|
ÖZET: Başvuru, Burdur İl Sağlık Müdürlüğü’nde Röntgen Teknikeri olarak görev yapan bir çalışanın, banka promosyonunun tam olarak ödenmesi talebine ilişkindir. Başvuran, 01/12/2020 tarihinden itibaren çalıştığı kurumda, daha önceki iş yerinde aldığı promosyonun gerekçe gösterilerek eksik ödeme yapılmasını istemektedir. İlgili protokoldeki bir maddeye dayanarak, naklen geldiği kurumda 14/01/2025 tarihine kadar promosyon almış olması nedeniyle talebi reddedilmiştir. Başvuran, bu durumun haksızlık yarattığını ve kendisine ödenmesi gereken promosyonun verilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Burdur İl Sağlık Müdürlüğü, başvuranın durumunu ve önceki kurumdan aldığı promosyonu göz önünde bulundurarak, 2025 yılı Ocak ayında 8.189,91 TL tutarında bir promosyon ödemesi yapılacağını ifade etmiştir. Ancak, başvuranın daha önceki kurumdan aldığı promosyonun, yeni protokol kapsamında eksik ödeme yapılmasına neden olduğu ve bu durumun eşitlik ilkesine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın haklarının ihlal edildiği sonucuna vararak, eksik promosyon tutarının ödenmesi için Burdur İl Sağlık Müdürlüğü’ne tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın talebi kabul edilmiş ve Burdur İl Sağlık Müdürlüğü’ne, eksik promosyon tutarının ödenmesi için yeni bir işlem tesis etmesi yönünde öneride bulunulmuştur. İdarenin bu karara uygun hareket etmesi ve sürecin 30 gün içinde tamamlanması gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/15850-S.22.24202
BAŞVURU NO : 2022/9072
KARAR TARİHİ : 07/12/2022
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : BURDUR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Banka promosyonunun tam ve eksiksiz bir şekilde ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; 01/12/2020 tarihinden itibaren Burdur İl Sağlık
Müdürlüğü İlçe Devlet Hastanesinde Röntgen Teknikeri unvanıyla görev yapmakta olduğunu, Burdur İl Sağlık Müdürlüğü ile Yapı Kredi Bankası arasında yapılan maaş ödemesi protokolü kapsamında maaş ve diğer özlük haklarının Yapı Kredi Bankasına yatıyor olması nedeniyle söz konusu maaş protokolüne dahil edilerek protokol başlangıç süresi olan 01/04/2022 tarihinden itibaren hesaplanacak promosyon miktarının tarafına ödenmesi için idareye başvuruda bulunduğunu, ancak talebinin protokolde yer alan “Daha önce ödeme aldığı kurumun maaş protokolü iş bu protokolün süresiyle aynı ise veya iş bu protokolden sonra sona eriyorsa kendisine banka tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.” maddesine dayanılarak naklen geldiği kurumda da 14/01/2025 yılına kadar promosyon ödemesi almış olması nedeniyle, naklen gelmiş olduğu kurumdaki protokol süresinin bitiminden sonra mevcut protokol süresinin kalan dönemi için varsa farkın hesaplanarak tarafına ödeneceğinin ifade edilerek reddedildiğini belirterek Yapı Kredi Bankası ile Burdur İl Sağlık Müdürlüğü arasında imzalanan protokolün ilgili maddesinin çalışanlar aleyhine olacak şekilde ve bankaya tek taraflı kazanım sağlayan bir düzenleme olduğu, aslında hak etmiş olduğu ancak bu haksız düzenleme ile alamadığı promosyonun tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca Burdur İl Sağlık Müdürlüğünden 08/08/2022 tarihli ve S. sayılı yazı ile konuya ilişkin bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Anılan idareden alınan 11/10/2022 tarihli ve
S. sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın 01/12/2020 tarihinden itibaren İlçe Devlet Hastanesinde göreve başladığı,
2.2. Başvuranın naklen gelmiş olduğu kurumca düzenlenmiş olan maaş nakil bildirimi ve Müdürlükleri ile
Banka arasında imzalanan protokol gereğince başvurana 2025 yılı Ocak ayında 8.189,91 TL tutarında promosyon ödemesi yapılacağı,
2.3. Yapı Kredi Bankası ile Müdürlükleri arasında imzalanan protokol kapsamında “Kuruluşta yeni göreve başlayan personele yapılacak ödeme öncesinde, işbu protokolün süresine tekabül eden dönem için ilgili personelin bankadan daha önce iş geliştirme ödemesi alıp almadığı kontrol edilecektir. Yapılacak bu kontrolde bankanın, başka bir kurum veya kuruluş ile imzalamış olduğu maaş anlaşmasına bağlı olarak yapılan iş geliştirme ödemeleri de dikkate alınacaktır. İlgili kuruluş personeli işbu tarafından kendisine sadece iş geliştirme ödemesi almış olduğu kurumun maaş protokol bitiş tarihi ile işbu protokolün kalan süresi arasındaki dönem için ödeme yapılacaktır. Daha önce ödeme aldığı kurumun maaş protokolü işbu protokolün süresiyle aynı ise veya işbu protokolden sonra sona eriyorsa kendisine banka tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.” maddesine istinaden naklen gelmiş olduğu kurumdan düzenlenmiş olan maaş nakil belgesinde 14/01/2025 tarihine kadar promosyon ödemesi almış olduğunun belirtildiği, gelmiş olduğu kurumdaki protokol süresi bitiminden sonra Müdürlüklerinin banka ile yapmış olduğu mevcut protokol süresinin kalan dönemi için varsa farkı hesaplanarak başvurana kıstelyevm olarak promosyon ödemesi yapılacağı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”, 3.2. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 inci maddesinde; “Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir.
Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
3.4. 125 inci maddesinin yedinci fıkrası; “İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür”,
4. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin
alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.”,
5. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
7. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun “Üçüncü kişi yararına sözleşme” başlıklı 129 uncu maddesi; “Kendi adına sözleşme yapan kişi, sözleşmeye üçüncü kişi yararına bir edim yükümlülüğü koydurmuşsa, edimin üçüncü kişiye ifa edilmesini isteyebilir. Üçüncü kişi veya üçüncü kişiye halef olanlar da, tarafların amacına veya örf ve âdete uygun düştüğü takdirde edimin ifasını isteyebilirler. Bu durumda, üçüncü kişi veya ona halef olanlar bu hakkı kullanmak istediklerini borçluya bildirdikten sonra, alacaklı borçluyu ibra edemeyeceği gibi, borcun nitelik ve kapsamını da değiştiremez.”,
8.20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
9. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 11. Başvuran, 1. paragrafta da açıklandığı üzere, iliçi tayin ile atandığı Burdur İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, daha önceki çalıştığı yerde promosyon alması gerekçe gösterilerek eksik ödenecek banka promosyonun tam olarak ödenmesini talep etmektedir.
12. Başvuruya muhatap Burdur İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, başvuranın, 01/12/2020 tarihinden itibaren İlçe Devlet Hastanesinde göreve başladığı, naklen gelmiş olduğu kurum tarafından düzenlenmiş olan maaş nakil belgesinde 14/01/2025 tarihine kadar promosyon ödemesi almış
olduğunun belirtildiği, Banka ile Müdürlükleri arasında imzalanan protokol kapsamında “Kuruluşta yeni göreve başlayan personele yapılacak ödeme öncesinde, işbu protokolün süresine tekabül eden dönem için ilgili personelin bankadan daha önce iş geliştirme ödemesi alıp almadığı kontrol edilecektir. Yapılacak bu kontrolde bankanın, başka bir kurum veya kuruluş ile imzalamış olduğu maaş anlaşmasına bağlı olarak yapılan iş geliştirme ödemeleri de dikkate alınacaktır. İlgili kuruluş personeli işbu tarafından kendisine sadece iş geliştirme ödemesi almış olduğu kurumun maaş protokol bitiş tarihi ile işbu protokolün kalan süresi arasındaki dönem için ödeme yapılacaktır. Daha önce ödeme aldığı kurumun maaş protokolü işbu protokolün süresiyle aynı ise veya işbu protokolden sonra sona eriyorsa kendisine banka tarafından herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.” maddesine istinaden gelmiş olduğu kurumdaki protokol süresi bitiminden sonra Müdürlüklerinin banka ile yapmış olduğu mevcut protokol süresinin kalan dönemi için
2025 yılı Ocak ayında 8.189,91 TL tutarında promosyon ödemesi yapılacağı belirtilmiştir.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
14.Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
15.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı
Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
16. Öte yandan, banka promosyonu sözleşmesinin güncellenmesi talebi ile ilgili olarak Kurumumuza yapılan 04.09.2022 tarih ve 2022/12667 sayılı şikayet başvurusunun inceleme neticesinde 30/10/2022 tarihli Tavsiye Kararı verilmiş olup, söz konusu kararda; kamu kurumu çalışanlarının banka promosyon ödemelerinin güncellenmesi talepleri karşısında ekonomik gelişmeler, piyasa fiyatlarındaki artış ve bunlara
bağlı olarak promosyon ödemeleri ile ilgili sözleşme yeniliğine giden kamu kurumlarının da uygulamaları dikkate alınarak, Kurumların özellikle 2022 yılı öncesi sözleşme miktarları ile son dönemlerde yapılan promosyon sözleşmesi miktarlarının, ‘yenileme’ hukuki kurumu ile yenilenmesinin mümkün olduğu değerlendirilerek, güncelleme taleplerinin idare tarafından yeniden ele alınması gerektiği yönünde karar verilmiştir.
17. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Burdur İl Sağlık Müdürlüğü ile Yapı Kredi Bankası arasında 01.04.2022-31.03.2027 dönemi için yeni bir Maaş Ödemeleri Protokolü imzalandığı, başvuranın söz konusu protokolden önce 01/12/2020 tarihinde ilgili idarede göreve başlanmasına rağmen başvuranın daha önce görev yapmış olduğu idarede 14/01/2025 tarihine kadar promosyon ödemesi almış olması göz önünde bulundurularak ve diğer personelden farklı olarak başvurana eksik promosyon ödemesi yapılmasına karar verildiği görülmüştür.
18. Öte yandan başvuranın eski görev yerinde 14/01/2025 tarihine kadarki promosyon ödemesini aldığı, maaş ödeme protokolü kapsamında aldığı promosyonun başvuranın kurumundan ayrılırken talep edilmediği, dolayısıyla önceki Kurumun bu durumu personel lehine yorumladığı, ayrıca Burdur İl
Müdürlüğüne bağlı farklı hastanelerde görev yapan personeller için imzalanan protokollerle personel aleyhine bir hüküm konularak sözleşme tarihinden önce göreve başlayan personel özelinde eşitlik ilkesinin gözetilmediği ve başvuranın 2022-2027 yılları arasında sözleşme imzalanan banka şubesinden maaş alacağı, anılan banka şubesinin bu durumdan faydalanacağının da gözardı edildiği bu durumun başvuranın mağduriyet yaşamasına yol açtığı anlaşılmaktadır.
19. Şu halde yeni bir kurumda göreve başlayan, yeni bir maaş ödeme protokolüne tabi olarak maaş alacak olan personel için, bu protokol kapsamında yapılacak işlemlerde idarenin eşit davranma yükümlülüğüne uyması Anayasamızda öngörülen kanun önünde eşitlik ilkesinin gereğidir. Ayrıca idarenin, başvuranı, ihale şartnamesi düzenlenirken Kurumda çalışan personel sayısına ve Kurumun nakit akışına dahil etmesine rağmen, başvurana promosyon ödemesinde bulunmamasıyla başvuranın mülkiyet hakkının ihlal edildiği kanaatine varılmıştır.
20. Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın maaş ödeme sözleşmesi imzalandığı tarihte görevli olmasına rağmen, daha önceki kurumundan almış olduğu promosyonun sözleşme süresi gerekçe gösterilerek eksik promosyon ödenmesi işleminde hukuka, hakkaniyete ve eşitlik ilkesine uygunluk tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; İdarenin “karara karşı başvuru yolları gösterilmesi” ilkesi ile “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma
süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup ilgili İdarenin işlemine karşı Isparta İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın mahrum kaldığı eksik promosyon tutarının ödenmesi yönünde yeni bir işlem tesisi İÇİN
BURDUR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, BURDUR
İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için BURDUR İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/