|
ÖZET: Başvuru, Manisa Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne yapılan bir şikayet üzerine gerçekleşmiştir. Şikayetçi, 18/06/2019 tarihinde atandığı müdürlükte Türkiye İş Bankası ile yapılan maaş ödeme protokolü çerçevesinde banka promosyonu talep etmiş, ancak bu talebi olumsuz sonuçlanmıştır. Şikayetçi, maaş hesabını açtığı bankanın promosyon ödemesinden yararlanabilmek için gerekli işlemlerin yapılmasını istemektedir.
İlgili idare, mevcut protokol gereğince belirli bir sayıda personele promosyon ödemesi yapıldığını ve şikayetçinin bu kapsamda olmadığını belirtmiştir. Protokol, 15/03/2021 tarihine kadar geçerli olup, yalnızca 50 kişiye promosyon ödenmesini öngörmektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu durumun hukuka ve eşitlik ilkesine aykırı olduğunu tespit etmiş ve şikayetçinin promosyon talebinin karşılanması gerektiğini vurgulamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, Manisa Valiliği’ne, gelecekte benzer durumların yaşanmaması için protokollerde yeni atanan personelin de dikkate alınmasını ve promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılmasını öneren bir tavsiye kararı sunmuştur. Bu karar, ilgili idarenin 30 gün içinde uygulamaya geçmesini gerektirmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12731-S.19755
BAŞVURU NO : 2019/18987
KARAR TARİHİ : 06/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Manisa Valiliği (İl Milli Eğitim Müdürlüğü)
Şikayetçinin, banka promosyonu ödenmesine ilişkin talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 01/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikayetçi, … İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne 18/06/2019 tarihinde atandığını, yeni atandığı
Müdürlüğün anlaşmalı olduğu Türkiye İş Bankası’ndan maaş hesabı açtırdığını, söz konusu bankanın yapmış olduğu promosyon ödemesinden faydalanmak için İdarelerine başvuru yaptığını, bu başvurusunun olumsuz cevaplandığını iddia ederek, promosyon ödemesinden faydalanabilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. … İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 27/11/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Müdürlükleri ile İş Bankası … Şubesi arasında 15/03/2018 tarihinden geçerli 3 yıllık Maaş
Ödeme Protokolü imzalandığı ve görevde olan 430 personele 1.475 TL nakit promosyon ödemesi yapıldığı,
2.2. Söz konusu Maaş Ödeme Protokolünün 20 nci maddesi gereği, ilk atama veya naklen atama yoluyla sonradan Kurumda göreve başlayan memur, sürekli işçi ve 4/C geçici personel kadrosundaki 50 kişiye ilk maaş alma tarihi ile protokolün bitiş tarihi arasındaki süre için ay sayısına oranla kıstelyevm usulüne göre promosyon ödemesi yapıldığı,
2.3. 4857 sayılı İş Kanununa göre Müdürlüklerinde sürekli işçi olarak çalışan …’ın promosyon ödemesinden yararlanma isteği ile ilgili 10/10/2019 tarihli dilekçesine, Müdürlüklerince tarihli yazıyla cevap verildiği,
2.4. Söz konusu yazıda; protokolde öngörülen 50 kişinin ödemesi 04/02/2019 tarihinde yapıldığı, protokol gereği 50 kişiden fazla personele herhangi bir promosyon ödemesi yapılamadığı hususları belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde;
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler.
Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında;
“Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir”,
7. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 4 üncü maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”,
8. 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Şikayetçinin, göreve başladığı 19/06/2019 tarihi ile protokolün bitiş tarihi olan 15/03/2021 tarihleri arasındaki hesaplanacak promosyon tutarlarının, makul sürede ödenmesi ve ayrıca banka ile maaş ödeme karşılığında bundan sonra yapılacak protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine açıktan veya naklen atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsüyle ve ileride yaşanabilecek benzer problemlerin önüne geçilmesi amacıyla, sonradan göreve başlayacak personelin durumunun göz önünde bulundurulması ve bankalardan temin edilen promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak personel için ayrılması yönteminin benimsenmesi yönünde hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Şikayetçi, … İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne 18/06/2019 tarihinde atandığını, yeni atandığı
Müdürlüğün anlaşmalı olduğu Türkiye İş Bankası’ndan maaş hesabı açtırdığını, söz konusu bankanın yapmış olduğu promosyon ödemesinden faydalanamadığını iddia ederek, promosyon ödemesinden faydalanabilmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını talep etmektedir.
11. İlgili idare, protokol hükümleri gereğince herhangi bir ödemenin yapılmadığını belirtmiştir.
12. Dosyadaki bilgi ve belgelerden; … İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile İş Bankası … Şubesi arasında 15/03/2018 tarihinden geçerli 3 yıllık (15/03/2021 tarihine kadar) Maaş Ödeme
Protokolü imzalandığı ve görevde olan 430 personele 1.475 TL nakit promosyon ödemesi yapılmasının kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, şikayetçinin ilgili idare nezdinde 19/06/2019 tarihinde göreve başladığı, protokolün bitiş tarihi olan 15/03/2021 tarihine kadar ilgili banka aracılığı ile maaş alacağı hususları tespit edilmiştir.
13. Hâlihazırdaki promosyon ödemelerinin Başbakanlık genelgesi doğrultusunda ödendiği, Başbakanlık genelgesinde sonradan işe başlayan personele yönelik bir hüküm bulunmadığı anlaşılmaktadır.
14. Banka promosyonu ödemeleri, personelin maaşını banka aracılığı ile alması ve bunun sonucunda bankanın bu işlem sürecinde birden çok fayda sağlaması karşılığında personelin çalıştığı kurum aracılığı ile personele ödenmektedir. Bu noktada, personelin maaşı esas alınarak personele ödenen maaş nedeniyle belirli bir zaman aralığına isabet edecek şekilde maaşa bağlı ek mali olanak olarak nitelendirilebilecek bir banka promosyonu ödemesi yapılmaktadır. Bir başka deyişle, banka promosyonu ödenmesinin nedeni personel maaşları ve bu personel maaşlarının banka aracılığı ile ödenmesidir. Banka promosyonu ödenmesi konusunda ilgili idare banka ile ihale benzeri bir süreç yürütüp sözleşme yapmakta, personelin bu sürece bir dahli olmamaktadır. Ancak, ilgili idare tarafından personelin banka promosyonundan yararlanamayacak şekilde imza altına aldığı sözleşmeler dolayısıyla varsa zarara uğrayan personeline karşı sorumluluğu bulunmaktadır.
15. Ayrıca, Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), benzer konuda yoğun olarak gelen şikâyet başvuruları hakkında verdiği tavsiye kararlarında; promosyon ödemelerinden çalışılan kurumun (idarenin) sorumlu olduğu, banka ile maaş ödeme karşılığında yapılan protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsünün dikkate alınarak, protokolün sonradan başlayacak personeli de kapsayacak şekilde yapılması gerektiği, protokoller ile bu hususun karşılanamaması durumunda ise, toplam promosyon miktarından belli bir kısmın ihtiyari olarak ayrılarak yeni başlayan personele promosyon olarak verilmesi gerektiğini vurgulayarak banka ile yapılan promosyon protokolünden sonra göreve başlayan kişilere promosyon ödenmemesinin, hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı yönünde karar vermektedir.
16. Somut olayda, Maaş Ödeme Protokolünün 20 nci maddesinde; “… Kurumda çalışan 430 kadrolu personele ilaveten Kurum’a yeni atanacak olan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununa tabi memur, Sürekli İşçi ve 4/C geçici personel 50 kişi için Banka’dan ilk maaş alma tarihi ile protokolün bitiş tarihi arasında kalan sürede maaş alacağı ay sayısına oranla kıstelyevm usulüne göre promosyon ödemesi gerçekleştirilecektir. Kurum başkaca bir neden veya gerekçe ile Banka’dan ilave bir promosyon ödemesi yapması talebinde bulunmayacağını kabul, beyan ve taahhüt eder.” hükmünün bulunduğu, tabi olunan protokol hükümlerinde, sonradan göreve başlayabilecek personele özgü bir hüküm bulunmasına rağmen, bu hükmün belli bir kişi sayısı (50 kişi) ile sınırlandırıldığı ve bu kontenjan sınırlaması gerekçesiyle şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmadığı anlaşılmıştır. İlgili İdarenin, protokol tarihinden sonra Kurumda yeni işe başlayacak personelin tümünü kapsayacak şekilde, maaş ödeme protokolü yapmamasının hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmaması durumunun, personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği hususları tespit edilmiştir.
17. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin, şikayetçinin promosyon ödemesi alması için duruma uygun çözüm üretmesi gerektiği sonucuna varılmış olup, şikayetçinin banka promosyonu ödenmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Manisa İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Şikayetçinin, göreve başladığı 19/06/2019 tarihi ile protokolün bitiş tarihi olan 15/03/2021 tarihleri arasındaki hesaplanacak promosyon tutarlarının, makul sürede ödenmesi, Banka ile maaş ödeme karşılığında bundan sonra yapılacak protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine açıktan veya naklen atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsüyle ve ileride yaşanabilecek benzer problemlerin önüne geçilmesi amacıyla, sonradan göreve başlayacak personelin durumunun göz önünde bulundurulması ve bankalardan temin edilen promosyon bedellerinin tamamının personele dağıtılması yerine bir kısmının gelecekte göreve başlayacak personel için ayrılması yönteminin benimsenmesi, Hususlarında, … VALİLİĞİ’NE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne) TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
… (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın, ŞİKAYETÇİYE ve …İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi