|
ÖZET: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nde doktora öğrencisi olan başvuran, kaydının silinmesine itiraz ederek, kaydının iptal edilmemesi ve ödenen katkı paylarının iadesini talep etmiştir. İdare, başvuranın aynı anda iki lisansüstü programa kayıtlı olduğunu ve bu durumun Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 9/2 maddesine aykırı olduğunu belirterek kaydın silinmesini sağlamıştır. Başvuran, kaydının silinmesine dayanak olan yönetmelikte kendisine ait bir hüküm bulunmadığını savunmuştur.
Danıştay, başvuranın kaydının silinmesinin hukuka uygun olduğunu ve başvuranın iki programda da kayıtlı olmasının mevzuata aykırı olduğunu tespit etmiştir. Ayrıca, başvuranın kaydının silinmesi işleminin geri alınmaması halinde yalnızca 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı Bahar Yarıyılına ait katkı payının iade edilmesine karar verilmiştir. Diğer üç yarıyıl için yapılan katkı payı ödemelerinin iadesi talebi ise, başvuranın bu dönemlerde ders almış olması nedeniyle reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talepleri reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/15438-S.21.24702
BAŞVURU NO : 2021/10503
KARAR TARİHİ : 26/10/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, kayıt silme işleminin iptali ile aksi halde dört dönem
BAŞVURUNUN KONUSU :
boyunca alınan katkı payı ücretlerinin iadesi talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 08.06.2021 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda ,
özetle; Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı
Doktora programında öğrenim görmekte iken tarafına 22.03.2021 tarihinde tebliğ edilen 17.03.2021 tarih ve sayılı karar ile Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 9/2 maddesine dayandırılarak kaydının silindiğini, söz konusu maddede kaydı yapılan öğrencinin “kaydının silineceğine” dair bir bilginin yer almadığını, buna ek olarak aynı Yönetmeliğin “Kayıt Silme” ile ilgili 15.
maddesinde birden fazla lisansüstü programa kayıt olmanın da yer almadığını, bu nedenlerle, idari işlemin yeniden değerlendirilmesi ve menfi karar çıkması durumunda çift doktora programında kaydı olduğu için toplam 4 dönemde alınan katkı paylarının tarafına iadesi için başvuruda bulunduğunu, verilen cevapta ilgili idari işlemin kendisinin hukuka aykırı eyleminden kaynaklandığı, idareyi yanıltmak suretiyle bu statünün elde edildiği gibi ithamlarla yapıldığının belirtildiğini, oysa idareyi yanıltacak herhangi bir yanlış bilgi vermediğini ifade etmekte ve adı geçen Yönetmelik’te kayıt silme konusundaki maddelerde durumuna ilişkin bir hüküm olmadığından, bir hata sonucunda yapılan kayıt silme işleminin iptalini, aksi halde hakkaniyet gereği toplam 4 (dört) dönem boyunca iki programa kayıt olması nedeniyle alınan katkı payı ücretlerinin tamamının iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 14.06.2021 tarihli ve sayılı bilgi-belge talep yazısına istinaden Muğla
Sıtkı Koçman Üniversitesi Rektörlüğü Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 02.07.2021 tarihli ve sayılı cevabi yazı ekinde yer alan Sosyal Bilimler Enstitüsü Müdürlüğünün 23.06.2021 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin 35/6 maddesinde “tezsiz yüksek lisans programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez.” hükmü, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 9/2 maddesinde de “Tezsiz yüksek lisans programları ile 20 Nisan 2016 tarihinden önce birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olanlar hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez.” hükmünün yer aldığı, başvuru konusu yapılan idari işlemin bu hükümlere dayalı olarak yapıldığı; ekte yer alan YÖKSİS kayıtlarında görüldüğü gibi Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Doktora Programı öğrencisi iken durumunu gizleyerek ve idareyi yanıltarak Turizm İşletmeciliği Doktora Programına da kayıt yaptırdığı, belirtilen mevzuat hükümlerinde “… devam edilemez” dendiği için, kişinin durumunun farkına varıldığında
05.03.2021 tarihli ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu Kararı ile kayıt silme işleminin
gerçekleştirildiği;
2.2) ’in, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği
Programına 02.09.2019 tarihinde kaydolduğu, birlikte aynı anda kaydının var olduğu program olan Ege
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Doktora Programına, YÖKSİS kayıtlarına göre 10.09.2007 tarihinde kayıt yaptırdığı, kişinin durumunun kayıt silme aşamasına gelmiş olan öğrencilere ilişkin tarama yapıldığında tespit edildiği, tespit işleminden sonra da yukarıda belirtilen mevzuatın amir hükmü doğrultusunda kişinin kaydının silinmesi işleminin gerçekleştirildiği;
2.3) ’e ilişkin YÖKSİS kayıtlarının ekte sunulduğu;
2.4) Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 15 inci maddesinin
“kayıt silmeye” ilişkin hususları düzenlediği, ’in kayıt silme nedeninin bu madde de yer almamasının sebebinin hukuken bu durumun ortaya çıkma ihtimalinin olmaması olduğu, çünkü hukukun böyle bir durumu açıkça yasaklamadığı, ancak kişi hukuka açıkça aykırı olarak durumunu gizleyerek ve idareyi yanıltıcı, gerçeğe aykırı beyanda bulunarak ilgili idari işlemin gerçekleşmesini temin ettiği ve idare doğru bilgiye vakıf olduğu anda kayıt silme işlemini gerçekleştirmekle mevzuatın amir hükmünün gereğini yerine getirdiği;
2.5) ’in ödemiş olduğu katkı paylarına ilişkin belgelerin ekte yer aldığı ve kişi kayıt yaptırdıktan
sonra, üç dönem öğrencilik yaptığı ve sunulan hizmetlerden yararlandığı için, bu üç döneme ilişkin katkı paylarının iadesinin yerinde olmayacağının değerlendirildiği;
2.6) ’in, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı
doktora programı öğrencisi olduğu beyanıyla Enstitünün ilgili anabilim dalına 23.03.2021 tarihli dilekçe ile başvurduğu, bu başvurunun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 31/1 maddesine istinaden, 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar yarıyılında Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı doktora programından özel öğrenci olarak ders almasının Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulunun 26.03.2021 tarih ve sayılı sayılı kararı ile uygun görüldüğü;
2.9) ’in, 18.05.2021 tarihinde Enstitü Müdürlüğüne, kaydının silinmesi işleminin iptali ile menfi
karar alınması halinde çift doktora öğrenci kaydının olması hasebi ile toplam dört dönemde alınan katkı paylarının tarafına iade edilmesi talebini içeren bir dilekçe verdiği, bu talebin Enstitü Yönetim Kurulunca değerlendirildiği ve kişinin muhatap olduğu kayıt silme işleminin ilgilinin, hukuka aykırı eyleminden kaynaklandığı, cari kurallar gereği Enstitülerinde öğrencilik statüsü elde etmesi mümkün değilken, idareyi yanıltmak suretiyle bu statüyü elde ettiği, bu nedenle kişinin talebinde ileri sürdüğü iddiaların hukuki temelden yoksun olduğu kanaatine varıldığından, kayıt silme işleminin geri alınmasına ilişkin talebinin
reddine, aynı dilekçede kayıt silme işleminin geri alınmaması halinde talep ettiği 4 (dört) yarıyıl süresince ödemiş olduğu katkı payından sadece 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı Bahar Yarıyılına ait olan tutarın iade edilmesine, diğer üç yarıyıla ait olan katkı paylarının ise ilgili yarıyıllarda yürüttüğü fiili öğrencilik faaliyeti sonucunda kişinin transkripsiyonunun oluşmuş olması sebebiyle uygun olmadığına, 28.05.2021 tarih ve sayılı toplantıda karar verildiği ve bu kararın, başvurana ilgili yarıyıla ait harç iadesi talebi ile ilgili
IBAN numarasını dilekçe ile Enstitü Müdürlüğüne bildirmesi halinde konunun Rektörlük Makamına iletileceğinin 03.06.2021 tarih ve sayılı yazı ile bildirildiği;
Şeklinde açıklamalar yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun;
5.1) “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar”
başlıklı 44 üncü maddesinin ilgili bentlerinde; “b. Yükseköğretim kurumlarında, … her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; … kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; … diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile … eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir. c. … lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri
Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
5.2) “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme” başlıklı 45 inci maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendinde; “Yükseköğretime giriş ve yerleştirme aşağıdaki şekilde yapılır: a. Yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemleri imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılır.”
5.3) “Cari hizmet maliyetinin hesaplaması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı
maddesinin ilgili fıkralarında; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. ç. … Yükseköğretim
Kurulu tarafından belirlenen öğrenim sürelerinde lisansüstü programlardan mezun olamayan öğrencilerden de bu madde hükümlerine göre katkı payı alınır… g. Öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında ödenir. Süresi içinde katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeyenler ve mazeretleri ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca kabul edilmeyenler, o dönem için kayıt yaptıramaz ve öğrencilik haklarından yararlanamaz. Ödeme güçlüğü bulunan birinci öğretim öğrencilerinin ödemesi gereken katkı payının tamamı, talepleri halinde Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumunca katkı kredisi olarak verilebilir.”
6) 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin;
6.1) “Diğer hükümler” başlıklı 35 inci maddesinin altıncı fıkrasında; “Tezsiz yüksek lisans programları
hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez.”
6.2) “Geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 1 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “(1) Bu
Yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş süreler yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlar. (2) Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olan öğrenciler hakkında 35 inci maddenin altıncı fıkrası uygulanmaz.”
7) 11.03.2019 tarihli ve 30711 sayılı Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliği’nin;
7.1) “Lisansüstü programlara kayıt” başlıklı 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Tezsiz yüksek
lisans programları ile 20 Nisan 2016 tarihinden önce birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olanlar hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez.”
7.2) “Kayıt silme” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Kendi isteği ile kaydını sildirmek isteyen öğrencinin
kaydı, öğrencinin bir dilekçeyle ilgili Enstitüye başvurusu üzerine EYK kararıyla silinir. Bu durumda ödenmiş olan harç ve kayıt giderleri iade edilmez. Kaydı silinen öğrencinin durumu ilgili birim ve kurumlara bildirilir. (2) Aşağıdaki şartları taşıyan öğrencilerin kayıtlı oldukları Enstitü ile ilişikleri kesilir; a) İkinci ve daha sonraki herhangi bir yarıyıl sonunda genel not ortalaması 2,00’dan az olan öğrencinin, b)
Mazeretsiz 2 yarıyıl üst üste kaydını yenilemeyen öğrencinin, c) Tezli yüksek lisans programında dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan kredili derslerini ve seminer dersini başarıyla tamamlayamayan veya bu süre içerisinde Üniversitenin öngördüğü başarı koşullarını/ölçütlerini yerine getiremeyen; azami süreler içerisinde tez savunmasına mazeretsiz girmeyen öğrencinin, ç) Tezsiz yüksek lisans programında azami sürenin sonunda başarısız olan veya programı tamamlayamayan öğrencinin, d) Tezsiz yüksek lisans programında yapılan yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci en geç üç ay içerisinde aynı jüri tarafından ikinci kez sınava alınır, bu sınavda da başarısız olan öğrencinin, e) Doktora/sanatta yeterlik programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıldır. Bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlayamayan veya en az 3,00 genel not ortalamasını sağlayamayan öğrencinin, f) Yeterlik sınavında ikinci defa başarısız olan ya da koşulları yerine getirdiği halde yeterlik sınavına iki defa girmeyen doktora öğrencisinin, g) Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin, ğ) Tezi hakkında düzeltme kararı verilen yüksek lisans öğrencisi en geç üç ay içinde, doktora/sanatta yeterlik öğrencisi ise en geç altı ay içinde düzeltmeleri yapılan tezi aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu savunmaya mazeretsiz katılmayan ya da savunma sonunda başarısız bulunarak tezi/sanatta yeterlik çalışması kabul edilmeyen öğrencinin, h)
Öğrenci, tez sınavında başarılı olmak ve Senato tarafından belirlenen mezuniyet için gerekli diğer koşulları da sağlamak kaydıyla, yüksek lisans tezinin ciltlenmiş jüri üye sayısından üç fazla kopyasını tez sınavına
/
giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eder. EYK talep halinde teslim süresini en fazla bir ay daha uzatabilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz. Bu durumda olup azami süresi dolan öğrencinin, ı) Doktora programında tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve tez konusu seçme hakkına sahiptir. Böyle bir durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen bir öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusu değiştiren bir öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin, i) Tez izleme komitesi raporunun ilgili dönem sonuna kadar Enstitüye ulaşmaması durumunda öğrenci ilgili dönem için başarısız kabul edilir.
Doktora programında tez izleme komitesi tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin, j) Tez çalışmasını azami süreler sonuna kadar tamamlayamayan yüksek lisans öğrencisinin ve kredili derslerini başarıyla tamamlayan, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen ancak tez çalışmasını azami süreler sonuna kadar tamamlayamayan doktora öğrencisinin, k)
İlgili mevzuat hükümlerine göre yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası almış olan öğrencinin, l)
Başka bir yükseköğretim kurumuna yatay geçişle kabul edilen öğrencinin.”;
8) 11.07.2020 tarihli ve 2755 sayılı 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılında Yükseköğretim Kurumlarında
Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin
Tespitine Dair Karar’ın
8.1) “Süresinde mezun olamayan öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücreti tutarları” başlıklı 10 uncu
maddesinin üçüncü fıkrasında; “Öğrencinin kayıtlı olduğu sadece bir programın öğrenci katkı payı, Devletçe karşılanır. Birinci öğretim veya açık öğretim kapsamında bir programa kayıtlı iken aynı kapsamda ikinci bir yükseköğretim programına (çift anadal programları hariç olmak üzere) kayıt yaptırılması halinde, ikinci programa ait öğrenci katkı payları, öğrencilerin kendileri tarafından karşılanır.”
8.2) “Kayıt sildirme halinde yapılacak işlemler” başlıklı 15 inci maddesinde; “(1) Kayıt yaptırıp kendi
isteği ile kaydını sildiren öğrencilerin katkı payı ve öğrenim ücretleri geri ödenmez.”
8.3) “Lisansüstü öğrenim öğren öğrenciler” başlıklı 16 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Lisansüstü
öğrenim öğren öğrenciler, ön lisans ve lisans öğrencilerinin yararlandığı haklardan ve sunulan hizmetlerden aynı şekilde yararlanır.”
Şeklinde düzenlemeler olduğu görülmüştür.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirildiğinde; ilgili idare tarafından başvurana yönelik uygulanan idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edildiğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Kurumumuza yapılan başvuruda, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm
İşletmeciliği Anabilim Dalı Doktora programı öğrencisi iken Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Lisansüstü
Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 9/2 maddesi gereğince kaydı silinen başvuranın, söz konusu maddede
kaydı yapılan öğrencinin “kaydının silineceğine” dair bir bilginin yer almadığı ve ayrıca “Kayıt Silme” ile ilgili 15 inci maddesinde de birden fazla lisansüstü programa kayıt olmanın yer almadığı gibi nedenlerle kayıt silme işlemine itiraz ettiği ve bu işlemin iptali ile aksi halde hakkaniyet gereği toplam 4 (dört) dönem boyunca iki programa kayıt olması nedeniyle alınan katkı payı ücretlerinin tamamının iadesini talep ettiği anlaşılmıştır.
11) Somut olaya bakıldığında;
11.1) Başvuranın, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Doktora
Programına 10.09.2007 tarihinde kayıt yaptırdığı;
11.2) Başvuranın, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği
Programına ise 02.09.2019 tarihinde kayıt yaptırdığı;
11.3) Kayıt silme aşamasına gelmiş olan öğrencilere ilişkin tarama yapıldığında durumun tespit edildiği
ve Enstitü Yönetim Kurulunun 05.03.2021 tarihli ve sayılı kararıyla Muğla Sıtkı Koçman
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 9/2 maddesine dayandırılarak başvuranın kaydının silindiği, 17.03.2021 tarihli ve sayılı yazı ile söz konusu kararın başvurana 22.03.2021 tarihinde tebliğ edildiği;
11.4) ’in, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Anabilim Dalı
doktora programı öğrencisi olduğu beyanıyla Enstitünün ilgili anabilim dalına 23.03.2021 tarihli dilekçe ile başvurduğu, bu başvurunun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 31/1maddesine istinaden, 2020-2021 Eğitim-Öğretim Yılı Bahar yarıyılında Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı doktora programından özel öğrenci olarak ders almasının Sosyal Bilimler Enstitüsü Yönetim Kurulunun 26.03.2021 tarihli ve sayılı sayılı kararı ile uygun görüldüğü;
11.5) ’in, 18.05.2021 tarihinde Enstitü Müdürlüğüne, kaydının silinmesi işleminin iptali ile menfi
karar alınması halinde çift doktora öğrenci kaydının olması hasebi ile toplam dört dönemde alınan katkı paylarının tarafına iade edilmesi talebini içeren bir dilekçe verdiği;
11.6) Başvuranın dilekçesinin 28.05.2021 tarihli ve sayılı Enstitü Yönetim Kurulu toplantısında
görüşüldüğü ve 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı Bahar Yarıyılına ait olan tutarın iade edilmesine, ancak diğer üç yarıyıla ait olan katkı paylarının ilgili yarıyıllarda yürüttüğü fiili öğrencilik faaliyeti sonucunda kişinin transkripsiyonunun oluşmuş olması sebebiyle uygun olmadığına karar verildiği ve Sosyal Bilimler
Enstitüsü Müdürlüğünün 03.06.2021 tarihli yazısıyla başvurana bildirildiği;
11.7) Başvuranın Kurumumuza başvurduğu;
Tespit edilmiştir.
12) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında;
12.1) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme
işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim sürelerinin Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, ayrıca eğitim öğretimin
/
devamına ilişkin hususların Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirleneceği;
12.2) 20.04.2016 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde tezsiz yüksek lisans
programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağı ve devam edilemeyeceği, ancak bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olan öğrenciler hakkında bu hükmün uygulanmayacağı;
12.3) Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nde de tezsiz yüksek
lisans programları ile 20 Nisan 2016 tarihinden önce birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olanlar hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağı ve devam edilemeyeceği;
Hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
13) Konuyla ilgili uygulamalara bakıldığında;
13.1) Danıştay 8. Dairesinin 25/11/2005 tarihli ve E: 2005/2428 K: 2005/4822 sayılı kararında;
“Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı Cumhuriyet Tarihi
Bilim Dalında tezli yüksek lisans öğrenimi yapmakta olan davacının, aynı zamanda Ege Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsünde tezsiz yüksek lisans programına kayıtlı olması nedeniyle Marmara Üniversitesi
Türkiyat Araştırmaları Enstitüsündeki yüksek lisans öğrenci kaydının silinmesine ilişkin açılan davada; konuyla ilgili yasal düzenlemelerde, bu durumda olan öğrencilerin kayıtlarının silineceği yolunda açık bir kural bulunmadığı, tesis edilen kayıt silme işleminin yasal ve hukuksal dayanağının olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden İstanbul 2. İdare Mahkemesinin 31.01.2005 gün ve
E:2004/90, K:2005/158 sayılı kararının; işlemin yasal düzenlemelere uygun olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Yasanın 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istemidir…
Uyuşmazlık; Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı
Cumhuriyet Tarihi Bilim Dalında tezli yüksek lisans öğrenimi yapmakta olan davacının, aynı zamanda Ege
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde tezsiz yüksek lisans programına kayıtlı olması nedeniyle
Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsündeki yüksek lisans öğrenci kaydının silinmesi işleminden doğmuştur…
Davacının yüksek lisans programından ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemin dayanağı olan ve
Üniversite Rektörlüklerine dağıtılan Yükseköğretim Yürütme Kurulunun 26.09.2003 günlü toplantısında, Enstitüler bünyesinde yürütülen tezli, tezsiz, ikinci öğretim yüksek lisans programları ile ortaöğretim alan öğretmenliği tezsiz yüksek lisans programlarına kayıt yaptırmaya hak kazanan öğrencilerin, aynı anda bir başka yüksek lisans programına kayıt yaptıramayacakları, aynı anda, iki yüksek lisans programında öğrenim görülmesinin uygun olmayacağına karar verildiği, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının
6.10.2003 günlü yazıları ile üniversitelerde aynı anda iki ayrı yerde lisansüstü eğitim yaptırılmaması
Rektörlüklerden istenmiş, bu yazı üzerine de davacıya yazılan yazı ile kendisinin Ege Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Müdürlüğünde de yüksek lisans yaptığının öğrenildiği, aynı anda iki yerde birden yüksek lisans yapamayacağı, 15 gün içinde hangi programa devam edeceğini Enstitüye bildirmezse kaydının silineceğinin davacıya bildirildiği, cevap vermemesi üzerine de Marmara Üniversitesi Türkiyat
Araştırmaları Enstitüsü Yüksek Lisans Programındaki kaydı davaya konu işlemle silinmiştir.
Görüldüğü gibi, uyuşmazlığın çözümünde dava konusu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Yürütme
Kurulu kararının hukuka uygunluğunun tespiti önem taşımaktadır. Yasal tanımı gereği eğitim-öğretim ve
/
araştırma yapmayı amaçlayan davacının aynı anda iki ayrı yüksek lisans yapmasına engel olunmasına yönelik Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Bu durumda, yukarıda hukuka uygunluğu tespit edilen Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının uygulanmasına yönelik ve belirtilen amaçla tesis edilen dava konusu ilişik kesme işleminde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, 2547 sayılı Yasanın 7. maddesi ile yükseköğretim kurumlarının 2547 sayılı Yasayla belirlenen amaç, hedef ve ilkeler doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlarının ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının, bilim uzmanlarının yurt içinde ve yurt dışında yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, Üniversitelere tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak, yükseköğretim kurumları arasında bu Yasada belirlenen amaç, ilke ve hedefler doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlamakla görevli kılınan Yükseköğretim Kurulunun bu görevleri de dikkate alındığında, dava konusu işlemi iptal eden temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet görülmemiştir…”;
13.2) Kurumumuz tarafından, “aynı anda iki lisans programına kayıt hakkı tanınması” talepli,
2015/4906 şikâyet numaralı başvuru için verilen 03/04/2016 tarihli Ret Kararında; “… Devletin mevcut yükseköğretim kurumlarının, toplumun genelinde var olan talebi karşılayamayacak düzeyde olduğu açıktır. Bu nedenle; tüm önemine rağmen eğitim hakkı mutlak ve sınırsız bir hak olmayıp niteliği gereği bir takım kısıtlama ve düzenlemelere tabi tutulabilir. Bu doğrultuda, YÖK şikâyete konu olan … 22/09/2011 tarihli Genel Kurul Kararını alarak düzenleyici bir işlem yapma yoluna gitmiştir. Genel Kurul Kararı ile
YÖK; yükseköğretim kurumlarında örgün, uzaktan eğitim ve açıköğretim programlarında aynı anda lisans ve önlisans eğitimine devam edilebileceğine, ancak aynı anda iki önlisans veya iki lisans programında (örgün, uzaktan eğitim ve açıköğretim programlarının kontenjan sınırlaması olan) eğitim devam edilemeyeceğine, kontenjan sınırlaması olmayan önlisans veya lisans programlarına devam edilebileceğine karar vermiştir. Söz konusu uygulama ile kişilerin ikinci bir lisans eğitimi almalarının idarece engellenmediği ancak yükseköğretim kurumlarında kontenjan sınırlaması söz konusu olduğunda aynı anda aynı düzeyde iki eğitim programına devam edilemeyeceği hususu düzenlenmiştir…
Aksi bir uygulama ile; idarece kişilerin aynı anda kontenjan sınırlaması olan iki ya da daha fazla lisans/önlisans programına kayıt olmalarının önü açılsaydı, böyle bir durumda sınırlı sayıdaki kontenjanın aynı kişiler tarafından doldurulması ve bir kesimin iki ya da daha fazla lisans programından mezun olurken, diğerlerinin herhangi bir lisans programına yerleşememesine neden olacaktı ki böylesi bir uygulama eğitime erişimde fırsat eşitliği ilkesine ters düşecekti…
Ayrıca gerek … ÖSYM Kılavuzunda, gerekse … şikâyetçinin girdiği Dikey Geçiş Sınavına ilişkin Kılavuzda
“bir öğrencinin, aynı öğretim yılında, birden fazla yükseköğretim kurumunda (açık öğretim programları hariç) kayıtlı öğrenci olarak öğrenimini sürdürmesi mümkün değildir” açıklaması bulunmasına ve şikayetçinin bu durumu bilerek sınava girmesine rağmen sınavı kazandıktan sonra böyle bir talepte bulunması Medeni Kanun’un 2’nci ve 3 üncü maddesinde bahsedilen dürüstlük ve iyiniyet kurallarına da uygun düşmemektedir.
… şikayet başvurucusunun girdiği 2015 yılı DGS sınavına ilişkin kılavuzda aynı anda aynı nitelikte bir programa kayıt yaptırılamayacağı hususunun açıklandığı, şikayetçinin bu durumu bilerek sınava girdiği ayrıca 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na göre eğitim-öğretim faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, üniversitelere tahsis edilen kaynakların plan ve programlar çerçevesinde etkili bir biçimde kullanılması, /
yükseköğretim kurumları arasında birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici işbirliği ve koordinasyonu sağlanmasıyla görevli kılınan YÖK’ün mevcut veriler ve istatistiki bilgiler vasıtasıyla eğitimden herkesin eşit ve adil yararlanması için bir politikayı planladığı, belirlenen bu politika sonucu alınan Genel Kurul Kararının takdir hakkına uygun kullanıldığı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu, YÖK’ün Genel Kurul Kararı doğrultusunda şikayetçinin talebinin Gümüşhane Üniversitesi
Rektörlüğü tarafından reddedilmesi ve YÖK tarafından şikayetçinin talebinin reddedilmesi işlemlerinde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilemediği anlaşıldığından şikayetin reddine karar vermek gerekmiştir.”
Şeklinde kararlar verildiği tespit edilmiştir.
14) Dosya kapsamında Kurumumuzca yapılan incelemede; başvurudaki uyuşmazlığın, birden fazla
doktora programına aynı anda kayıtlı olarak devam edilip edilemeyeceği ve bunun tespiti halinde kaydın silinip silinemeyeceği noktasında düğümlendiği anlaşılmıştır.
15) Yukarıda yer verilen mevzuatta, tezsiz yüksek lisans programları hariç aynı anda birden fazla lisansüstü
programa kayıt yaptırılamayacağının ve devam edilemeyeceğinin açıkça kurala bağlandığı, ancak bu hükmün yayım tarihi olan 20.04.2016 tarihinden önce aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olan öğrenciler hakkında bu hükmün uygulanmayacağının belirlendiği anlaşılmış olup başvuranın Ege
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Halkla İlişkiler ve Tanıtım Doktora Programına 10.09.2007 tarihinde, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Programına ise
02.09.2019 tarihinde kayıt yaptırdığı, böylelikle başvuranın mevzuatta belirlenen 20.04.2016 tarihinden
önce sadece bir programa kayıtlı olduğu, aynı anda birden fazla programa kayıtlı olmadığı, ikinci programa söz konusu hükmün yürürlüğe girdiği tarihten sonra kayıt yaptırdığı tespit edilmiş ve söz konusu hükümlerin yer aldığı hem çerçeve hem de Üniversite Yönetmeliği’nin Resmi Gazete’de yayımlanması karşısında bu düzenlemelerden başvuranın haberdar olmadığının söylenemeyeceği, diğer yandan bu düzenlemenin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nda belirlenen yükseköğretim kurumlarına girişte imkân ve fırsat eşitliğini sağlama amacına da matuf olduğunun açık olduğu ve bu çerçevede, başvuranın kaydının, Üniversite Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği’nin 9/2 maddesi gereğince Enstitü Yönetim
Kurulu Kararı ile silinmesi işleminde hukuka aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
16) Başvuranın bir diğer iddiasının ise kayıt silme işleminin dayanağı olan maddede kaydı yapılan
öğrencinin “kaydının silineceğine” dair bir bilginin yer almadığı ve ayrıca “Kayıt Silme” ile ilgili 15 inci maddesinde de birden fazla lisansüstü programa kayıt olmanın yer almadığı hususlarına ilişkin olduğu, idarenin ise kayıt silme nedeninin bu maddede yer almamasının sebebinin hukuken bu durumun ortaya çıkma ihtimalinin olmadığı, çünkü hukukun böyle bir durumu açıkça yasaklamadığı, ancak kişi hukuka açıkça aykırı olarak durumunu gizleyerek ve idareyi yanıltıcı, gerçeğe aykırı beyanda bulunarak ilgili idari işlemin gerçekleşmesini temin ettiği ve idare doğru bilgiye vakıf olduğu anda kayıt silme işlemini gerçekleştirmekle mevzuatın amir hükmünün gereğini yerine getirdiği hususlarını açıkladığı görülmüş ve yapılan değerlendirmede, söz konusu maddede “tezsiz yüksek lisans programları ile 20 Nisan 2016 tarihinden önce birden fazla lisansüstü programa kayıtlı olanlar hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağı ve devam edilemeyeceği”nin hükme bağlandığı, her ne kadar başvuranın ifade ettiği üzere bu halde kaydın silinemeyeceğinin açıkça belirlenmediği görülse de söz konusu “aynı anda birden fazla programa kayıt yapılamayacağı” kuralının programa kayıtla ilgili olduğu, aslında üniversitenin programa kayıt esnasında gerekli incelemeleri yaparak kayıt işlemini gerçekleştirmekle sorumlu olduğu, ancak “kayıt silme aşamasına gelmiş olan öğrencilere ilişkin tarama yapıldığında” durumun tespit edilerek işlem tesis edildiği, idarenin hukuka aykırı işlemleri her zaman geri alabileceği ve diğer yandan söz konusu hükmün Resmi Gazete’de yayımlanması karşısında bunu bilmemenin mazeret
/
olamayacağı ve ayrıca Medeni Kanun’un 2 nci ve 3 üncü maddesinde yer verilen dürüstlük ve iyiniyet kurallarına da uygun olmayacağı ve böylelikle geç de olsa kayıt silme işleminin yapılmış olmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir.
17) Başvuranın ayrıca kayıt silme işleminin geri alınmaması halinde dört yarıyıl süresince ödemiş olduğu
katkı paylarının iadesini de talep ettiği, bu talebe ilişkin olarak üniversite tarafından 2020-2021 EğitimÖğretim yılı Bahar Yarıyılına ait olan tutarın iade edilmesine, diğer üç yarıyıla ait olan katkı paylarının ise ilgili yarıyıllarda yürütülen fiili öğrencilik faaliyeti sonucunda kişinin transkripsiyonunun oluşmuş olması sebebiyle uygun olmadığına karar verildiği, bu hususta yapılan değerlendirmede Yükseköğretim
Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim
Ücretlerinin Tespitine Dair Karar’da yer alan öğrencinin kayıtlı olduğu sadece bir programın öğrenci katkı payının Devletçe karşılanacağı ve birinci öğretim veya açık öğretim kapsamında bir programa kayıtlı iken aynı kapsamda ikinci bir yükseköğretim programına kayıt yaptırılması halinde, ikinci programa ait öğrenci katkı paylarının, öğrencilerin kendileri tarafından karşılanacağı hükmü çerçevesinde YÖKSİS kayıtlarına göre normal öğretimde başkaca programlara kayıtlı olduğu anlaşılan başvuranın öğrenci katkı payı ödeyerek dönem kaydını yaptırdığı, aksinin de mümkün olmadığı, böylelikle öğrencilik haklarından yararlandığı ve program derslerini aldığı, şimdi kaydının silinmesi üzerine geriye dönük olarak ödediği katkı payı ücretlerinin geri verilmesini talep ettiği, ancak başvuranın söz konusu üç dönemde ders aldığının açık olduğu ve almış olduğu bu dersleri başka bir lisansüstü programda saydırabileceği, diğer yandan “aynı anda birden fazla programa kayıt yapılamayacağı” şeklindeki mevzuatın açık hükmüne rağmen başvuranın program kaydını yaptırdığı, bu halde tek başına bunun sorumluluğunun idareye yüklenemeyeceği, kaldı ki idarenin bu durumu fark eder etmez gerekli işlemleri yaptığı anlaşıldığından başvuranın talebinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.
18) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve emsal uygulamalar çerçevesinde;
yukarıda açıklanan gerekçelerle, başvuranın kaydının silinmesi işleminde ve kayıt silme işleminin geri alınmaması halinde dört yarıyıl süresince ödemiş olduğu katkı paylarının iadesi talebinin 2020-2021
Eğitim-Öğretim yılı Bahar Yarıyılına ait olan tutarın iade edilmesi haricinde reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde;
19.1) Başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin,
Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; başvurana verilen cevapla ilgili olarak da cevabın gerekçeli olarak makul sürede verildiği, böylelikle “kararların gerekçeli olması” ve
“kararların gecikmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davranıldığı, ancak “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
19.2) 20.04.2016 tarihli Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde yer alan tezsiz yüksek lisans
programları hariç, aynı anda birden fazla lisansüstü programa kayıt yaptırılamayacağı ve devam edilemeyeceği düzenlemesi karşısında üniversitenin kayıt işlemleri sırasında YÖKSİS’te gerekli sorgulamaları yaparak öğrencilerin kayıt işlemlerini tamamlamaları, başka lisansüstü programa kaydın
/
tespiti halinde ilgiliye durumun bildirilmesi ve hangi programa devam etmek istediğinin netleştirilmesi ile gerekirse kayıt silme işleminin yapılması hususlarına da iyi yönetimin bir gereği olarak dikkat edilmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Muğla İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE,
Kararın başvuran ile MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/