|
ÖZET: Başvuru, Ege Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü’nde kayıtlı olan bir doktoranın azami süresinin dolması nedeniyle kaydının silinmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, tez teslim tarihinin sistemde belirtilen bilgiye göre henüz dolmadığını ve bu nedenle mağdur olduğunu iddia etmiştir. Ayrıca, üniversite ile yaptığı görüşmelerde sistemde bir hata olduğu yönünde bilgilendirildiğini belirtmiştir. Ancak, idare başvurunun reddi yönünde karar almış ve başvuranın azami öğrenim süresinin 2023-2024 güz döneminde sona erdiğini ifade etmiştir.
İdare, başvuranın doktora programına 2012-2013 güz döneminde kaydolduğunu, 2019 yılında programın Eğitim Bilimleri Enstitüsü’ne devredildiğini ve bu süreçte öğrenci numarasının değiştiğini belirtmiştir. Ayrıca, başvuranın daha önce kayıt dondurma ve ek süre taleplerinde bulunduğu ve bu taleplerin kabul edildiği ifade edilmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, başvuranın azami süreyi aşarak kaydının silinmesi hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. İdarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. Ancak, idarenin öğrenci bilgi sistemindeki verilerin doğruluğunu sağlaması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın, idarenin resmi duyurularını takip etmesi ve eğitim sürecini bu çerçevede planlaması gerektiği de belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9569-S.24.14781
BAŞVURU NO : 2024/4131
KARAR TARİHİ : 10.09.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Azami öğrencilik süresi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Ege Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü nezdinde Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Doktora Programına numarası ile kayıtlı iken, Eğitim Bilimleri
Enstitüsünün 09.02.2024 tarihli ve sayılı yazısı gereği kaydının silindiğini; kaydının silinmesi işlemine gerekçe olarak azami süresinde tezini başarı ile tamamlayamamış olmasının gösterildiğini; “Ege
Üniversitesi Öğrenci Bilgi Sistemi” kapsamında tezin teslim edileceği dönem bilgisine yer verildiğini ve bu bilgi uyarınca süresinin henüz dolmamış olduğunu keza tez yazım sürecini de söz konusu bilgileri esas alarak planladığını; ayrıca sistem üzerinde yer alan mezkûr bilgi dışında kendisine herhangi bir bildirimde de bulunulmadığını; Üniversite ile yaptığı görüşmede sistemde bir hatanın olduğu yönünde tarafına şifahen bilgi verildiğini ve bu hatanın Üniversite ile yaptığı sözlü görüşme sonrasında 06.03.2024 tarihinden sonra düzeltildiğini; sistem üzerinde yer alan bilgilerin yanlışlığından kaynaklanan sorumluluğun tarafına yüklenmesi ile mağdur edildiğini belirtmiş ve mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiş olup İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
3. İdarenin, Kurumumuza iletmiş olduğu 19.04.2024 tarihli ve sayılı cevap yazısında özetle; (a) Öğrencinin, 2012-2013 Güz döneminde Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi yüksek lisans dereceli doktora programına numarası ile kayıtlanarak doktora öğrenimine başladığı,
(b) 11.09.2019 tarihli YÖK kararı uyarınca öğrencinin programının Eğitim Bilimleri Enstitüsüne aktarımının sağlandığı; bu bağlamda sistemsel olarak öğrenci numarasının şeklinde değiştiği; sisteme aktarım yapılırken yeni bir Enstitü’ye aktarım yapılmış olması neticesinde 2019-
2020 güz kayıtlı olarak gösterildiği ancak bunun eğitime başladığı tarihi değil esas itibarıyla Enstitü
bünyesine geçiş tarihini gösterdiği, (c) 20 Nisan 2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim-Öğretim
Yönetmeliğinin yürürlüğe girmesi ile birlikte lisansüstü düzeyde öğrenim gören tüm öğrencilerin öğrenim sürelerinin, 2016-2017 güz döneminden itibaren yeniden başlatıldığı ve bu kapsamda yüksek lisans dereceli doktora öğrencisi olan başvuranın azami öğrenim süresinin bitiş tarihinin 2021-2022 bahar dönemi sonu olduğu.
(d) Başvuranın, 2017-2018 güz döneminde bir dönem kayıt dondurma; 2020-2021 bahar döneminde bir dönem ek süre ve 2021-2022 bahar döneminde bir dönem ek süre haklarını kullanmış olması göz önüne alındığında azami öğrenim süresinin 2023-2024 güz döneminde sona erdiği, (e) Öğrenci İşleri Birimi tarafından her dönem başında yapılan genel inceleme sonucunda Enstitü Yönetim
Kurulu’nun 8 Şubat 2024 tarihli ve Sayılı kararı ile öğrencinin ilişiğinin kesildiği ve durumun öğrenciye ve danışmana iletilmek üzere 09.02.2024 tarihli ve sayılı yazı ile ilgili ana bilim dalına gönderildiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 5’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 44’üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca:
c. […] lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
7. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim
Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Süre
MADDE 17 – (1) Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.
[…]
(3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin ilişiği kesilir.
Diğer hükümler
MADDE 35 – […]
(8) (Ek: RG-10/6/2020-31151) Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz. […].
[…]
Geçiş hükümleri
GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Bu Yönetmelikle getirilmiş hükümlerin uygulaması ve belirlenmiş süreler yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihinden itibaren başlar. […] 8. 05.11.2023 tarihli ve 32360 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Ege Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-
Öğretim Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca:
Süre
MADDE 17- (1) Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın 8 yarıyıl olup azami tamamlama süresi 12 yarıyıl; lisans derecesi ile kabul edilenler için 10 yarıyıl olup azami tamamlama süresi 14 yarıyıldır. […].
Öğrenime ara verme
MADDE 42- (1) Enstitü yönetim kurullarının kararıyla öğrenciler, öğrenime ara verme hakkından yararlandırılabilir. Kayıt dondurma işlemleri her dönem için ayrı ayrı yapılır. Askerlikte geçirilen süre hariç öğrenime ara verme hakkı, bir seferde bir yılı aşamaz. Ayrıca öğrenciye verilen öğrenime ara verme izinlerinin toplamı, normal eğitim ve öğretim süresinin yarısını geçemez. Öğrenime ara verme süreleri azami öğrenim süresinden sayılmaz. Öğrenime ara verilen yarıyıla/yıla ait öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti ödenmez.
[…]
Ek süre
MADDE 43- (1) Üniversite tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, Ege Üniversitesi Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinde tez çalışmasının teslim edileceği dönem bilgisine yer verildiğini; bu bilgi uyarınca süresinin henüz dolmamış olduğunu keza tez yazım sürecini de söz konusu bilgileri esas alarak planladığını; ayrıca sistem üzerinde yer alan mezkûr bilgi dışında kendisine herhangi bir bildirimde bulunulmadığını; buna rağmen azami süresinde tezini başarı ile tamamlayamamış olması gerekçe gösterilerek kaydının silindiğini ifade ederek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiştir.
11. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; başvuran Ege
Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü nezdinde söz konusu doktora programına kaydını yaptırarak 2012-
2013 güz döneminde öğrenimine başlamıştır. 11.09.2019 tarihli YÖK kararı uyarınca başvuranın öğrenim
gördüğü doktora programı Eğitim Bilimleri Enstitüsüne bağlanmış ve bu bağlamda öğrenci numarası olarak değiştirilmiştir. Başvuran 2017-2018 güz döneminde bir dönem kayıt dondurma; 2020-2021 bahar döneminde bir dönem ek süre ve 2021-2022 bahar döneminde bir dönem ek süre taleplerinde bulunmuş ve söz konusu talepleri kabul edilmiştir.
12. 20.04.2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nin 17’inci maddesinin birinci fıkrasında, doktora programının (tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için) azami tamamlama süresi on iki yarıyıl olarak düzenlenmiş; Geçici 1’inci maddesinde ise anılan yönetmelik kapsamında belirlenmiş sürelerin, yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren başlatılacağı hüküm altına alınmıştır.
13. Söz konusu mevzuat hükümleri uyarınca başvuranın doktora eğitim programını tamamlaması için öngörülen azami süre 2021-2022 bahar dönemi sonudur. Bununla birlikte başvuranın talepleri üzerine tesis edilen ek süre verilmesi ve kayıt dondurma işlemleri göz önüne alındığında 2023-2024 güz dönemi sonu itibarıyla azami öğrenim süresinin dolduğu sonucu ortaya çıkmaktadır.
14. İdare tarafından sunulan açıklamalarda, ilgili programın Eğitim Bilimleri Enstitüsüne aktarımının sağlanması aşamasında başvurana yeni bir öğrenci numarası verildiği ve kayıt tarihinin sistemsel olarak 2019-2020 güz dönemi olarak işlendiği ancak bunun eğitime başladığı tarihi değil esas itibarıyla Enstitü bünyesine geçiş tarihini ifade ettiği belirtilmiştir. Dolayısıyla Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinde tez çalışmasının teslim edileceği dönem bilgisine ilişkin yanlışlığın bu durumdan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. İdarenin, Öğrenci Bilgi Sistemi üzerindeki verilerin düzenlenmesinde gerekli hassasiyeti göstermesi ve bilgi girişlerinin doğru yapılmasını sağlaması gerekmektedir. Lakin bu durum, öğrencinin ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde eğitim sürecini yürütme ve bu süreçte gerekli dikkat ve özeni gösterme yükümlülüğünü kaldırmamaktadır.
15. Bu bağlamda başvuranın, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde azami süresini öngörmesi; Üniversitenin resmi duyurularını takip etmesi ve bunlara itibar etmesi; planlamalarını da bu çerçevede yapması gerekirken yalnızca Öğrenci Bilgi Sisteminde yer alan verilere dayanarak hak iddiasında bulunmasının dayanaktan yoksun olduğu değerlendirilmiştir.
16. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde; İdare tarafından yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde
hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
18. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdare tarafından azami öğrencilik sürelerinin her bir öğrenci bazında doğru şekilde ve zamanında sisteme aktarılmasının, ayrıca buna ilişkin gerekli kontrollerin sıklıkla yaptırılmasının iyi yönetim ilkelerine uygun olacağı; ayrıca başvurana iletilen cevaplarda “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı tespit edildiğinden bundan sonraki işlemlerde söz konusu ilkeye uyulması gerektiği değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
20. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
İzmir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve EGE ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi