|
ÖZET: Başvuru, Akçaabat Kaymakamlığı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı XI. Bölge Müdürlüğü ile ilgili olarak, balıkçı barınağının temizlenmesi amacıyla yapılan kiralama süresinin uzatılması talebine yöneliktir. Şikayetçi kooperatif, 31 Temmuz 2018 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonucunda kiralama işlemini kazanmış, ancak çeşitli sebeplerle belirlenen 5 aylık süreyi verimli kullanamadıklarını belirtmiştir. Çalışma saatlerinin kısıtlanması ve kış mevsiminin etkisiyle işlerin gecikmesi nedeniyle ek süre talep etmişlerdir. Ancak, Kaymakamlık sadece bir aylık uzatma vermiştir.
İdare, başvuruya ilişkin açıklamalarında, kiralama süresinin uzatılmasının sözleşme gereği mümkün olmadığını, ayrıca çalışma saatlerinin kısıtlanmasının idare tarafından yapılmadığını ifade etmiştir. Ulaştırma ve Altyapı Bölge Müdürlüğü, tarama işleminin tamamlanması için ek süre verilmesini uygun bulmuş, ancak bu sürenin bir ay olarak belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. Şikayetçi kooperatifin mağduriyetinin giderilmesi için yeni bir tarama süresi belirlenmesi tavsiye edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, kiracı kooperatifin yaşadığı sorunların giderilmesi adına Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile Akçaabat Kaymakamlığı’na önerilerde bulunmuştur. İlgili idarelerin, bu tavsiyeye uygun olarak gerekli işlemleri 30 gün içerisinde bildirmesi zorunludur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/8802-S.13519
BAŞVURU NO : 2019/6515
KARAR TARİHİ : 20/09/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AKÇAABAT KAYMAKAMLIĞI
ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI XI. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Mağduriyetin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi kooperatif adına vekili; “31/07/2018 tarihinde yapılan “Trabzon İli Akçaabat
İlçesi … Mahallesi’nde bulunan balıkçı barınağının 5 ay süreyle temizlenmesi amacıyla kiralanması ihalesini” kazandıklarını ve yer tesliminin 29/08/2018 tarihinde yapıldığını, ancak çalışmanın şikayet edilmesi sonrasında Kaymakamlıkça çalışma saatlerinin kısıtlandığını ayrıca kış mevsimi nedeniyle işlerin gecikmesi de eklenince 5 aylık sürenin verimli kullanılamadığını, bu sebeplerle Ulaştırma Bölge Müdürlüğü’nden taraflarınca ek süre istendiğini ve üç ay uzatmaya yönelik yazı aldıklarını, ancak Kaymakamlıkça uzatmanın bir ay olarak belirlendiğini, bu sürenin sorunun çözümü için yeterli olmadığını, balıkçıların limana giriş-çıkışlarda, kayık çekme yerlerinde sorunlar yaşadıklarını ve yüksek ecri misil ödediklerini iddia ederek, kiralamayla ilgili olarak süre uzatımının sağlanmasını ve balıkçıların sorunlarının çözülmesini” talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında; 02/05/2019 ve … sayılı yazıyla Trabzon Valiliği’nden bilgi-belge talep edilmiştir. Bu kapsamda; Trabzon Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Milli Emlak Müdürlüğünün 24/05/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıları Kuruma ulaşmıştır.
2.1. Milli Emlak Müdürlüğü anılan yazısında özetle; “Balıkçı barınaklarının kiralanması işi; 13/12/1996 tarihli ve 22846 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Balıkçı Barınakları
Yönetmeliğinin “Kiralama Esas ve Usulleri” başlıklı 8 inci maddesi ile 20/10/2005 tarihli ve
25972 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 300 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin “F-
Balıkçı Barınaklarının Kiraya Verilmesi” başlıklı bölümünde belirtilen usul ve esaslara göre yürütülmektedir. Yine aynı tebliğin; F-Balıkçı Barınaklarının Kiraya Yerilmesi başlıklı bölümünün “9. Bakım, Onarım ve Tarama İşleri” başlıklı kısmında da tarama işlemlerine ilişkin; “Barınak ve tesislerde şiddetli dalga ve tabii afetler sonucu meydana gelebilecek büyük onarım işleri Ulaştırma Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre bütçe imkânları dâhilinde yapılır.
Diğer bakım ve kullanım sonucu ortaya çıkacak onarım çalışmaları, barınak işletmecisi tarafından yapılır veya yaptırılır.
Barınakta ihtiyaç duyulan tarama çalışmaları Ulaştırma Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre bütçe imkânları dâhilinde gerçekleştirilir.
Ulaştırma Bakanlığınca yapılan tarama sonucu çıkarılan kum ticari amaçla kullanılamaz.
Ancak, kumun karaya çıkarılabilmesi halinde, bu kum Bakanlık yerel teşkilatınca değerlendirilir.
Ulaştırma Bakanlığınca tarama çalışmalarının yapılamaması halinde, bu Bakanlıkça belirlenen esaslarda çıkarılmasına karar verilen kum ve diğer malzemelerin belirlenen bedeli esas alınarak, tarama işleri 2886 sayılı Kanunun 51 inci maddesinin (g) bendi gereğince barınak işletmecisine, talebinin olmaması halinde diğer gerçek veya tüzel kişilere ihale yoluyla yaptırılır. Taramaya izin verilmesi işlemleri, tebliğin “Kiraya Vermeye Yetkili
Merciler” başlıklı bölümündeki esaslara göre Bakanlık veya valilikçe (defterdarlık)
yaptırılacaktır.
Barınak işletmecisi ile diğer gerçek ve tüzel kişilere yaptırılacak barınak ve basen taramalarının şekli ve miktarı Tarım ve Köy İşleri Bakanlığının görüşü doğrultusunda
Ulaştırma Bakanlığı taşra teşkilatınca belirlenir ve bu kuruluşların denetiminde gerçekleştirilir.
Barınakta bulunan kum ve malzemenin bedeli aşağıdaki şeklide tespit edilir; A=Barınakta tarama sonucu çıkarılacak malzemenin metreküp olarak toplam miktarı
B=Bir metreküp malzemenin ocak başı fiyatı
C=Bir metreküp malzemenin tarama yapılarak çıkarılmasının maliyeti (normal kar dâhil)
Toplam malzemenin kira bedeli aşağıdaki şekilde formüle edilir.
Kira bedeli: A*(B-C)
Balıkçı barınağının taranması sonucu çıkarılacak malzemenin, 3213 sayılı Kanun gereğince ruhsata tabi malzemelerden olması halinde ilgili kuruluştan ruhsat alınacak, ancak malzeme bedeli Bakanlığımızca tahsil edileceğinden ruhsatı veren kuruluşça Devlet hakkına ilave olarak tahsil edilerek Hazineye yatırılması gereken % 30 oranındaki paylar alınmayacaktır” şeklinde hüküm bulunmaktadır.
Ayrıca, Ulaştırma ve Altyapı Bölge Müdürlüğünün 18/01/2019 tarihli ve … sayılı yazısının bir uygun görüş ve tavsiye niteliğinde olduğu, ancak süre uzatma yetkisinin bulunmadığı tarafımızca değerlendirilmiştir.
Kiraya verilen alanın güneyinde 5 yıldızlı bir otel işletmesi bulunmaktadır. Tarama işleminin yapıldığı dönem İlimizde turizmin en yoğun olduğu bir döneme denk gelmiştir. Kira sözleşmesinde çalışma saatleri konusunda bir hüküm bulunmamaktadır. Tarama işi kiracı tarafından ekskavatör vasıtasıyla yapıldığı için gürültü kirliliğine neden olmuştur. Bu nedenle bahse konu otel işletmesi tarafından İdaremiz telefon ile aranarak şikâyetler yapılmıştır. Bunun üzerine İdaremizden görevli personel kiracı ve şikâyetçi otel idaresiyle görüşme yapmıştır. Otel yetkilileri çalışmalara daha geç başlanılmasını kiracıdan talep etmiş ve kiracı da bu hususu kabul ederek tarama işlemine devam etmiştir. Çalışmaya başlama ve bitiş saatleri konusunda İdaremiz tarafından herhangi bir saat belirleme işlemi yapılmamış olup bu husus taraflarca kararlaştırılmıştır. Kira süresi sona ermeden Ulaştırma ve Altyapı
XI. Bölge Müdürlüğünden yazı alınmıştır. Söz konusu yazıda; tarama işleminin çalışma
saatleri ve meteorolojik nedenler dolayısıyla tamamlanamadığı ve 3 aylık daha süre verilmesinin uygun görüldüğü bildirilmiştir. Yukarıda belirtilen hususlar ve Ulaştırma Bölge
Müdürlüğünün uygun görüşü göz önünde bulundurularak, kiracının hak kaybına uğramaması için süre uzatımı yapılmıştır.
Bölge Müdürlüğünce 3 aylık süre uzatımı uygun görülmüştür. Ancak, kiracının tarama yapmadığı normal çalışma saatleri ile çalışılmayan süreler göz önünde bulundurularak bu sürenin uzun olduğu değerlendirilmiş ve öncelikle bir aylık süre verilmiş ve bu durum 30/01/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile kiracıya bildirilmiştir. Sürenin sonunda taşınmaz kiracıdan teslim alınmıştır. Ancak, kiracı kooperatif yetkilisi … … 08/03/2019 tarihinde tekrar
İdaremize gelerek taramayı tamamlayıp biriktirdiği malzemeyi almak için sözlü olarak talepte bulunmuş ve kendisine 15/03/2019 tarihine kadar taramayı bitirerek makinelerim alması gerektiği, bu tarih itibariyle ilgili kumullara yazı yazılarak gerekli denetim ve kontrollerin yapılacağı ve cezai müeyyideler ile karşılaşabileceği kendisine bildirilmiştir.
Kiracıya sözleşmenin başından süre uzatımı verileceği konusunda herhangi bir söz verilmemiştir. İdaremiz tarafından, tarama konusunda şikâyet olabileceği öngörülmediği için sözleşmeye çalışmaya başlama ve bitiş saatleri konusunda hüküm konulmamıştır Bu bağlamda değerlendirildiğinde; başından öngörülememiş bir şikâyet veya çalışma saati değişikliği konusunda söz verildiği iddiaları gerçeği yansıtmamaktadır. Çünkü böyle bir dununun olabileceği öngörülmüş olsa idi, ihale ve sözleşme aşamasında bu hususlar göz önümde bulundurularak işlem tesis edilir ve sözleşmeye hüküm konularak şikâyet veya mağduriyetlerin önüne geçilebilirdi.
Balıkçı barınakları ile ilgili olarak ve kira sözleşmesinin 25 inci maddesi çerçevesinde
İdaremizin 2872 sayılı Çevre Yasası ve Yönetmeliği konusunda herhangi bir yetki ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Balıkçı Barınakları Yönetmeliğinin “Kiralama Esas ve
Usulleri” başlıklı 8 inci maddesi kapsamında İdaremizin yetki ve sorumlulukları vardır.
Sözleşmenin 25 inci maddesinde belirtilen yazılar ekte (Ek – 3) sunulmuştur.
Balıkçıların limana giriş çıkışlarda yaşadıkları zorluklar konusunda İdaremizce tarama ihalesi yapılarak barınak içerisinde biriken malzeme temizlenmiştir. İdaremizce balıkçı barınaklarının tarama işi dışında başka bir işlem yapma yetki ve sorumluluğu bulunmamaktadır. Barınak içerisindeki kayık çekek yerleri için 2019 yılında yıllık 55,00 TL/m2 ecri misil bedeli tahakkuk ettirilmiştir. Bu bedel günümüz ekonomik şartlarında değerlendirildiğinde yüksek bir bedel olduğu konusundaki iddialar gerçekçi değildir. Kaldı ki; 20/08/2011 tarihli ve 28031 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 336 sıra sayılı Milli Emlak
Genel Tebliğinin “Ecri misilde indirim” başlıklı 11 inci maddesine göre; itiraz edilmeksizin ve peşin olarak ödeme yapılması halinde ecri misil bedellerine % 35 indirim uygulanmaktadır.
Buna göre; 55,00 TL lik bedele % 35 indirim uygulandığında 35,75 TL/m2 ecri misil bedeli ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla yüksek ecri misil ödendiğine dair iddialar doğru değildir.
Şikayet konusu süre uzatımı ile ilgili olarak İdaremiz tarafından yürütülen herhangi bir işlem bulunmamaktadır. Ayrıca şikayet konusunda İdaremizin taraf olduğu herhangi bir dava bulunmamaktadır Ancak şikayetçi tarafından süre uzatımı verilmemesine rağmen çalışma yapması dolayısıyla, Trabzon Yatının İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı taralından denetim yapılarak cezai işlem başlatılmış ve Kaymakamlığımıza ekli yazı ile bildirilmiştir. Bu yazı da gereği yapılmak için Şefliğe havale edilmiş olup, işlemleri devam etmektedir.
Şikayetçinin talebi konusunda İdaremiz taralından gerekli süre uzatanı zaten verilmiş olup, bu aşamada İdaremizce yapılacak bir işlem bulunmamaktadır Şikayetçinin iddiaları konusunda görüş ve açıklamalarımız yukarıda belirtilenlerden ibaret olup; başka bir açıklama, bilgi ve belge bulunmamaktadır.” denilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı 51 inci maddesinin (g) fıkrası; “Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi.”
6. 13/12/1996 tarihli ve 22846 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Balıkçı Barınakları
Yönetmeliğinin “Kiralama esas ve usulleri” başlıklı 8 inci maddesi; “Balıkçı barınakları sınırları, yüzölçümü, üst yapı tesislerinin gösterildiği vaziyet planıyla birlikte, Bakanlık ile
Ulaştırma Bakanlığının olumlu görüşlerine dayanılarak, Maliye Bakanlığınca öncelikle balıkçı barınağının mülki idare sınırları içerisinde bulunan ve ortakları orada ikamet eden, en az on iki aydan beri faaliyette bulunan, münhasıran su ürünleri ile iştigal eden ve otuz günlük ilan süresi içerisinde kiralamak için müracaat eden su ürünleri kooperatif veya kooperatif birliklerine, on yıldan az ve yirmi beş yıldan fazla olmamak üzere açık pazarlık usulüyle kiraya verilir.
Balıkçı barınağının bulunduğu mülki idari sınırlar içerisinde birden fazla su ürünleri kooperatifinin olması ve bu kooperatiflerin ayrı ayrı barınak kiralama taleplerinin bulunması halinde, gerekli şartları taşıyan kooperatiflerin aralarında anlaşarak müşterek ve müteselsil sorumlu olarak kiralama istekleri olduğu takdirde, barınak açık pazarlık usulüyle bu kooperatiflere; anlaşma olmaması halinde gerekli şartları taşıyan ve barınağın bulunduğu mülki idari sınırlar içerisinde balıkçı gemilerinin yarısından fazlasının üye olduğu kooperatife açık pazarlık usulüyle kiraya verilir. Yukarıda belirtilen şartların sağlanamaması halinde ise kooperatifler arasında yapılacak ihaleyle kiraya verilir. İhalede geçici teminat dışında tahmini bedelin % 30 u oranında ek teminat alınır.
…” 7. Maliye Bakanlığının 300 sıra no’lu Milli Emlak Genel Tebliğinin “Balıkçı barınaklarının kiraya verilmesi” başlıklı (F) bölümünün “Bakım onarım ve tarama işleri” başlıklı 9 uncu maddesi; “…Barınakta ihtiyaç duyulan tarama çalışmaları Ulaştırma
Bakanlığınca belirlenecek esas ve usullere göre bütçe imkanları dahilinde gerçekleştirilir.
…
Ulaştırma Bakanlığınca tarama çalışmalarının yapılamaması halinde, bu Bakanlıkça belirlenen esaslarda çıkarılmasına karar verilen kum ve diğer malzemelerin belirlenen bedeli esas alınarak, tarama işleri 2886 sayılı Kanunun 51’inci maddesinin (g) bendi gereğince barınak işletmecisine, talebinin olmaması halinde diğer gerçek veya tüzel kişilere ihale yoluyla yaptırılır. Taramaya izin verilmesi işlemleri, tebliğin “Kiraya Vermeye Yetkili Merciler” başlıklı bölümündeki esaslara göre Bakanlık veya valilikçe (defterdarlık) yaptırılacaktır.…”
8. Maliye Bakanlığının 336 sıra no’lu Milli Emlak Genel Tebliğinin “Ecrimisilde indirim” başlıklı 11 inci maddesi; “23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 24 üncü maddesiyle Kanunun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasına eklenen indirime ilişkin hükümlerin yürürlüğe girdiği 1/8/2010 tarihi itibariyle; a) İlgilisine tebliğ edilen ve itiraz süresi olan otuz günü geçmeyen ecrimisillere itiraz edilmemesi şartıyla yüzde yirmi, b) Ödeme süresi içerisinde ve 1/8/2010 tarihinden sonra yapılan peşin ödemelerde yüzde onbeş, oranında indirim uygulanır.
Örnek: Fuzuli şagil (A) şahsına 1/10/2010 tarihinde ecrimisil ihbarnamesi tebliğ edilmiştir.
İtiraz süresi/ödeme süresi 31/10/2010 tarihinde sona ermektedir. Bu durumda ecrimisile/ecrimisilin; -İtiraz edilmemesi halinde yüzde yirmi indirim uygulanır.
-Peşin ödenmesi halinde yüzde onbeş indirim uygulanır.
-İtirazsız ve peşin olarak ödenmesi halinde yüzde otuzbeş indirim uygulanır.…”
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Denetçisi Hüseyin YÜRÜK tarafından Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Şikayetin; tarama işlerinin yapılması ve biriken kumun çıkarılması maksadıyla yapılan sözleşmenin uygulanma aşamasında zarara uğranıldığı, limana ve kayık çekek yerlerine rahat giriş-çıkışın sağlanamadığı ve yüksek ecrimisil uygulandığı iddiasından ibaret olduğu tespit edilmiştir.
11. Şikayetçinin; limana giriş-çıkışlar ile kayıkların çekek yerlerine çekilmesinin kolaylaştırılmasına ilişkin taleplerinin; pazarlık usulüyle ihale edilmiş ve 28/08/2018 tarihinde imza altına alınmış “birikmiş kumun çıkarılması” konulu sözleşmenin ana amacını oluşturması nedeniyle, bu hususlar sözleşmenin uygulanmasına ilişkin olarak Kurumca yapılacak değerlendirme içinde incelenecektir. Bununla birlikte yüksek ecrimisil uygulandığına ilişkin iddialar ile ilgili olarak yapılan incelemeler neticesinde, idaresince Kuruma ulaştırılan bilgi ve belgelerden; söz konusu barınakla ilgili olarak yıllık 55TL/m2 ecrimisil bedeli belirlendiği, peşin ve itirazsız ödemelerde bedelin 35,75 TL/m2 ye düşürüldüğü tespit edildiğinden, yıllık
35 Lira 75 Kuruş ecrimisil bedelinin yüksek olduğu iddiasının sübut bulmadığı
değerlendirilmektedir.
12. Şikayet konusu ile ilgili yapılan incelemede; Balıkçı Barınakları Yönetmeliği ile Maliye
Bakanlığının 300 ve 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğlerinin incelenmesi neticesinde, barınaklarla ilgili olarak belli dönemlerde ortaya çıkan onarım ve tarama ihtiyacının, pazarlık usulüyle balıkçılıkla iştigal eden ve bu maksatla bir çatı altında birleşen balıkçı kooperatifleri eliyle giderildiği görülmektedir.
13. Bu çerçevede şikayetçi kooperatifin; 5 ay içerisinde 10.000 m3 kum çıkarılması (Hangisi önce dolarsa) ihalesini pazarlık usulüyle aldığı ancak gerek mevsimsel etkiler gerekse çalışmalar sırasında oluşan ses nedeniyle iletilen şikayetler nedeniyle 5 aylık süreyi verimli kullanamadığı tespit edilmiştir. Şikayetçi bu hususta sürenin verimli kullanılamamasının idarenin kusurundan kaynaklandığını iddia etmekte ve süre uzatımı talep etmektedir.
14. Kira sözleşmesi ve idarenin cevabi yazıları üzerinde yapılan inceleme neticesinde; sözleşmeye konu 10.000 m3 kumun ne şekilde ve hangi saatlerde çıkarılacağının sözleşme yoluyla belirlenmediği, dolayısıyla kiracının bu hususta serbest olduğu ancak yer tesliminin (29/08/2018) turizm sezonuna denk gelmesi nedeniyle şantiyenin güneyinde bulunan otelin yüksek sese (ekskavatör) maruz kaldığı ve bu hususun şikayete konu edildiği, şikâyetlerin artması neticesinde Akçaabat Milli Emlak Şefliği görevlisinin yerinde inceleme yaptığı, şikayetçi Otel yetkilisi ve şikayet edilen Kooperatif yetkilisini dinlediği akabinde Kooperatifin çalışma saatlerinde kısıntıya gittiği tespit edilmiştir.
15. Bununla birlikte kira sözleşmesinin 8 inci maddesi çerçevesinde kamudan kaynaklanan haller dışında kiralama süresinin uzatılması talebinde bulunulmasının açıkça yasaklanmış olmasına rağmen, ilgili Kooperatif yetkililerinin sözleşme süresi bitmeden önce genel düzenleyici kurum olmasıyla birlikte sözleşmenin tarafı olmayan Ulaştırma ve Altyapı
Bakanlığı XI. Bölge Müdürlüğünden süre uzatımı talebinde bulunduğu, Bölge Müdürlüğünün süre uzatımı talebini uygun bulduğu ve bu hususu Akçaabat Milli Emlak Şefliğine bildirdiği, Şefliğin de bu çerçevede sözleşmeyle ilgili olarak 1 ay süre uzatımı verdiği görülmektedir.
Şikayetçi Kooperatifin Bölge Müdürlüğüne verdiği dilekçenin ve Bölge Müdürlüğünün Milli
Emlak Şefliğine verdiği uygun görüşün içeriği üzerinde yapılan incelemede; Kaymakamlıkça resen tarama saatlerinin kısıtlandığından ve meteorolojik verilerden bahsedildiği tespit edilmiştir. Ancak çalışma saatlerinin Kaymakamlıkça kısıtlanmadığını dolayısıyla gecikmenin kamudan kaynaklanmadığını ve bu sebeple süre uzatımı verilemeyeceğini belirtir cevabi bir yazı dosya kapsamında bulunmamaktadır.
16. Diğer taraftan Akçaabat Milli Emlak Şefliğinin Kuruma ulaştırdığı cevabi yazının 5 no’lu paragrafında; ses konusunda şikayetlerin olabileceği değerlendirilemediğinden, çalışma saatlerinin kısıtlanmasının gerekeceğinin öngörülemediği, bu sebeple süre uzatımı verilmesine yönelik peşinen bir söz verilmesinin söz konusu olmadığı, bu husus bilinebilseydi şikayet veya mağduriyetlerin ilk baştan önüne geçilebileceğinin belirtildiği görülmektedir.
Dolayısıyla sözleşme nedeniyle mağduriyetlerin yaşandığı ikrar edilmektedir.
17. Bu çerçevede, sözleşmenin tarafı olan Milli Emlak Şefliğinin sözleşmenin uygulanmasıyla ilgili olarak her zaman yerinde inceleme ve denetleme yetkisini kullanabileceği açıktır. Ancak sözleşmede karar altına alınmamış ve Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği çerçevesinde sorumluluğun Belediyelerde olduğu zabıtai bir faaliyet alanı olan gürültü kirliliği ile ilgili hususlarda inceleme yapması ve taraflarla görüşmeler gerçekleştirmesinin hukuki gerekçeleri anlaşılamamıştır. Aynı şekilde ekonomik bir faaliyet yürüten kooperatifin idari bir baskı olmamasına rağmen, kardan vazgeçme anlamına gelecek şekilde diğer bir ticari işletmenin (Otel) telkiniyle çalışma saatlerini kısıtlaması da hayatın olağan akışı ile uyumlu değildir.
18. Diğer taraftan kira sözleşmesinin 8 inci maddesi gereğince, kamudan kaynaklanan haller ve mücbir sebepler dışında sözleşme süresinin uzatılamayacağı açık olmasına rağmen, sözleşmenin tarafı olmayan Bölge Müdürlüğünün yazısı çerçevesinde Şeflikçe çalışılamayan saatler hesaplanarak süre uzatımına gidildiği, ses ile ilgili şikayetler veya mağduriyetlerin öngörülemediğinin ikrar edildiği göz önüne alındığında, turizm sezonu dikkate alınmadan yapılan sözleşme nedeniyle umumun menfaatini korumak amacıyla şikayetçi kooperatifin çalışma saatlerinin kısıtlandığı, 1 aylık süre uzatımının da bu çerçevede verildiği kanaati hasıl olmuştur. Ayrıca Milli Emlak Şefliğince, Bölge Müdürlüğünün mücbir sebep anlamına gelecek şekilde yazısında bahsettiği meteorolojik durumu dikkate almadığı tespit edilmiştir. Zaten sözleşme gereği herhangi bir mücbir sebep veya kamudan kaynaklanan durum yok ise sözleşme süresinin uzatılması mümkün görünmemektedir. Sözleşme süresin 1 ay uzatılmasından, bu iki husustan biri veya her ikisinin gerçekleşmiş olduğu anlaşılmaktadır.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Akçaabat Kaymakamlığı ile şikayetçi Kooperatif arasında imzalanan sözleşmenin, kamudan kaynaklanan haller ve mücbir sebep nedeniyle uygulanmasında sıkıntılar yaşandığı tespit edildiğinden, şikayetçi Kooperatifin mağduriyetinin giderilmemesinin hukuk ve hakkaniyetle bağdaşmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup ilgili idarenin söz konusu ilkelerden karara karşı başvuru yollarını gösterilmesi ilkesine uymadığı tespitiyle İdarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Trabzon
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamında göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Limana giriş-çıkışların sağlanması ve kayıkların çekek yerlerine girişinin kolaylaştırılması ile kiracı Kooperatifin uğradığı mağduriyetin giderilmesine yetecek kadar yeni bir tarama süresi belirlenmesi hususunda, ULAŞTIRMA ve ALTYAPI BAKANLIĞI XI. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ ile AKÇAABAT KAYMAKAMLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idarelerce bu karar
üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın ŞİKAYETÇİ, ULAŞTIRMA ve ALTYAPI BAKANLIĞI XI. BÖLGE
MÜDÜRLÜĞÜ ile AKÇAABAT KAYMAKAMLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi