|
ÖZET: Başvuru, Bahçeşehir Üniversitesi’nde eğitim gören bir öğrencinin kaydının silinmesiyle ilgili olarak Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılmıştır. Öğrenci, 2014-2015 eğitim yılında Yakındoğu Üniversitesi’nde başladığı tıp eğitimine, 2016-2017 yılında Bahçeşehir Üniversitesi’nde yatay geçiş yaparak devam etmiştir. Ancak, üniversiteler arası müfredat farklılıkları ve maddi zorluklar nedeniyle kaydını yenileyememiş ve azami süresini doldurarak ilişiği kesilmiştir. Öğrenci, bu süreçte yaşadığı zorluklar nedeniyle mağduriyetinin giderilmesini ve burslu eğitimine devam etme talebinde bulunmuştur.
Bahçeşehir Üniversitesi Rektörlüğü, başvuranın kaydının silinmesinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ve üniversitenin yönetmeliklerine uygun olduğunu belirtmiştir. Öğrencinin, azami süre içinde eğitimini tamamlayamadığı ve borçlarının bulunduğu gerekçesiyle ilişiğinin kesildiği ifade edilmiştir. Ayrıca, benzer durumda olan bir başka öğrencinin kaydının yenilenmesi, bu öğrencinin son sınıfta olmasından kaynaklanmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde bir öneride bulunmuştur. Mevzuat çerçevesinde yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın, eğitim süreçleriyle ilgili yükümlülüklerini bilmesi gerektiği ve idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun davrandığı da vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7878-S.24.12383
BAŞVURU NO : 2024/4309
KARAR TARİHİ : 31.07.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, azami süresinin dolması nedeniyle kaydının silinmesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
işleminin iptal edilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 27.03.2024
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1. Kurumumuza yaptığı tarihli başvuruda özetle; 2014-2015 eğitim yılında Yakındoğu Üniversitesi Tıp Fakültesine yerleştiğini, 2016-17 eğitim yılında Bahçeşehir
Üniversitesi Tıp Fakültesine yatay geçiş yaptığını, üniversiteler arası müfredat farkından kaynaklı
Bahçeşehir Üniversitesinde dönemine bakılmaksızın 1. sınıftan başladığını, 1. sınıfı geçemediğini, 2018-
2019 eğitim döneminde okul ücretini ödeyemediği için bahar döneminde 8. komite sınavından güvenlik
marifetiyle çıkarıldığını, not ortalaması geçer olmasına rağmen tüm seneyi okumamış sayıldığını, 2019-
2020 eğitim dönemini başarıyla tamamlayıp 2. sınıfa geçtiğini, 2020-2021 güz dönemini başarıyla
tamamladığını, pandemi sürecinin doğurduğu ekonomik zorluklardan dolayı okul ücretini ödemekte güçlük çektiğini, 20-21 baharı Mart ayında 5. komite sınavında tekrar sınavdan çıkartıldığını, okula girmesine müsaade edilmediğini, bu süreçte okulla ilişiğinin kesildiğini düşündüğünü, okul borcunu tamamlamak için
2 yıl motor kuryelik yaptığını, borcunu kapatmadan fakültenin ilişiğini kesmediğini, bu yüzden 5 Temmuz
2022 tarihli öğrenci affından faydalanamadığını, 2022-2023 döneminde yeniden kayıt yaptırdığını, 2023-
24 eğitim döneminde 3. döneme kayıt yaptırmasına azami süre gerekçesiyle müsaade edilmediğini,
kendisiyle aynı yıl kayıt olan . . . adlı 6. sınıf öğrencisinin azami süresi dolmasına rağmen kaydını yenileyebildiğini, başarısız bir öğrenci olmadığını, maddi zorluklar ve yatay geçiş sürecinde kaybettiği yıllar nedeniyle azami süreye takıldığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini ve burslu şekilde eğitimine devam etmesinin sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusu hakkında Bahçeşehir Üniversitesi Rektörlüğünden alınan 03/05/2024 tarihli ve E– – sayılı yazı eklerinde;
2.1. Başvuranın, Yakındoğu Üniversitesinde 2014-2015 akademik yılında 1. yılını tamamladıktan sonra 2016-2017 akademik yılı için 09/09/2016 tarihinde Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesine Kurumlararası
Merkezi Yerleştirme Puanı ile kayıt yaptırdığı, 2017-2018 akademik yılını tamamlamasının ardından 20182019, 2020-2021, 2021-2022 akademik yıllarında kayıt yenileme yapmadığı, bu sebeple üzerine ders tanımlanamadığı, 2023-2024 akademik yılı güz dönemi sonu itibari ile ise azami süresini doldurmuş olduğundan 14/03/2024 tarihli Fakülte Yönetim Kurulu Kararı ile ilişiğinin kesildiği,
2.2. Azami sürenin, bir öğrencinin belirlenen sürelerde lisans, yüksek lisans ya da doktora eğitimini tamamlaması için var olan bir uygulama olduğu, üniversitelerde kontenjanların açılarak yeni öğrencilere eğitim hakkı tanınabilmesi için belirlenen sürelerde öğrenimini bitiremeyen kişinin “başarısız” olarak değerlendirilmesi ve re’sen üniversiteden ilişiğinin kesilmesi anlamına geldiği,
2.3. Azami süre engelinin, sadece Üniversitelerine özgü bir uygulama olmadığı, doğrudan 2547 Sayılı
Kanunun 44 üncü maddesinde düzenlendiği ve tüm devlet ve vakıf üniversitelerinin bu kurala tabi olduğu,
2.4. 14/11/2019 tarih ve 30948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bahçeşehir Üniversitesi Ön Lisans ve
Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 33 üncü maddesinde, “Kayıtlı olduğu programın son sınıfında olmayan veya programında hiç almadığı ders ve alıp başarısız olduğu proje dersi/projeli ders sayısı toplamı (mesleki uygulama/staj dâhil) 5’ten fazla olan öğrencilere 2547 Sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamında olan ek sınav hakkı ve/veya ek süreler verilmez ve 2547 Sayılı Kanunun
44 üncü maddesinin (c) fıkrası gereğince Üniversite ile doğrudan ilişikleri kesilir.” düzenlemesinin yer
aldığı,
2.5. Başvuranın ilişiğinin, 6 yıl normal eğitim süresi olan Tıp programını 9 yıllık azami süresinde bitirememesi nedeniyle yukarıdaki hükümler kapsamında kesildiği,
2.6. Başvuranın, okula olan borcunu kapatmadan fakültesince ilişiğinin kesilmemesi gibi bir durumun söz konusu olmadığı, kendisinin hali hazırda da Üniversitelerine ödenmemiş 93.060,96 TL borcu bulunduğu, buna rağmen ilişiğinin kesildiği; başvuranın,
2016-2017 Akademik Yılı için taksitli ödeme tutarı: 56.900,00 TL, 2017-2018 Akademik Yılı için taksitli Ödeme tutarı: 62.000,00 TL, 2018-2019 Akademik Yılı için taksitli Ödeme tutarı: 6.880,00 TL (bu yıl kayıt yenileme yapmadığı için
68.800 TL. Yıllık ücretin %10’u kadar borç tutarı bulunmaktadır.)
2019-2020 Akademik Yılı için taksitli ödeme Tutarı: 81.184,00 TL, 2020-2021 Akademik Yılı için taksitli ödeme tutarı: 9.033,88,00 TL (bu yıl kayıt yenileme yapmadığı için 90.338,39 TL yıllık ücretin %10’u kadar borç tutarı bulunmaktadır.)
2021-2022 Akademik Yılı için taksitli ödeme tutarı: 11.105,00 TL (bu yıl kayıt yenileme yapmadığı için
111.050 TL yıllık ücretin %10’u kadar borç tutarı bulunmaktadır.)
2022-2023 Akademik Yılı için taksitli ödeme tutarı: 83.287,50 TL (Yıllık ücret 166.575,00 TL %50 burs tanımlanmıştır.)
2022-2023 Akademik Yılı sonuyla ödenmesi gereken toplam eğitim ücreti; 310.390,38 TL olup bugüne kadar tahsil edilen toplam tutarın 217.329,42 TL olduğu, dolayısıyla kendisinin 93.060,96 TL vadesi geçmiş borcu bulunduğu,
2.7. Başvuranın herhangi bir aftan yararlanabilmesinin de mümkün olmadığı, YÖK tarafından en son çıkarılan af hükümlerinin 05/07/2022 tarihinde yürürlüğe girdiği ve başvuranın bu tarihte azami süresini doldurmadığı,
2.8. Başvuranın kendisiyle benzer durumda olmasına rağmen kaydının yenilendiğini iddia ettiği . . .
isimli öğrencinin, 6. sınıf öğrencisi olduğu, başvuran ile aynı akademik yılda kayıt olmasına rağmen aynı sınıfta/seviyede olmadıkları, bu kişinin son sınıfta olması nedeniyle kendisine tanınan ek haklardan yararlanabildiği, başvuranın ise azami süresi boyunca kayıt yenilemeyip sınıf geçemediğinden henüz 3.
sınıfta iken azami süresini doldurduğu, bu haliyle de kendisine ek sınav hakkı tanınamadan ilişiğinin kesilmesi gerektiği
hususlarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.2.“Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” 3.3. “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun:
5.1.“Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”, 5.2. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.”, 5.3. “Senato” başlıklı 14 üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”, 5.4. “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar:” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır.
b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı; öğrencilerin mezuniyet sonrası istihdamına ilişkin olarak bilgi, görüş ve tecrübelerine ihtiyaç duyulan kişileri ifade eden dış paydaşların diploma programlarına ilişkin değerlendirmelerinin alınması; diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir.
c. (Değişik: 19/11/2014-6569/28 md.) Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl,
öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve
Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir. Yatay geçiş ve çift ana dal eğitiminin usul ve esasları ile azami öğrenim süreleri, lisansüstü eğitim usul ve esasları ile öğrenim süreleri Yükseköğretim
Kurulu tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda mesleki yabancı dil dersleri dışında zorunlu yabancı dil hazırlık sınıfı açılamaz; ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile isteğe bağlı olarak yabancı dil hazırlık sınıfı eğitimi verilebilir; bu hazırlık sınıfında başarılı olamayan öğrencilerin ilişikleri kesilmez ve eğitimlerine devam ederler. Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programların hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiği kesilir. Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programların hazırlık sınıfından ilişiği kesilen öğrenciler kendi yükseköğretim kurumlarında öğretim dili Türkçe olan eşdeğer bir programa kayıt yaptırabilirler. Ayrıca bu öğrenciler, kayıtlı olduğu yükseköğretim kurumunda eşdeğer program bulunmaması hâlinde talep etmeleri durumunda Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından bir defaya mahsus olmak üzere kayıt yaptırdığı yıl itibarıyla, öğrencinin üniversiteye giriş puanının, yerleştirileceği programa kayıt yaptırmak için aranan taban puanından düşük olmaması şartıyla öğretim dili Türkçe olan programlardan birine merkezî olarak yerleştirilebilirler.
Ancak bu süreler sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için son sınıf öğrencilerine, başarısız oldukları bütün dersler için iki ek sınav hakkı verilir. Bu sınavlar sonunda başarısız ders sayısını beş derse indirenlere bu beş ders için üç yarıyıl, ek sınavları almadan beş derse kadar başarısız olan öğrencilere dört yarıyıl (sınıf geçme esasına göre öğretim yapılan kurumlarda iki öğretim yılı); bir dersten başarısız olanlara ise öğrencilik hakkından yararlanmaksızın sınırsız, başarısız oldukları dersin sınavlarına girme hakkı tanınır. İzledikleri programdan mezun olmak için gerekli bütün derslerden geçer not aldıkları hâlde yönetmeliklerinde başarılı sayılabilmeleri için öngörülen not ortalamalarını sağlayamamaları sebebiyle ilişikleri kesilme durumuna gelen son dönem (sınıf geçme esasına göre öğretim yapılan kurumlarda son sınıf)
öğrencilerine not ortalamalarını yükseltmek üzere diledikleri derslerden sınırsız sınav hakkı tanınır.
Bunlardan uygulamalı, uygulaması olan ve daha önce alınmamış dersler dışındaki derslere devam şartı aranmaz. Açılacak sınavlara, üst üste veya aralıklı olarak toplam üç eğitim-öğretim yılı hiç girmeyen öğrenci, sınırsız sınav hakkından vazgeçmiş sayılır ve bu haktan yararlanamaz. Sınırsız hak kullanma durumunda olan öğrenciler sınava girdiği ders başına öğrenci katkı payını/öğrenim ücretini ödemeye devam ederler. Ancak bu öğrenciler, sınav hakkı dışındaki diğer öğrencilik haklarından yararlanamazlar. (Değişik cümle: 15/4/20207243/6 md.) Açık öğretim öğrencileri, katkı payı veya öğrenim ücretini ödemeleri ve her dönem başında kayıtlarını yenilemeleri koşuluyla bu sürelerle kısıtlı değildir. (Ek cümle: 15/4/2020-7243/6 md.) Açık öğretim sisteminde üst üste dört dönem bu koşulları yerine getirmeyen öğrencinin ilgili programdan ilişiği kesilir.
Derslere devam yükümlülüklerini yerine getirdikleri hâlde, yıl içi ve yılsonu sınav yükümlülüklerini bu maddede belirtilen hükümlere uygun olarak yerine getiremedikleri için öğretim kurumları ile ilişiği kesilen hazırlık sınıfı ve birinci sınıfta en fazla bir dersten, ara sınıflarda ise en fazla üç dersten başarısız olan öğrencilere üç yıl içinde kullanacakları üç sınav hakkı, not ortalamasını tutturamadıkları için hazırlık sınıfı dâhil ara
sınıflarda da sene kaybeden öğrencilere diledikleri üç dersten bir sınav hakkı verilir. Sınav hakkı verilenler, yıl içi veya yılsonu sınavı olduğuna bakılmaksızın başvurmaları hâlinde üniversite veya yüksek teknoloji enstitülerinin her eğitim-öğretim yılı başında açacakları sınavlara alınırlar. Sınavların sonunda sorumlu oldukları tüm dersleri başaranların kayıtları yeniden yapılır ve öğrenimlerine kaldıkları yerden devam ederler.
Bu durumda olan öğrencilerin sınavlara girdikleri süre, öğrenim süresinden sayılmaz. Bu sınavlara katılan öğrenciler öğrencilik haklarından hiçbir şekilde yararlanamazlar.”,
6. 14/11/2019 tarihli ve 30948 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bahçeşehir Üniversitesi Ön Lisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı; Bahçeşehir Üniversitesinde yürütülen ön lisans ve lisans düzeyindeki her türlü eğitim ve öğretim faaliyetleri ile ilgili usul ve esasları düzenlemektir.”, 6.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Yönetmelik, Bahçeşehir Üniversitesine bağlı tüm fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokulu bünyesinde yürütülen her türlü eğitim ve öğretim faaliyetine ilişkin hükümleri kapsar.”, 6.3. “Dayanak” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelik; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı
Yükseköğretim Kanununun 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.”, 6.4. “Öğrenim süreleri” başlıklı 15 inci maddesinde, “(1) Üniversitede normal öğrenim süresi; ön lisans programlarında iki, lisans programlarında dört bazı lisans programlarında da beş veya altı akademik yıldır.
Tam zamanlı öğrenci statüsünde azami öğrenim süreleri; ön lisans programlarında dört, dört yıllık lisans programlarında yedi, beş yıllık programlarda sekiz ve altı yıllık programlarda dokuz akademik yıldır.
Yabancı dil hazırlık programlarında geçirilen süre, bu sürelere dahil değildir.
…
(4) Kayıtlı olduğu eğitim programlarından azami süresi sonunda mezun olamayanlara bu Yönetmeliğin 33 üncü maddesi hükümleri uygulanır.”, 6.5. “Azami öğrenim süresini tamamlamış öğrenciler için ek sınav ve haklar” başlıklı 33 üncü maddesinde, “(1) Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan ön lisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar. Hazırlık programının eğitim süresi azami iki yıldır.
(2) Üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir.
…
(6) (Değişik:RG-18/8/2021-31572) Kayıtlı olduğu programın son sınıfında olmayan veya programında hiç almadığı ders ve alıp başarısız olduğu proje dersi/projeli ders sayısı toplamı (mesleki uygulama/staj dâhil)
5’ten fazla olan öğrencilere 2547 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamında olan ek sınav
hakkı ve/veya ek süreler verilmez ve 2547 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (c) fıkrası gereğince
Üniversite ile doğrudan ilişikleri kesilir.
(7) (Ek:RG-18/8/2021-31572) Ek sınavlar, sadece daha önce alınmış proje dersi/projeli dersler hariç diğer dersler için verilmekte olup; kayıtlı olduğu programdan mezun olabilmek için son sınıfta olan öğrencilere uygulanacak ek sınav ve ek sürelerle ilgili koşullar ve başvuru ile ilgili uygulama usul ve esasları Senato tarafından belirlenir.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 1 numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere, maddi zorluklar ve yatay geçiş sürecinde kaybettiği yıllar nedeniyle azami süreye takıldığını belirterek kaydının yenilenmesini ve burslu şekilde eğitimine devam etmesinin sağlanmasını talep etmektedir.
9. Bahçeşehir Üniversitesi Rektörlüğü, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesi ile
Üniversitelerinin Önlisans ve Lisan Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin ilgili maddeleri uyarınca başvuranın kaydının silindiğini ve yapılan işlemin hukuka uygun olduğunu ifade etmektedir.
10. Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesinin (c) fıkrasında, “Öğrenciler, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç, kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan önlisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadırlar.” hükümlerine; Bahçeşehir Üniversitesi Önlisans ve Lisan Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 15 inci maddesinin birinci fıkrasına, “…Tam zamanlı öğrenci statüsünde azami öğrenim süreleri; ön lisans programlarında dört, dört yıllık lisans programlarında yedi, beş yıllık programlarda sekiz ve altı yıllık programlarda dokuz akademik yıldır…”, 33 üncü maddesinin altıncı fıkrasında, “Kayıtlı olduğu programın son sınıfında olmayan veya programında hiç almadığı ders ve alıp başarısız olduğu proje dersi/projeli ders sayısı toplamı (mesleki uygulama/staj dâhil) 5’ten fazla olan öğrencilere 2547 sayılı
Kanunun 44 üncü maddesinin (c) fıkrası kapsamında olan ek sınav hakkı ve/veya ek süreler verilmez ve
2547 sayılı Kanunun 44 üncü maddesinin (c) fıkrası gereğince Üniversite ile doğrudan ilişikleri kesilir.”
hükümlerine yer verildiği görülmektedir.
11. Başvuru konusu olayda; 11.1. ’in Yakındoğu Üniversitesinde 2014-2015 akademik yılını tamamladıktan sonra 09/09/2016 tarihinde Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesine Kurumlararası Merkezi Yerleştirme Puanı ile kayıt yaptırdığı, 2017-2018 akademik yılını tamamladığı, 2018-2019, 2020-2021, 2021-2022 akademik yıllarında kaydını yenilemediği, bu sebeple kendisine ders tanımlanamadığı, 2023-2024 akademik yılı güz dönemi sonu itibari ile azami süresini doldurduğu,
11.2. Eğitim süresi 6 yıl olan Tıp Fakültesini 9 yıllık azami süresinde tamamlayamaması nedeniyle, ilgili mevzuat hükümleri gereğince, 14/03/2024 tarihli Fakülte Yönetim Kurulu Kararı ile ilişiğinin kesildiği,
11.3. Başvuranın, ilişiğinin 14/03/2024 tarihinde kesildiği ve hali hazırda Üniversiteye ödenmemiş borcunun bulunduğu dikkate alındığında, okula olan borcunu kapatmadan İdarenin ilişiğini kesmediği ve bu yüzden 05/07/2022 tarihinde yürürlüğe giren af hükümlerinden faydalanamadığı yönündeki iddiasının yerinde olmadığı, 11.4. Başvuranın, . . . isimli öğrencinin kendisiyle benzer durumda olmasına rağmen kaydının yenilendiği iddiasına bakıldığında, adı geçen kişinin son sınıfta olması nedeniyle kendisine tanınan ek haklardan yararlanabildiği, başvuranın ise eğitim süresi boyunca kaydını yenilemediğinden üçüncü sınıfta iken azami süresini doldurduğu, bu haliyle de kendisine ek sınav hakkı tanınamadan ilgili mevzuat uyarınca ilişiğinin kesildiği,
anlaşılmaktadır.
12. Başvuranın, bir üniversite öğrencisi olarak aldığı eğitim öğretim süreçlerine ilişkin işlemlerin, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile Bahçeşehir Üniversitesi Önlisans ve Lisan Eğitim Öğretim ve Sınav
Yönetmeliğine uygun olarak yürütülmesi gerektiği bilgisine sahip olma sorumluluğunun bulunduğunun açık olduğu değerlendirilmektedir.
13. Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuki güvenlikle bağlantılı olup birey hangi somut eylem ve olguya hangi hukuki müeyyidenin veya neticenin bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını belirler. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (Anayasa
Mahkemesi 26.12.2013 gün ve E.2013/67, K2013/164)
14. Görüldüğü üzere “hukuki belirlilik” kanun düzenlemelerinin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir tereddüde ve şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu tedbirler içermesini de gerektirmekte olup; somut olayda, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44 üncü maddesi ile Bahçeşehir Üniversitesi
Önlisans ve Lisan Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin ilgili maddelerinde; öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarının azami süresinin dokuz yıl olduğu, bu süre içinde öğrenimini tamamlayamayan öğrencinin Üniversite ile ilişiğinin kesileceğinin açıkça ifade edildiği göz önünde bulundurulduğunda, şikayet konusu idari işlemin, önceden düzenlenmiş ve herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmiş açık ve net mevzuatlar çerçevesinde tesis edildiği görülmektedir.
15. Bu çerçevede, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, idarenin cevabi yazısı ve tüm dosyanın
Kurumumuzca değerlendirilmesi neticesinde, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki idari işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu
kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ayrıca şikâyetçiye verilen cevapta işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranılmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve BAHÇEŞEHİR ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi