Bakım işi hizmet alımı kapsamında yapılan aşırı düşük sorgulamasında, taşıt ve yakıt giderlerinin aynı proforma fatura içinde tevsik edilip edilemeyeceği (KİK)

Kadıköy Belediye Başkanlığı Park ve Bahçeler Müdürlüğütarafından 08.04.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Kadıköy 1. Bölge Parklarının ve Yeşil Alanlarının 2014 Yılı Bakımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Burak İnş. ve Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 28.04.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.04.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.05.2014tarih ve 14574sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.05.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2014/1590sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

            08.04.2014 tarihinde yapılan ihaleye 11 isteklinin katıldığı, tüm isteklilerin tekliflerinin geçerli teklif olarak değerlendirilerek kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren 2 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulduğu, bu isteklilerden Mavi Yeşil Turizm Ticaret Ltd. Şti.nin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamasını sunmadığı ve bu gerekçeyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Kiriş Yapı ve Ticaret A.Ş.nin açıklamasını sunduğu ve sunulan açıklamanın idarece yeterli bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

            4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü hususlarında yapılacak açıklamaları değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracağı hüküm altına alınmıştır.

            Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.3.  Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

…79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

…79.4.2.10. İstekli tarafından ticaret borsalarında oluşan fiyatların kullanılması halinde, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son işlem tarihinde gerçekleşen asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.”açıklamaları yer almaktadır.

            İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin “Kadıköy 1 Bölge Parklarının ve Yeşil Alanlarının 2014 Yılı Bakımı İşi” olarak belirtildiği, “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tümü yükleniciye ait olacaktır.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Bahçıvan için asgari ücretin %15 fazlası,

Mimar ve Mühendis için  asgari ücretin %280 fazlası,

Tekniker için asgari ücretin %199 fazlası

Budama Ustası için asgari ücretin %100 fazlası

Şoför için asgari ücretin %100 fazlası

Elektrik Ustası için asgari ücretin %100 fazlası

Tesisat Ustası için asgari ücretin %100 fazlası

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Yemek ve yol gideri aylık 26 gün üzerinden nakdi olarak ödenecek ve bordroda gösterilecektir. Hesaplanan günlük brüt yemek bedeli 12 TL, günlük brüt yol bedeli 5,05 TL’dir.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

19/01/2013 tarihli ve 28533 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6385 sayılı Kanun’un 9’uncu maddesi uyarınca, kısa vadeli sigorta prim oranı %2 olarak belirlenmiştir.”düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

            İdarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında “…sunmuş olduğunuz teklif, ihale komisyonumuzca yaklaşık maliyet göz önüne alınarak belirlenen sınır değere göre aşırı düşük teklif olarak tespit edildiğinden Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59. maddesi ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi uyarınca teklif kalemlerine ilişkin ayrıntılı açıklama yapmanız gerekmektedir.

Sunacağınız hizmetin teminindeki avantajlı koşulların neler olduğunun fiyat analizleri ve tevsik eden belgeleri ile birlikte 3 (üç) işgünü içinde komisyonumuza bildirmenizi rica ederim.”ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 16.04.2014 tarihli yazının ekinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu görülmüş olup, söz konusu açıklamanın incelenmesi sonucunda aşağıda yer verilen mevzuata aykırılıklar tespit edilmiştir.

Birim fiyat teklif cetvelininikinci kısmının birinci sırasında yer alan “Kamyonet Temini (Yakıt Dahil)” iş kalemine ilişkin birim fiyat tariflerinde “Kontrollük ve müdürlük hizmetinde çalıştırılmak üzere en düşük 2011 model klimalı, çift kabinli, asgari 1470 kg kapasiteli kamyonet aracının sigorta, teçhizat ve müteahhit karı vs. dahil 1 aylık çalıştırılması fiyatıdır.

NOT: Aylık ortalama 4 depo yakıt gidecek şekilde hesaplanacaktır.”ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Anılan istekli tarafından kamyonet maliyeti için kâr ve genel giderler hariç aylık 2.200,00 TL fiyat öngörüldüğü, bu kaleme ilişkin fiyat analizinde öngörülen fiyatın kamyonet aracının şoför hariç sigorta, teçhizat ve müteahhit kârı vs. dahil fiyat olduğunun belirtildiği görülmüştür. Söz konusu bedeli tevsik etmek üzere Polen Peyzaj İnş. Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.den alınmış proforma faturanın sunulduğu, ancak proforma faturada aracın sigorta ve teçhizat giderinin teklif edilen fiyata dahil olduğunun belirtilmediği görülmüştür. Ayrıca, proforma faturadan fiyata yakıtın dahil olduğunun anlaşıldığı, ancak yakıt gideri ile aracın kullanım giderinin bir arada fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemi için öngörülen bedeli oluşturan bileşenlerin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu giderin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği görülmüştür.

Birim fiyat teklif cetvelinin ikinci kısmının ikinci sırasında yer alan “Binek Aracı Temini (Yakıt Dahil)” iş kalemine ilişkin birim fiyat tariflerinde “Kontrollük ve müdürlük hizmetinde çalıştırılmak üzere en düşük 2011 model klimalı, binek aracının sigorta, teçhizat ve müteahhit karı vs. dahil 1 aylık çalıştırılması fiyatıdır.

NOT: Aylık ortalama 4 depo yakıt gidecek şekilde hesaplanacaktır.”ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Anılan istekli tarafından binek maliyeti için kâr ve genel giderler hariç aylık 1.800,00 TL fiyat öngörüldüğü, bu kaleme ilişkin fiyat analizinde öngörülen fiyatın binek aracının şoför hariç sigorta, teçhizat ve müteahhit kârı vs. dahil fiyat olduğunun belirtildiği görülmüştür. Söz konusu bedeli tevsik etmek üzere Ladin İnşaat Peyzaj Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.den alınmış proforma faturanın sunulduğu, ancak proforma faturada aracın sigorta ve teçhizat giderinin teklif edilen fiyata dahil olduğunun belirtilmediği görülmüştür. Ayrıca, proforma faturadan fiyata yakıtın dahil olduğunun anlaşıldığı, ancak yakıt gideri ile aracın kullanım giderinin bir arada fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemi için öngörülen bedeli oluşturan bileşenlerin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu giderin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği görülmüştür.

            Birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 20 iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2013 yılı birim fiyatların kullanıldığının belirtildiği görülmüştür. Şikâyete konu ihalenin 08.04.2014 tarihinde yapıldığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2014 yılı birim fiyatlarının 26.03.2014 tarihinde yayımlandığı, dolayısıyla ihale tarihinde 2014 yılı birim fiyatlarının yayımlandığı anlaşıldığından, şikâyete konu ihalede 2014 yılı birim fiyatların esas alınması gerektiği anlaşılmıştır. Yapılan hesaplama sonucunda, bu iş kalemlerinden 8’i için teklif edilen fiyatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2014 yılı için yayımlanan birim fiyatların %25 kâr ve genel giderler hariç tutarlarına eşit veya yüksek olduğu, dolayısıyla bu kalemler için 2013 yılı birim fiyatlarının esas alınmasının esasa etkili bir aykırılık olmadığı anlaşılmıştır. Ancak, 9 adet tesisat ve 3 adet inşaat işi kalemi için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen fiyatın, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2014 yılı için yayımlanan birim fiyatların %25 kâr ve genel giderler hariç tutarlarından düşük olduğu, dolayısıyla, 12 iş kalemi için teklif edilen fiyatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2013 yılı birim fiyatlarına dayanılarak açıklanmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Bu iş kalemlerinden inşaat işi niteliğinde olan 14.002, 25.016 ve 15.140/2D poz numaralı iş kalemleri için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından analizlerin de sunulduğu, sunulan analizlerin incelenmesi sonucunda, analizlerde yer alan düz işçi ve çırağın saatlik ücreti için 4,65 TL fiyat öngörüldüğü tespit edilmiştir. İhale tarihinde geçerli asgari ücret üzerinden yapılan hesaplama sonucunda ise 1 saatlik asgari ücretin 4,76 TL (=1.071,00 TL/ 225 saat) olduğu anlaşılmış olup, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından asgari ücretin altında fiyat öngörüldüğü belirlenmiş, bu hususun mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Ayrıca yine analizlerde yer alan mamül boya, sülyen boya, kum vb. malzemeler için de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2013 yılı için yayımlanmış rayiçlerin kullanıldığı anlaşılmış, bu malzemeler için öngörülen fiyatı tevsik edecek başka bir belgeye de yer verilmediği görülmüştür. Bu itibarla, analizlerde yer alan malzemeler için öngörülen fiyatların tevsik edilemediği sonucuna varılmıştır.

 Birim fiyat teklif cetvelinin ikinci kısmının 25’inci sırasında yer alan “Kum Çakıl (Bedeli Hariç) Nakli” ile 26’ncı sırasında yer alan “Çimento Nakli” iş kalemleri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı analizlerinin kullanıldığı, söz konusu analizlerin incelenmesi neticesinde analizlerde yer alan işçilik maliyetleri için 4,65 TL fiyat öngörüldüğü tespit edilmiştir. İhale tarihinde geçerli asgari ücret üzerinden yapılan hesaplama sonucunda ise 1 saatlik asgari ücretin 4,76 TL olduğu anlaşılmış olup, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından asgari ücretin altında fiyat öngörüldüğü belirlenmiş, bu hususun mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

            Birim fiyat teklif cetvelinin 4’üncü sırasında yer alan “Renkli Beton Parke Taşı İle Döşeme Yapılması (h=6 cm)”, 5’inci sırasında yer alan “Beton Parke Taşı İle Döşeme Yapılması (h=6 cm)” ile 12’nci sırasında yer alan “Bitkisel Toprağın Temini (Nakliyesi Dahil)” iş kalemleri için İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin 2013 yılı birim fiyatlarının kullanıldığının belirtildiği görülmüştür. Bunun üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı’ndan 17.214/BL-11, 17.214/BL-12, 37.092/3 poz numaralı iş kalemleri ile söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan analizlerde yer alan 15.005 poz numaralı iş kalemi ile 08.6108, 08.6107, 03.506 poz numaralı rayiçlere ilişkin 2013 ve 2014 yılı birim fiyatların bildirilmesi istenilmiş, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen yazıda belirtilen pozlarla ilgili 2013 ve 2014 yılında herhangi bir çalışmanın yapılmadığı bildirilmiştir.

            Bu itibarla, belirtilen iş kalemleri için İstanbul Büyükşehir Belediyesi birim fiyatlarına dayanılarak açıklama yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Diğer yandan, söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan analizler incelendiğinde, analizlerde yer alan 08.6108, 08.6107, 03.506 poz numaralı rayiçler için kamu kurumları tarafından belirlenmiş fiyatların bulunmadığı, söz konusu malzemeler için öngörülen bedelleri tevsik etmek üzere başka bir belgenin de sunulmadığı görülmüştür. Yine analizlerde yer alan düz işçi için saatlik 4,65 TL fiyat öngörüldüğü, bu tutarın asgari ücretin altında olduğu belirlenmiştir. Netice itibariyle, belirtilen iş kalemlerine ilişkin olarak yapılan açıklamanın mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

            İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda belirtilen gerekçelerle mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

            Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Kiriş Yapı ve Ticaret A.Ş.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.