|
ÖZET: Ustalık belgesine sahip işverenlerin, aynı faaliyet alanında farklı adreslerdeki işyerlerinde kendi belgeleri ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yapma yetkisi, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun 30. maddesi çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu maddeye göre, işyeri sahibi ustalık belgesine sahip değilse, yanında bu belgeye sahip birini istihdam etme zorunluluğu bulunmaktadır. İstihdam edilen kişinin, kaç işyerinde bu belgeyi kullanabileceği konusunda belirsizlikler mevcuttur.
Yasal düzenlemelere göre, esnaf ve sanatkârlar ile tacirlerin işyeri açabilmesi için ustalık belgesine ya da ilgili diplomalara sahip olmaları gerekmektedir. Ayrıca, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre ticari işletmeler, esnaf işletmesi için belirlenen sınırları aşan gelir hedefleyen faaliyetler olarak tanımlanmaktadır. Bu bağlamda, ustalık belgesi, sadece işyeri açma sürecinde değil, aynı zamanda iş yerinde sunulan mal ve hizmetlerin kalitesinin denetlenmesi ve üretim süreçlerinin yönetimi açısından da önemli bir gereklilik olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, her bir işyeri için ayrı ayrı ustalık belgesi talep edilmesi, 3308 sayılı Kanun kapsamındaki meslekler açısından uygun bir uygulama olarak değerlendirilmektedir. Bu durum, iş yerlerinin faaliyetlerinin sürdürülebilirliği ve kalite standartlarının sağlanması açısından kritik bir rol oynamaktadır. |
NOT: Ustalık belgesine sahip işverenin aynı faaliyet konusunda farklı adreslerdeki işyerlerinde kendisine ait ustalık belgesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yapıp yapamayacağı, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun 30 uncu maddesine göre iş yeri sahibi ustalık belgesi sahibi değil ise yanında bu belgeye sahip olan başka bir kişiyi istihdam etmek zorunluğu bulunduğu ve bu şekilde istihdam edilen kişinin, kaç işyerinde bu belgeyi kullanabileceği hk.
T.C.
ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü
Sayı : E-14399437-622.02-1444882 04/08/2021 Konu : Görüş (Ustalık Belgesi)
DAĞITIM YERLERİNE
İlgi : … Valiliğinin … tarihli ve … sayılı yazısı.
İlgi yazıyla, ustalık belgesine sahip işverenin aynı faaliyet konusunda farklı adreslerdeki işyerlerinde kendisine ait ustalık belgesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusu yapıp yapamayacağı, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun 30 uncu maddesine göre iş yeri sahibi ustalık belgesi sahibi değil ise yanında bu belgeye sahip olan başka bir kişiyi istihdam etmek zorunluğu bulunduğu ve bu şekilde istihdam edilen kişinin, kaç işyerinde bu belgeyi kullanabileceği hususlarında tereddüde düşüldüğünden uygulamaya esas Bakanlığımız görüşü talep edilmektedir.
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3 üncü maddesinin (a) bendi “Esnaf ve sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri” hükmünü taşımaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 11 inci maddesinin birinci fıkrası “Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir.” hükmünü taşımaktadır.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun;
3 üncü maddesinin (f) bendi ““Usta”, bir mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarını kazanmış ve bunları mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda uygulayabilen; üretimi planlayabilen; üretim sırasında karşılaşılabilecek problemleri çözümleyebilen; düşüncelerini yazılı, sözlü ve resim ile açıklayabilen; üretimle ilgili pratik hesaplamaları yapabilen kişiyi;” ve (l) bendi ““İşletme”, mal ve hizmet üreten kamu ve özel kurum, kuruluş ve işyerlerini;” hükümlerini,
30 uncu maddesi “Ustalık belgesine sahip olanlar veya bunları işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilir.
Bu Kanun kapsamına alınan il ve mesleklerde; belediyeler ve işyeri açma izni vermeye yetkili diğer kurum ve kuruluşlar işyeri açılışında, esnaf ve sanatkârlar ile tacirlerin kendilerinden veya işyerinde her bir meslek dalında çalıştırdıkları en az birer çalışanından ustalık belgesi ya da en az ön lisans diploması istemek zorundadır.
Bu işyerlerinde alanında mesleki eğitim almış olanlar istihdam edilir. İstihdam edilenlerin almaları gereken eğitimin seviyesi, türü ile halen çalışanların durumu Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
İşyeri sahipleri veya o işyerinde çalışan ustalık belgesi sahipleri, ustalık belgelerini işyerlerine asar.
Ustalık belgesi sahibi olanlar bu haklarını onsekiz yaşını tamamlayana kadar kullanamaz.
Teknik lise mezunları veya mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarının dört yıllık eğitim programlarından mezun olanlara, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan, mesleklerinde bağımsız İşyeri Açma Belgesi verilir.” hükmünü taşımaktadır.
Ayrıca 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in;
4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (t) bendinde; “İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri” hükmünü, 6 ncı maddesinin birinci fıkrası “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.” ve üçüncü fıkrası “İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.” hükmünü,
9 uncu maddesinin birinci fıkrası ise “Bu Yönetmelik kapsamına girmesine rağmen adı ve nitelikleri belirtilmeyen sıhhî bir işyerinin açılması halinde, benzeri işyerleri için öngörülen esaslara göre işlem yapılır.” hükmünü,
Ek 2 nci maddesi “Bu Yönetmelik kapsamında iş yeri açılabilmesi için, iş yeri sahibinin veya iş yerinde her bir meslek dalında çalıştırdıkları en az birer çalışanının, 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında alınan ustalık belgesine ya da mesleki veya teknik okulların ilgili alanlarından mezun olduğunu gösterir diplomaya ya da üniversitelerin ilgili lisans ve ön lisans alan ve dalından mezun olduğunu gösterir diplomaya (transkript ile birlikte ibraz edilecek) ya da 2/8/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununa göre faaliyet gösteren kurumlardan alınan kurs bitirme belgesine sahip olması gerekir. Birinci cümledeki belgelerin kapsamına girmeyen faaliyet konuları için bu belgeler aranmaz. İlgili diploma ve belgelerin yurt dışından alınmış olması halinde bunların ilgili mevzuata göre denkliğinin kabul edilmiş olması şarttır. Milli Eğitim Bakanlığının tanıdığı ve önceden alınmış diğer diplomalar ve kurs bitirme belgeleri, müktesep hak kapsamında değerlendirilir.” hükmünü amirdir.
Açıklanan mevzuat hükümleri çerçevesinde; ustalık belgesinin sadece iş yeri açmak için gerekli olan bir prosedür olmadığı bilakis sürekli faaliyet içindeki iş yerinde üretilen mal ve hizmetlerin denetiminin yapılması, planlanması, üretim sırasında karşılaşılabilecek problemlerin çözümlenmesi ve ilgili mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve iş alışkanlıklarının mal ve hizmet üretiminde iş hayatınca kabul edilebilecek standartlarda uygulanması yönünden de bir gereklilik olduğu, diğer taraftan Yönetmelik’in ek 2 nci maddesi uyarınca ustalık (ve dengi) belgelerin iş yeri açılışının bir şartı olduğu, dolayısıyla 3308 sayılı Kanun kapsamındaki il ve meslekler bağlamında açılmak istenen her bir iş yeri için ayrı ayrı ustalık belgesi aranmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.
Bilgilerinize rica ederim.
Bakan a.
Genel Müdür V.
Dağıtım:
Gereği: Bilgi:
… Belediye Başkanlığına … VALİLİĞİNE
(Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü)