|
ÖZET: Başvuran, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nda öğretmen olarak görev yaparken, görevde yükselme sınavı sonucunda şube müdürü olarak atanmıştır. Babasının Alzheimer hastalığı nedeniyle Malatya iline nakil talep eden başvuran, bu talebinin önce sağlık raporunun uygun olmadığı, ardından da mazeretin atamadan önce ortaya çıktığı gerekçesiyle reddedildiğini belirtmiştir. Babasının sağlık durumu, başvuranın günlük işlerini yürütmesini zorlaştırmakta ve bu nedenle Malatya’ya atanmasını istemektedir.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, başvuranın talebinin reddi ile ilgili olarak, görevde yükselme sınavı sonucunda atanan personelin en az üç yıl görev yapma zorunluluğu bulunduğunu ve başvuranın mazeretinin ataması yapılmadan önce mevcut olduğunu ifade etmiştir. Ayrıca, sağlık raporunun, babasının tedavisinin mevcut görev yerinde mümkün olmadığına dair bir değerlendirme içermediği belirtilmiştir. Bu nedenle, başvuranın talebinin hukuka uygun olarak reddedildiği sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın yer değişikliği talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığını belirterek, ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan işlemlerin uygunluğunu vurgulamıştır. Başvuranın, sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği talebinin değerlendirilmesinde, idarenin kamu hizmetinin sürekliliği ve etkinliği gibi unsurları göz önünde bulundurması gerektiği ifade edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4994-S.24.7901
BAŞVURU NO : 2024/2540
KARAR TARİHİ : 09.05.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
Sağlık mazeretine dayalı yer değişikliği talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 16.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğünde öğretmen olarak görev yapmakta iken görevde yükselme sınavı sonucunda Aile ve Sosyal Hizmetler İl
Müdürlüğüne şube müdürü olarak atandığını, babasının Alzheimer/demans hastası olduğunu, üç kız kardeşinin İstanbul ilinde ikamet etmeleri nedeniyle anne ve babasının günlük işlerinin kendisi tarafından yerine getirildiğini, ayrıca babasının hastalığı nedeniyle sorunlu davranışlar sergilediğinden desteğe ihtiyaç duyduklarını, bu nedenle babası ile ilgili almış olduğumuz atama ve nakle esas sağlık kurulu raporunda
“bugünkü haliyle bakıma muhtaçtır, başkasının güç ve yardımı olmadan hayatını idame ettiremez” ibaresi bulunmakta olduğunu, bu rapora istinaden Malatya iline nakil talebinde bulunmasına rağmen önce raporun uygun olmadığı daha sonra mazeret sebebinin atamadan önce ortaya çıkmış bir durum olduğu gerekçesi ile talebinin reddedildiğini, babasının alzhemir hastası olduğundan her geçen gün durumu kötüye gitmekte olduğunu belirterek babasının sağlık durumu nedeniyle Malatya iline atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığının 14/02/2024 tarih ve E- – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucunda 11/12/2023 tarihinde
Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü emrine şube müdürü olarak görevine başladığı,
2.2. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin
1 inci fıkrasında “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personel,
atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorundadır.” hükmünün yer aldığı,
2.3. Ayrıca, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20.11.2019 tarihli kararında “…kamu görevlilerin eş, sağlık ve can güvenliği durumuna ilişkin özürleri ile hizmetin yeterli personelle aksamadan yürütülmesini dengeli bir şekilde bir arada dikkate almak zorunda olan idarenin, görevde yükselme sınavı sonucunda atanılan yerde belli bir süre ile çalışma zorunluluğu getirmesinde kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu Yönetmeliğin 18 inci maddesinin
1 inci fıkrasının birinci cümlesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.” hükmünün bulunduğu,
2.4. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Sağlık Mazeretine
Bağlı Yer Değişikliğine ilişkin 13 üncü maddesi ile Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliğine ilişkin ek 3 üncü maddesi gereğince başvuranın babasının hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığına veya mevcut görev yerinin babasının sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğine dair eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekmekte iken babası için Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen Durum Bildirir Sağlık
Kurulu Raporu ile mazeret ataması talebinde bulunduğu,
2.5. Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporunda raporun ilk başvuru ya da yenileme sonucu mu alındığı hakkında bir ibarenin olmaması nedeniyle ve 11.12.2023 tarihinde görevine başlayan başvuranın sonradan gelişen bir mazeret durumu olmadığı anlaşıldığından yukarıda belirtilen mevzuat hükmündeki 3 yıl görev yapma yükümlülüğünü yerine getirmediğinin anlaşıldığı
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin
5.1. “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinde, “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.”,
5.2. “Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı ek 3 üncü maddesinde, “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.
Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.
Memurun kendisinin veya birlikte yaşadığı eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının engellilik durumunun tedavisi sebebiyle yer değişikliğini talep etmesi halinde, yer değiştirme suretiyle atama yapılacak yerin, memurun ve bu fıkra kapsamındaki yakınlarının engellilik durumuna uygun olması esastır.”,
6. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin
6.1. “Sağlık mazereti sebebiyle atama” başlıklı 13 üncü maddesinde, “(1) Personelden, görevli bulunduğu yerde kalmasının kendisi veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kimselerden birinin sağlık durumunu tehlikeye sokacağını, tam teşekküllü bir devlet hastanesi veya kamu üniversitesi hastanelerinden başvuru tarihinden geriye doğru son altı ay içerisinde alınmış sağlık kurulu raporu ile belgeleyenler yer değiştirme talebinde bulunabilirler. (Değişik cümle:RG-9/7/2013-28702)Bu şekilde atama talebinde bulunanların sağlık raporuna uygun tedavilerini yaptırabilecekleri bir il’e atamaları yapılabilir.”,
6.2. “Görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucu atama” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personel, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorundadır. Ancak personelin atandığı yerde göreve başladıktan sonra ortaya çıkacak mazeret durumlarına dayalı olarak yapacağı yer değiştirme talepleri bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya konu yer değişikliği suretiyle atanma talebinin reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Çocuk Evleri Sitesi Müdürlüğünde öğretmen olarak görev yapmakta iken görevde yükselme sınavı sonucunda Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne şube müdürü olarak atanan başvuran, Alzheimer/demans hastası olan babasının sağlık durumu nedeniyle
Malatya iline atamasının yapılmasını talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket
etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.
10. Devlet memurlarının birtakım mazeretler çerçevesinde başka yerde görevlendirilme konusunda talep hakları var ise de buna ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, kamu hizmetinin sürekliliğinin sağlanması, insan kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.
11. İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden; başvuranın 11/12/2023 tarihinde görevde yükselme sınavı sonucunda Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne şube müdürü olarak atanarak görevine başladığı, babasının Alzheimer hastalığı nedeniyle 6/11/2023 tarihli durum bildirir raporu çerçevesinde babasının bulunduğu Malatya iline atamasının yapılmasını talep ettiği ancak ilgili sağlık raporunun babasının hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğine ilişkin bir değerlendirme içermediği ve başvuranın iline ataması yapılmadan önce alınması nedeniyle göreve başlamadan önce doğmuş olan bir mazeret olduğu, bu gerekçeler ile başvuranın taleplerinin reddedildiği anlaşılmıştır.
12. Başvuru konusuna ilişkin ilgili mevzuat hükümlerinde, sağlık mazereti kapsamında yer değişikliği yapılabilmesi için ilgili personelin kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının, görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını veya mevcut görev yerinin, söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi gerektiği düzenlenmiş olup, başvuruya konu olayda yer değişikliğine esas durum bildirir sağlık kurulu raporunun bu nitelikleri taşımadığı görülmektedir.
13. Bunun yanı sıra, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı sonucu atamaya ilişkin 18 inci maddesinin birinci fıkrasında; görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavı sonucu ataması yapılan personelin, atandıkları yerde en az üç yıl görev yapmak zorunda olduğu; ancak personelin atandığı yerde göreve başladıktan sonra ortaya çıkacak mazeret durumlarına dayalı olarak yapacağı yer değiştirme taleplerinin bu Yönetmeliğin ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirileceği hükmüne yer verilmiştir.
14. Bu Yönetmeliğin söz konusu hükmü kapsamında görevde yükselme sınavı sonucu ataması yapılan başvuranın atandığı yerde en az üç yıl görev yapma zorunluluğu bulunduğu, bu atamadan sonra oluşmuş olan farklı bir mazeret durumunun ortaya konulamadığı, başvuruya konu edilen mazeretinin ataması yapılmadan öncesinde de söz konusu olduğu, mazeretinin atandığı yerde göreve başladıktan sonra ortaya çıkmadığı, başvuranın mevcut mazeretlerini bilerek ve görevde yükselme sınavı sonucunda yer değişikliği hususunu öngörerek tercihte bulunduğu ve görevde yükselme sınavı neticesinde ataması yapıldığı hususları göz önünde bulundurulduğunda başvuranın talebinin reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
15. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği talebinin reddedilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Erzincan İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu Kararın BAŞVURANA ve AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi