II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Milli Eğitim Bakanlığının 27/ 12/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında; 3.1. 6764 sayılı Kanun’la 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye (KHK) eklenen Geçici 12 nci maddenin metninden anlaşılacağı üzere; Kanun’un yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içerisinde 190 sayılı KHK eki (I) sayılı cetvelin Bakanlığa ait bölümünde yer alan Bakanlık Maarif Müfettişi unvanlı toplam serbest kadro adedini geçmemek üzere, gerekli şartları taşıyanlar arasından yapılacak mülakatta başarılı olanların Bakan Onayı ile Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atanabilmelerinin öngörüldüğü, 3.2. 652 sayılı KHK’nın Geçici 12 nci maddesinde belirtilen bir yıllık sürenin hem mülakat hem de mülakat sonucuna göre yapılacak atama işlemleri için belirlenmiş bir zaman dilimi olduğunun aşikâr olduğu, maddenin yürürlük süresi içerisinde 450 adet kadro için Bakanlık Maarif Müfettişi atamasının yapıldığı, 3.3. Başvuranın iddialarına emsal olarak sunduğu Danıştay 5 inci Dairesinin 06/ 04/ 2015 tarihli ve
E :2012 / 10488, K:2015 / 3407 sayılı kararına yapılan araştırmalarda ulaşılamadığı, ancak başvuranın açıklamaları üzerinden yapılan değerlendirmede anılan Mahkeme kararının boş kadroya, takdir hakkı ve kadrosuzluk gerekçesiyle atanamayan personelle ilgili olduğunun anlaşıldığı, Bakanlık Maarif
Müfettişliğine kanunla belirlenmiş olan serbest kadro adedi göz önüne alınarak mülakat başarı sırasına göre yine yasayla belirlenen süre içerisinde atamaların yapıldığı, bu itibarla başvuranın başvurusundaki Mahkeme kararının emsal nitelikte olmadığı, 3.4. Başvuranın Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atanması ile maddi kayıplarının ödenmesi talepleri ile ilgili olarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kadroların tespiti” başlıklı 33 üncü maddesinde kadrosuz memur çalıştırılamayacağının, 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında
KHK’nın “Kadroların ihdası” başlıklı 6 ncı maddesinde kadroların kanunla ihdas edileceğinin hüküm altına alındığı, 190 sayılı KHK’nın Ek 21 inci maddesinde belirtilen kadro adedince atamanın
Kanun’da belirtilen süre içerisinde yapıldığı, kadroların tahsisinin ve bu kadrolara atamaların
Kanunların sınırladığı çerçeve içerisinde yapılmış olmasından dolayı başvuranın tazmin talebinin dayanaksız olduğu, 3.5. Başvuranın atama için Kılavuzda belirtilen süre geçmiş olmasına karşın atamasının yapılmamasıyla ilgili olarak, atanacak kadro sayısının 652 sayılı KHK’nın Geçici 12 nci maddesinde belirtilen süre ile sınırlı tutulduğu, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinin son fıkrasında; “Kişinin, resmî görevliler tarafından vâki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir .
Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır” , “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
2 / 6Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri
inceler .”, “Genel ilkeler” başlıklı 128 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . (Ek cümle : 12/ 9/ 2010- 5982/ 12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kadroların tespiti” başlıklı
33 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Kadrosuz memur çalıştırılamaz .”,
7. 14/ 12/ 1983 tarihli ve 18251 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 190 sayılı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin “Kadroların ihdası” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (a) ve (b) bendlerinde sayılan kamu kurum ve kuruluşlarının kadroları kanunla ihdas edilir .”, 02/ 12/ 2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesiyle eklenen Ek 21 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu maddeyi ihdas eden Kanuna ekli ( 1) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
Başkanlığına ait bölümünden çıkarılmış ve bu maddeyi ihdas eden Kanuna ekli ( 2) ve ( 3) sayılı listelerde yer alan kadrolar ihdas edilerek bu Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin
Millî Eğitim Bakanlığına ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına ait bölümlerine eklenmiştir .”, 8. 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 02/ 12/ 2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesiyle eklenen
“Personele ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde; 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Bakanlığa ait bölümünde yer alan Bakanlık Maarif Müfettişi unvanlı toplam serbest kadro adedini geçmemek üzere, Maarif Müfettişi, Eğitim Müfettişi, Millî
Eğitim Denetçisi ve İl Eğitim Denetmeni unvanlarını ihraz etmiş olup halen Bakanlık teşkilatında görevli olanlar ile Bakanlık teşkilatında şube müdürü ve üstü kadrolarda fiilen çalı-şanlar ve millî eğitim uzmanı ile millî eğitim uzman yardımcılarından yönetmelikte belirlenen yabancı dil ve tez şartını karşılayanlar arasından yapılacak mülakatta başarılı olanlar, 9/ 3/ 2016 tarihli ve 6682 sayılı
2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu ile belirlenen atama sayı sınırlarına tabi tutulmaksızın
Bakan Onayı ile Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atanabilir… .”, 9. Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkalığı Bakanlık Maarif Müfettişi Mülakat ve Atama
Kılavuzu’nun “Mülakat Sonuçlarının Makama Sunulması ve Uygulama” başlıklı 15 inci maddesinde; “1. Başkanlıkça, kesinleştirilen mülakat başarı listesi Bakanlık Makamının onayına sunulur . 2. Başarılı aday sayısının Ek- 4Bakanlık Maarif Müfettişi Atanacak Kadrolar Listesinde yer alan kadro sayısından fazla olması durumunda, atamalar en yüksek puandan başlamak suretiyle yapılır . 3. Atanabilecek adayların puanlarının eşitliği halinde memuriyetteki hizmet süresi fazla
3 / 6olan, eşitliğin bozulmaması halinde kura yoluyla belirlenen adayın ataması yapılır . 4. Kadro
yetersizliği nedeniyle ataması gerçekleştirilmeyen başarılı adayların, ilgili Kanunda belirtilen süre içinde herhangi bir nedenle münhal kadro oluştuğunda, bu münhal kadrolara başarısı sırası gözetilerek atamaları yapılabilir .”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Başvuranın Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atanması ve maddi kayıplarının ödenmesi talebinin
İdare tarafından reddedilmesi işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, 6764 sayılı Kanun’la 652 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Geçici 12 nci maddede, maddenin yürürlüğe girdiği 09/ 12/ 2016 tarihinden itibaren mülakatı yapmak için
İdareye bir yıllık süre tanındığını, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı Bakanlık Maarif
Müfettişi Mülakat ve Atama Kılavuzu’nda atama işlemlerinin başlatılması için öngörülen tarih üzerinden sekiz aydan fazla bir süre geçmiş olmasına karşın atamasının yapılmadığını belirterek
Kurumumuzdan Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atamasının yapılmasını ve maddi kayıplarının ödenmesini talep etmektedir .
12. 652 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 02/ 12/ 2016 tarihli ve 6764 sayılı Kanun’un 13 üncü maddesiyle eklenen
“Personele ilişkin geçiş hükümleri” başlıklı Geçici 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında; bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde … Maarif Müfettişleri ve belirtilen diğer kariyer unvanlarına sahip kişiler arasından yapılacak mülakatta başarılı olanların Bakan Onayı ile
Bakanlık Maarif Müfettişi olarak atanabileceği hüküm altına alınmıştır .
13. Bu çerçevede ilgili mevzuat kapsamında verilen yetki kapsamında Bakanlıkça mülakat sınavı ve mülakat sürecine ilişkin “Mülakat ve Atama Kılavuzu’nun” hazırlanarak ilan edildiği, söz konusu kılavuzun “Mülakat Sonuçlarının Makama Sunulması ve Uygulama” başlıklı 15 inci maddesinde; özellikle başarılı aday sayısının Ek- 4 Bakanlık Maarif Müfettişi
Atanacak Kadrolar Listesinde yer alan kadro sayısından fazla olması durumunda, atamalar en yüksek puandan başlamak suretiyle yapılacağı, kadro yetersizliği nedeniyle ataması gerçekleştirilmeyen başarılı adayların ise, ilgili Kanunda belirtilen süre içinde herhangi bir nedenle münhal kadro oluştuğunda, bu münhal kadrolara başarısı sırası gözetilerek atamaları yapılabileceği açıkça düzenlendiği, başvuranın da “Mülakat ve Atama Kılavuzu’na” ilişkin herhangi bir hukuka aykırılık iddiasının olmadığı görülmüştür .
14. Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğe göre geçici maddeler, kanunların geçiş hükümlerini düzenleyen maddeler olup, genel olarak yeni kabul edilen kanun hükmü ile getirilen düzenleme uygulamaya başlayıncaya veya yürürlüğe girinceye kadar geçecek süre içinde yapılacak işlem ve düzenlemeler ya da uyulacak ilke ve kurallar ile daha önceki düzenlemelerden
4 / 6doğan hakların korunmasına ilişkin hususlar ve benzeri geçiş hükümleri düzenleyen maddelerdir . Bu
kapsamda, Bakanlık maarif müfettişliğine geçişi düzenleyen geçici 12 nci maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 1 yıllık süre içerisinde mülakat yoluyla Bakanlığı atama yetkisi verildiği, madde hükmünün ise 02/ 12/ 2016 tarihinde yürürlüğe girdiği, dolayısıyla 1 yıllık sürenin 02/ 12/ 2017 tarihi itibariyle dolduğu ve mülakat ve atama sürecinin en geç bu tarihe kadar tamamlanması gerektiği değerlendirilmiştir .
15. Başvuranın “ 652 sayılı KHK’ya eklenen Geçici 12 nci maddede hüküm altına alınan 1 yıllık sürenin sadece mülakat ve mülakat sürecine ilişkin bir zaman dilimini kapsadığı, dolayısıyla mülakatta başarılı olanların idare tarafından bir yıllık süre geçse bile her zaman atanabileceği, mülakatta başarılı olmasına karşın kadro yetersizliği sebebiyle atanamamasının hukuki güvenlik ilkesi ile kazanılmış hakkın ihlal edilmesi anlamını taşıdığı, bu durumun Danıştay 1 inci Dairesinin 04/ 10/ 1991 tarihli ve E :1991 / 211, K:1991 / 289 sayılı kararı ve Anayasa Mahkemesinin 07/ 02/ 2008 tarihli ve E :2005 / 128, K:2008 / 54 sayılı kararlarına aykırı olduğu iddialarının değerlendirilmesinde, 16. 652 KHK’ ya eklenen Geçici 12 nci madde ile Bakanlığa 190 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelde belirtilen Bakanlık Maarif Müfettişi unvanlı toplam serbest kadro adedini geçmemek üzere bir yetki verildiği, dolayısıyla Bakanlığı verilen atama yetkisinin kadro bakımından sınırlandırıldığı, Bakanlıkça düzenlenen Mülakat ve Atama Kılavuzunda da buna paralel düzenleme yapılarak, diğer kadrolardan geçişi öngörülen unvanlara ait kadro sayılarının ilan edildiği, mülakatta başarılı olanların kadro sayısından fazla olması durumunda, atamaların en yüksek puandan başlamak suretiyle yapılacağı, ayrıca ilgili Kanunda belirtilen süre içinde herhangi bir nedenle münhal kadro oluştuğunda, bu münhal kadrolara başarısı sırası gözetilerek atamaların yapılabileceği belirtilmiştir . Bu bağlamda yapılan değerlendirme de, gerek mevzuatla verilen sürenin 1 yılla sınırlandırılması gerekse atanabilecek unvanlar bazında sayı yönünden sınırlama getirilmesi karşısında sadece mülakatta başarılı sayılmanın atama için tek başına yeterli olmayacağı, mülakatta gösterilen başarı sıralamasının atama yönünden belirleyici olduğu bu nedenle başvuranın dilekçesinde belirttiği ilgili Anayasa Mahkemesi Kararı ile Danıştay
Kararlarında ifade edilen kazanılmış hak ve hukuki güvenlik ilkesine aykırı bir husus görülememiştir .
17. Bu kapsamda Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Bakanlık
Maarif Müfettişi olarak atanması ve maddi kayıplarının ödenmesi talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
5 / 619. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi