|
ÖZET: Başvuru, Uşak İl Sağlık Müdürlüğü’nde avukat olarak çalışan bir kişinin banka promosyonu ile ilgili şikayetini içermektedir. Şikayetçi, 15/06/2020 tarihinden itibaren maaşını Ziraat Bankası’ndan almaya başlamış, ancak diğer personellere yapılan 4.751 TL’lik promosyon ödemesi yerine kendisine yalnızca 1.935 TL ödenmiştir. Bu durumun eşitliğe aykırı olduğunu belirten şikayetçi, ödenmeyen 2.816 TL’lik promosyon tutarının kendisine ödenmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmiştir. İdare, şikayetçinin daha önceki kurumundan aldığı promosyonu gerekçe göstererek, bu talebe olumsuz yanıt vermiştir.
Uşak Valiliği, şikayetçinin eski kurumundan aldığı promosyonun mevcut protokolle çakıştığını ve bu nedenle yeni bir ödeme yapılmasının mümkün olmadığını ifade etmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, şikayetçinin maaş ödeme protokolü kapsamında hak kaybına uğradığını ve bu durumun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu tespit etmiştir. Dolayısıyla, Uşak Valiliği’ne, şikayetçinin eksik kalan promosyon tutarının ödenmesi için gerekli işlemlerin makul bir süre içinde yapılması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Uşak Valiliği’nin bu konuda gereken adımları atmasını ve şikayetçiye hak ettiği promosyon tutarını ödemesini talep etmiştir. İdarenin, eşitlik ilkesine uygun hareket etmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/81473-S.20.88636
BAŞVURU NO : 2020/86669
KARAR TARİHİ : 12/10/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Uşak Valiliği (İl Sağlık Müdürlüğü)
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikayetçinin, banka promosyonu ödenmesine ilişkin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/07/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, Uşak İl Sağlık Müdürlüğünde avukat olarak görev yaptığını, bahsi geçen İdarenin yaptığı anlaşma gereği 15/06/2020 tarihinden itibaren maaşını Ziraat Bankasından almaya başladığını, 17/06/2020 tarihinde diğer personellerin hesabına 4.751 TL banka promosyon ödemesi yapıldığı halde tarafına 1.935 TL promosyon ödemesi yapıldığını, bu uygulamanın eşitliğe ve hakkaniyete aykırı olduğunu gerekçesiyle ve ödenmeyen 2.816 TL promosyon tutarının tarafına ödemesi talebiyle adı geçen idareye başvuruda bulunduğunu, ancak İdare tarafından kendisine herhangi ödeme yapmadığı gibi talebine de bir çözüm üretilmediğini, İdarenin sadece talebini ilgili bankaya ilettiğini, ancak kendisinin muhatabının banka değil personele karşı promosyon ödemesinden sorumlu olan idare olduğunu, ayrıca Kamu Denetçiliği
Kurumunun konuyla ilgili emsal Tavsiye Kararı bulunduğunu ve bu karar uyarınca başvuruya konu talebinin İdarece yerine getirilmesi gerektiğini iddia ederek, tarafına ödenmeyen 2.816
TL tutarındaki promosyon tutarının ödemesi için gerekli iş ve işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Uşak Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 18/08/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. İdarelerince yapılan promosyon ödemelerinin 20/07/2007 tarih ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 No.lu “Banka Promosyonları” konulu Başbakanlık Genelgesine, 05/08/2008 tarihli ve 26958 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan No.lu “Banka
Promosyonları” Genelgesine, 10/08/2010 tarihli ve 27668 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
No.lu “Banka Promosyonları” konulu genelgesine ve Sağlık Bakanlığı Strateji
Geliştirme Başkanlığının 1 sayılı “Banka Promosyonu Hk.” konulu genel yazısına dayanılarak hazırlandığı,
2.2. Şikayetçinin, Karabük İl Sağlık Müdürlüğünden naklen gelerek 29/08/2019 tarihinde
İdarelerinde Avukat unvanı ile çalışmaya başladığı,
2.3. Yapılan maaş ödeme protokolünün 01/01/2020-31/12/2023 dönemini kapsayan dönemine ilişkin olduğu ve Uşak İl Sağlık Müdürlüğü ile Bağlı Sağlık Kuruluşlarında görevli personeller için yapıldığı, bağlı Hastaneler 01/01/2020 tarihinde, İl Sağlık Müdürlüğü 16/06/2020 tarihinden itibaren, bağlı birimlerdeki sürekli işçiler 16/06/2021 tarihinden geçerli olmak üzere aylık 110,50 TL olarak yapıldığı, promosyon ödemesine ilişkin Teknik Şartnamede
“Banka sözleşme imzaladıktan sonra kuruma açıktan veya naklen ataması yapılan personellerin (naklen geldiği kurumda promosyon almadığını belgelemesi durumunda) bir sonraki ödeme dönemine kadar geriye kalan süreleri hesap edilerek ödenecektir.” ibaresinin bulunduğu, şikayetçinin maaş nakil ilmühaberinde 15/07/2017 tarihinde 5 (beş) yıllık promosyon aldığı hususunun belirtildiği, şikayetçinin promosyon almadığı (15/07/202231/12/2023 döneme ilişkin) promosyon tutarının banka tarafından ödendiği,
2.4. Söz konusu şikayete konu olan olayla ilgili şikayetçiye ödeme yapmayan taraf olarak
İdarelerinin gösterilmesinin tamamen mesnetsiz olduğu, ilgili bankanın bir önceki paragrafta değinilen gerekçelerle şikayetçinin daha önceki çalıştığı İdareden promosyon aldığı dönemler için tekrar promosyon ödemeyeceğini bildirdiği,
2.5. Şikayetçiyle İdarelerinin anlaşılması (konunun dostane çözümü için) için İdarelerine ibraz edilen maaş nakil ilmühaberindeki “15/07/2017 tarihinde 5 (beş) yıllık promosyon almıştır.” bilgisinin yok sayılması gerektiği, ancak böyle bir durumun mümkün olamayacağı,
2.6. Sonuç itibarıyla şikayetçinin promosyon aldığı dönemlerle çakışan süreler için ikinci bir promosyon talebinin muhatabının ilgili banka olan Ziraat Bankası Uşak Şubesi olduğu, İdarelerinin bu konudaki yükümlülüğünün kurumlarına başlayan personelin bilgilerini (personelin başlayış tarihi, hangi tarihe kadar promosyon aldığı vb.) promosyon anlaşması yapılan bankaya bildirmekle sınırlı olduğu hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, “Mülkiyet hakkı” başlıklı
35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu
yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler.
Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı
Başbakanlık Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir.”,
8. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel
Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliğinin, 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”, 4 üncü maddesinde; “Merkezi yönetim kapsamında yer alan kamu idarelerinde çalışan kamu görevlileri ile işçilerin aylıkları bankalar aracılığıyla ödenir. Her bir harcama biriminde görevli kamu görevlileri ile işçilerin tamamının aylıkları tek bir banka şubesinden ödenir. …”, 5 inci maddesinde; “Harcama birimi ile banka şubesi arasında, bu
Tebliğde belirtilen hususlar çerçevesinde protokol imzalanır. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması/yaptırılması hususunda UŞAK VALİLİĞİNE (İl Sağlık
Müdürlüğüne) Tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Şikayetçi, Uşak İl Sağlık Müdürlüğünde avukat olarak görev yaptığını, bahsi geçen idarenin yaptığı anlaşma gereği 15/06/2020 tarihinden itibaren maaşını Ziraat Bankasından almaya başladığını, 17/06/2020 tarihinde diğer personellerin hesabına 4.751 TL banka promosyon ödemesi yapıldığı halde tarafına 1.935 TL promosyon ödemesi yapıldığını, bu uygulamanın eşitliğe ve hakkaniyete aykırı olduğunu, adı geçen İdare tarafından konuya ilişkin bir çözüm üretilmediğini iddia ederek, tarafına ödenmeyen 2.816 TL tutarındaki promosyon tutarının ödemesi için gerekli iş ve işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
11. İlgili İdare, şikayetçinin, Karabük İl Sağlık Müdürlüğünden naklen gelerek 29/08/2019 tarihinde İdarelerinde Avukat unvanıyla çalışmaya başladığı, İdareleri ile Ziraat Bankası Uşak
Şubesi arasında yapılan maaş ödeme protokolünün 01/01/2020 – 31/12/2023 dönemini kapsadığı, İl Sağlık Müdürlüğü personel için 16/06/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere aylık 110,50 TL olarak yapıldığı, promosyon ödemesine ilişkin Teknik Şartnamede
“Banka sözleşme İmzaladıktan sonra kuruma açıktan veya naklen ataması yapılan personellerin (naklen geldiği kurumda promosyon almadığını belgelemesi durumunda) bir sonraki ödeme dönemine kadar geriye kalan süreleri hesap edilerek ödenecektir.” ibaresinin bulunduğu, şikayetçinin maaş nakil ilmühaberinde 15/07/2017 tarihinde 5 (beş) yıllık promosyon aldığının belirtildiği, ilgili bankanın bu gerekçelerle şikayetçinin daha önceki çalıştığı İdareden promosyon aldığı dönemler için tekrar promosyon ödemeyeceğini bildirdiği ve şikayetçinin daha önce promosyon almadığı (15/07/2022-31/12/2023) döneme ilişkin promosyon bedelinin şikayetçiye ödendiği, başvuruya konu olayda ödemeyi yapmayan taraf olarak İdarelerinin gösterilmesinin mesnetsiz olduğu, promosyon talebinin muhatabının ilgili banka şubesi olduğu hususlarını belirtmiştir.
12. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
13. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
14. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup, promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
15. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; şikayetçinin daha önce Karabük İl Sağlık Müdürlüğü nezdinde görev yaptığı, adı geçen İdare ile Akbank arasında 15/07/2017 tarihinden geçerli olmak üzere 5 yıllık Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı ve bu protokol uyarınca şikayetçiye 5 yıllık döneme ilişkin nakit promosyon ödemesi yapıldığı anlaşılmıştır. Ayrıca şikayetçinin, Karabük İl Sağlık Müdürlüğünden 29/08/2019 tarihinde Uşak İl Sağlık
Müdürlüğünde naklen atandığı tespit edilmiştir. Şikayetçi, Uşak İl Sağlık Müdürlüğünde göreve başladıktan sonra Ziraat Bankası ile Uşak İl Sağlık Müdürlüğü arasında (İl Sağlık
Müdürlüğü personeli için 16/06/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 31/12/2023 tarihine kadar) maaş ödeme protokolü yapıldığı tespit edilmiştir. Yani şikayetçi maaş ödeme protokolü yapılan dönemden önce (29/08/2019 tarihinde) ilgili İdare nezdinde göreve başladığı ve mevcut durumda bu idare nezdinde görev yapmaya devam ettiği anlaşılmıştır.
16. 11 no.lu paragrafta değinildiği üzere; ilgili İdare esas olarak, konunun muhatabının olmadığını (esas muhatabın ilgili banka şubesi) belirtmekle birlikte, ilgili bankanın, şikayetçinin maaş nakil ilmühaberinde 15/07/2017 tarihinde 5 (beş) yıllık promosyon aldığının belirtilmesi nedeniyle, şikayetçinin daha önceki çalıştığı Karabük İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan maaş ödeme sözleşmesinin dönemi (15/07/2017-15/07/2022) ile
İdarelerince yapılan mevcut maaş ödeme protokolü döneminin (16/06/2020-31/12/2023)
çakıştığı dönem aralığında kalan 16/06/2020-15/07/2022 dönemi için ilgili bankanın şikayetçiye promosyon ödenmediği hususunu belirtmiştir.
17. Her ne kadar şikayetçinin maaş nakil ilmühaberinde “15/07/2017 tarihinde 5 (beş) yıllık promosyon almıştır.” şeklinde bir ibare olsa da; şikayetçin eski görev yeri olan Karabük İl
Sağlık Müdürlüğü ile ilgili banka (Akbank) arasında yapılan maaş ödeme protokolü kapsamında aldığı promosyonun iadesi konusu somut olay açısından tali bir nitelik taşımaktadır. Zira önceki ve mevcut maaş ödeme sözleşmesinin/protokolünün (önceki maaş ödeme sözleşmesi Karabük İl Sağlık Müdürlüğü ile Akbank T. A.Ş. Karabük Şubesi arasında, mevcut maaş ödeme protokolü Uşak İl Sağlık Müdürlüğü ile Ziraat Bankası
Halıpazarı Şubesi arasında olduğu için) tarafları farklıdır. Öncelikle başvuranın önceki görev yerinde almış olduğu promosyon tutarının ayrıldıktan sonraki süreye tekabül eden kısmının iadesi, maaş ödeme sözleşmesinde aksine hüküm olmamak kaydıyla dürüstlük kuralının bir gereği olsa da bu durumu talep edecek taraf, borç ilişkilerinin nisbiliği ilkesi gereğince sözleşmenin tarafı olan şikayetçinin eski kurumu (Karabük İl Sağlık Müdürlüğü)
olması gerektiği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, Karabük İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, İdarelerindeki görevinin sona erme tarihinden sonraki dönemlere ilişkin promosyon tutarının iade edilmesine yönelik olarak şikayetçiye karşı bir işlem tesis edildiğine dair bir tespit yapılamamıştır. Öte yandan, Karabük İl Sağlık Müdürlüğü ile Akbank arasında maaş ödeme sözleşmesinde, tayini çıkan personelin promosyon bedelini iade edeceğine ilişkin bir hüküm de bulunmadığı tespit edilmiştir.
18. Öte yandan ilgili İdarece, İdareleri ile Ziraat Bankası Uşak Şubesi arasında yapılan maaş ödeme protokolünün Teknik Şartnamesinde “Banka sözleşme İmzaladıktan sonra kuruma açıktan veya naklen ataması yapılan personellerin (naklen geldiği kurumda promosyon almadığını belgelemesi durumunda) bir sonraki ödeme dönemine kadar geriye kalan süreleri hesap edilerek ödenecektir.” ibaresinin bulunması nedeniyle, ilgili banka tarafından, başvuruya konu dönem için (16/06/2020-15/07/2022 dönemi için) şikayetçiye promosyon ödenmesi yapılamayacağı hususunun belirtildiği ve İdarelerinin konunun muhatabı olmadığı hususları ifade edilmiştir.
19. İdare tarafından her ne kadar konunun muhatabı olunmadığı hususu ifade edilmiş ise de; söz konusu promosyon ödemesinin dayanağını teşkil eden maaş ödeme protokolünün bir tarafı
İdaredir. İlgili İdare, söz konusu teknik şartnamenin/maaş protokolün hazırlanması ve imzalanması aşamasında personelinin haklarını gözetmekle yükümlüdür. Çünkü bu sözleşme hükmü uyarınca personelinin promosyon alamaması halinde ilgili personelin maddi kaybı oluşacağı bir gerçektir. Kaldı ki; ilgili banka tarafından, maaş ödeme protokolünün Teknik
Şartnamesinde naklen geldiği kurumda promosyon almadığını belgelemesi durumunda ilgilinin promosyon alabileceği şeklinde hüküm olduğu gerekçesiyle şikayetçinin promosyon bedeli alamayacağı hususu ileri sürülmüştür.
20. Ayrıca, 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinde, banka tarafından verilen promosyonun tamamının personele dağıtılacağına ve dağıtılacak promosyonların ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödeneceğine ilişkin düzenlemeler gereğince, söz konusu ek mali imkân üzerinde ilgili idarelerin tasarrufta bulunamayacağı ve promosyon bedeli üzerindeki tasarruf hakkının Kurumdan maaş alan personeller uhdesinde olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde; banka ile yapılmış olan protokolün gerekçe gösterilerek, şikayetçinin ek mali imkandan (banka promosyonundan) mahrum edilmesinin söz konusu
Genelgeye de aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.
21. 17, 19 ve 20 no.lu paragrafta değinilen tespit ve açıklamalarımız dikkate alındığında; ilgili İdarenin teknik şartnamesindeki (18 no.lu paragrafta belirtilen) hükmün hukuki dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, şikayetçinin, tarafı olmadığı ve bilgisi dahilinde hazırlanmayan şartnamedeki (kendisinin aleyhine konulmuş olan) bir hüküm nedeniyle mağdur edilmesinin (İdarenin hatalı işlemi nedeniyle oluşan külfetin şikayetçiye yükletilmesinin) hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
22. Bununla birlikte, şikayetçinin maaş ödeme protokolünün Uşak İl Sağlık Müdürlüğü tarafından imzalandığı tarihte ve halen adı geçen İdare nezdinde görevli olmasına ve ayrıca ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak olan personel için bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin eşit davranması gerekmesine rağmen, idarenin de bilgisi dahilinde şikayetçiye eksik promosyon ödemesi yapılması işleminin Anayasada öngörülen eşitlik ilkesine ve mülkiyet hakkına aykırı olduğu tespit edilmiş olup, aynı zamanda bu durumun çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği sonucuna varılmıştır.
23. Öte yandan, Anayasanın 125 inci maddesinin yedinci fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.” hükmü bulunmakta olup, bu hüküm idarenin faaliyetlerinden doğabilecek zararlardan sorumlu olduğuna işaret etmektedir. Bu genel düzenleme doğrultusunda, idarenin, işlem ve eylemlerinde sadece normatif hukuk kurallarına değil, hukukun genel ilkelerine de uygun hareket etmesi gerektiği açıktır. Dolayısıyla kamu kurum ve kuruluşlarının personelleriyle olan ilişkisinde önemli bir yeri olan mali haklar bağlamında da, hukuka ve hakkaniyete riayet edilerek iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde işlem ve eylemde bulunulması önem arz etmektedir. Başvuruya konu olayda, ilgili İdarenin bazı iş ve işlemleri (şikayetçinin daha önceki kurumundan 15/07/2017 tarihinden itibaren 5 (beş) yıllık promosyon bedeli aldığı bilgisinin ilgili bakaya bildirilmesi, idarece imza altına alına teknik şartname ve/veya maaş ödeme protokolündeki hükümler vb.) nedeniyle şikayetçiye eksik promosyon ödemesi yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda, idarenin kendi özensizliği sonrasında oluşan bahse konu hak kaybını telafi edici çalışmaları ivedilikle yapması hukuk ve hakkaniyetin gereğidir.
24. Benzer konuda başka bir İdare hakkında Kurumumuza yapılan 2016/4452 no.lu şikâyet başvurusuyla ilgili olarak Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; yukarıda değinilen gerekçeler de göz önünde bulundurularak, ilgili İdareye 28/02/2017 tarihli “Tavsiye
Kararı” verilmiştir. Söz konusu kararda; “… maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevli olmasına rağmen, daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonun sözleşme süresine tekabül eden kısmını iade etmediği gerekçesiyle eksik promosyon ödenmesi işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı …” hususları belirtilmiş olup, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi adına, protokol tarihinde görevli olan başvurana diğer kurum personeline yapılan ödemeyle eşit olacak şekilde hesaplanacak promosyonun makul sürede ödenmesi için yeni bir işlem tesisi hususunda ilgili İdareye Tavsiye’de bulunulmuştur.
25. Yine benzer bir konuda Kurumumuza yapılan 2019/9680 no.lu şikâyet başvurusuyla ilgili olarak Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; yukarıdaki paragraflarda değinilen gerekçeler de göz önünde bulundurularak, bahsi geçen İdareye 06/11/2019 tarihli
“Tavsiye Kararı” verilmiştir. Söz konusu kararda da; “… şikayetçinin önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için banka promosyonu almış olsa da, 26/11/2018 tarihinden itibaren 3 yıldan fazla sürede Garanti Bankası A.Ş. aracılığıyla maaşını alacağı, dolayısıyla şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmaması durumunun hakkaniyete aykırı olduğu, ayrıca bu durumun personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine de aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, idarenin başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği …” hususları belirtilmiş olup, banka promosyonunun eksik ödenen kısmının başvurana iadesi hususunda ilgili İdareye Tavsiye’de bulunulmuştur.
26. Şikâyetçinin iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçinin, maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte Uşak İl Sağlık Müdürlüğü nezdinde görevli olmasına rağmen, adı geçen İdare tarafından, şikayetçiye eksik promosyon ödenmesi yapılması (şikayetçinin daha önceki kurumunun promosyon sözleşmesinin dönemi ile mevcut kurumunun promosyon sözleşmesi dönemindeki çakışan sürelere ilişkin promosyon bedelinin ilgiliye ödenmemesi) işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 27. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
28. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Uşak İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının ödenmesi için gerekli iş ve işlemlerin makul sürede yapılması/yaptırılması hususunda UŞAK VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğüne)
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
UŞAK VALİLİĞİ (İl Sağlık Müdürlüğü) tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, ŞİKAYETÇİYE ve UŞAK VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğüne) tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi