Azalan bakiyeler yöntemi, amortisman giderinin kıymetin ilk yıllarında daha yüksek, sonraki yıllarında daha düşük ayrılmasını sağlayan hızlandırılmış amortisman yöntemidir. Uygulama VUK’un izin verdiği mükellef ve kıymetlerle sınırlıdır.
Kimler uygulayabilir?
Bilanço esasına göre defter tutan mükellefler, kanuni şartlar dahilinde azalan bakiyeler yöntemini seçebilir. İşletme hesabı esasındaki mükellefler bakımından aynı serbesti bulunmaz.
Hesaplama mantığı
Her yıl amortisman, kıymetin dönem başındaki net defter değeri üzerinden hesaplanır. Uygulanacak oran normal amortisman oranının belirli katı olmakla birlikte kanuni üst sınırı aşamaz.
Son yıl
Faydalı ömrün sonunda kalan net defter değeri son yılda tamamen amorti edilir. Bu nedenle yöntemde ilk yıllarda yüksek, son yıllarda düşük gider ortaya çıkar.
Yöntem değişikliği
Azalan bakiyelerden normal amortismana geçiş mümkündür; ancak normal amortismandan azalan bakiyelere geçiş kural olarak yapılamaz. Geçişten sonra kalan değer, kalan süreye göre itfa edilir.
Kıst amortisman
Binek otomobiller ve özel kıst amortisman hükümleri bulunan kıymetlerde yöntem seçimi kıst uygulamasını ortadan kaldırmaz.
Uygulamada kontrol listesi
- İşlem tarihi ve o tarihte yürürlükteki hüküm belirlendi mi?
- Şartlar ve istisnalar ayrı ayrı kontrol edildi mi?
- Muhasebe kaydı ile vergisel sonuç birbiriyle uyumlu mu?
- Geçici madde veya özel düzenleme var mı?
- Belgelendirme dosyası yeterli mi?
Kritik not
Yöntem seçimi yalnız vergi avantajı açısından değil, sonraki yıllardaki gider dağılımı ve yöntem değiştirme kısıtları dikkate alınarak yapılmalıdır.