|
ÖZET: Başvuran, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olmadan, aynı üniversitenin Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi bölümüne kaydını yaptırmak istemiş, ancak iki lisans programına aynı anda kayıt yaptıramayacağını öğrenmiştir. Başvuran, mevcut bölümünden mezun olmadan yeni bölüme kayıt olmanın mantıksız olduğunu ve ortaöğretimden geçici kayıt hakkı bulunan öğrencilerle kendisi arasında ayrım yapılmaması gerektiğini savunmuştur.
Yükseköğretim Kurulu, aynı anda iki lisans programına kayıt yapılamayacağına dair düzenlemeleri ve bu durumun eğitim hakkının özünü zedelemediğini belirtmiştir. Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde eğitim hakkının güvence altına alındığı, ancak yükseköğretim kurumlarının kontenjan kısıtlamaları ve kamu yararı gözetilerek bu tür düzenlemelerin yapıldığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir. Yükseköğretim kurumlarına girişte imkân ve fırsat eşitliğini sağlamak amacıyla yapılan bu düzenlemelerin kamu yararı açısından geçerli olduğu vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 16830-16830 |sayi|86171061-101.07.05-E.86171061-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12658 2017/ 12658
KARAR TARİHİ : 29/12/2017 |tarih|
RET KARARI ,
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : – Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı
Bilkent/ANKARA
– Ankara Üniversitesi Rektörlüğü (Resen)
Emniyet Mah . Dögol Cad . 6A
Yenimahalle/ANKARA
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, kayıtlı olduğu lisans programından henüz mezun olmadan, üniversiteye giriş sınavı ile kazandığı ikinci lisans programına kaydının yapılmamasına itirazı hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 20/10/2017 20.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 20/ 10/ 2017 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda
12- 17 Eylül 2017 tarihleri arasında yapılan üç ders sınavları sonucunda 18 Eylül 2017 tarihinde Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olduğunu, bu arada 8 Ağustos 2017 tarihinde ilan edilen sonuçlara göre Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi ve
Kamu Yönetimi bölümünü kazandığını, 11 Ağustos 2017 tarihinde e-Devlet sisteminde kaydını yaptırmak istediğinde aynı anda iki lisans programına kayıt yaptıramayacağını ve Üniversiteye bizzat başvurması gerektiğini öğrendiğini, 18 Ağustos 2017 tarihinde Ankara Üniversitesi
Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına kaydını yaptırmak için gittiğinde, mevcut bölümünden mezun olamadığı için yeni kazandığı bölüme kayıt yaptıramayacağını ve sadece Ankara Üniversitesi
Hukuk Fakültesinden kaydını sildirmesi halinde yeni bölüme kayıt yapılabileceğini öğrendiğini,
1 / 10Hukuk Fakültesinden mezun olmasına bir ay kala ancak kaydını sildirerek istediği diğer bölüme
kaydının yapılabilecek olmasının mantıklı ve akıllıca olmadığını açıklamakta ve orta öğretim kurumlarından bütünleme veya tek ders sınavına kalarak mezun olamayan öğrenciler için üniversiteye geçici kayıt işlemi yaptırılması akabinde mezuniyet belgesi veya diploma ibraz etmeyen öğrencilerin üniversite ile ilişiklerinin kesileceğine ilişkin bir düzenlemenin yapıldığını, benzer bir düzenlemeyle kendisiyle aynı durumda olan, yani tek ders sınavı sebebiyle henüz üniversitesinden ilişiğini kesemeyen, öğrenciler için de geçici kayıt oluşturulabileceğini, 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 7’nci ve 45’inci maddelerine göre yükseköğretim kurumlarına girişte imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirlerin alınması çerçevesinde, ortaöğretim öğrencileri ile yükseköğretim kurumlarında bulunan öğrenciler arasında bir ayrım yapılıp yapılmadığının takdirinin yapılması gerektiğini, kendisinin aynı anda iki lisans programına kayıt yaptırmak gibi bir gayesinin bulunmadığını, ancak yerleşilen bölüme kayıt yaptırılmaması halinde bir sonraki yıldaki puan hesaplamasında ortaöğretim diploma notundan gelen puanı yarı yarıya azaldığından kendisi için ciddi bir kayıp oluşacağını açıklamakta ve konunun hukuk, adalet ve hakkaniyet içinde değerlendirilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuru konusuyla ilgili bilgi-belge talebimize istinaden gönderilen Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığı Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığının 13/ 11/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısında;
2.1) Kurullarına yapılan başvurular üzerine Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantılarında “ÖSYS
Kılavuzunda yer alan programlarda aynı seviyede iki örgün programa kayıt yaptırılamayacağı”, “örgün programlar ile açıköğretim programlarına kayıt yaptırılabileceği”, “örgün eğitimle uzaktan öğretim programlarına kayıt yaptırılabileceği” şeklinde kararlar alındığı, kamu kurum ve kuruluşları ile kişilere verilen cevabi yazılarda söz konusu kararlar ayrı ayrı bildirildiğinden, söz konusu kararların bir bütün halinde düzenlenmesi hususunun 10/ 02/ 2016 tarihli Yükseköğretim Yürütme
Kurulu toplantısında incelendiği ve ÖSYS Kılavuzlarında yer alan yükseköğretim programlarında aynı anda aynı düzeyde örgün iki yükseköğretim programına kayıt yaptırılamayacağı ancak örgün eğitimle beraber açıköğretim ile uzaktan öğretim programlarına kayıt yaptırılabileceğine karar verildiği;
2.2) Ayrıca, 2017 ÖSYS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda da “ÖSYS
Kılavuzlarında yer alan yükseköğretim programlarında aynı anda örgün iki ön lisans veya iki lisans programına kayıt yaptırılamayacağına ve eğitime devam edilemeyeceğine ilişkin 19/ 12/ 2013 tarihli
Yükseköğretim Genel Kurul kararı uyarınca, durumları bu açıklamaya uyan adaylar halen kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumundan ilişiklerini kesmedikleri takdirde yeni yerleştirildikleri yükseköğretim programına kayıt yaptıramazlar .” açıklaması ile adaylara duyurulduğu;
2.3) 2017- 2018 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları
Kılavuzu’nun “ 4. Yükseköğretim Programlarına Kayıt İşlemleri” bölümünde; “ÖSYS sonuçlarına göre bir programa kayıt hakkı kazanan adayların kayıt işlemleri 14- 18 Ağustos 2017 tarihleri arasında yapılacaktır . Elektronik kayıtlar ise 11- 16 Ağustos 2017 tarihleri arasında yapılacaktır .
Kayıt hakkı kazanan adayların, kayıt için aşağıda belirtilen belgeleri tamamlayarak kayıt süresi içerisinde ilgili üniversitelere başvurmaları zorunludur . Bu süre içerisinde kayıt için başvurmayan veya kayıt işlemlerini tamamlamayan adaylar kayıt haklarını kaybedeceklerdir . Elektronik kayıt
2 / 10yapan adaylar, üniversiteleri tarafından duyurulan belgelere ve tarihe göre işlem yapacaklardır .
Bir yükseköğretim programına kayıt hakkı kazanan ancak, ortaöğretim kurumlarından mezun olamayarak bütünleme veya tek ders sınava girecek adayların da belirlenen tarihlerde yükseköğretim kurumlarına geçici kayıtları yapılacaktır . Bu adayların mezun olduklarına ilişkin belgelerini, 29
Aralık 2017 tarihine kadar yükseköğretim kurumuna ibraz etmeleri halinde asıl kayıtları yapılacaktır .
Bu tarihe kadar mezun olduklarını belgelemeyenlerin geçici kayıtları silinecek ve bu durumda olup belirlenen tarihlerde geçici kayıtlarını yaptırmayan adayların kayıtları yapılmayacaktır .” ifadelerinin yer aldığı;
2.4) Ortaöğretimden mezun olamayanlarla önlisanstan mezun olamayanlara kayıt hakkının,
öğrencilerin öğrenim görmekte oldukları eğitimin bir üst seviyesi olduğu ve herhangi bir yükseköğretim kurumunda gördüğü öğrenimin üstünde bir öğretim programında kayıtlı olmadıkları dikkate alınarak ilgililerin eğitim almasına imkân vermek amacıyla verildiği; ancak örgün yükseköğretim programlarında kontenjanların kısıtlı olduğu göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarında aynı düzeyde birden fazla yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırılarak eğitim alınamadığı ile halen ilgilinin bir lisans programına kayıtlı olduğu dikkate alındığında ÖSYS sistemi sonucu yerleştiği lisans programına aynı anda kayıt yaptırılmasının mümkün olmadığı açıklanmıştır .
3) Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 17/ 11/ 2017 tarihli ve
sayılı cevabi yazısında;
3.1) Başvuranın Üniversitelerinin Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans
Programına 2017-ÖSYS yerleştirme sonuçlarına göre kayıt hakkı kazandığının ve aynı zamanda
Üniversitelerinin Hukuk Fakültesi 4. sınıf öğrencisi olduğunun tespit edildiği; bu nedenle 22/ 09/ 2011 ve 27/ 09/ 2012 tarihlerinde yapılan Yükseköğretim Genel Kurullarında yükseköğretim kurumlarında örgün, uzaktan eğitim ve açıköğretim programlarında aynı anda lisans ve önlisans eğitimine devam edilebileceğine, aynı anda örgün iki önlisans veya iki lisans programında eğitime devam edilemeyeceğine ilişkin hükmü ile Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki
Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması
Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin “Yükseköğretim Kurumlarında Eş Zamanlı Öğrenim Görme” başlıklı 23. maddesinde “Örgün öğretim yapan yükseköğretim kurumlarının birden fazla aynı düzeydeki programına öğrenci kaydı yapılamaz .” hükmü gereği başvuranın Öğrenci Seçme ve
Yerleştirme Merkezinin belirlediği 14/ 08/ 2017- 18/ 08/ 2017 tarihleri arasında kaydının yapılamadığı;
3.2) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 26/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında ise sadece
ortaöğretim kurumlarından mezun olabileceklerin geçici kayıtlarının alınabileceğinin bildirildiği;
3.3) Kayıtların incelenmesinden başvuranın, Üniversitelerinin Hukuk Fakültesinden 2016- 2017
Eğitim-Öğretim Yılı üç ders sınav sonuçlarına göre 17/ 09/ 2017 tarihinde mezun olduğunun anlaşıldığı açıklanmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
4.1) “Kanun Önünde Eşitlik ” başlıklı 10’uncu maddesine göre; “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet,
siyasî düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir . Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz . Devlet organları ve
3 / 10idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek
zorundadırlar .”
4.2) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesine göre; “Kimse, eğitim ve
öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edilir ve düzenlenir .”
4.3) “Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65’inci maddesine göre; “Devlet,
sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir .”
4.4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesine
göre; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne (AİHS) Ek 1 No’lu Protokolü’nün 2’nci maddesine
göre; “Hiç kimse eğitim hakkından yoksun bırakılamaz .”
6) 29/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasına göre; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
7) 6/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
7.1) “Ana ilkeler : ” başlıklı 5’inci maddesinin (e) bendine göre; “Yükseköğretimde imkân ve
fırsat eşitliğini sağlayacak önlemler alınır .”
7.2) “Yükseköğretim Kurulu : ” başlıklı 6’ncı maddesinin;
7.2.1) (a) bendine göre; “Yükseköğretim Kurulu, tüm yüksek öğretimi düzenleyen ve
yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip, bir kuruluştur .”
7.2.2) (c) bendine göre; “Yükseköğretim Kurulu Organları; Genel Kurul, Başkan ve Yürütme
Kurulu’ndan ibarettir… Genel Kurul, Yükseköğretim Kanunu ile kendisine verilen görevlerden, Yükseköğretimin planlanması, düzenlenmesi, yönetilmesi ve denetlenmesi, yönetmeliklerin hazırlanması, yükseköğretim üst kuruluşlarıyla, üniversitelerce hazırlanan bütçelerin tetkik ve onaylanması ile rektörlüklere aday gösterme dışında kalan yetki ve görevlerinden uygun gördüğü bölümleri Yürütme Kuruluna devredebilir .”
7.2) “Yükseköğretim Kurulunun görevleri : ” başlıklı 7’nci maddesinin;
7.2.1) (h) bendine göre; “Üniversitelerin her eğitim – öğretim programına kabul edeceği öğrenci
sayısı önerilerini inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insan gücü planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esaslarını da dikkate alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit etmek”
4 / 107.2.2) (ı) bendine göre; Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkân ve fırsat eşitliği
sağlayacak önlemleri almak,
7.3) “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme : ” başlıklı 45’inci maddesinin (a) fıkrasına göre;
“Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır .”
8) 17/ 02/ 2011 tarihli ve 6114 Sayılı Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun’un;
8.1) “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinin (e) fıkrasına göre; “Kılavuz : Ölçme, seçme ve
yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder .”,
8.2) “Temel İlkeler” başlıklı 7’nci maddesinin beşinci fıkrasına göre; “Sınavlarla ilgili her türlü
açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır . İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir .”;
9) 24/ 04/ 2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin
Yönetmeliğin “Yükseköğretim kurumlarında eşzamanlı öğrenim görme” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasına göre; “(Değişik : RG- 18/ 3/ 2016- 29657) Örgün öğretim yapan yükseköğretim kurumlarının birden fazla aynı düzeydeki programına öğrenci kaydı yapılamaz .”
10) 22/ 09/ 2011 tarihli YÖK Genel Kurul Toplantısında alınan ve 28/ 09/ 2011 tarih ve 6444 sayılı
yazı ile üniversite rektörlüklerine gönderilen Genel Kurul Kararı; “a)Yükseköğretim kurumlarımız bünyesinde yürütülen lisansüstü eğitim ve öğretimin yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik, tıpta uzmanlık gibi her derecesinde ve tezli, tezsiz, ikinci öğretim gibi herhangi bir şeklinde bir programa kayıtlı olanların aynı anda başka bir lisansüstü programa kayıt yaptırması ve eğitim-öğretim görmesinin uygun olmayacağına ilişkin 15/ 07/ 2005 tarihli Yükseköğretim Genel
Kurul kararının iptal edildiği, b)Yükseköğretim kurumlarında aynı anda örgün eğitimde lisans ve önlisans eğitimi alınamayacağı sadece açıköğretim programlarının kontenjan sınırlaması olmayan programlarında eğitime devam edebileceğine ilişkin 13/ 07/ 2001 tarihli Yürütme Kurulu kararı iptal edilerek, yükseköğretim kurumlarında örgün, uzaktan eğitim ve açıköğretim programlarında aynı anda lisans ve önlisans eğitimine devam edilebileceğine, ancak aynı anda iki önlisans veya iki lisans programında (örgün, uzaktan eğitim ve açıköğretim programlarının kontenjan sınırlaması olan)
eğitime devam edilemeyeceğine, kontenjan sınırlaması olmayan önlisans veya lisans programlarına devam edilebileceğine karar verildiği” şeklindedir .
11) 2017 ÖSYS Kılavuzunun “Türkiye’deki Yükseköğretim Programlarına Kayıt
Yaptıramayacak ve Eğitime Devam Edemeyecek Olanlar” başlıklı 11’inci maddesine göre;
“ÖSYS Kılavuzlarında yer alan yükseköğretim programlarında aynı anda örgün iki ön lisans veya iki lisans programına kayıt yaptırılamayacağına ve eğitime devam edilemeyeceğine ilişkin
Yükseköğretim Genel Kurul kararı uyarınca, durumları bu açıklamaya uyan adaylar halen kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumundan ilişiklerini kesmedikleri takdirde yeni yerleştirildikleri
5 / 10yükseköğretim programına kayıt yaptıramazlar . Söz konusu kararlar öğrencilerin ÖSYS tercih ve
yerleştirmelerinde herhangi bir programa yerleştirilmesine engel değildir .”
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Yapılan incelemede; üç ders sınavları sonucunda 18 Eylül 2017 tarihinde Ankara Üniversitesi
Hukuk Fakültesinden mezun olan başvuranın, Ağustos ayı içinde aynı Üniversitenin Siyasal Bilgiler
Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümünü kazanarak kaydını yaptırmak istediğinde aynı anda iki lisans programına kayıt yaptıramayacağını, ancak Hukuk Fakültesinden kaydını sildirmesi halinde yeni bölüme kayıt yapılabileceğini öğrenmesi üzerine Hukuk Fakültesinden mezun olmasına bir ay kala ancak kaydını sildirerek istediği diğer bölüme kaydının yapılabilecek olmasının mantıklı ve akıllıca olmadığını ve orta öğretim kurumlarından bütünleme veya tek ders sınavına kalarak mezun olamayan öğrenciler için üniversiteye geçici kayıt işlemi yaptırılabildiğini, böylelikle yükseköğretim kurumlarına girişte imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirlerin alınması çerçevesinde, ortaöğretim öğrencileri ile yükseköğretim kurumlarında bulunan öğrenciler arasında bir ayrım yapılıp yapılmadığının takdirinin yapılması gerektiğini, kendisinin aynı anda iki lisans programına kayıt yaptırmak gibi bir gayesinin bulunmadığını, ancak yerleşilen bölüme kayıt yaptırılmaması halinde bir sonraki yıldaki puan hesaplamasında ortaöğretim diploma notundan gelen puanı yarı yarıya azaldığından kendisi için ciddi bir kayıp oluşacağını açıkladığı ve konunun hukuk, adalet ve hakkaniyet içinde değerlendirilmesini talep ettiği görülmüştür .
14) Başvurunun incelenmesinde, aynı anda iki lisans programına kayıt yaptıramama hususu ile
ortaöğretim öğrencilerine verilen geçici kayıt hakkının yükseköğretim kurumlarına girişte imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirlerin alınması çerçevesinde yükseköğretim öğrencilerine de verilmesi hususunun değerlendirilmesi önem arz etmektedir .
15) Öncelikle aynı anda iki lisans programına kayıt yaptıramama hususu değerlendirildiğinde;
15.1) Anayasa ve AİHS hükümleriyle eğitim hakkının yasal güvence altına alındığı açık olup Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesinin 23/ 07/ 1968 tarihli Belçika Eğitim Dili davasında, eğitim hakkının kullanımında Devletlerin, eğitim hakkının özünün zedelenmemesini ve sözleşmede yer alan diğer haklara aykırı olunmamasını gözeterek, toplumun kaynakları ile bireylerin ihtiyaçları açısından zamana ve yere göre değişebilecek düzenlemeler yapabileceğinin karara bağlandığı;
15.2) Anayasamızın 42’nci maddesi ile eğitimin karmaşık ve masraflı yapısı gözetilerek devlete
takdir alanı yaratıldığı ve yukarıda 7 nolu paragrafta açıklandığı üzere 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanunu ile de yükseköğretime giriş ve yerleştirme hususlarında bu takdir yetkisinin YÖK’e tanındığı;
15.3) Bu doğrultuda da yukarıda 9 nolu paragrafta açıklanan Yönetmelikte örgün öğretim yapan
6 / 10yükseköğretim kurumlarının birden fazla aynı düzeydeki programına öğrenci kaydı
yapılamayacağının düzenlendiği ve YÖK Genel Kurulunca da aynı anda iki önlisans veya iki lisans programında (örgün, uzaktan eğitim ve açıköğretim programlarının kontenjan sınırlaması olan)
eğitime devam edilemeyeceğine, sadece kontenjan sınırlaması olmayan önlisans veya lisans programlarına devam edilebileceğine karar verildiği;
15.4) 2017 ÖSYS Kılavuzunda da, kılavuzda yer alan yükseköğretim programlarında aynı anda
örgün iki ön lisans veya iki lisans programına kayıt yaptırılamayacağına ve eğitime devam edilemeyeceğine ilişkin Yükseköğretim Genel Kurul kararı uyarınca, durumları bu açıklamaya uyan adayların halen kayıtlı oldukları yükseköğretim kurumundan ilişiklerini kesmedikleri takdirde yeni yerleştirildikleri yükseköğretim programına kayıt yaptıramayacaklarının belirlendiği, açık ve net olarak adaylara ÖSYM’nin internet sitesinde duyurulduğu, yukarıda 8.2 nolu paragrafta açıklandığı üzere bunun adaylara tebliğ hükmünde olduğu, başvuranın bunu bilmemesinin hukuken kabul edilemeyeceği ve buna göre hareket etmesi gerektiği;
15.5) Örgün öğretim lisans programı kontenjanlarının kısıtlı olduğu göz önünde bulundurulduğunda
buradaki amacın örgün öğretimde kayıtlı ve eğitimine devam eden bir öğrencinin aynı seviyede örgün öğretimde okumak isteyen başka bir öğrencinin eğitim hakkını engellememesi olduğu, böylelikle söz konusu düzenlemenin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu ve açıklanan mevzuat çerçevesinde Ankara Üniversitesinin, başvuranın Hukuk Fakültesi öğrencisi olduğunun tespiti ile
Siyasal Bilgiler Fakültesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi programına kaydının yapılmamasında hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
16) Başvuranın ifade ettiği, ortaöğretim öğrencilerine verilen geçici kayıt hakkının
yükseköğretim kurumlarına girişte imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirlerin alınması çerçevesinde yükseköğretim öğrencilerine de verilmesi hususu değerlendirildiğinde;
16.1) YÖK’ün konuyla ilgili açıklamalarından, ortaöğretimden mezun olamayanlarla önlisanstan
mezun olamayanlara geçici kayıt hakkının, öğrencilerin öğrenim görmekte oldukları eğitimin bir üst seviyesi olduğu ve herhangi bir yükseköğretim kurumunda gördüğü öğrenimin üstünde bir öğretim programında kayıtlı olmadıkları dikkate alınarak ilgililerin eğitim almasına imkân vermek amacıyla verildiği anlaşılmakta olup fırsat eşitliği açısından, Anayasamızın 10’uncu maddesine göre devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda oldukları, ancak Anayasa Mahkemesinin 17 Kasım 1998 tarihli ve K.
1998/ 69 sayılı kararında belirlenen “Bu ilkeyle (eşitlik ilkesi), aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak kanun karşısında eşitliğin çiğnenmesi yasaklanmıştır . Ancak, durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir . Özelliklere, ayrılıklara dayandığı için haklı olan nedenler, ayrı düzenlemeyi eşitlik ilkesine aykırı değil, geçerli kılar . Aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme aykırılık oluşturur . Anayasa’nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal eşitliktir . Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa’nın öngördüğü eşitlik ilkesi çiğnenmiş olmaz .
Durumlarındaki değişikliğin doğurduğu zorunluluklara, kamu yararı ya da başka haklı nedenlere dayanılarak yasalarla farklı uygulamalar getirilmesi, Anayasa’nın eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz .” tanımından hareketle kastedilenin mutlak bir eşitlik olmadığı, başvuruda da hukuksal durumları farklı iki zümrenin olduğu, yani ortaöğretimden yükseköğretime geçme aşamasında olan
7 / 10adaylar ile hâlihazırda yükseköğretimde yer alan adayların söz konusu olduğu ve bunlara farklı
uygulamalar yapılmasında kamu yararı ve haklı bir neden olduğu takdirde eşitliğe aykırılıktan bahsedilemeyeceği, başvuruda YÖK’ün, örgün öğretimde kontenjan kısıtlaması olması ve mevcut öğretiminden bir üst öğretime geçmek isteyenlere imkân vermek gibi makul ve haklı nedenlerle bu uygulamayı yaptığı anlaşıldığından başvuranın iddia ettiği gibi eşitlik anlamında hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
16.2) Keza Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının üniversitelere gönderdiği, 18/ 09/ 2017 tarihli ve
1375 sayılı yazısından “ 2017 yılı Dikey Geçiş Sınavı kayıt tarihleri arasında yükseköğretim
kurumlarından mezun olamadığı için kazandığı programa kayıt yaptıramayan ancak kayıt tarihinden sonra stajını tamamlama, bütünleme sınavı, tek ders sınavı vb. başararak mezuniyet hakkı elde eden önlisans öğrencilerinin bu durumlarını belgelemeleri kaydıyla 2017- 2018 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılı başlangıcına kadar, 2017 DGS’de kayıt hakkı kazandıkları lisans programlarına kayıt yaptırabilmelerinin 13/ 09/ 2017 tarihli Yürütme Kurulu toplantısında uygun bulunduğu” anlaşılmış olup yükseköğretim seviyesinde bile önlisans ve lisans programları arasında bir ayrıma gidilebildiği görülmüştür .
17) Konuyla ilgili emsal uygulamalara bakıldığında;
17.1) Danıştay 8’inci Dairesinin 25/ 11/ 2005 tarihli ve E. 2005/ 2428, K . 2005/ 4822 sayılı
kararının; “…Davacının yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemin dayanağı olan ve Üniversite Rektörlüklerine dağıtılan Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 26/ 09/ 2003 günlü toplantısında, Enstitüler bünyesinde yürütülen tezli, tezsiz, ikinci öğretim yüksek lisans programlarıyla ortaöğretim alan öğretmenliği tezsiz yüksek lisans programlarına kayıt yaptırmaya hak kazanan öğrencilerin, aynı anda birden başka yüksek lisans programına kayıt yaptıramayacakları, aynı anda, iki yüksek lisans programında öğrenim görülmesinin uygun olmayacağına karar verildiği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 6/ 10/ 2003 günlü yazılarıyla üniversitelerde aynı anda iki ayrı yerde lisansüstü eğitim yaptırılmaması Rektörlüklerden istenmiş, bu yazı üzerine de davacıya yazılan yazıyla kendisinin Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Müdürlüğünde de yüksek lisans yaptığının öğrenildiği, aynı anda iki yerde birden yüksek lisans yapamayacağı, 15 gün içinde hangi programa devam edeceğini Enstitüye bildirmezse kaydının silineceğinin davacıya bildirildiği, cevap vermemesi üzerine de Marmara Üniversitesi Türkiyat
Araştırmaları Enstitüsü Yüksek Lisans Programındaki kaydı davaya konu işlemle silinmiştir .
….Davacının aynı anda iki ayrı yüksek lisans yapmasına engel olunmasına yönelik Yükseköğretim
Yürütme Kurulu kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır… Öte yandan, 2547 sayılı Yasanın 7’nci maddesi ile, Yükseköğretim Kurumlarının 2547 sayılı Yasayla belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının, bilim uzmanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, Üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, yükseköğretim kurumları arasında bu Yasada belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla görevli kılınan Yükseköğretim Kurulunun bu görevleri de dikkate alındığında, dava konusu işlemi iptal eden temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir…” şeklindedir .
8 / 1017.2) Kurumumuz tarafından verilen 03/ 04/ 2016 tarihli ve 2015/ 4906 dosya numaralı Ret
Kararında da; başvuranın, aynı anda iki lisans programına kayıt hakkı tanınması talebi değerlendirilip “şikâyet başvurucusunun girdiği 2015 yılı DGS sınavına ilişkin kılavuzda aynı anda aynı nitelikte bir programa kayıt yaptırılamayacağı hususunun açıklandığı, şikâyetçinin bu durumu bilerek sınava girdiği ayrıca 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, üniversitelere tahsis edilen kaynakların plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılması, yükseköğretim kurumları arasında birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlanmasıyla görevli kılınan
YÖK’ün mevcut veriler ve istatistiki bilgiler vasıtasıyla eğitimden herkesin eşit ve adil yararlanması için bir politikayı planladığı, belirlenen bu politika sonucu alınan Genel Kurul Kararının takdir hakkına uygun kullanıldığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, YÖK’ün Genel Kurul
Kararı doğrultusunda şikâyetçinin talebinin Gümüşhane Üniversitesi Rektörlüğü tarafından reddedilmesi ve YÖK tarafından şikâyetçinin talebinin reddedilmesi işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilemediği anlaşıldığından şikâyetin reddine” karar verilmiştir .
18) Emsal uygulamalarda da görüldüğü üzere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa göre YÖK’ün
yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin usul ve esaslarını belirleme hakkı olduğu, bunu yaparken imkân ve fırsat eşitliğini gözetmesi ve özellikle kaynakların etkili kullanılmasına dikkat edilmesi gerektiği, bu amaçlarla da “aynı anda birden fazla aynı seviyede yükseköğretim programına kayıt ve devam hakkı verilmemesi” kararının alındığı ve bu kararın kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu belirlenmiştir .
19) Dosya kapsamında yapılan inceleme neticesinde; başvuranın üç ders sınavlarına kaldığından
dolayı henüz Hukuk Fakültesindeki öğrenciliği sona ermemişken üniversiteye giriş sınavı ile kazandığı Siyasal Bilgiler Fakültesi Kamu Yönetimi bölümüne kaydının yapılmaması işleminde,
2017 yılı ÖSYS Kılavuzunda aynı anda örgün iki lisans programına kayıt yaptırılamayacağının ve
eğitime devam edilemeyeceğinin belirlendiği, bunun adaylara tebliğ niteliğinde olduğu, YÖK Genel
Kurulunun kararına dayandırılan bu uygulamanın kontenjan kısıtlamaları ile mevcut öğrenimden üst öğrenime geçmek isteyenlere imkân vermek gibi haklı nedenlere dayandığı, bunun kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak yukarıda açıklanan mevzuat çerçevesinde konu hakkında yetkili
YÖK tarafından belirlendiği, ayrıca fırsat eşitliğine aykırı bir durumun da olmadığı kanaati ile başvuranın talebinin reddedilmesi işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İYİ YÖNETİM İLKELERİ YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME
20) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında
Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin ilgili idareler tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; İdarenin, başvurana verdiği cevabın da gerekçeli olduğu, ancak söz konusu karara karşı başvuru yollarının gösterilmediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
9 / 10VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır . Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ile YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA ve ANKARA
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi