|
ÖZET: Başvuran, Adıyaman Sağlık Müdürlüğü’nde 10.03.2023-21.03.2023 tarihleri arasında geçici görevlendirme ile çalıştığını, bu süre zarfında fazla mesai ücreti talebinde bulunduğunu belirtmiştir. Başvurusunda, Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi gereği aylıklı izinli sayıldığını ve bu nedenle 120 saat çalışması gerektiğini, ancak çalıştığı saatlerin fazla mesai ücretinden düşüldüğünü ifade etmiştir. Başvuran, bu durumun 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 100. maddesine aykırı olduğunu ve maddi mağduriyet yaşadığını vurgulamıştır.
Amasya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın Mart 2023 döneminde toplam 80 saat mesai yaptığını ve bu sürenin, görevlendirme dahil toplam çalışma saatinden düşülerek fazla mesai ücretinin hesaplandığını açıklamıştır. İdare, başvuranın görevlendirme süresinde normal çalışma saatleri içinde çalıştığını ve bu nedenle fazla çalışma ücreti ödenemeyeceğini belirtmiştir. Ayrıca, ilgili mevzuat uyarınca, fazla çalışmanın ancak günlük çalışma saatleri dışında yapılması durumunda ücretlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, idarenin başvuruya ilişkin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu ve başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır. Başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren idare mahkemesine başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/822-S.24.1377
BAŞVURU NO : 2023/13373
KARAR TARİHİ : 25.01.2024
RET KARARI
,TCKN:
Adres:
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Aylıklı izinli olarak deprem bölgesinde geçici görevlendirilen personelin fazla çalışma ücreti talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 20.08.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Adıyaman Sağlık Müdürlüğüne 10.03.2023-
21.03.2023 tarihleri arasında görevlendirildiğini, görevlendirmesi sonrasında görevlendirildiği ayda
çalışması gereken saat ve buna göre belirlenecek olan fazla mesai saatinin doğru hesaplanmadığını, Mart
2023 ayında deprem bölgesine gitmesinden ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre aylıklı izinli
sayılmasından dolayı 120 saat çalışması gerektiğini, Adıyaman’daki 80 saatlik çalışmasının 32105 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre aylıklı izinli sayılıp çalıştığı saatlerin fazla mesai ücreti olarak alması gerekirken bu aylıklı izinde olduğu günlerdeki çalışma saatlerinin mesaisinden düşülerek ödeme yapıldığını, uygulamanın 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 100. maddesinde aykırı olduğunu, şahsının görevlendirildiği günlerde aylık izinli sayılmayıp o günlerin normal çalışma saatinden sayılmış olmasının maddi mağduriyet oluşturduğunu belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Amasya Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 17.11.2023 tarihli ve E- – – sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. İlgili personel 10.02.2023 tarih ve sayılı Gönüllü Deprem Bölgesine Görevlendirilme konulu yazımız ekindeki listeye istinaden; Adıyaman Sağlık Müdürlüğünde 11.03.2023-
20.03.2023 tarihleri arasında 08:00-17:00 mesai saatlerinde çalışarak toplam 80 saat mesai yapmış olup,
görevlendirilme haricinde de 2023 yılı Mart döneminde Kurumumuzda da 120 saat mesai yapmıştır. 2023
yılı Mart döneminde personelin aylık çalışma saati 168 saat olduğundan ilgilinin Mart ayı içerisinde görevlendirme dahil toplam mesaisi 200 saatten çıkartılarak tarafına 32 saat fazla mesai ücreti ödenmiştir.
2.2. Personele ödeme yapılırken yazımız ekinde de sunulan 15 Şubat 2023 tarih ve 32105 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Pesoneline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin Geçici Süreli Görevlendirme konusunun 2. maddesinde geçen
“Bunların geçici görevlendirildikleri kurumda geçirdikleri süreler kendi kurumlarında geçirilmiş sayılır.” ibaresine istinaden ilgilinin kurumumuzda ve görevlendirildiği kurumda çalışma saatleri birleştirilmiş ve aylık çalışma saati toplam çalışma saatinden çıkartılarak ödeme gerçekleştirilmiştir.
2.3. Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 8.03.2023 tarihli E- – sayılı Personel Görevlendirmesi konulu tensip yazısıyla; 06/02/2023 talihinde ülkemizde meydana gelen deprem felaketi dolayısı ile sağlık hizmetinin etkin ve kesintisiz sunulabilmesi için depremden etkilenen vatandaşlarımıza gerekli sağlık hizmetinin ivedi olarak ulaştırılabilmesi amacıyla ekli listede adı, soyadı, ünvanı, görev yeri, görevlendirildiği birimi ve görev süresi bulunan personelin
Bakanlığımız Re’sen Geçici Görevlendirme Komisyonu’nun 06/02/2023 tarihli kararına ve Resmi
Gazetenin 15/02/2023 tarihli ve 32105 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alman
Tedbirlere Dair Cumhurbaşkanlığının 122 sayılı Kararnamesinin 2 inci maddesine istinaden hizmet gereği (6245 sayılı Harcırah Kanunun 42’nci maddesine göre geçici görev yerine kadar her türlü kara ve hava nakil vasıtası ile seyahat etmesini, tahakkuk edecek yolluk ve yevmiyesinin, ilgili yılın Mali Bütçesinin ilgili harcama kaleminden kadrosunun bulunduğu kurumunca karşılanmak üzere) geçici olarak görevlendirilmiştir.
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı 128 inci maddesinde “Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Devlet Memurları Kanununun; /
5.1. “Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak
40 saattir.”
5.2. “Fazla çalışma ücreti “başlıklı 178 inci maddesinde “99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında; a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince), b) Fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır.
… Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.”
5.3. Ek Madde 33 -(Ek: 23/2/1995 – KHK-547/10 md.; Değişik: 21/1/2010 – 5947/10 md.) “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. (Ek cümle: 2/1/2014 – 6514/10 md.) Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir.
Ancak ayda aile sağlığı ve toplum sağlığı merkezlerinde 60 saatten, diğer yerlerde ve hiçbir şekilde 130 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ücret damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.”
6. Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmeliğin,
6.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde “A) Fazla çalışma: Devlet Memurlarının, genel olarak haftalık çalışma süresi olan, 40 saatin üstünde yaptıkları çalışma, fazla çalışmadır.
Bu Yönetmeliğin uygulanması yönünden, özel Kanunlarda mevcut yahut Devlet Memurları Kanunu’na veya
Özel Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve Yönetmeliklerdeki:
a) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten az olan Devlet Memurlarının 40 saatten fazla çalıştıkları süre;
b) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten fazla olan Devlet Memurlarının; Özel Kanunlarında mevcut veya
Devlet Memurları Kanunu ya da Özel Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve Yönetmeliklerde belirtilen süreden fazla çalıştıkları süre;
Fazla çalışma sayılır.
B) Nöbet Hizmeti: Kurumların faaliyetleri gereği, güvenliğin veya hizmetin devamını temin amacıyla, normal çalışma saatleri içinde veya dışında yapılan çalışmadır.”
6.2. “Genel Esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde “Fazla çalışmanın ücretle karşılanabilmesi için memurun kadrosuna ait görevini normal günlük çalışma saatleri dışında fiilen yapması gereklidir.”, 5 inci maddesinde ise “Çalışma saatleri içinde ve (Danıştay Onikinci Dairesinin 16/6/2008 tarihli ve
E.:2005/5329; K.:2008/3685 sayılı kararı ile iptal ibare; Danıştay İDDK’nın 28/2/2013 tarihli
E.:2009/118, K.:2013/720 sayılı Onama kararı ile mezkûr karar kesinleşmiştir.) yürütülen nöbet hizmetleri fazla çalışma sayılmaz.
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Adıyaman Sağlık Müdürlüğüne 10.03.2023-
21.03.2023 tarihleri arasında görevlendirildiğini, Mart 2023 ayında deprem bölgesine gitmesinden ve
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine göre aylıklı izinli sayılmasından dolayı 120 saat çalışması gerektiğini, aylıklı izinde olduğu günlerdeki çalışma saatlerinin mesaisinden düşülerek ödeme yapıldığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
9. Somut olayda başvuranın, Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 8.03.2023 tarihli yazısıyla Bakanlığın Re’sen Geçici Görevlendirme Komisyonu’nun kararına ve Resmi Gazetenin 15/02/2023 tarihli ve 32105 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alman Tedbirlere
Dair Cumhurbaşkanlığının 122 sayılı Kararnamesinin 2 inci maddesine istinaden hizmet gereği (6245 sayılı
Harcırah Kanunun 42’nci maddesine göre geçici görev yerine kadar her türlü kara ve hava nakil vasıtası ile seyahat etmesini, tahakkuk edecek yolluk ve yevmiyesinin, ilgili yılın Mali Bütçesinin ilgili harcama kaleminden kadrosunun bulunduğu kurumunca karşılanmak üzere) geçici olarak görevlendirildiği anlaşılmaktadır. Başvuranın görevlendirme süresinde Sağlık Müdürlüğünce, gönüllü gelen personelin mesai günleri ve çalışılan mesai saatinin düzenlendiği formda, başvuranın 11.03.2023-
20.03.2023 tarihleri arasında 8-17 saatleri arasında mesai saatleri içerisinde çalıştığı kaydedilmiştir.
10. İdarenin sunduğu belge eklerinde özetle; ilgili mevzuat kapsamında başvuranın Mart 2023 dönemine ait fazla çalışma çizelgesinde, Besni’de görevli olduğu dönemin aylık mesaisinden düşülerek hesaplandığı, başvuranın 122 sayılı Kararnamesinin 2 inci maddesine istinaden hizmet gereği olarak 6245 sayılı Harcırah
Kanunun 42’nci maddesine göre geçici görev yerine kadar her türlü kara ve hava nakil vasıtası ile seyahat etmesi, tahakkuk edecek yolluk ve yevmiyesinin, ilgili yılın Mali Bütçesinin ilgili harcama kaleminden kadrosunun bulunduğu kurumunca karşılanmak üzere görevlendirildiği, mevzuatta Devlet Memurlarının genel olarak haftalık çalışma süresi olan 40 saatin üstünde yaptıkları çalışmanın fazla çalışma olarak düzenlendiği, ayrıca fazla çalışmanın ücretle karşılanabilmesi için memurun kadrosuna ait görevini normal günlük çalışma saatleri dışında fiilen yapmasının gerekli olduğu, tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışılması ve Kanunda yazılı şartların gerçekleşmesi halinde yapılan fazla çalışmanın ücretle karşılanacağı hükme bağlanmış olup başvuranın 11.03.2023-20.03.2023 tarihleri arasında 8-17 saatleri arasında mesai içinde çalıştığı görüldüğünden aylıklı izinli sayılan başvuranın belirtilen tarihler için normal günlük çalışma saatleri dışında fiilen çalışma yapmadığı anlaşılmakta olup başvurana fazla çalışma ücreti verilmesine hukuken imkan bulunmadığı açıktır.
11. Yukarıdaki açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, konuya ilişkin Ombudsmanın 2020/81698, 2021/15992 numaralı Ret Kararları birlikte
değerlendirildiğinde; idarece, başvuranın fazla çalışma ücreti talebinin reddi yönündeki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup başvuruya konu idarenin söz konusu ilkelere uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi