayılı Avukatlık Kanunun “Stajın Yapılması ve Stajyerin Ödevleri” başlıklı 23 üncü
maddesinde; “Staj kesintisiz olarak yapılır . Stajyerin haklı nedenlere dayanarak devam etmediği günler, engelin kalkmasından sonraki bir ay içinde başvurduğu takdirde, mahkeme stajı sırasında
Adalet Komisyonu, avukat yanındaki staj sırasında ise Baro Yönetim Kurulu kararı ile tamamlattırılır . Stajın yapıldığı yere göre adalet komisyonu başkanı ve Baro Başkanı, haklı bir engelin bulunması halinde yanında staj yaptığı avukatın da görüşünü alarak stajyere otuz günü aşmamak üzere izin verebilir . Stajyer, avukatla birlikte duruşmalara girmek, avukatın mahkemeler ve idari makamlardaki işlerini yapmak, dava dosyaları ve yazışmaları düzenlemek, baroca düzenlenen eğitim çalışmalarına katılmak, Baro Yönetim Kurulunca verilen ve yönetmelikte gösterilecek diğer ödevleri yerine getirmekle yükümlüdür . Stajyerler, meslek kurallarına ve yönetmeliklerde belirlenen esaslara uymak zorundadırlar .”
5) Türkiye Barolar Birliği Avukat Staj Yönetmeliği “Staja Başvurma ve Staj Listesine
Yazılma” başlıklı 4 ünci maddesinde; “Avukatlık stajını yapmak isteyen aday, Baroya dilekçe ile başvurur . Dilekçeye aşağıdaki belgelerin asılları ile onanmış ikişer örneğinin eklenmesi zorunludur .
a) Nüfus Cüzdanı, b) Türk veya yabancı hukuk fakültelerinden birisinin bitirildiğini gösteren belge veya lisans diploması (yabancı bir memleket hukuk fakültesini bitirmiş olanlar ayrıca, Türkiye hukuk fakülteleri programına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav vermiş olduklarını belgelemek zorundadırlar .) c) Stajyer listesine yazılmak için başvurulan Baronun bölgesinde ikamet
2 / 5ettiğini gösterir ikametgah belgesi, d) Stajyer adayının Avukatlık Kanununun 3 üncü maddesinin (f)
bendi ve 5 inci maddesinde yazılı avukatlığa kabule engel hallerinin bulunmadığına dair imzalı bildiri kağıdı, e) Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinin (a) bendinde yazılı hükümlülüklerinin bulunmadığına dair arşivli adli sicil belgesi, f) Başvurduğu Baro levhasına kayıtlı iki avukat tarafından ayrı ayrı düzenlenmiş, stajyer adayının durumu hakkında avukatlık meslek ilke ve kurallarına uyacağı düşüncesini içeren bildiri kağıtları, g) Avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmadığına dair resmi bir hastanenin uzman hekimliğince düzenlenmiş sağlık raporu . Belgelerde eksikliği bulunan adayın başvurusu eksik belgeler tamamlanıncaya kadar işleme konulmaz .” hükümlerine yer verilmiştir .
6) 1136 sayılı Avukatlık Kanunun “Stajyerlere Barolarca Yapılacak Yardım” başlıklı 27 inci
maddesinde; “ Ödenecek kredinin kaynağı; avukatların yetkili mercilere sunduğu vekaletnamelere avukatın yapıştıracağı pul bedelleri ile geri ödemeden gelen paralar ve bunların gelirleridir . Bu pullar
Türkiye Barolar Birliğince bastırılır . (Değişik : 13.01.2004- 5043/ 2 md .) Yapıştırılacak pulun değeri;
2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar Kanununun Yargı Harçları bölümünde yer alan vekâletname
örnekleri için kullanılan harç tarifesinin yüzde elli fazlası kadarıdır .” hükümlerine yer verilmiştir .
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
7) Başvuranın, Mersin Barosuna 08/ 08/ 2016 tarihinde avukatlık stajına başlamak için gerekli tüm
evraklar ile birlikte 600 TL staj ücretini ödeyerek staj başvurusunu yaptığı, staj giriş ücretinin tarafına iadesi amacıyla 05/ 10/ 2016 tarihinde Mersin Barosuna başvurduğu, ancak Mersin
Barosunun staj ücretini iade etmemesi sonucu şikayete konu uyuşmazlığın çıktığı anlaşılmaktadır .
8) Konuya ilişkin idare mahkemesi kararı incelendiğinde; Tekirdağ Barosu Başkanlığının
bünyesinde stajyer avukat olan davacının staj kaydı sırasında 500,00 TL staj dosya bedeli ödediği, ödenen staj parasının dayanağının 08/ 04/ 2010 tarihli ve 56 sayılı Yönetim Kurulu kararı olduğu, stajyer avukat olan davacıdan kayıt sırasında dosya ücreti bedeli alınmasına yasal dayanak bulunmadığı, bu ücretin alınmasına yönelik olarak alınan 08/ 04/ 2010 tarih ve 56 sayılı Yönetim
Kurulu kararı ile bu karar uyarınca davacıdan alınan 500,00 TL staj dosya bedeli alınması işleminde hukuka uyarlık görülmemiştir .( 01/ 04/ 2016 tarihli,Tekirdağ İdare Mahkemesi E . 2015/ 1621, K.
2016/ 379 sayılı Kararı) .
9) 4 üncü paragrafta belirtildiği üzere stajyer avukatların yükümlülüklerinin neler olduğu belirlenmiş
olup, ayrıca 5. Paragrafta stajyer avukatların staja başlaması ve staj listesine yazılmasının nasıl olacağı ve istenilen belgelerin neler olacağı açık bir şekilde sayılmıştır . Avukatlık stajına başlarken staj giriş ücretine dair kanunda ya da yönetmelikte herhangi bir ibare bulunmamaktadır .
10) 6 inci paragrafta görüldüğü üzere baroların pul gelirlerinin olduğu ve bunun kanun ile
sağlandığı, ekonomik koşullar göz önünde bulundurulduğunda baroların gelir kaynağı oluşturması
3 / 5için pul basma yetkisine sahip olduğu anlaşılmaktadır .
11) Ülkemizde her baronun staj ücreti alınması konusunda farklı bir uygulama izlediği, staj ücretinin
yasal bir dayanağı olmamasına karşın TBB’nin bu konuda gerekli girişimlerde bulunmadığı görülmektedir . Avukatlık Kanunun 109. Maddesinde TBB’nin bütün baroların katılmasıyla oluşan bir kuruluş olduğu ifade edilmektedir . Avukatlık Kanununda TBB’nin görevleri 110. Maddede sayılmış, Baroları ilgilendiren konularda her baronun görüşünü öğrenip, ortaklaşa görüşmeler sonunda çoğunluğun düşünce ve görüşünü belirtmek ve Baroların çalışmalarını ortak amaca ulaşacak şekilde tasarlayıp meslekin gelişmesini sağlamak TBB’nin görevleri arasında sayılmıştır . Bu ifadelerden TBB’nin barolar üzerinde eşgüdüm ve uygulamada birlik sağlamaya yönelik yetkileri olduğu anlaşılmaktadır . (GÜRSELER, Güneş, BAROLARIN BAĞIMSIZLIĞI, TBB Dergisi, Sayı 54, 2004, s. 314) TBB’nin her baronun katılımıyla oluşan bir kurum olduğu göz önüne alındığında
TBB’nin uygulama birliği oluşturulması için gerekli tedbirleri alması gerektiği kanaatine varılmıştır .
12) Şikayet konusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; Mersin Barosu
Başkanlığının staj giriş ücreti talebini 21/ 12/ 2002 tarihli Olağanüstü Genel Kurul kararına dayandırdığı görülmektedir ..
13) Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normlar,
yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan almaktadır . Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri, Anayasa ve uluslararası sözleşmeler bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa’dan, tüzükler yürürlüğünü kanunlardan, yönetmelikler yürürlüğünü kanun ve tüzüklerden, genel yönetmeliğe istinaden çıkarılan özel yönetmelikler ise yürürlüğünü kanun, tüzükler ve genel yönetmeliklerden almaktadır . Stajyer avukatlardan talep edilen staj giriş ücretinin herhangi bir yasal dayanağı olmadığı tespit edilmiştir .
14) Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, yargı kararı ve tüm dosya
kapsamı çerçevesinde ; Mersin Barosu Başkanlığının staj giriş ücreti talebinin Yönetim Kurulu kararına dayandığı ve yasal dayanağının bulunmadığı, staj giriş ücretine ilişkin Yönetim Kurulu kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davrandığı tespit edilmiştir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Mersin İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
4 / 5VI . KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, yargı kararı ve tüm dosya kapsamı çerçevesinde ; Mersin Barosu Başkanlığının staj giriş ücreti talebinin kanuni bir dayanağının olmadığı, Yönetim Kurulu kararına dayandığı, staj giriş ücretine ilişkin Yönetim Kurulu kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir .
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKÂYETİN KABULÜNE;
Başvuranın ödediği avukatlık staj giriş ücretinin iade edilmesi, avukatlık staj ücreti ödenmesinin dayanağı olan 21/ 12/ 2002 tarihli Genel Kurul kararının iptal edilmesi için MERSİN BAROSU
BAŞKANLIĞINA, avukatlık staj ücretine ilişkin uygulama birliğinin sağlanması için TÜRKİYE
BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana, TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI VE MERSİN BAROSU
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Barolar Birliği Başkanlığı
ve Mersin Barosu Başkanlığının bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi