|
ÖZET: Başvuran, Denetim A.Ş. şirketinin bağımsız denetim kuruluşu olarak yetkilendirilmesi için Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’na yaptığı başvurunun, gerekli şartları sağlamadığı gerekçesiyle reddedildiğini ifade etmektedir. Başvuran, özellikle Bağımsız Denetim Yönetmeliği’nin 28. maddesinde belirtilen sorumlu denetçi olabilme şartlarının hukuka aykırı olduğunu ve bu şartlar arasında yer alan fiili denetim tecrübesi gerekliliğinin de yasaya uygun olmadığını iddia etmektedir.
Kurumun yaptığı incelemede, başvuruda belirtilen eksikliklerin, en az iki sorumlu denetçi bulundurma şartının yerine getirilmemesi olduğu tespit edilmiştir. Denetim A.Ş.’nin başvurusunda sunulan belgeler incelendiğinde, bu şartı sağlayan yeterli sayıda denetçi bulunmadığı anlaşılmıştır. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu’nun 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamesi çerçevesinde düzenlediği Bağımsız Denetim Yönetmeliği, bağımsız denetim faaliyetinde bulunmak isteyen kuruluşların uyması gereken şartları belirlemekte ve bu şartların hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın talebi, mevzuatın gereklilikleri doğrultusunda reddedilmiş ve idarenin uygulamalarının hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Başvuran, bu ret kararına karşı 30 gün içinde yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9588-S.21.15476
BAŞVURU NO : 2021/603
KARAR TARİHİ : 29/06/2021
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KAMU GÖZETİMİ, MUHASEBE VE DENETİM
STANDARTLARI KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde düzenlenen sorumlu denetçi olabilme şartlarının hukuka aykırı olduğu şikayet edilmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 08/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Denetim A.Ş.’nin ortağı ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı olduğunu, adı geçen şirketin bağımsız denetim kuruluşu olarak yetkilendirilmesi için Kurumumuza talepte bulunduğunu, denetim kadrosunda Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 28 inci maddesindeki şartı sağlayan en az iki “Sorumlu Denetçi” bulundurma şartı sağlanmadığı için yetkilendirilme işleminin gerçekleştirilmediğini, kendisinin sorumlu denetçi olarak gerekli şartları sağlamadığı hususundaki bildirimin yasaya ve hukuka aykırı olduğunun ve Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 28 inci maddesinde düzenlenen sorumlu denetçi olabilme şartlarının kanuna ve hukuka aykırı şekilde daraltılmış olduğunu, sorumlu denetçi olabilme şartları arasında yer alan fiili denetim tecrübesine sahip olma hususunun hukuka aykırı olduğunu şikayet etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim
Standartları Kurumu tarafından gönderilen 8/4/2021 tarihli cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Denetim Anonim Şirketinin bağımsız denetim kuruluşu olarak yetkilendirilmek üzere 11/09/2020 tarihinde “Denetim Kuruluşu Bilgi Girişi Portalı” üzerinden elektronik ortamda başvuru yaptığını, başvuruda ibraz edilen bilgi ve belgelerin incelenerek Denetim Kuruluşu Bilgi Girişi Portalı üzerinden eksiklikler şirket yetkilisine SMS gönderilmek suretiyle bildirildiğini,
2.2. Eksiklik olarak belirtilen hususlardan birisi olan Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin (BDY) 13 üncü maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde yer alan “28 inci maddedeki şartları sağlayan en az iki sorumlu denetçisinin bulunması,” şartının yerine getirilmediğini, Denetim A.Ş. tarafından Kuruma yapılan yetkilendirilme başvurusunda denetim kadrosu olarak bildirilen denetçilerin durumları incelendiğinde, sorumlu denetçi olma şartını sağlayan iki denetçi bulunmadığı, bu çerçevede, denetim kuruluşu olarak yetkilendirilebilmek için gerekli olan şartlar sağlanmadığından başvuru süreci de tamamlanmadığı, 2.4. Diğer taraftan, 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında Kurulun görevleri sayıldığı, 2.5. 660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 27 nci maddesinin birinci fıkrasında da, Kararnamenin 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (b), (ç) ve (d) bentlerinde yer alan yetkilerinin kullanılmasına yönelik usul ve esasların Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükmü yer aldığı, 2.6. Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin 26/12/2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandığı, Yönetmeliğin “Denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesi” başlıklı 13 üncü maddesinde de bağımsız denetim faaliyetinde bulunmak isteyen kuruluşlarca sağlanması gereken şartlar düzenlendiği, sorumlu denetçi olabilme şartları da Yönetmeliğin 28 inci maddesinde düzenlendiği, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 02.11.2011 tarih ve 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde; (1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasında; a) Bağımsız denetçi: Bağımsız denetim yapmak üzere, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci
Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış meslek mensupları arasından Kurum tarafından yetkilendirilen kişileri, b) Bağımsız denetim: Finansal tablo ve diğer finansal bilgilerin, finansal raporlama standartlarına uygunluğu ve doğruluğu hususunda, makul güvence sağlayacak yeterli ve uygun bağımsız denetim kanıtlarının elde edilmesi amacıyla, denetim standartlarında öngörülen gerekli bağımsız denetim
tekniklerinin uygulanarak defter, kayıt ve belgeler üzerinden denetlenmesi ve değerlendirilerek rapora bağlanmasını, c) Bağımsız denetim kuruluşu: Bağımsız denetim yapmak üzere, Kurum tarafından yetkilendirilen sermaye şirketlerini, …
i) Meslek mensubu: 3568 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunan serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirleri,
ifade eder.
5.2. “Kurumun teşkilatı” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen görevleri yerine getirmek üzere kamu tüzel kişiliğini haiz ve idari özerkliğe sahip, Bakanlıkla ilişkili Kamu
Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kurulmuştur.”,
5.3. “Kurulun görev ve yetkileri” başlıklı 9 uncu maddesinde; “b) Türkiye Muhasebe Standartlarının uygulamasına yönelik ikincil düzenlemeleri yapmak ve gerekli kararları almak, bu konuda kendi alanları itibarıyla düzenleme yetkisi bulunan kurum ve kuruluşların yapacakları düzenlemeler hakkında onay vermek,
ç) Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının kuruluş şartlarını ve çalışma esaslarını belirlemek, bu şartları taşıyan kuruluşları ve bağımsız denetim yapacak meslek mensuplarını yetkilendirerek listeler halinde ilan etmek ve bunları oluşturacağı resmi sicile kaydederek Kurumun internet sitesinde kamuoyunun erişimine sürekli olarak açık tutmak,
d) Bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyetleri ile denetim çalışmalarının, Kurumca yayımlanan standart ve düzenlemelere uyumunu gözetlemek ve denetlemek,
e) İnceleme ve denetimler sonucunda aykırılıkları saptanan bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının faaliyet izinlerini askıya almak veya iptal etmek, …
ğ) Denetimin bağımsızlığının ve tarafsızlığının sağlanmasına, denetime olan güven ile denetimin kalitesinin artırılmasına yönelik düzenlemeler yapmak ve gerekli tedbirleri almak.”,
5.4. “Düzenleyici işlemler” başlıklı 27 nci maddesinde; “ (1) Kurul; 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (b), (ç) ve (d) bentlerinde yer alan yetkilerinin kullanılmasına yönelik usul ve esasları çıkaracağı yönetmeliklerle belirler.”,
6. 26.12.2012 tarihli ve 28509 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Bağımsız Denetim Yönetmeliğinin;
6.1. “Denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesi” başlıklı 13 üncü maddesinin ğ bendinde; “(1) 3568 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatta öngörülen şartlar saklı kalmak kaydıyla, denetim alanında faaliyet izni talebinde bulunan kuruluşun; ğ) 28 inci maddedeki şartları sağlayan en az iki Sorumlu denetçinin bulunması”, 6.2. “Sorumlu denetçi olabilme şartları” başlıklı 28 inci maddesinde; “(1) Sorumlu denetçiler, denetim raporunu denetimi üstlenenler adına imzalama yetkisini haiz olup, aşağıdaki şartları sağlayan denetçiler
arasından, Kurumun onayı alınmak suretiyle görevlendirilir:
a) KAYİK’ler nezdinde yapılacak denetimler için 15 yıllık mesleki tecrübeye sahip olması ve bu sürenin en az üç yılında fiilen denetçi, kıdemli denetçi veya başdenetçi unvanı ile mevzuatta denetim öngörülen alanlarda denetimlerde bulunmuş olması, b) Diğer denetimler için ise 10 yıllık mesleki tecrübeye sahip olması ve bu sürenin en az iki yılında fiilen denetçi, kıdemli denetçi veya başdenetçi unvanı ile denetimlerde bulunmuş olması, c) Denetim kuruluşlarının yönetim organı veya denetim üstlenen bağımsız denetçi tarafından denetim kuruluşu veya denetim üstlenen bağımsız denetçi adına denetim raporu imzalamaya yetkilendirilmiş olması, (2) Sorumlu denetçi onay talepleri, denetçinin birinci fıkrada belirtilen şartları haiz olduğunu gösteren bilgi ve belgelerle birlikte, denetim kuruluşu veya denetim üstlenen bağımsız denetçi tarafından Kuruma gönderilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. 1 no.lu paragrafta ayrıntılı açıklandığı üzere başvuran ortağı olduğu şirketin, bağımsız denetim kuruluşu olarak yetkilendirilmesi için talepte bulunduğunu ancak en az iki “Sorumlu Denetçi” bulundurma şartı sağlanmadığı için yetkilendirilme işleminin gerçekleştirilmediğini, belirterek Bağımsız Denetim
Yönetmeliğinin 28 inci maddesinde düzenlenen sorumlu denetçi olabilme şartlarının kanuna ve hukuka aykırı şekilde daraltılmış olduğunu, sorumlu denetçi olabilme şartları arasında yer alan fiili denetim tecrübesine sahip olma hususunun hukuka aykırı olduğunu şikayet etmektedir.
9. Başvuranın ortağı olduğu Denetim Anonim Şirketinin bağımsız denetim kuruluşu olarak yetkilendirilmek üzere başvuru yaptığını, başvuruda ibraz edilen bilgi ve belgelerin incelendiği ancak eksiklikler bulunduğu bu nedenle yetkilendirme işleminin tamamlanamadığı anlaşılmıştır. Eksiklik olarak belirtilen hususlardan birisinin de en az iki sorumlu denetçisinin bulunması olduğu, şirketin bu şartı sağlayamadığı görülmektedir. Başvuran sorumlu denetçi olabilme şartları arasında yer alan fiili denetim tecrübesine sahip olma hususunun üst normlarda düzenlenmediğini dolayısıyla hukuka aykırı olduğunu şikayet etmektedir.
10. 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesinde kurumun görevleri sayılmıştır. Kurumun görevleri ile ilgili ikincil düzenlemeleri yapmak, gerekli kararları almak, bağımsız denetçiler ve bağımsız denetim kuruluşlarının kuruluş şartlarını ve çalışma esaslarını belirlemek bu görevler arasında sayılmaktadır.
11. Kurum tarafından üst norm olan Kararnameye dayanarak Bağımsız Denetim Yönetmeliği düzenlenmiştir. Faaliyet izni talebinde bulunan kuruluşlarca yerine getirilmesi gereken şartlara
Yönetmeliğin 13 üncü maddesinde yer verilmiştir. Denetim alanında faaliyet izni talebinde bulunan kuruluşun belli şartları sağlayan en az iki sorumlu denetçisini bulunması gerektiği hüküm altına alınmıştır.
Sorumlu denetçilerde aranan şartlar Yönetmeliğin 28 inci maddesinde sayılmıştır. Bu şartlardan biride 10
yıllık mesleki tecrübeye sahip olması ve bu sürenin en az iki yılında fiilen denetçi, kıdemli denetçi veya başdenetçi unvanı ile denetimlerde bulunmuş olmasıdır.
12. Kaldı ki 660 sayılı KHK nın “Tanımlar” başlıklı “bağımsız denetçi” kavramının bağımsız denetim yapmak üzere, 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali
Müşavirlik Kanununa göre yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavirlik ruhsatını almış meslek mensupları arasından Kurum tarafından yetkilendirilen kişileri; “meslek mensubu” kavramının ise,
3568 sayılı Kanun kapsamında faaliyette bulunan serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali
müşavirleri ifade ettiği, hususlarının düzenlendiği görülmekle birlikte; söz konusu tanımlardan, bağımsız denetçi olmak için meslek mensubu olmanın yeterli olmadığı, bahsi geçen unvanın kazanılması için Kurum tarafından yetkilendirme şartının gerçekleşmesinin gerektiği, zira adı geçen İdarenin 660 sayılı KHK ile denetimin bağımsızlığının ve tarafsızlığının sağlanmasına, denetime olan güven ile denetimin kalitesinin artırılmasına yönelik düzenlemeler yapmak ve gerekli tedbirleri almakla görevlendirildiği değerlendirilmektedir. Görüldüğü üzere 660 sayılı Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları
Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamesine dayanarak düzenlenen
Bağımsız Denetim Yönetmeliğinde yer verilen denetçi olma şartlarının hukuka uygun olarak düzenlendiği, üst norma aykırı bir hususun bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
13. Yukarıda yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; idarenin mevzuat düzenlemesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “İdarenin karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı” 3anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın başvuran ile KAMU GÖZETİMİ MUHASEBE VE DENETİM STANDARTLARI
KURUMU’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi