|
ÖZET: Başvuru, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiştir. Başvuran, Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü’ne tayin olduktan sonra, banka promosyonunun eksik ödenmesi nedeniyle iade talebinde bulunmuştur. 29 Nisan 2019 tarihinde hesabına 906,60 TL promosyon ödemesi yapılırken, diğer personellere 2.720 TL ödeme gerçekleştirilmiştir. Başvuran, önceki kurumunda aldığı promosyon nedeniyle talebinin reddedildiğini belirtmiştir.
İlgili idare, promosyon ödemelerinin Başbakanlık genelgesi çerçevesinde yapıldığını ve başvuranın önceki kurumdan aldığı promosyonun bu durumu etkilediğini ifade etmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunun hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu tespit etmiştir. İdarenin, promosyon protokolünde sonradan göreve başlayan personeli de kapsayacak şekilde düzenleme yapması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın eksik ödenen banka promosyonunun iadesi için Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunmuştur. İdarenin, bu karar doğrultusunda 30 gün içinde gerekli işlemleri yapması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11202-S.17311
BAŞVURU NO : 2019/9680
KARAR TARİHİ : 06/11/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DSİ 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ – ESKİŞEHİR
Banka promosyonunun eksik ödenen kısmının tarafına
BAŞVURUNUN KONUSU :
iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/05/2019
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 26/11/2018 tarihinde Devlet Su İşleri 3. Bölge Müdürlüğü-Eskişehir’e tayin olduğunu, ilgili kurum ile Garanti Bankası arasında 25/03/2019 tarihinde yürürlüğe girecek şekilde yeni banka sözleşmesi imzalandığını, 29/04/2019 tarihinde hesabına 906,60 TL diğer personele ise 2.720 TL promosyon ödemesi yapıldığını, eksik ödemenin düzeltilmesi hususunda ilgili bankaya yazılı olarak başvuruda bulunduğunu, ancak tarihinde
‘önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için’ almış olduğu banka promosyonu nedeniyle isteminin reddedildiğini belirterek, söz konusu banka promosyonunun eksik ödenen kısmının tarafına iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden, Tarım ve Orman
Bakanlığı Devlet Su İşleri Personel Dairesi Başkanlığı’ndan gelen 22/07/2019 tarih
…sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı “Banka
Promosyonları” konu başlıklı uygulama birliği içerikli Başbakanlık Genelgesi bulunduğu,
2.2. Genelgenin 2. Maddesinde; “Aylık ve ücretlerin hangi banka aracılığı ile ödeneceği, oluşturulacak üç kişilik bir komisyon tarafından İstekli bankalardan teklif alınmak suretiyle tespit edilecektir. Komisyon, kamu kurum ve kuruluşlarının ilgili biriminin harcama yetkilisinin başkanlığında söz konusu birimde görev yapan toplam personelin en az % 10’unun sendikalı olması halinde yetkili sendikadan bir üye ile merkez teşkilatında üst yönetici; taşra teşkilatında ise o birimin bağlı bulunduğu bir üst amir tarafından ilgili birimde görev yapanlar arasından seçilecek bir üyeden oluşacaktır. Yetkili sendikadan üye bulunmadığı durumlarda üçüncü üye ilgili birimde görev yapan personel arasından harcama yetkilisi tarafından seçilecektir.
Protokol, komisyon tarafından belirlenen banka ile harcama yetkilisi tarafından imzalanacaktır.” şeklinde düzenleme olduğu,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3. Bölge Müdürlüklerinin kendi ihalesini yapan ve harcama yetkisine sahip birimler olduğu,
2.4. Bölge Müdürlüklerinin Başbakanlık Genelgesini esas alarak yapılan ihale sonucunda, promosyon ödemelerini imzaladıkları Kurum Maaş Ödeme Protokolüne göre, promosyon ödemesi yapıldığı,
2.5. Bahse konu Bölge Müdürlüğünün, başvuranın mağdur olduğu konu ile alakalı bir sonraki ihalede bankayla yapacağı sözleşmede ısrarcı olması gerektiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar” hükmünü amirdir.
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” hükmü yer almaktadır.
3.3. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür” hükmünü amirdir.
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…” hükmü yer almaktadır.
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye
Bakanlığı yetkilidir” hükmü bulunmaktadır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7. Bankalar tarafından sunulan ek mali imkânların tasarrufuna ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşlarında uygulama birliğinin sağlanması amacıyla 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 4 üncü maddesi, “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır” hükmünü amirdir.
8. 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesinin değişik 5 inci maddesinde ise, “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir” hükmü bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 10. Başvuran, önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için almış olduğu banka promosyonu nedeniyle 29/04/2019 tarihinde hesabına 906,60 TL diğer personele ise 2.720 TL promosyon ödemesi yapıldığını belirterek, banka promosyonunun eksik ödenen kısmının tarafına iadesini talep etmektedir.
11. İlgili idare, protokol hükümleri gereğince herhangi bir ödemenin yapılmadığını belirtmiştir.
12. Şikayet konusuna ilişkin, 25/03/2019-25/03/2022 tarih aralığını kapsayan promosyon protokolü bulunduğu, 25/03/2019-25/03/2022 tarih aralığı için imza edilen maaş ödeme protokolü kapsamında diğer personele 2.720 TL ancak, şikayetçiye 906,60 TL promosyon ödemesi yapıldığı, şikâyetçinin 26/11/2018 tarihinde ilgili idare nezdinde göreve başladığı anlaşılmaktadır.
13. Hâlihazırdaki promosyon ödemelerinin Başbakanlık genelgesi doğrultusunda ödendiği, Başbakanlık genelgesinde sonradan işe başlayan personele yönelik bir hüküm bulunmadığı anlaşılmaktadır.
14. Banka promosyonu ödemeleri, personelin maaşını banka aracılığı ile alması ve bunun sonucunda bankanın bu işlem sürecinde birden çok fayda sağlaması karşılığında personelin çalıştığı kurum aracılığı ile personele ödenmektedir. Bu noktada, personelin maaşı esas alınarak personele ödenen maaş nedeniyle belirli bir zaman aralığına isabet edecek şekilde maaşa bağlı ek mali olanak olarak nitelendirilebilecek bir banka promosyonu ödemesi yapılmaktadır. Bir başka deyişle, banka promosyonu ödenmesinin nedeni personel maaşları ve bu personel maaşlarının banka aracılığı ile ödenmesidir. Banka promosyonu ödenmesi konusunda ilgili idare banka ile ihale benzeri bir süreç yürütüp sözleşme yapmakta, personelin bu sürece bir dahli olmamaktadır. Ancak, ilgili idare tarafından personelin banka promosyonundan yararlanamayacak şekilde imza altına aldığı sözleşmeler dolayısıyla varsa zarara uğrayan personeline karşı sorumluluğu bulunmaktadır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
15. Bununla birlikte, şikayetçinin talep ettiği promosyon protokolünün başlangıç süresinin 25/03/2019 tarihi olduğu ve üç yıl geçerlilik süresi bulunduğu, şikayetçinin ilgili idare nezdinde 26/11/2018 tarihinde göreve başladığı, protokolün bitiş tarihi olan 25/03/2022 tarihine kadar ilgili banka aracılığı ile maaş alacağı, bu kapsamda şikayetçinin önceki görev yerindeki ilgili bankadan ‘önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için almış olduğu banka promosyonu nedeniyle isteminin reddedildiği,’ açıklamalarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
16. Ayrıca, Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK), benzer konuda yoğun olarak gelen şikâyet başvuruları hakkında verdiği tavsiye kararlarında; promosyon ödemelerinden çalışılan kurumun (idarenin) sorumlu olduğu, banka ile maaş ödeme karşılığında yapılan protokollerde, anlaşma yapılan yıllar bazında idarelerine atanabilecek başka personelin de olabileceği öngörüsünün dikkate alınarak, protokolün sonradan başlayacak personeli de kapsayacak şekilde yapılması gerektiği, protokoller ile bu hususun karşılanamaması durumunda ise, toplam promosyon miktarından belli bir kısmın ihtiyari olarak ayrılarak yeni başlayan personele promosyon olarak verilmesi gerektiğini vurgulayarak banka ile yapılan promosyon protokolünden sonra göreve başlayan kişilere promosyon ödenmemesinin, hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygun olmadığı yönünde karar vermektedir.
17. Somut olayda, Maaş Ödemeleri Protokolünün 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında
“KURULUŞUN Personel Maaş Ödemelerini Protokol süresi boyunca Banka aracılığıyla yapması karşılığında Banka, kuruluşun talimatı doğrultusunda Kuruluşun liste olarak belirteceği her bir Personeline KURULUŞUN belirteceği oranlarda paylaştırılmak üzere protokol süresi boyunca toplamda 1.720 TL’lik ödeme yapmayı taahhüt eder.” hükmünün bulunduğu, tabi olunan protokol hükümlerinde sonradan göreve başlayabilecek personele özgü bir hüküm bulunmasına rağmen ‘önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için almış olduğu banka promosyonu’ gerekçesi ile promosyon ödemesi yapılmadığı, şikayetçinin önceki çalıştığı kurumda 10/04/2018-10/04/2021 tarihleri aralığı için banka promosyonu almış olsa da, 26/11/2018 tarihinden itibaren 3 yıldan fazla sürede Garanti
Bankası A.Ş. aracılığıyla maaşını alacağı, dolayısıyla şikayetçiye promosyon ödemesi yapılmaması durumunun hakkaniyete aykırı olduğu, ayrıca bu durumun personel arasında eşitsizlik doğuracağı için eşitlik ilkesine de aykırı olduğu ve çalışma barışını olumsuz yönde etkileyeceği, idarenin başvuranın durumuna uygun çözüm üretmesi gerektiği hususları tespit edilmiştir.
18. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın banka promosyonunun eksik ödenen kısmının kendisine iadesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdareden istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “kararların gerekçeli olması” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “kanunlara uygunluk” ve “karara
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, idareye bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Eskişehir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Başvurana banka promosyonunun eksik ödenen kısmının iadesi hususunda DEVLET SU
İŞLERİ 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Devlet Su İşleri 3. Bölge
Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve DEVLET SU İŞLERİ 3. BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.