|
ÖZET: Başvuru, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü’nde ebe olarak görev yapan bir çalışanın, banka promosyonu ödenmesi talebiyle ilgili olarak yapılmıştır. Başvuran, 2022 yılı Ocak ayında Osmaniye İl Sağlık Müdürlüğü’ne atanmış ve bu süreçte Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü ile Yapı Kredi Bankası arasında yapılan maaş ödeme protokolü gereği, kendisine banka promosyonu ödenmediğini iddia etmiştir. Başvuru, ilk olarak 07/04/2022 tarihinde alınmış, ardından tekrar değerlendirilmek üzere Kuruma iletilmiştir.
Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın 15/02/2022 tarihinde kurumdan ayrıldığını ve bu tarihten önceki maaş dönemine ait promosyon ödemelerinin yapılmadığını belirtmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, promosyon ödemelerinin yalnızca protokol süresince görevde olan personele yapılacağı ifade edilmiştir. Başvuranın, protokolün yürürlüğe girmesinden sonra kurumdan ayrılması nedeniyle promosyon ödemesinin gerçekleştirilemeyeceği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve başvuranın yasal yollara başvurma hakkı saklı tutulmuştur. İdarenin, başvuru süreçlerinde hangi mercilere başvurulabileceği konusunda daha fazla bilgi vermesi gerektiği de belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/14993-S.22.22965
BAŞVURU NO : 2022/7370
KARAR TARİHİ : 22/11/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ŞANLIURFA İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın, banka promosyonu ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 22/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihli başvuruda şikayetçi özetle; “Şanlıurfa ili, Birecik İlçe Sağlık
Müdürlüğü bünyesinde ebe olarak görev yapmakta iken Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün 28.01.2022 tarih ve nolu Atama Kararnamesi kapsamında 2022 Yılı Ocak Dönemi
İsteğe Bağlı İller Arası yer değiştirme suretiyle atanma kurasında Osmaniye Düziçi İlçe Sağlık Müdürlüğü
Gökçayır Sağlık Evine atamasının yapıldığını, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü ile Halkbank arasında daha önceki tarihlerde yapılmış olan banka maaş ödeme protokolünün 2022-Ocak ayı maaş döneminde sona erdiğini, 2022-Şubat ayı maaş döneminden geçerli olmak üzere Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü tarafından kurum bünyesinde yer alan personelin maaş ödemelerinin yapılacağı bankanın belirlenmesine yönelik banka promosyon ihalesine çıkıldığını, ihale sonucunda en avantajlı promosyon teklifini veren bankanın
Şanlıurfa Yapı Kredi Bankası Emniyet Caddesi Şubesi olduğunu, en avantajlı teklifi veren Yapı ve Kredi
Bankası ile Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü arasında personel maaş ödemeleri protokolünün imzalandığını, kendisinin de henüz kurumundan ilişik kesmediği için ve 2022 yılı Şubat ayı maaşını Yapı ve Kredi
Bankasından aldığını, ancak kendisine banka promosyonu ödenmediğini iddia ederek banka promosyonunun ivedilikle tarafına ödenmesini” talep etmiş Kurumumuzca 07/04/2022 tarihli Gönderme
Kararı verilmiştir. Ancak başvuran talebinin yerine getirilmediğinden bahisle aynı taleplerle Kurumumuza yeniden başvuru yapmış ve dosya esastan inceleme aşamasına geçirilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca şikayet başvurusunun çözümü amacıyla 13/09/2022 tarihli ve sayılı yazı ile Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü’nden bilgi ve belge talep edilmiştir. Şanlıurfa İl Sağlık
Müdürlüğü’nün 10/10/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvurucu, ’in 30/01/2014 tarihinde göreve başladığı, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü, Birecik
İlçe Sağlık Müdürlüğü’nde ebe kadrosunda çalıştığı, 15/02/2022 tarihinde birimlerinden son maaşını alarak Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 28/01/2022 tarihli oluru ile Osmaniye
İl Sağlık Müdürlüğü’ne atandığı ve Kurumlarından ilişiğini 15/02/2022 tarihinde kestiği,
2.2. Başvuranın banka promosyonu talebine kurumlarınca olumlu yaklaşıldığı ve banka promosyonu sözleşmesi imzalanan şubeye durumun aktarıldığı,
2.3. Başvuruya konu edilen banka promosyon ödemelerinin 2007/21-2010/17 sayılı Başbakanlık genelgesine göre düzenlendiği,
2.4. Başvuranla Kurumları arasında, şikayet konusu olayla ilgili yargı organlarına intikal etmiş bir hususun bulunmadığı” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”,
3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi; “Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.” şeklindedir.
8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında yer
alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, Şikayetçinin mahrum kaldığı promosyon tutarının hesaplanarak ödenmesi amacıyla yeni bir işlem tesisi için Şanlıurfa İl Sağlık
Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
11. Başvuran, 1. paragrafta da açıklandığı üzere, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü ile Yapı ve Kredi Bankası
A.Ş. Şanlıurfa Emniyet Caddesi Şubesi arasında yapılan sözleşme gereği ödenmesi gereken banka promosyonu ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
12. Konuyla ilgili Başvuruya muhatap, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, başvuranın talebine olumsuz yaklaşılmadığı, başvuranın söz konusu protokol dahilinde iken henüz banka promosyonları ödenmeden 15/02/2022 tarihinde naklen atanmak suretiyle kurumlarından ayrıldığı, buna rağmen ilgili bankaya promosyon ödemesinin yapılması için yazı yazıldığı, başvuranın fiili olarak söz konusu anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte Kurumlarından ayrılması nedeniyle ödemenin yapılmadığı, hususları belirtilmiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya
Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan
17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden
“promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü ile Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Şanlıurfa
Emniyet Caddesi Şubesi arasında 06/01/2022 tarihinde yapılan 3 yıllık Personel Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı ve bu protokol uyarınca, ilgili tarihte fiili olarak görev yapan personele peşin olarak 9.410,00
TL nakit promosyon ödemesi yapıldığı, başvuranın protokolün yürürlüğe girdiği 15/02/2022 tarihinde
Kurumdan ayrıldığı, söz konusu promosyon ödemelerinin 15/02/2022 tarihinden sonra 10 gün içinde yapıldığı, başvuranın bu aşamada Kurumdan naklen atanmak suretiyle Osmaniye İl Sağlık Müdürlüğü’nde göreve başladığı, dolayısıyla ilgili idarece başvuranın kurumdan ayrılmasına bağlı olarak promosyon ödemesi yapılamadığı tespit edilmiştir.
17. İdareyle Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Şanlıurfa Emniyet Caddesi Şubesi arasında yapılan Personel Maaş
Ödemeleri Protokolü’nün 10’uncu maddesinin birinci fıkrasında, “İşbu protokolün yürürlük tarihinden itibaren uygulamaya geçirilmesi, tüm hükümlerine uygun olarak olağan bitim tarihine kadar ihtilafsız olarak yürürlükte kalması ve ödemelerin Protokol süresince kesintisiz olarak banka aracılığı ile yapılması…, … Kuruluş tarafından verilen iş bu protokolün ekinde yer alan listede maaş hesap numarası ve adı soyadı bilgileri yer alan Kuruluş’un her bir personeline ait maaş hesabına iş bu protokolün yürürlüğe girdiği 14/02/2022 tarihini müteakip 10 iş günü içerisinde tek seferde kişi başı 9.410 TL ödeneceği “ hüküm altına alınmıştır.
18. Başvuru kapsamında şikayet edilen idare ile ilgili banka arasında yapılan protokolün 10.1 nolu maddesinde “ödemelerin protokol süresince banka aracılığıyla yapılması amacıyla…” şeklinde bir şart konulduğu görülmektedir. Başvuranın ise protokol 14.02.2022 tarihinde yürürlüğe girdikten sonra
15.02.2022 tarihinde maaşını ilgili bankadan aldığı ve aynı gün tayinin çıkması sebebiyle Şanlıurfa’dan
ayrılışını yaptığı anlaşılmaktadır. Her ne kadar ilgili idare bankaya başvuranın ismini bildirerek promosyon
/
ödemesinde bulunmasına yönelik bir yazı yazmış ve protokolde; protokolün yürürlüğe girdiği tarih olan
14.02.2022 tarihini müteakip 10 işgünü içinde ödemelerin yapılacağı şarta bağlanmış ve Kurumdan
ayrılanlara ilişkin promosyon ödenmeyeceğine ya da ödenen miktarın iade edileceğine dair bir hüküm bulunmamış olsa da, 3 yıl süreli yapılan protokolden sonra başvuranın sadece bir maaşının bankaya yatırılması ve maaş ödemelerinin protokol süresince yani 3 yıl boyunca ödenmesi şartına bağlanması karşılığında bankanın başvurana promosyon ödemesi yapmaması işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı, ayrıca başvuranın tayininin çıktığı yer idaresine başvuru yaparak mevcut bir protokol varsa bu protokol kapsamında kıst döneme ilişkin olarak kendisine promosyon ödenmesi talebinde bulunabileceği kanaatine varılmıştır.
19. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçi maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevli olmakla birlikte sadece bir maaşını protokole taraf bankadan alarak görev yaptığı Şanlıurfa’dan ayrılması neticesinde ilgili banka tarafından banka promosyonu ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden
20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
21. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Şanlıurfa İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR ÖNERİSİ
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ile Şanlıurfa İl Sağlık Müdürlüğü’ne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/