|
ÖZET: Başvuran, Devlet Malzeme Ofisi Bölge Müdürlüğü’nde Merkezi Satın Alma Uzmanı olarak görev yapmaktadır. 13.11.2021 tarihinde doğum yapmış ve 19.01.2023 tarihinde doğuma bağlı ücretsiz izin talebinde bulunmuştur. Kurum, 23.01.2023 tarihli yazısı ile başvurana 15.02.2023 tarihinden itibaren 11 ay 24 gün süreyle aylıksız izin vermiştir. İzin süresi 09.02.2024 tarihinde sona ermiş, başvuran 10.02.2024 tarihinde işe başlaması gerekirken, kurumun kapalı olması nedeniyle 12.02.2024 tarihinde göreve dönmüştür. Ancak, başvuran, 10.02.2024 ve 11.02.2024 tarihlerindeki hafta sonu tatillerinin de maaş hesabına dahil edilmesi gerektiğini savunarak, bu günler için 2 günlük maaş farkının ödenmesini talep etmiştir.
Devlet Malzeme Ofisi, başvuranın izninin bitiminden önce göreve başlama talebinin olmadığını ve 12.02.2024 tarihinde göreve başladığını belirterek, talebin yerine getirilmediğini ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, başvuranın maaş kesintisi talebinin hukuka aykırı olmadığına karar vermiştir. Ayrıca, idarenin başvuruya ilişkin bilgi ve belgeleri zamanında sunduğu, ancak başvuru sahibine itiraz yollarını belirtmediği için iyi yönetim ilkelerine tam olarak uymadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvurana ve Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9282-S.24.14402
BAŞVURU NO : 2024/3560
KARAR TARİHİ : 02.09.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET MALZEME OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Aylıksız izin dönüşü hafta tatiline denk gelen başvuranın tatil günlerinin de kıst maaş hesabına dahil edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Devlet Malzeme Ofisi Bölge Müdürlüğü’nde Merkezi Satın Alma Uzmanı olarak görev yaptığını, 13.11.2021 tarihinde doğum yaptığını, 19.01.2023 tarih ve sayılı dilekçe ile doğuma bağlı ücretsiz iznini kullanmak için kuruma başvurduğunu, dilekçeye cevaben gönderilen
23.01.2023 tarih ve sayılı yazıda “analık izin süresinin bitimi olan 09.02.2022 tarihinden itibaren
24 aya kadar (09.02.2024) izin verilebileceğinden, 15.02.2023 tarihinden itibaren 11(on bir) ay 24 (yirmi
dört) gün aylıksız izin verilmesi Makamın 23.01.2023 tarihli sayılı Oluru ile uygun görülmüştür” denildiğini, bu cevaba istinaden 15.02.2023 Çarşamba günü ücretsiz izne ayrıldığını, Ücretsiz izninin son gününün 09.02.2024 Cuma, işe başlangıç tarihinin (10.02.2024) ise Cumartesi gününe denk geldiğini, Cumartesi günü işe başlayabilecek durumda iken; kurum tarafından, Devlet Malzeme Ofisi Bölge
Müdürlüğü’nde mesai olmadığı ve kurumun kapalı olduğu Cumartesi günü Ofise gelmesi gerektiği konusunda bilgi verilmediğinden izninin bitiş tarihinden sonraki ilk mesai günü olan 12.02.2024 Pazartesi günü mesai başlangıcı itibari ile görevine başladığını, ancak izin bitiş tarihinden maaş gününe kadar (10.02.2024- 14.02.2024) olan 5 gün için tarafına 5 günlük maaş farkı ödenmesi gerekirken 3 günlük maaş farkı ödendiğini, böylece kanunen memurların çalışmadığı, Devlet Malzeme Ofisi Bölge
Müdürlüğü’nde mesai olmadığı ve kurumun kapalı olduğu, fakat personelin maaş aldığı hafta sonu 2 gün (10.02.2024 Cumartesi ve 11.02.2024 Pazar) için hak kaybının olduğunu belirterek; 2 gün maaş kesintisinin geri yatırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü İnsan
Kaynakları Daire Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Adı geçen personelin aylıksız izin bitiminden önce göreve başlama talebinin bulunmaması ve
12.02.2024 tarihi Pazartesi günü mesai başlangıcı itibari ile göreve başladığı anılan Bölge Müdürlüğünce
İnsan Kaynakları Daire Başkanlığına bildirilmesi nedenleriyle personelin talebi doğrultusunda işlem yapılmadığı, 2.2. Genel Müdürlük Bölge Müdürlüğünde Merkezi Satınalma Uzmanı olarak görev yapan doğum yapması nedeniyle ücretsiz iznini kullanmak için 19.01.2023 tarihinde Genel
Müdürlüğe başvurduğu, adı geçene 15.02.2023 tarihinden itibaren 11(on bir) ay 24 (yirmi dört) gün aylıksız izin verilmesinin 23.01.2023 tarihli ve sayılı Makam oluru ile uygun görüldüğü, 23.01.2023 tarihli ve sayılı yazı ile 09.02.2024 Cuma gününe kadar aylıksız izin verildiğinin adı geçen personel tarafından tebellüğ edildiği, ayrıca, aylıksız izin bitimi olan 10.02.2024 tarihinde göreve başlama talebi bulunmadığı, anılan Bölge Müdürlüğünden alınan 12.02.2024 tarihli ve sayılı yazıdan 12.02.2024 tarihinde aylıksız izin dönüşü göreve başladığının anlaşıldığı, Belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Aylıksız izin başlıklı 108 inci maddesinin 2. fıkrasında:
“Doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin veya aynı maddenin (F) fıkrası uyarınca verilen izin süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilir.” 6. 2 seri no.lu Kamu Personeli Genel Tebliğinin Doğum Sebebiyle Verilecek Aylıksız İzin başlıklı bölümünde “…Yapılan bu değişiklik sonrası 657 sayılı Kanunun değişik 108 inci maddesinin (B) fıkrası çerçevesinde doğum sebebiyle verilecek aylıksız iznin uygulanmasına ilişkin açıklamalara aşağıda yer
verilmiştir:
1. Doğum yapan memura isteği üzerine oniki aya kadar verilen aylıksız izin hakkı yirmidört aya çıkarılmış ve eşi doğum yapan memura da isteği üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin hakkı tanınmıştır.
2. Doğum yapan memura verilecek aylıksız iznin başlangıç tarihi, doğum sonrası analık izninin (asgari 8, azami 13 hafta) bitimi; eşi doğum yapan memura verilecek aylıksız iznin başlangıç tarihi ise doğum tarihi olarak belirlenmiştir.” 7. 25.12.2019 Tarih ve 30989 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Malzeme Ofisi Genel
Müdürlüğü Ana Statüsünün “Personele ilişkin hükümler” başlıklı 18 inci maddesinde; “DMO personeli hakkında 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin
Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır.” 8. 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi Ve 233 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin; /
8.1. “Diğer İzinler” başlıklı 23 üncü maddesinde; “Sözleşmeli personelin mazeret, refakat, hastalık izinleri ile ücretli veya ücretsiz izinleri hakkında kadroları ekli 1 sayılı cetvelde gösterilen personelin tabi olduğu hükümler uygulanır.” 8.2. “Aylık ve Ücretler” başlıklı 25 inci maddesinde; “Ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvan ve dereceleri gösterilen personel aylık ve özlük hakları bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran özetle, ücretsiz izninin son gününün 09.02.2024 Cuma, işe başlangıç tarihinin (10.02.2024)
ise Cumartesi gününe denk geldiğini, izninin bitiş tarihinden sonraki ilk mesai günü olan 12.02.2024
Pazartesi günü mesai başlangıcı itibari ile görevine başladığını, ancak izin bitiş tarihinden maaş gününe kadar (10.02.2024 – 14.02.2024) olan 5 gün için tarafına 5 günlük maaş farkı ödenmesi gerekirken 3 günlük maaş farkı ödendiğini belirterek; 2 gün maaş kesintisinin geri yatırılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
11. İdareden alınan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; Bölge Müdürlüğünde Merkezi
Satınalma Uzmanı olarak görev yapmakta iken 19.01.2023 tarihli dilekçesi ile 13/11/2021 tarihinde doğan çocuğuna bakabilmek için adı geçene 15.02.2023 tarihinden itibaren 11(on bir) ay 24 (yirmi dört) gün aylıksız izin verilmesi 23.01.2023 tarihli ve sayılı Makam oluru ile uygun görüldüğü, 23.01.2023 tarihli ve sayılı yazı ile 09.02.2024 Cuma gününe kadar aylıksız izin verildiğinin ilgiliye tebellüğ edildiği, ayrıca, aylıksız izin bitimi olan 10.02.2024 tarihinde göreve başlama talebi bulunmadığı ve Bölge Müdürlüğünden alınan 12.02.2024 tarihli ve sayılı yazı ile de
12.02.2024 tarihinde aylıksız izin dönüşü göreve başladığının belirtildiği anlaşılmaktadır.
12. Bilindiği üzere Anayasamız uyarınca Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmektedir. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri ise kanunla düzenlenir. 399 sayılı KHK’nın 23 ve 25 inci maddeleri uyarınca başvuruya konu olayda uygulanması gereken hükümlerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri olduğu hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıksız izin başlıklı 108 inci maddesinin 2 inci fıkrasında doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin veya aynı maddenin (F) fıkrası uyarınca verilen izin süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verileceği düzenlenmiştir. Mezkur
Kanunda ayrıca memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saat olduğu ve bu sürenin Cumartesi ve
Pazar günleri tatil olmak üzere düzenleneceği, ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabileceği hususuna yer verilmiştir.
13.1. 399 sayılı KHK’da ise benzer şekilde sözleşmeli personelin, haftalık çalışma süresinin 40 saat olduğu, iş ve işyerinin çalışma şartları dikkate alınarak tatil ve çalışma günleri, günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerdeki çalışma şekillerinin tespitine teşebbüs veya bağlı ortaklıkların yönetim kurullarının yetkili olduğu belirtilmiştir.
14. Ayrıca “Ücretsiz izin dönüşünün olurda belirtilmemesi nedeniyle yapılan maaş kesintisinin ödenmesi talebine ilişkin” kurumumuza yapılan 2023/15086 no.lu şikayet başvurusunda “… başvuranın 10.05.2023 tarihli dilekçe ile 29.05.2023 tarihinden itibaren, 657 sayılı Kanunun 108 inci maddesinin (E) bendi kapsamında, aylıksız izin talebinde bulunduğu, başvuranın söz konusu talebinin … sunularak 29.05.2023 tarihinden itibaren 6 ay aylıksız izinli sayılmasına dair 16.05.2023 tarihli olur alındığı, akabinde başvuranın ‘07.07.2023 tarihinde ücretsiz izin dönüşü görevine başlama isteğini’ belirttiği 07.07.2023 tarihli dilekçesinin, … Müdürlüğü tarafından 10.07.2023 tarihli yazı ile … Makamına (Personel Daire
Başkanlığı) sunulduğu, 11.07.2023 tarihli aylıksız izin dönüşü göreve başlama oluru alındığı… Ücretsiz iznini yarıda keserek göreve dönmek isteyen başvuranın mesai bitimine 1,5 saat kala göreve başlama talebini iletmiş olmasının, aynı gün sabah mesaiye gelmiş gibi işlem yapılması sonucunu doğurmayacağından 07.07.2023 tarihinin, başvuranın aylıksız izin dönüşü göreve başlama tarihi olarak alınamayacağı, idarenin de bu yönde işlem yaparak bu yönde açıklamada bulunduğu görülmekle birlikte, başvuranın … Müdürlüğüne verdiği 07.07.2023 tarihli dilekçesinde aylıksız izin dönüşü 07.07.2023 tarihinde göreve başlama isteğini belirttiği,…
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; … başvuranın, 657 sayılı Kanunun 108 inci maddesinin (E) fıkrası kapsamında kullandığı ücretsiz izin dönüşü göreve başlama tarihine Rektörlük Makam olurunda yer verilmemesi nedeniyle, , mesaide olduğu 10.07.2023 tarihine ilişkin yapılan maaş kesintisinin başvurana ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.” denilerek Tavsiye Kararı verildiği anlaşılmakta olup, söz konusu kararda özellikle vurgulanmak istenen hususun ücretsiz izin dönüşü fiili olarak hangi tarihte göreve başlanılıp başlanılmadığının ortaya konulması gerektiğidir.
15. Diğer taraftan, Devlet Personel Başkanlığının 12/04/1988 tarihli “657 sayılı Devlet Memurlun
Kanununun değişik 108 nci maddesi uyarınca kendilerine aylıksız izin verilen ve bu süre zarfında fiilen görev yapmayan memurların görev yapmaksızın geçen sürelerinin ilgililerin görev aylıklarına yansıtılmasının mümkün görülmediği Hk.” görüş yazısında “657 sayılı Kanunun değişik 108 nci maddesi uyarınca kendilerine aylıksız izin verilen ve bu süre zarfında fiilen görev yapmayan memurların aylıksız izin sürelerinin emekli keseneğine esas eski derecelerinde değerlendirilmesi anılan maddeye hüküm getirilmek suretiyle sağlanmış olup aynı sürelerin ilgili memurların görev aylıklarına esas teşkil eden derece ve kademelerinin tespitinde göz önünde tutulması söz konusu bulunmamaktadır.
Esasen 657 sayılı Kanunun değişik 147 nci maddesinin (A) fıkrasındaki aylık tanımı ile kademe ilerlemesi ve derece yükselmesinin şartlarını belirleyen değişik 64 ve 68 nci maddelerindeki hükümlerin fiilen görev yapma esasına göre düzenlenmiş olmaları karşısında, aksine hüküm bulunmadıkça görev yapmaksızın geçirilen sürelerin ilgililerin görev aylıklarına yansıtılması mümkün bulunmamaktadır.” Şeklinde açıklama yapıldığı anlaşılmaktadır.
16. Dolayısıyla, yukarıda anlatılan hususlar, idarenin konu ile ilgili açıklamaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın ücretsiz izninin son gününün 09.02.2024 Cuma, işe başlangıç tarihinin ilk mesai günü olan 12.02.2024 Pazartesi günü olması sebebiyle tarafına ödenmeyen (10.02.2024 Cumartesi-11.02.2024 Pazar) 2 günlük maaş kesintisinin ödenmesi yönünde yaptığı başvurunun; anılan idare tarafından ilgilinin aylıksız izin bitiminden önce göreve başlama talebinin bulunmaması ve 12.02.2024 tarihi Pazartesi günü mesai başlangıcı itibari ile göreve başladığı gerekçelerine istinaden uygun bulunmadığı yönünde gerçekleştirilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
/
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve DEVLET MALZEME OFİSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi