|
ÖZET: Başvuran, 15 Temmuz 2016 tarihinde gazi olarak yaralanmış ve 684 sayılı KHK kapsamında aylık almaktadır. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu’na yaptığı başvuru sonrasında, sağlık durumu raporu almak için yönlendirilmesi sırasında maaş derecesinin yeniden değerlendirilmesine yönelik bir rapor düzenlenmiş ve bu durum sonucunda aylığı kesilmiştir. Başvuran, bu işlemin İçişleri Bakanlığı’nın 13 Ağustos 2018 tarihli genelgesine aykırı olduğunu belirterek, aylığının geçmişe dönük olarak ödenmesini talep etmektedir.
Sosyal Güvenlik Kurumu, başvuranın talebi üzerine sevk edildiği hastaneden alınan raporun değerlendirilmesi sonucunda, 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığını tespit etmiş ve bu nedenle aylığının kesildiğini açıklamıştır. Başvuranın itirazı ise Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelenmiş ve aynı sonuca varılmıştır. Kurum, başvuranın kontrol muayenesinin kendi talebi üzerine yapıldığını ve İçişleri Bakanlığı’nın genelgesinin bu süreçte bağlayıcılığının olmadığını ifade etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın aylığının kesilmesine yönelik işlemlerde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İlgili idarenin kararına itiraz etmek isteyen başvuran, yargı yoluna başvurabilir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9804-S.24.15131
BAŞVURU NO : 2024/5688
KARAR TARİHİ : 17.09.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın 684 sayılı KHK kapsamında almakta olduğu aylığın
BAŞVURUNUN KONUSU :
kesilmesine yönelik işlemlere itirazı ve kontrol muayenesine sevkine yönelik işlemlerin usulsüz yapıldığı itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 02.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza, yapılan başvuruda başvuran özetle; 15 Temmuzda vurularak Gazi olduğunu, 684 sayılı KHK kapsamında aylık aldığını, darbe girişimiyle ilgili davalarda ifade verebilmek için sağlık durumu raporu almak için sevk yazısı alması gerektiğinden Sosyal Güvenlik Kurumuna başvurduğunu ancak yapılan yanlış yönlendirmeler neticesinde maaş derecesinin yeninden değerlendirilmesine ilişin rapor düzenlendiğini ve bunun üzerine aylığının kesildiğini belirterek; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan sevk işleminin İçişleri Bakanlığının 4548938-165.07-E.5897 Sayılı Şehit Yakınları ile Vazife
Malulü/Harp Malulü ve Gaziler konulu 13 Ağustos 2018 tarihli Genelgesinde belirtilen hususlara aykırı olarak yapıldığını bu sebeple işlemin iptal edilerek, aylığının yeni bir rapora gerek duymadan geçmişe yönelik olarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 14.06.2024 tarihli ve sayılı yazısına istinaden T.C. Sosyal Güvenlik
Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen tarihli ve E– – – sayılı cevabî yazısında özetle; 2.1. İlgilinin, darbe teşebbüsünü önlemek amacıyla 15 Temmuz 2016 tarihinde Boğaziçi Köprüsünde bulunduğu sırada açılan ateş sonucu sol kolundan yaralandığı,
2.2. Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair 7074 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile aynen kabul edilerek 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununa eklenen ek 3 üncü madde ile birlikte terör eylemlerinin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı oldukları ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi Tazminat Komisyonu tarafından karara bağlanan sivillere, 1053 sayılı Nizamnameye göre derece tespiti yapılması halinde 684 sayılı KHK uyarınca Kurumunca aylık bağlandığı ve başvuranın da bu kapsamda aylık aldığı, 2.3. Başvuranın gördüğü tedavileri müteakip Özel Medipol Hastanesince düzenlenen 02.11.2016 tarihli ve sayılı raporu ile 17.02.2017 tarihli ve sayılı raporların düzenlendiği, 2.4. İlgili raporların Kurum Sağlık Kurulunca incelenmesi neticesinde düzenlenen 01.06.2017 tarih, sayılı kararda “ 02.11.2016 tarihinde almış olduğu rapordaki hastalığının 15.07.2016 tarihinde meydana gelen yaralanmaya bağlı olduğuna, Malul olmadığına, 684 sayılı KHK uyarınca, 1053 sayılı
Nizamnameye göre derecesinin 6 (altı) olduğuna, 17.02.2018 tarihinde kontrolü gerektiğine…” şeklinde karar verildiği, 2.5. Kurum Sağlık Kurulunun kararı gereği 03.07.2017 tarihli işlem ile 01.02.2017 tarihinden başlamak üzere başvurana 684 sayılı KHK uyarınca 6. Dereceden aylık bağlandığı, 2.6. Başvurana 05.07.2017 tarihli yazı ile kontrol muayenesine tabi olduğunun bildirildiği, 2.7. Başvuranın vermiş olduğu 21.07.2017 tarihli dilekçesinde, yeni bir sağlık raporu göndererek 684 sayılı KHK uyarınca durumunun yeniden incelenmesi ve yeni derece tespiti yapılmasını talep ettiği, 2.8. SBÜ İstanbul Ümraniye Eğitim ve Araştırma hastanesi tarafından düzenlenen 09.02.2018 tarihli ve sayılı raporu Kurum Sağlık Kurulunca 01.03.2018 tarihinde sayı ile incelenerek; “1053 sayılı
Nizamnameye göre derecesinin 6 (altı) olduğuna, kontrol muayenesine gerek olmadığına…” şeklinde karar verildiği, 2.9. Bu defa, başvuran 23.06.2023 ve 12.09.2023 tarihli dilekçelerinde, 684 sayılı KHK uyarınca 6.
dereceden aylık aldığını belirterek maluliyet ve derece değişikliği durumunun yeniden incelenmesi için hastaneye sevkini talep ettiği, 2.10. Talebi üzerine sevk edildiği SB Ankara Etlik Şehir Hastanesi tarafından düzenlenen 04.08.2023 tarihli ve sayılı raporu Kurum Sağlık Kurulunca 06.10.2023 tarihinde incelenerek sayı ile; “1)…raporda belirtilen arızasının 15.07.2016 tarihinde meydana gelen yaralanmaya bağlı olduğuna, 2) Malul olmadığına, 3) 684 sayılı KHK uyarınca, 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığına…” şeklinde karar verildiği, 2.11. Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilecek derecesi bulunmadığına karar verildiğinden, karar tarihini takip eden aybaşı olan 01.11.2023 tarihinden itibaren aylıklarının kesildiği,
2.12. Başvuranın 09.11.2023 ve 29.11.2023 tarihli başvuruları ile Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz etmesi üzerine durumunun Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca 31.01.2024 tarihinde incelendiği ve sayı ile; “…arızasının 15.07.2016 tarihinde meydana gelen yaralanmaya bağlı olduğuna, malul olmadığına, 684 sayılı KHK uyarınca 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığına oy birliği ile karar verildi.” şeklinde karar verildiği ve kararın 09.02.2024 tarihli yazımız ile ilgiliye bildirildiği, 2.13. Başvuranın yeni alacağı sağlık kurulu raporuyla tespit edilecek maluliyet derecesinde azalma olabileceği gibi artma da olabileceğinden hastaneye sevk işleminde yönlendirme yapılmasının mümkün olmadığı, 2.14. 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 403 ve 414 üncü maddeleri ile sigortalı ve hak sahiplerinin yanı sıra vazife ve harp malullerinin kendileri ile hak sahiplerinin emeklilik işlemleri ile ilgili kanunlarında belirtilen aylık ve diğer ödemelerinin gerçekleştirilmesi görevinin Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığının ilgili kuruluşu olan Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesindeki Emeklilik Hizmetleri
Genel Müdürlüğüne verildiği, 2.15. Sosyal Güvenlik Kurumu Merkez Teşkilatı Çalışma Yönetmeliğinin 14 üncü maddesi uyarınca vazife ve harp malullerinin kendilerine, vefatları halinde hak sahiplerine ilk ödeme niteliğindeki vazife ve harp malullüğü aylığı/vazife ve harp malullüğü dul ve yetim aylığını bağlamak ve ödemek, gerekli hallerde artırılması, azaltılması (emsal aylık girişlerinin yapılmasının sağlanması, buna ilişkin tadil kararlarının çıkarılması), kesilmesi ve yeniden bağlanması işlemleri Kamu Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığınca yerine getirildiği, 2.16. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508 inci maddesi uyarınca Bakanlıkların, yalnızca görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabileceği, 2.17. İçişleri Bakanlığının 13.08.2018 tarihli ve 94548938-165.07- E.5897 sayılı yazısı, yalnızca söz konusu Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatı birimleri ile adı geçen Bakanlığa bağlı Emniyet Genel
Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile 81 il valiliği bünyesinde şehit yakınları ile vazife malulü/harp malulü ve gaziler hakkında gerçekleştirilecek iş ve işlemleri ile ilgili bulunduğu, 2.18. Bu kapsamda Kurumca gerçekleştirilen işlemlerde usule ve esasa ilişkin olarak herhangi bir yanlışlık bulunmamakta olup, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Kurumumuzca yerine getirilmesi öngörülen aylık bağlama veya kesme veyahut yersiz ödemelerin borç çıkartılması iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesinden önce ilgili Valilikten görüş veya onay alma zorunluluğu bulunmadığı, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “(…) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler(…)” hükmü yer almaktadır.
4. 6328 Sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir (…)” hükmü yer almaktadır.
5. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun; 5.1. “Bazı aylık tazminat ve yardımlara ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı geçici 18 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “18/3/1924 tarihli ve 442 sayılı Kanunun ek 16 ncı maddesi, 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı Kanun, 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Kanun, 11/10/1983 tarihli ve 2913 sayılı
Kanun, 28/5/1986 tarihli ve 3292 sayılı Kanun, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Kanun ile yılı bütçe kanunlarına ekli cetveller kapsamına giren kişilere ve diğer kanunlarda yapılan atıflar sebebiyle 2330 sayılı Kanun esas alınarak ilgililerine aylık, tazminat ve ek ödeme verilmesi ile yardım işlemleri hakkında, bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dahil 5434 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanmasına devam edilir.” 5.2. “Kontrol muayenesi” başlıklı 94 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında sırasıyla
“Malûllük, vazife malullüğü aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar, malullük durumlarında artma veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç olduğunu ileri sürerek aylık ve gelirlerinde değişiklik yapılmasını isteyebilecekleri gibi; Kurum da harp malullüğü, vazife malullüğü, malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış sigortalılar ile aylık veya gelir bağlanan ve çalışma gücünün en az %60’ını yitiren malûl çocukların kontrol muayenesine tâbi tutulmasını talep edebilir.” ve “Kurumca yaptırılan kontrol muayenesinde veya sigortalının isteği üzerine ya da işe alıştırma sonunda yapılan muayenesinde yeniden tespit edilecek malullük durumuna göre, malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri, yeni malullük durumuna esas tutulan raporun tarihini takip eden ödeme dönemi başından başlanarak artırılır, azaltılır veya kesilir.” 6. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun Mülga 62 nci maddesinin birinci fıkrasında; “61 inci madde gereğince malüllük derecelerinin değiştiği veya malüllüklerinin tamamiyle geçtiği sağlık kurulunca tasdik edilecek raporlariyle anlaşılanların aylıkları, bu raporların tasdik tarihlerini takibeden ay başlarından itibaren yeni derecelerine göre düzeltilir veya kesilir.” 7. 3717 sayılı Terörle Mücadele Kanunun 7.1. Ek 3 üncü maddesinde; “21 inci maddenin birinci fıkrasının (a), (h), (i) ve (j) bentleri kapsamında terör eylemi nedeniyle yaralanmış olup ilgili mevzuatına göre malul sayılmamaları nedeniyle aylık bağlanamayanlardan, talepleri üzerine 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre
derece tespiti yapılanlara, bu dereceleri esas alınarak aşağıda yazılı gösterge rakamlarının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda, nakdi tazminat karar tarihini takip eden aybaşından başlamak üzere aylık bağlanır.
Dereceler Göstergeler
1 22.382
2 20.821
3 19.259
4 17.698
5 16.136
6 14.616
Ancak, herhangi bir sigortalılık statüsüne tabi çalışmaları olanlara bağlanacak ilk aylığın tutarı, aylık bağlanmasına ilişkin şartlar aranmaksızın bu aylığa hak kazanıldığı tarihteki unsurlar ve mevcut hizmet süreleri esas alınarak hesaplanacak emekli veya yaşlılık aylığının % 25 artırımlı tutarından az olamaz. Bunlardan aylık başlangıç tarihinden önce ilgili mevzuatı uyarınca aylık bağlanmış olanlara, durumuna göre belirlenecek gösterge rakamı karşılığı bulunacak aylık miktarından az olmamak üzere, aylık başlangıç tarihinde ödenmekte olan veya aylıkları kesilmiş olanlar için ödenebilecek emekli, yaşlılık veya malullük aylıkları % 25 oranında artırılır. Bu madde uyarınca aylık bağlananlar hakkında 5510 sayılı
Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi hükümleri uygulanır. Bu aylıklar, vefatları halinde, anne ve baba için herhangi bir şart aranmaksızın, 5510 sayılı Kanunun 34 üncü maddesi esas alınarak hak sahiplerine ölüm aylığı olarak intikal ettirilir. Bu şekilde aylığa hak kazanılmasından önce geçen her türlü sigortalılık ve prim ödeme süreleri, iştirakçilik ve fiili hizmet süreleri ile bunların itibari ve fiili hizmet süresi zammı olarak değerlendirilen süreleri; aylığa hak kazanılmasından sonra geçen sigortalılık ve çalışma sürelerinin tabi olacağı sigortalılık haliyle birleştirilmez ve sonradan geçen sigortalılık veya çalışma süreleri yaşlılık/emekli, malullük ya da ölüm/dul veya yetim aylığı bağlanmasında veya toptan ödeme yapılmasında ilgili mevzuatına göre ayrı bir çalışma veya sigortalılık süresi olarak değerlendirilir.
Bu şekilde aylık bağlananlardan, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlara, ikramiyeye esas hizmet süreleri için ayrıca emekli ikramiyesi ödenir.
Ayrıca, aylık bağlandıktan sonraki çalışmaları için 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi hükümleri uygulanmaz.
Bu madde uyarınca aylık bağlananlardan söz konusu yaralanmalarına bağlı olarak sonradan malul olduklarına karar verilenlere, karar tarihini takip eden aybaşından itibaren ilgisine göre bu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası hükümleri uygulanır ve bu madde hükümlerine göre bağlanmış olan aylıkları vazife malullüğü aylığının başladığı tarihten itibaren kesilir. Bunlardan emekli ikramiyesine hak kazanacak olanların emekli ikramiyesinin hesabında daha önce ikramiye ödenen süreler dikkate alınmaz. Bu Kanunun
21 inci maddesi kapsamında vazife malullüğü aylığı bağlanmış olup, kontrol muayenesi sonucunda
maluliyetlerinin sona erdiğine karar verilenlerden bu madde kapsamına girenlere, vazife malullüğü aylığına hak kazanıldığı tarihteki mevcut hizmet süreleri, unsurlar ve memur aylık katsayısı ile varsa almakta oldukları aylıklar esas alınarak birinci fıkra uyarınca hesaplanacak tutarın; aylık artışları ile artırılması sonucu bulunacak tutar üzerinden vazife malullüğünün kesildiği tarihten itibaren bu madde hükümleri uyarınca aylık bağlanır. Ancak, bu kapsamda aylık bağlanması sebebiyle ikramiye ödenmez.
Bu maddedeki hükümler saklı kalmak kaydıyla bağlanan bu aylıklar hakkında vazife malullüğü aylığı hükümleri uygulanır ve Sosyal Güvenlik Kurumunca bağlanan aylıklar her yıl sonunda faturası karşılığında Maliye Bakanlığından tahsil edilir.” 7.2. 21 inci maddesinin (j) beninde; “Terör eyleminin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı olanlar bu faaliyetlerinden dolayı hayatını kaybettikleri, yaralandıkları veya engelli hale geldikleri; ilgili valinin teklifi üzerine Nakdi Tazminat
Komisyonu tarafından karara bağlanan sivillerden Sosyal Güvenlik Kurumunca ilgili mevzuatına göre malullük aylığı bağlanması koşullarının oluştuğu tespit olunanların kendileri, 2330 sayılı Kanuna göre aylık bağlanması hakkından ve bu fıkranın (c), (d) ve (g) bentlerindeki haklardan, bunların eş, ana ve babaları ile bakmakla yükümlü olunan kişi kapsamına giren çocukları da bu fıkranın (d) bendinde düzenlenen haklardan yararlandırılır. Yukarıda sayılanlardan aynı sebeplerle hayatını kaybedenlerin veya bu fıkra kapsamında malul olması sebebiyle aylık almakta iken hayatını kaybedenlerin dul aylığına müstehak eşi, ana ve babaları ile yetim aylığına müstehak çocukları 2330 sayılı Kanun hükümlerine göre aylık bağlanması hakkından ve bu fıkranın (c) ve (d) bendindeki haklardan yararlandırılır.”
Hükümleri yer almaktadır.
8. T.C. İçişleri Bakanlığının Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil
Güvenlik Komutanlığı ile 81 il valiliğine dağıtımlı olarak gönderdiği 13.08.2018 tarihli ve 94548938165.07- E.5897 sayılı yazıda; “1- Şehit yakınları ile vazife malulü/harp malulü ve gazilerimizin
Bakanlığımız birimlerinde iş ve işlemleri yürütülürken en üst düzeyde gerekli ilgi gösterilecek, herhangi bir eksikliğe ve aksaklığa mahal verilmeyecek şekilde yazışmalar yapılarak maddi ve sosyal haklarının kanunlarımızın öngördüğü şekilde en kısa sürede teslim edilmesi sağlanacak, mağdur ve rencide edecek işlemlerden titizlikle kaçırılacaktır. 2- Şehit yakınları ile vazife malulü/harp malulü ve gazilerimizi mağdur edebilecek, mali ve sosyal haklarının kullanımında aleyhlerine sonuç doğurabilecek işlemler başlatılmadan önce mutlaka Valilerden yazılı görüş/onay alınacaktır.3- Valiliklerce tereddüte düşülen konularda
Bakanlığımızın ilgili merkez birimleri ile koordinasyon sağlanacaktır. Bu kapsamda şehit yakınları ile vazife malulü/harp malulü ve gazilere karşı milletçe hissedilen vefa ve minnet duygularının ifadesi olarak
Bakanlığımız merkez ve taşra teşkilatına intikal eden tüm konuların ve taleplerin hassasiyetle değerlendirilmesi, şehit yakınları ile vazife malulü/harp malulü ve gazilere mevzuat dahilinde gerekli her türlü kolaylığın sağlanması, resmi iş ve işlemleri için müracaatlarında öncelik verilmesi ve herhangi bir aksaklığa meydan verilmemesi…” hususlarının talimatlandırıldığı anlaşılmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Kurumumuza, yapılan başvuruda başvuran özetle; 15 Temmuzda yaralanması sebebiyle 684 sayılı
KHK kapsamında aylık aldığını ancak yapılan yanlış yönlendirmeler neticesinde maaş derecesinin yeninden değerlendirilmesine ilişin rapor düzenlendiğini ve bunun üzerine aylığının kesildiğini belirterek; Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan sevk işleminin İçişleri Bakanlığının 4548938-165.07-E.5897
Sayılı Şehit Yakınları ile Vazife Malulü/Harp Malulü ve Gaziler konulu 13 Ağustos 2018 tarihli
Genelgesinde belirtilen hususlara aykırı olarak yapıldığını bu sebeple usulsüz yapılan işlemin iptal edilerek, aylığının yeni bir rapora gerek duymadan geçmişe yönelik olarak tarafına ödenmesini talep etmektedir.
11. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından özetle; başvuranın kendi talebi üzerine sevk edildiği hastane tarafından düzenlenen raporun Kurum Sağlık Kurulunca değerlendirilmesi sonucu 1053 sayılı
Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığının tespit edilmesine istinaden almakta olduğu aylığın kesildiği, itirazı üzerine durumunun Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından da incelenerek aynı yönde karar verildiği ve başvurana bildirildiği, başvuranın hastaneye sevk işlemlerinin kendi talebi neticesinde yapıldığı ve herhangi bir yönlendirmenin mümkün olmadığı, Kurumun mevzuatı gereği aylık bağlama veya kesme veyahut yersiz ödemelerin borç çıkartılması iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesinden önce ilgili Valilikten görüş veya onay alma zorunluluğu bulunmadığı, İçişleri Bakanlığının 13.08.2018 tarihli ve 94548938-165.07- E.5897 sayılı yazısının bu yetkinin kullanımı açısından bağlayıcılığının bulunmadığı belirtilmiştir.
12. Başvuran ile idare arasındaki uyuşmazlığın temel olarak; başvuranın 684 sayılı KHK kapsamında almakta olduğu aylığın kesilmesi işlemine itirazı ve bu kapsamda idarece yapılan sevk işleminin İçişleri
Bakanlığının 13.08.2018 tarihli ve 94548938-165.07- E.5897 sayılı yazısında belirtilen hususlara aykırı olarak yapılıp yapılmadığı ve buna bağlı olarak bu işlemin iptal edilip edilmeyeceği ile başvuranın mezkur aylığı almaya devam edip edemeyeceği hususlarında ortaya çıktığı görülmektedir.
13. Bu bağlamda başvuran ile idare arasındaki somut uyuşmazlığa ilişkin değerlendirmenin; başvuranın iddia ettiği üzere idarenin İçişleri Bakanlığının 4548938-165.07-E.5897 Sayılı Şehit Yakınları ile Vazife
Malulü/Harp Malulü ve Gaziler konulu 13 Ağustos 2018 tarihli yazısında belirtilen hususlara aykırı olarak sevk işlemini yapıp yapmadığı hususunda ve yanı sıra başvuranın almakta olduğu aylığın idare tarafından kesilmesine yönelik yapılan iş ve işlemlerin hukuka ve hakkaniyete aykırı olup olmadığının tespiti yönünde ele alınması uygun olacaktır.
14. 10.07.2018 tarih, 30474 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 508 inci maddesinde Bakanlıkların görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabileceği belirtilmiştir.
15. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 403 ve 414 üncü maddeleri ile sigortalı ve hak sahiplerinin yanı sıra vazife ve harp malullerinin kendileri ile hak sahiplerinin emeklilik işlemleri ile ilgili kanunlarında belirtilen aylık ve diğer ödemelerinin gerçekleştirilmesi görevi Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığının ilgili kuruluşu olan Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesindeki Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğüne verilmiştir.
16. Başvuruda belirtilen İçişleri Bakanlığının 13.08.2018 tarihli ve 94548938-165.07- E.5897 sayılı yazısı, yalnızca söz konusu Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatı birimleri ile adı geçen Bakanlığa bağlı
Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile 81 il valiliği bünyesinde şehit yakınları ile vazife malulü/harp malulü ve gaziler hakkında gerçekleştirilecek iş ve işlemleri ile ilgili olduğu, yazının dağıtımının da bu birimlere yapıldığı görülmektedir.
17. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden anlaşıldığı kadarıyla başvuranın almakta olduğu aylığın kesilmesine neden olan somut olayın gelişim sürecine bakıldığında; 17.1. Başvuranın, darbe teşebbüsünü önlemek amacıyla 15 Temmuz 2016 tarihinde Boğaziçi Köprüsünde bulunduğu sırada açılan ateş sonucu sol kolundan yaralandığı, 17.2. Gördüğü tedavileri müteakip Özel Medipol Hastanesince rapor düzenlendiği ve ilgili raporların
Kurum Sağlık Kurulunca incelenmesi neticesinde başvurana 01.02.2017 tarihinden başlamak üzere başvurana 684 sayılı KHK uyarınca 6. Dereceden aylık bağlandığı, 17.3. Kontrol muayenesine tabi olan başvuranın bu defa 21.07.2017 tarihinde idareye dilekçe vererek durumunun yeniden incelenmesi ve yeni derece tespiti yapılmasını talep ettiği, bunun üzerine SBÜ İstanbul
Ümraniye Eğitim ve Araştırma hastanesi tarafından düzenlenen raporun Kurum Sağlık Kurulunca incelenmesi neticesinde “… 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin 6 (altı) olduğuna, kontrol muayenesine gerek olmadığına…” şeklinde karar verildiği ve aylık ödenmesine devam edildiği, 17.4. Bu defa Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtlarına 14.06.2023 tarih, sayı ile ve 13.09.2023 tarih, sayı ile intikal eden dilekçeleriyle başvuran tarafından mevcut durumunun yeniden incelenmesi, derecesinin ve almakta olduğu aylığının değişmesi durumunda geçmişe yönelik farkların ödenmesinin talep edildiği, 17.5. Talebi üzerine başvuranın SB Ankara Etlik Şehir Hastanesine sevk edildiği ve hastane tarafından düzenlenen raporunun 06.10.2023 tarihinde Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenmesi neticesinde 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığına karar verildiği ve karar tarihini takip eden aybaşı olan
01.11.2023 tarihinden itibaren aylıklarının kesildiği,
17.6. Başvuranın Kurum Sağlık Kurulu kararına itiraz etmesi üzerine durumunun Sosyal Sigorta Yüksek
Sağlık Kurulunca incelendiği ve 31.01.2024 tarihli karala 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığına oy birliği ile karar verildiği ve kararın 09.02.2024 tarihli yazı ile başvurana bildirildiği tespit edilmiştir.
18. Başvurana 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu gereği 684 sayılı KHK uyarınca Sosyal Güvenlik
Kurumu tarafından aylık bağlandığı, adı geçen Kanunun 21 inci maddesindeki hükümler saklı kalmak kaydıyla bağlanan bu aylıklar hakkında vazife malullüğü aylığı hükümleri uygulanacağı, 5510 sayılı
Kanunun geçici 18 inci maddesinde ilgili kanunlarında düzenleme yapılıncaya kadar bu aylık hakkında
5434 sayılı Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği belirtilmiştir.
19. Sosyal Güvenlik mevzuatı kapsamında malullük, vazife malullüğü aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri talep edenlerin bu aylık ve gelirleri alabilmesi için malullük durumu ve derecelerine Kurum Sağlık
Kurulunca karar verilmesi gerekmekte olup, bu kapsamlarda aylık veya gelir alanların ise gerek kendi talepleri gereği gerekse Sosyal Güvenlik Kurumunca re’ sen kontrol muayenesine tabi tutularak tekrar maluliyet oranlarının tespitinin istenebileceği ve olası sonuçlara göre bu aylık ve gelirlerin artırılıp, azaltılıp veya kesileceği 5510 sayılı Kanunun 94 üncü maddesiyle hükme bağlanmıştır.
20. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun Mülga 62 nci maddesinde ise malullükleri tamamen geçmiş olanların bu durumları Kurum Sağlık Kurulu tarafından tasdik edilen raporlarla anlaşılırsa aylıkların yeni derecelerine göre düzeltileceği veya kesileceği belirtilmiştir.
21. Somut olayda; her ne kadar başvuranın sağlık durumu için düzenlenen SBÜ İstanbul Ümraniye
Eğitim ve Araştırma hastanesi tarafından düzenlenen 09.02.2018 tarihli ve sayılı raporu Kurum Sağlık
Kurulunca 01.03.2018 tarihinde sayı ile incelenmiş ve 1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin 6 (altı) olduğuna, kontrol muayenesine gerek olmadığına karar verilmiş olsa da 14.06.2023 tarih, sayı ile ve 13.09.2023 tarih, sayı ile Sosyal Güvenlik Kurumuna verilen dilekçeleriyle başvuran tarafından mevcut durumunun yeniden incelenmesi, derecesinin ve almakta olduğu aylığının değişmesi durumunda geçmişe yönelik farkların ödenmesinin talep edildiği ve başvuranın talebi üzerine hastaneye sevkinin yapıldığı ve verilen raporun Kurum Sağlık Kurulu tarafından incelenmesi neticesinde 1053 sayılı
Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığına karar verildiği ve almakta olduğu aylığın kesildiği anlaşılmıştır.
22. Sonuç itibarıyla başvuru konusu somut uyuşmazlığa bakıldığında Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; gerek İçişleri Bakanlığının 13.08.2018 tarihli ve 94548938-165.07- E.5897 sayılı yazısının Sosyal Güvelik Kurumu tarafından yapılan iş ve işlemleri bağlayıcı olmadığının değerlendirilmesi gerekse başvuranın kendi talebi üzerine kontrol muayenesine tabi tutulması neticesinde
1053 sayılı Nizamnameye göre derecesinin bulunmadığın tespit edilmesi üzerine 684 sayılı KHK
kapsamında almakta olduğu aylığın idarece kesilmesine yönelik yapılan iş ve işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. 28.03.2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde göndermediği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı, ayrıca şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi