Banka promosyonu sözleşmesinin güncellenmesi talebi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Başvuru, Giresun Defterdarlığı ile Halkbank arasında imzalanan banka promosyonu sözleşmesinin güncellenmesi talebine ilişkindir. Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılan şikayette, kamu çalışanlarının maaşlarında 2022 yılında yaşanan %70’e varan artışa rağmen, banka promosyonu olarak alınan 9.620 TL’nin yetersiz kaldığı belirtilmiştir. Başvuran, mevcut sözleşmenin ekonomik koşullara uygun hale getirilmesini ve yaşanan kayıpların telafi edilmesini talep etmiştir.

Giresun Defterdarlığı, 15/05/2022-14/05/2025 tarihleri arasında geçerli bir sözleşme imzaladıklarını ve bu kapsamda bankadan ek ödeme talep ettiklerini, ancak bankanın bu talebe olumlu yanıt vermediğini ifade etmiştir. Ayrıca, mevcut sözleşmenin feshi durumunda geri ödenecek tutarların da belirli olduğunu ve bu nedenle sözleşmenin güncellenmesinin daha uygun olacağını belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu değerlendirerek, sözleşmenin güncellenmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunmuştur.

Sonuç olarak, Giresun Defterdarlığı’na, banka promosyonu sözleşmesinin güncel ekonomik koşullara uygun hale getirilmesi için gerekli işlemleri başlatması tavsiye edilmiştir. İdarenin bu tavsiyeye uyması için 30 gün içinde işlem yapması gerekmektedir.

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/16755-S.22.25678

BAŞVURU NO : 2022/15189

KARAR TARİHİ : 23/12/2022

TAVSİYE KARARI GİZLİ, TCKN: GİZLİ

Adres: GİZLİ

BAŞVURUYA KONU İDARE : GİRESUN DEFTERDARLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Banka promosyonu sözleşmesinin güncellenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan şikayet başvurusunda şikayetçi dilekçesinde özetle; “kurumları Giresun

Defterdarlığı ile Halkbank arasında banka promosyonu sözleşmesi imzalandığını, sözleşme tarihinden sonra ortaya çıkan yüksek enflasyon oranına binaen kamu çalışanlarının ücretlerinde 2022 yılında yaklaşık

% 70’e varan artışların yaşandığını, kamu çalışanları ücretlerine yapılan artışla birlikte, kurumları tarafından bankaya gönderilen aylık nakit miktarının ciddi manada arttığını ancak kamu personeli olarak

9.620 TL. olarak almış oldukları banka promosyonu miktarının oldukça düşük kaldığını ifade ederek,

kurumlarınca yapılan banka promosyonu sözleşmelerinin güncel ekonomik koşullara uygun hale getirilerek, ekonomik kayıplarının telafi edilmesini” talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzca şikayet başvurusunun çözümü amacıyla 26/10/2022 tarihli ve sayılı yazı ile Giresun Defterdarlığı’ndan bilgi ve belge talep edilmiştir. Giresun Defterdarlığı’nın 18/11/20 22 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;

2.1. 15/05/2022-14/05/2025 tarihleri arasında geçerli banka protokol sözleşmesi yapmış oldukları Giresun

Halk Bankası A.Ş.‘ye 28/09/2022 tarih ve E. sayılı yazı ile Kuruma ek ödeme yapılıp yapılamayacağı, yapılmaması halinde ise fesih halinde ne tutarda geri ödeme yapılacağının sorulduğu, söz konusu yazıya ilgili bankanın 03/10/2022 tarih ve -E. sayılı yazı ile vermiş olduğu cevapta ek ödemeden hiç bahsedilmediği,, sadece fesih halinde geri ödenecek promosyon ve damga vergisi iadesi ile ceza tutarından bahsedildiği, Başkaca da bir dostane çözüme gidilemediği,

2.2. Defterdarlık Makamı Bulancak Vergi Dairesi Müdürlüğünün 05/08/2022 tarih ve E. sayılı ekinden alınan ilgili Müdürlük personellerinin banka promosyonu tutarının revize edilmesine dair dilekçeleri bulunmakta olduğu (18 adet), bu konu hakkında doğrudan Banka ile yazışma yoluna gidildiği,

2.3. Promosyon ödemelerinin Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 2007/21, 2008/18 ve2010/17 sayılı “Banka Promosyonları” konulu Kamu Kurum ve Kuruluşları personelini kapsayan Başbakanlık (Mülga) genelgeleri hükümleri kapsamında yapılmakta olduğu Defterdarlık personellerine 15/05/2022 tarihinden sonra Mayıs 2022 dönemi içerisinde kişi başı 9.620,00 TL olmak üzere toplam 1.789.320,00 TL.

ödeme yapıldığı, (186 kişi) (daha sonra başlayanlara kıstelyevm usul ödeme yapıldığı),

2.4 Banka ile yapılan sözleşmeye ilişkin cezai hükümler sözleşmenin 11. Maddesinde düzenlendiği,

Bankanın 03/10/2022 tarihli ve -E. sayılı yazısında da sözleşmenin feshi halinde 186 personel için 31 ay üzerinden (03/10/2022 tarihi itibari ile) kıst usulü hesaplama ile kişi başı 8.284,00 TL olmak üzere toplam 1.540.824,00 TL promosyon iadesi ile birlikte (fesih tarihi itibariyle güncel personel sayısı dikkate alınarak ayrıca hesaplanacağı da bildirilmiştir.) sözleşmenin 11. maddesi kapsamında tahsil edilecek 1.789.320,00 TL lik ceza tutarı ve Bankaca peşin ödenen 16.963,00 TL damga vergisi ile birlikte toplam 3.347.107,00 TL’nin Kurumdan talep ve tahsil edileceğinin bildirildiği, buna göre 186 kişi için kişi başı geri ödeme tutarının 17.995,19 TL olacağı, yani kişi başı 9.620,00 TL promosyon alan bir kişinin sözleşme feshi halinde bankaya 17.995,19 TL ödemesi gerekeceğinden mevcut sözleşmenin fesih edilmesi durumunda anılan tutarın geri ödeme imkanı bulunmadığından Kamu çalışanlarının ücretlerinde 2022/ 2.

dönem maaş zammı ve 2023 ve sonrası yapılacak olan maaş zamları da dikkate alınarak anılan banka tarafından promosyon güncellemesi yapılmasının daha yerinde olacağının düşünüldüğü,

2.5. Kurumları ile çalışanlar arasında konu hakkında yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlığın bulunmadığı” ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde, “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”,

3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde, “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,

3.2. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49’uncu maddesinde, “Çalışma, herkesin hakkı ve ödevidir. Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır,”

3.3.”Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,

4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal Kuruluşların

Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”

5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun;

5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, “İdare: Merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarını, mahallî idareleri, mahallî idarelerin bağlı idarelerini, mahallî idare birliklerini, döner sermayeli kuruluşları, kanunlarla kurulan fonları, kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüslerini, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası kamuya ait kuruluşlar ile bunlara bağlı ortaklıklar ve müesseseleri, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarını, kamu hizmeti yürüten özel hukuk tüzel kişilerini …ifade eder.”,

5.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

6. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 164’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”, 7. 11/01/20211 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun, “Yenileme” başlıklı 133’üncü maddesinde; “Yeni bir borçla mevcut bir borcun sona erdirilmesi, ancak tarafların bu yöndeki açık iradesi ile olur. Özellikle mevcut borç için kambiyo taahhüdünde bulunulması veya yeni bir alacak senedi ya da yeni bir kefalet senedi düzenlenmesi, tarafların açık yenileme iradeleri olmadıkça yenileme sayılmaz.”, 8. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık

Genelgesinin, 8.1. 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 8.2. 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”, 9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün

34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1’inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında

yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

11.Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmakla görevli anayasal bir kurumdur.

12. Kurumumuzun bağımsız olarak yürüttüğü inceleme neticesinde, başvurunun yerinde olduğu kanaatine varılması halinde Tavsiye Kararı verilmekte ve kararının içeriğinde; hatalı davranıldığının kabulü, zararın tazmini, uygulamanın düzeltilmesi, işlem yapılması veya eylemde bulunulması, işlemin geri alınması, kaldırılması, değiştirilmesi veya düzeltilmesi, düzenleme yapılması, uzlaşmaya gidilmesi ve tedbir alınması gibi hususlar önerilebilmektedir.

13. Kurumumuza ulaşan başvuruların konusunu genellikle bireysel mağduriyet iddiaları oluşturmakla birlikte, toplumun çoğunluğunu ilgilendiren ve kamuoyunun gündemini oluşturan konular da Kurumumuza yapılan başvurular arasında yer almaktadır. Nitekim özellikle son dönemde, Kurumumuza ulaşan başvuruların önemli bir kısmını, kamu çalışanlarının almış olduğu banka promosyonlarının güncellenmesi ve günün ekonomik şartlarına uygun hale getirilmesine ilişkin talepler oluşturmaktadır.

14. Kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar arasında, ekonomik veriler ve hedefler dikkate alınarak promosyon anlaşması yapılmakta ve kamu görevlilerine ek mali imkân sağlanmaktadır. Nitekim pandemi süreci ile başlayan küresel krizin yansıması olarak ekonomide yaşanan dalgalanmaların sonucu oluşan enflasyon rakamları, kamu görevlileri adına bankalara yatırılan ödemelerin miktarını da artırmıştır.

15. Banka promosyonlarıyla ilgili mevcut düzenlemeler incelendiğinde; 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunu’nun 164’üncü maddesinde, madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı’nın yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün 34 Sıra No’lu Genel Tebliği’nde ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.

16. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mâli haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden, “promosyon” adı verilen ek mâli imkânları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin olarak 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.

/

17. Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup, promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelge’nin 4’üncü ve 5’inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörülmek suretiyle ve sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5’inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir alanı oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4’üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar bir bütün olarak ele alındığında promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu değerlendirilmektedir.

18. Kamu çalışanları tarafından Kurumumuza yapılan başvurularda; kamu kurumlarının banka promosyonu sözleşmelerini güncellememesi nedeniyle, yukarıda değinildiği üzere kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı bir unsuru olan banka promosyonlarının son derece düşük kaldığı, konuya ilişkin idarelerin banka promosyonu sözleşmelerini yenilemekten ya da fesih etmekten imtina ettikleri görülmüş olup, bu durumun farklı kamu kurumlarında çalışan personel arasında farklı uygulamalara neden olabilecektir.

19. Şöyle ki, 2022 yılı başından itibaren kamu görevlilerinin ücret ödemeleri için bankalara yatırılan parasal miktarların büyük oranda arttığı, bunun yanında, geçmiş dönem itibariyle yapılan anlaşmalar gereği kamu görevlilerine verilen promosyon ödemelerinin çok düşük kaldığı, bu çerçevede; 2022 Temmuz ayı öncesi yapılan banka promosyonu sözleşmeleri ile bu tarihten sonra akdedilen anlaşmalar arasında çok büyük rakamsal farklar oluştuğu görülmüştür.

20. Nitekim hâlihazırda yapılan banka sözleşmeleri incelendiğinde; 2022 yılı Temmuz ayı öncesi yapılan sözleşmelerde promosyon miktarı 3 yıllığına 3.000 TL ila 10.000 TL arasındayken, 2022 yılı Ağustos ayı içinde yapılan bazı sözleşmelerde söz konusu tutarların bu oranların çok üzerinde olduğu tespit edilmiştir.

Anadolu Üniversitesi ile Türk Ekonomi Bankası arasında 2022 yılı Ağustos ayı içinde imzalanan banka promosyonu sözleşmesinde, 3 yıllığına peşin kişi başı, 41.500 TL promosyon ödenmesinin kararlaştırıldığı; yine Ağustos ayı içerisinde Harran Üniversitesi ile Türkiye İş Bankası arasında imzalanan sözleşmede 3 yıllığına peşin ödenmek üzere kişi başı 37.250 TL, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi ile Türk Ekonomi

Bankası arasında Temmuz ayı içerisinde yapılan sözleşmeyle 3 yıllığına peşin ödenmek üzere kişi başı

31.100 TL, Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğü ile Akbank arasında yapılan sözleşmede 3 yıllığına peşin

ödenmek üzere kişi başı 36.000 TL, Adalet Bakanlığı ile Vakıfbank arasında 19/08/2022 tarihinde yapılan banka promosyonu sözleşmesinde tüm çalışanları için 3 yıllığına peşin ödenmek üzere kişi başı 25.000 TL olarak belirlendiği, tespit edilmiştir.

21. Benzer şekilde bazı kamu kurumlarının personelden gelen şikayetleri dikkate alarak, önceki dönemlerde yapılan banka promosyonu sözleşmelerini fesih ya da güncelleme yoluna giderek personelini mağdur etmeme adına yeni banka promosyonu sözleşmeleri akdettikleri de görülmüştür. Örneğin, Trakya

Üniversitesi’nin, 2021 yılı Eylül ayında yapılan 5.950 TL olan tutarı, kalan iki yıl için 26.300 TL olarak güncellediği ve yine Emniyet Genel Müdürlüğü’nün de 18/03/2022 tarihinde 5 yıllık süre için Türkiye

Vakıflar Bankası A.Ş ile imzaladığı, bahse konu protokolde tüm personeli kapsayacak şekilde, aylık

ödemelerin 300 TL olması ve enflasyon karşısında değer kaybetmemesi için her altı ayda bir memur maaş zammı oranında artırılması şartı getirilmesine rağmen, 2022 Temmuz ayında memur maaşlarında ortaya çıkan yeni durum üzerine, maaş promosyonu sözleşmesi ile ilgili bir değerlendirme sürecine giderek, yine aynı banka ile eski protokolü güncelleme yapmak suretiyle yeni sözleşme imzaladıkları, söz konusu sözleşmenin süresinin 5 yıldan 3 yıla düşürüldüğü ve tek seferde, peşin ve eşit olarak hiçbir kesinti yapılmaksızın her bir personele 27.000 TL ödenmesinin karara bağlandığı, tespit edilmiştir.

22. Yine Kurumumuza Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında çalışan personelin banka promosyon ücretlerinin güncellenmesi amacıyla, Memur Sendikası tarafından da bir başvurunun yapıldığı, Kurumumuz tarafından yapılan incelemeler sonucu, ilgili Kurum tarafından banka promosyon ücretlerinin güncellenerek başvuranların taleplerinin yerine getirildiği tespit edildiğinden, Kurumumuz tarafından söz konusu başvuru hakkında 24/10/2022 tarihinde Dostane Çözüm Kararı verilmiştir. (24/10/2022 tarihli ve

22.21067 sayılı Dostane Çözüm Kararı)

23. Türk Borçlar Kanunu’nun 133. maddesinde, borcu sona erdiren sebepler arasında “Yenileme” hukuki sebebine yer verilmiş olup, yenileme, mevcut bir borcun yeni bir borçla sona erdirilmesidir. Yenileme, bazen bir borcun konusunun ya da tabi olduğu hükümlerin değiştirilmesinde söz konusu olurken bazen de borcun sebebinin ya da tarafların değiştirilmesi şeklinde olabilir (YÜCER İpek, Yenileme (Tecdit), s. 235).

24. Bir Yargıtay kararında bu hususa “Borcun yenilenmesi dar anlamda borcu sona erdiren nedenlerden birisidir. Bir borcun yerine yenisinin geçmesi suretiyle eski borcun sona erdirilmesi sözleşmesine yenileme (Neuerung=Novation) denir. Borç ilişkisinde değil dar anlamda borçta söz konusudur. Örneğin satım sözleşmesinde satım parası borcu yenilendiğinde satım sözleşmesi eskiden olduğu gibi geçerli şekilde varlığını devam ettirir. Yenilenen sadece satım parası borcudur. Borcun yenilenmesi alacaklı veya borçlu arasında yapılacak bir sözleşme ile gerçekleşir. Buna yenileme sözleşmesi (neuerungsvertrag) denir. Bu sözleşme tarafların eski bir borç yerine yenisini geçirme iradelerinden oluşur. (…) Yenileme eski borcu sona erdirir ve onun yerine geçecek bir borç doğar. Borç ilişkisi varlığını korur ama borç yenilenmiş olur.

İki borç arasında bir fark olmalı, taraflar yenileme iradesiyle hareket etmeli, yeni bir borç meydana getirirken eskisini ortadan kaldırma iradesi ortaya konulmalı anlaşılmalıdır. (Tekinay, Borçlar Hukuku

Genel Hükümler Cilt2 İstanbul, 1985 s. 1325)” şeklinde yer verilmiştir (Y.12. HD.,2015/3996 E., 2015/14700 K.,

28.05.2015 tarihli kararı).

25. Somut olayda; İdare tarafından Türkiye Halkbankası A.Ş. Giresun Şubesi arasında; 2022 yılı Mayıs ayı içerisinde 15.05.2022-14.05.2025 tarihlerini kapsayacak şekilde 3 yıllık süre için düzenlendiği ve kurumda çalışan her bir personele kişi başı 9620,00 TL ödendiği, sözleşmenin halen yürürlükte olduğu, sözleşme süresinin sona ereceği 14/05/2025 tarihi de göz önünde bulundurulduğunda; söz konusu sözleşmenin devamı durumunda çalışanların hak kaybının devam edeceği değerlendirilmektedir.

26. Diğer taraftan, Başvuruya muhatap Giresun Defterdarlığı’nın çalışanlarının almış olduğu banka promosyonlarının güncel koşullarda düşük kaldığını tespit ederek söz konusu banka promosyonu sözleşmesini güncelleme çalışmalarına başladığı ve keyfiyeti ilgili banka şubesine yazılı olarak ilettiği ancak banka şubesince sözleşme şartları hatırlatılarak sözleşme güncellemeye yanaşılmadığı tespit edilmiştir.

27. Mevcut durumda; taraflar arasında borcun konusunun ‘yenileme’ hukuki kurumu ile yenilenmesi mümkün olup, bu takdirde mevcut borç ilişkisi, yeni borç konusu üzerinden devam edebilecek ve çalışanların hak kayıplarının ortadan kaldırılması sağlanmış olacaktır.

28. Tüm dosya kapsamında Kurumumuzca yapılan nihai değerlendirmede, çalışanlarının banka promosyon ödemelerinin güncellenmesi talepleri karşısında ekonomik gelişmeler, piyasa fiyatlarındaki artış ve bunlara bağlı olarak promosyon ödemeleri ile ilgili sözleşme yeniliğine giden kamu kurumlarının da uygulamaları dikkate alınarak, Kurumların özellikle 2022/Temmuz dönemi öncesi sözleşme miktarları ile son dönemlerde yapılan promosyon sözleşmesi miktarlarının, ‘yenileme’ hukuki kurumu ile yenilenmesinin mümkün olduğu değerlendirilmiş olup, bu taleplerinin idare tarafından yeniden ele alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

29. İyi yönetim ilkelerine Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde, İdarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçilere makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

30. 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, başvuran açısından bu durumda yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Banka promosyonu sözleşmesinin güncel ekonomik şartlara uygun hale getirilmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi hususunda; GİRESUN DEFTERDARLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

GİRESUN DEFTERDARLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde

Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın, BAŞVURANA ve GİRESUN DEFTERDARLIĞI’NA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/