|
ÖZET: Dışişleri Bakanlığı bünyesinde görev yapan başvuran, Konakri Büyükelçiliği’nde 5 yıllık görev süresi dolmadan merkeze alınmasının hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, görevine yeniden atanmasını talep etmiştir. İdare, başvuranın yurtdışı görevini yerine getirmediği gerekçesiyle merkeze alındığını ve bu durumun ilgili mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. İdarenin takdir yetkisi, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olup, keyfi hareket edilemeyeceği vurgulanmıştır.
Yapılan incelemede, başvuranın 16 Şubat 2023-16 Ağustos 2023 tarihleri arasında aylıksız izinde olduğu ve bu süre zarfında atamasının yapılmasının mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir. İdarenin, başvuranın görev süresinin tamamlanması için yeniden atanma talebini reddetmesi, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebinin hukuken yerinde olmadığına karar verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/9106-S.23.14715
BAŞVURU NO : 2023/1920
KARAR TARİHİ : 21/07/2023
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Konakri Büyükelçiliği’ndeki görevine yeniden atamasının yapılması talebi hk
BAŞVURU TARİHİ : 03/02/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Dışişleri Bakanlığı bünyesinde memur olarak görev yapmakta olduğunu, 15/5/2020 tarihli ve sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Konakri Büyükelçiliği’ne Üçüncü Kâtip olarak atandığını,
23.07.2020 tarihinde fiilen görevine başladığını, bu görevin başvuranın ilk yurt dışı görevlendirmesi
olduğunu, Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in 9 uncu maddesinde “Yurtdışına sürekli görevle ilk kez atanan meslek memurlarının görev süreleri kural olarak beş yıldır.” hükme rağmen başvuranın 2/11/2022 tarihli ve sayılı Kararname ile merkeze alındığını, yerine görevlendirilen meslek memurunun ise Konakri
Büyükelçiliği’ndeki görevine başlamadığını, bu nedenle başvuranın görev yaptığı kadronun hâlihazırda boş olduğundan başvuruya konu işlemde kamu yararı bulunmadığının açık olduğunu, söz konusu işlemin geri alınmasına ilişkin olarak Bakanlığa yapılan başvurunun zımnen reddedildiğini belirterek başvuranın görev süresi kural olarak 5 yıl olarak düzenlenmiş iken henüz görev süresi dolmadan merkeze alınması hukuka aykırı olduğundan Konakri Büyükelçiliği’nde ikinci kâtip olarak görev yapmakta iken merkeze alınmasına dair işlemin geri alınmasını ve görev süresi olan 5 yıllık sürenin hukuka uygun bir şekilde tamamlattırılması için Konakri Büyükelçiliği’ndeki görevine yeniden atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Dışişleri Bakanlığının 23/03/2023 tarihli ve – – sayılı cevabi yazısında;
2.1. Başvuranın 15.05.2020 tarihli ve sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Konakri Büyükelçiliğine atandığı, belirtilen gerekçelerle 02.11.2022 tarihli ve sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile merkeze alınmış olup, bahse konu işlemin hukuka ve mevzuata uygun şekilde gerçekleştirildiği,
2.2. Başvuranın yeniden Konakri Büyükelçiliğine atanması talep edilmekle birlikte hâlihazırda aylıksız izinde olduğu, Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin 8. fıkra hükmünün amir olduğu, başvuran vekili tarafından Bakanlığa iletilen 13 Ocak 2023 tarihli dilekçede, adı geçene 16 Şubat 2023 tarihinden itibaren
6 ay süre ile aylıksız izin verilmesi talebinde bulunulduğu, adı geçene, 16 Şubat 2023- 16 Ağustos 2023
tarihleri arasında aylıksız izin verildiği, sunulan açıklamalara ek olarak, anılan hüküm uyarınca hâlihazırda aylıksız izinde olan başvuranın mevcut durumda atama kararnamesine dahil edilmesinin mevzuata ayrılık teşkil edeceği,
2.3. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Yurtdışı sürekli görevlere ilişkin genel esaslar” yan başlıklı 163 üncü maddesinin ilk üç fıkra ile Dışişleri Bakanlığı
Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in 18 inci maddesinin birinci fıkra hükümler dahilinde, Bakanlık Komisyonu’nun
20.10.2022 tarihli ve 5 sayılı teklifi üzerine Bakan onayıyla, Konakri Büyükelçiliğine atanmış olan
başvuranın, yurtdışı görevin gerektirdiği temsil, hizmet ve görev gereklerini yerine getirmediği değerlendirilerek kalan görev süresiyle bağlı kalınmaksızın merkeze atanmasına karar verildiği,
2.4. Yurtdışı temsilciliklerinde belirli bir kadro sayısı bulunmamakta olup, bu temsilciliklere yapılan atamaların, ilgili temsilciliklerimizin iş yükü ve personel ihtiyacına uygun olarak Bakanlığın takdir yetkisi dahilinde hizmet gerekleri doğrultusunda gerçekleştiği, bu nedenle başvuranın merkeze atanmasıyla, Konakri Büyükelçiliğinde boş bir kadro oluştuğundan bahsedilemeyeceği
açıklamasına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde, “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler.”,
6. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Yurtdışı sürekli görevlere ilişkin genel esaslar” başlıklı 163 üncü maddesinde, “(1) Yurtdışı teşkilatına sürekli görevle atanacak memurların, temsil yeteneği, olumlu kanaat, mesleki bilgi ve yeterlik ile yabancı dil bilgisi konularında yurtdışı sürekli görevlere ilişkin mevzuat hükümlerinde yer verilen nitelikleri taşımaları gerekir.
(2) Durumlarının aşağıda sayılanlardan birine uyduğu Bakanlık Komisyonunun teklifi üzerine Bakan onayıyla tespit edilen Bakanlık memurları yurtdışı sürekli görevlere atanamaz.
a) Birinci fıkrada sayılan nitelikleri kaybettiği tespit edilenler, b) Devletin güvenlik ve itibarını zedeleyici davranışta bulunduğu tespit edilenler, c) Yurtdışı görevde ülke ve meslek itibarını zedeleyecek şekilde borç bırakanlar, ç) Görevlerini yerine getirmedeki başarısızlıkları veya dış görevlendirme için gerekli olan temsil yeteneğini kaybettiği tespit edilenler, d) Haklarında ceza kovuşturması yürütülenler.
(3) Yurtdışında temsil, hizmet ya da görev gereklerini yerine getirmeyen veya Devletin güvenlik ve itibarını zedeleyici davranışta bulunduğu tespit edilen veya haklarında ceza kovuşturması başlatılan memurlar 161 inci maddenin dokuzuncu fıkrasındaki sürelerle bağlı kalınmaksızın merkeze alınabilir.”
7. Dışişleri Bakanlığı Memurlarının Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin
7.1. “Atamalara ilişkin genel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde, “…
(8) Ücretsiz izinde bulunan ya da ücretsiz izinli sayılan memurlar, bu izinlerinin sonuna kadar yurtdışına atanamaz. Bu memurlar, izinli oldukları süre sonrasında fiilen en az altı ay görev yaptıktan sonra atama kararnamesine dahil edilebilirler. Mali hizmetler uzmanları ile merkez memurları ise, bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşımaları halinde, ücretsiz izinlerinin bittiği takvim yılını takip eden yıl hazırlanacak atama kararnamesine dahil edilebilir.”,
7.2. “Yurtdışına sürekli görevle ilk kez atanan meslek memurları” başlıklı 9 uncu maddesinde, “ (1)
Yurtdışına sürekli görevle ilk kez atanan meslek memurlarının görev süreleri kural olarak beş yıldır. (2)
Yurtdışına sürekli görevle ilk kez atanan meslek memurlarının beş yıllık görev sürelerinin iki yılını mahrumiyet bölgesinde geçirmeleri gerekir. Talepleri halinde, bu memurların mahrumiyet bölgesindeki görev süreleri, diğer bölgelerdeki görev süresi değişmeksizin, üçüncü yıla uzatılabilir.”,
7.3. “Yurtdışı sürekli göreve engel teşkil eden hususlar” başlıklı 18 inci maddesinde, “(1)
Durumlarının aşağıda sayılanlardan en az birine uyduğu Bakanlık Komisyonunun teklifi üzerine Bakan onayıyla tespit edilen Bakanlık memurlarından, yurtdışı görevde olanlar kalan görev süreleriyle bağlı
kalınmaksızın merkeze alınır, merkezde olanlar yurtdışına sürekli görevle atanmaz:
a) Yurtdışı görevde devletin itibarını zedeleyecek şekilde borç bırakanlar.
b) Devletin güvenlik ve itibarı ile görev haysiyetini zedeleyici davranışta bulunanlar.
c) Hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren bir suç isnadı nedeniyle haklarında ceza kovuşturması yürütülenler.
ç) Yurtdışı görevin gerektirdiği temsil, hizmet ve görev gereklerini yerine getirmeyen veya getiremeyecek olanlar.
d) Görevin gerektirdiği mesleki bilgi ve yeterlik ile yabancı dil bilgisi bakımından yetersiz kalanlar.
e) Kamu görevinden çıkarılan ya da 657 sayılı Kanunun 56 ncı, 57 nci ve 98 inci maddeleri ile 125 inci maddesinin (E) bendi uyarınca hakkında işlem yapılmış olan, ancak yürütmenin durdurulması kararı da dahil olmak üzere göreve iadesine karar verilmiş bulunan ve buna ilişkin hukuki süreci devam edenler.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Dışişleri Bakanlığı bünyesinde memur olarak görev yapmakta olan başvuran, görev süresi kural olarak
5 yıl olarak düzenlenmiş iken henüz görev süresi dolmadan merkeze alınması hukuka aykırı olduğundan
Konakri Büyükelçiliğinde ikinci katip olarak görev yapmakta iken merkeze alınmasına dair işlemin geri alınmasını ve Konakri Büyükelçiliği’ndeki görevine yeniden atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
11. Dosya kapsamında yapılan inceleme çerçevesinde, başvuranın 15.05.2020 tarihli ve sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Konakri Büyükelçiliğine atandığı, Dışişleri Bakanlığı Memurlarının
Yurtdışına Sürekli Görevle Atanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesi gereğince yurtdışına sürekli görevle ilk kez atanan meslek memurlarının görev süreleri kural olarak beş yıl olmasına karşın Bakanlık Komisyonu’nun 20.10.2022 tarihli ve 5 sayılı teklifi üzerine Bakan onayıyla başvuranın, yurtdışı görevin gerektirdiği temsil, hizmet ve görev gereklerini yerine getirmediği değerlendirilerek kalan görev süresiyle bağlı kalınmaksızın 02.11.2022 tarihli ve sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararı ile merkeze atanmasına karar verildiği, ilgili mevzuat açısından ilgili idarece kullanılan takdir yetkisine ilişkin olarak hukuken geçerli gerekçelerin sunulduğu anlaşılmakta; ayrıca başvuranın 16 Şubat 2023- 16 Ağustos 2023 tarihleri arasında aylıksız izinde olduğu ve ilgili mevzuat gereğince bu süre içerisinde ve bu süre sonrasında fiilen en az altı ay görev yapmadığı sürece atamasının yapılmasının mümkün olmadığı hususu da tespit edilmiş olup, başvuranın ilgili mevzuat gereği öngörülen
5 yıllık süreyi tamamlamak üzere Konakri Büyükelçiliği’ndeki görevine yeniden atamasının
yapılmamasında kullanılan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu değerlendirilmiştir.
12. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın ilgili mevzuat gereği öngörülen 5 yıllık süreyi tamamlamak üzere Konakri Büyükelçiliği’ndeki görevine yeniden atamasının yapılması talebi hukuken yerinde olmadığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili idarenin başvurana verdiği cevaplarda ise hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi