|
ÖZET: Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı bünyesinde çalışırken, 2021 Ekim ayında ücretsiz izne ayrıldığını ve bu süreçte kendisine banka promosyonu ödenmediğini iddia ederek, bu ödemenin yapılmasını talep etmiştir. İlgili kurum, başvuranın maaş ödemesi almadığını ve dolayısıyla promosyonun ödenemeyeceğini belirtmiştir. Başvuranın, protokol gereği “fiili olarak görevli olma” şartını sağlamadığı için promosyon ödemesinin yapılmadığı ifade edilmiştir.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, başvuranın 2020 Ağustos ile 2021 Ekim tarihleri arasında ücretsiz izinde olduğunu, Ekim 2021’de yalnızca bir ay çalıştığını ve sonrasında tekrar görevinden ayrıldığını açıklamıştır. Protokol hükümleri gereği, yalnızca fiilen çalışan personele promosyon ödemesi yapılabileceği belirtilmiştir. Bu durum, başvuranın promosyon talebinin hukuka uygun bir şekilde reddedildiğini göstermektedir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın idaresinin cevap yazısında başvuru yollarının belirtilmediğini tespit etmiş ve bu ilkeye uyulması gerektiğini önermiştir. Başvuruya ilişkin karar, başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’na tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13850-S.22.21237
BAŞVURU NO : 2022/6312
KARAR TARİHİ : 25/10/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Banka promosyonunun ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 28/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Aktüerya ve Fon Yönetimi Dairesi Başkanlığı’na bağlı olarak İzmir Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü bünyesinde görev yaptığını, 2021 yılı Ekim ayı içinde maaşını alarak ücretsiz izne ayrıldığını, Kurumları ile Vakıfbank A.Ş. arasında imzalanan banka promosyonu sözleşmesinden kendisinin yararlandırılmadığını, idarenin konuya ilişkin başvurularına olumsuz cevap verdiğini iddia ederek Kuruma başlayış tarihinden itibaren banka promosyon sözleşmesi bitiş sürecine kadarki zaman aralığını kapsayacak şekilde banka promosyonunun ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözümü amacıyla 08/08/2022 tarihli ve sayılı yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’ndan bilgi ve belge talep edilmiştir. Sosyal Güvenlik
Kurumu Başkanlığı’nın 12/09/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuran 13/08/2013 tarihinde Kurum bünyesinde çalışmaya başladığı, 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (A) bendi kapsamında görev yaptığı, başvuranın 14/03/2022 tarihli ve 41882820 sayılı dilekçesine istinaden
Kurumlarınca 18/03/2022 tarih ve sayılı yazı ile başvurana ayrıntılı bilgi verildiği,
2.2. Banka ile Kurumu arasında imzalanan Protokolün 23’üncü maddesinin ikinci fıkrasında “… toplu promosyon ödemesi gerçeklestikten sonra protokol süresinin bitimine kadar Kurum bünyesine dahil olacak kadrolu personele, KURUM bünyesinde fiili olarak görevli olması kaydıyla, alacak kaydı talimatı verilerek
Banka aracılığıyla ilk tam maaş ödemesi yapılan ay dahil olmak üzere geriye kalan süre (maaş ödenecek ay sayısı dikkate alınarak) baz alınarak ilk promosyon ödemesinde gerçekleşen kişi başı 4.000.-TL peşin promosyon üzerinden kıstelyevm usulü hesaplanan promosyon tutarı 3 aylık (Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim,)
dönemlerde 1 (bir) defada peşin olarak, Kurumun vereceği yazılı talimata istinaden ödenecektir…” hükmünün yer aldığı, ait hizmet dökümü ve maaş ödeme dökümünün gönderildiği; başvuranın Ağustos/2020’de Kurum’dan maaş alarak görevinden ayrıldığı, Ekim/2021’de ücretsiz izinden dönerek görevine başladığı, bir sonraki ayda ise görevinden yeniden ayrıldığı için Kurum tarafından kendisine maaş ödenmediği, Ekim/2021’de ilgili Birimce göreve yeni başlayan (ücretsiz izinden veya doğum izninden dönen, OHAL Komisyon Kararı gereğince görevine iade edilen vb.) personel dosyasına istinaden başvurana promosyon ödenmesi için Banka’ya talimat dosyası gönderildiği, ancak anılan
Bankanın, Protokol hükmü gereğince başvuranın Kasım/2021 ve Aralık/2021 maaşı olmadığından (Kurumda sürekli görevde bulunmadığından) kendisine promosyon ödemediği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar”,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her
türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Üçüncü fıkra kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
6. 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık
Genelgesinin 4 üncü maddesinde; “Banka tarafından verilecek promosyon miktarının tamamı personele dağıtılacaktır”, 5 inci maddesinde; “Dağıtılacak promosyonlar, ilgili banka tarafından personel adına açılan hesaba aktarılmak suretiyle ödenecektir”,
7. 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün
34 Sıra No lu Genel Tebliğinin 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğin amacı, merkezi yönetim kapsamında
yer alan kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri ve işçilerin aylık ödemelerinin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
/
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya ilişkin hazırlanan
“Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. Başvuran, 1. paragrafta açıklandığı üzere, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nca Türkiye Vakıflar
Bankası T.A.O.’nun Ankara Şubesi ile yapılan sözleşme gerekçe gösterilerek ödenmeyen banka promosyonun ödenmesini talep etmektedir.
10. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından yapılan açıklamada; başvuranın Kurumları uhdesinde görev yapmakta iken 2020 yılında izne ayrıldığı ve 2021 yılı Ekim ayında göreve başlayarak tekrar aylıksız izne ayrıldığı, Kurumları tarafından 2021 yılı Ekim ayından sonra maaş ödemesi yapılmadığı, Bankayla yapılan Protokolün 23’üncü maddesinin ikinci fıkrasında “… toplu promosyon ödemesi gerçekleştikten sonra protokol süresinin bitimine kadar Kurum bünyesine dahil olacak kadrolu personele, KURUM bünyesinde fiili olarak görevli olması kaydıyla, alacak kaydı talimatı verilerek Banka aracılığıyla ilk tam maaş ödemesi yapılan ay dahil olmak üzere geriye kalan süre (maaş ödenecek ay sayısı dikkate alınarak)
baz alınarak ilk promosyon ödemesinde gerçekleşen kişi başı 4.000.-TL peşin promosyon üzerinden kıstelyevm usulü hesaplanan promosyon tutarı 3 aylık (Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim,) dönemlerde 1 (bir)
defada peşin olarak, Kurumun vereceği yazılı talimata istinaden ödenecektir…” hükmünün yer aldığı, Kurum olarak anılan banka şubesine ilgiliye banka promosyonu ödenmesi noktasında talimat yazısı yazıldığı, ancak banka şubesinin başvuranın o dönemde sadece bir aylık çalışması bulunması ile protokol hükmü gereği ödeme yapmadığı, başvuranın halihazırda fiili olarak çalışmadığı, dolayısıyla başvuruya konu ödemenin yapılamayacağı hususları belirtilmiştir.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 164 üncü maddesinde; madde kapsamına giren personelin her türlü özlük haklarının ve tahakkuk işlemlerinin belli merkezlerden yapılabilmesi ve ödemelerin bankacılık sistemi aracılığı ile gerçekleştirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmaya ve gerekli tedbirleri almaya Maliye Bakanlığı yetkili olduğu hükme bağlanmıştır. Söz konusu düzenleme gereğince çıkarılan 17/07/2012 tarihli ve 28356 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Muhasebat Genel Müdürlüğünün 34 Sıra
No lu Genel Tebliği ise, kamu personelinin maaşlarının bankalar vasıtasıyla ödenmesine yönelik usul ve esasları belirlemiştir.
12. Bu doğrultuda kamu personelinin maaşlarının ödenmesi için ilgili kurumlarla anlaşan bankalar, söz konusu mali haklara ilişkin protokoller akdetmekte ve bu protokoller gereğince elde ettiği gelirler üzerinden “promosyon” adı verilen ek mali imkanları ilgili kurumlara sağlamaktadır. Bankaların sunduğu bu imkânların, kamu kurum-kuruluşları tarafından ne şekilde değerlendirileceği ve personelin bunlardan yararlanıp yararlanmayacağına ilişkin uygulamada yeknesaklığın bulunmayışı sebebiyle 20/07/2007 tarihli ve 26588 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2007/21 sayılı Başbakanlık Genelgesi hazırlanmıştır.
/
13.Söz konusu Genelge, bankalarla yapılacak protokollere ilişkin uyulması gereken genel çerçeveyi çizmiş olup promosyon ödemeleri bağlamındaki tereddütleri bir noktaya kadar gidermiştir. Ancak zaman içinde değişen şartlarla birlikte, Genelgenin 4 üncü ve 5 inci maddelerinin yeniden ele alınması gerekmiş ve bu kapsamda söz konusu maddelerde değişiklik öngörmek üzere sırasıyla 2008/18 sayılı ve 2010/17 sayılı Başbakanlık Genelgeleri çıkarılmıştır. 2007/21 sayılı Genelgenin 5 inci maddesindeki değişiklikle, kamu kurum ve kuruluşlarının promosyon ödemelerini ne miktarda ve ne kadar sürede yapacaklarına ilişkin sınırlayıcı hüküm ortadan kaldırılmıştır. Böylece ilgili kurumların kendi öznel şartlarını değerlendirerek bu ödemeyi yapmaları hususunda geniş bir takdir sahası oluşturulmuştur. Söz konusu
Genelgenin 4 üncü maddesinde yapılan değişiklikle ise, bankadan alınacak promosyon miktarının tamamının personele dağıtılacağı esası benimsenmiş ve bu suretle promosyon bedelinin üçte birine kadarki kısmının ilgili kurum personelinin ihtiyaçları doğrultusunda kullanılabileceğine ilişkin yaklaşım terkedilmiştir. Bu hususlar, promosyon bedelinin, kamu personelinin aylık veya ücretinin tamamlayıcı parçası olduğu gerçeğinin kabulüne işaret etmektedir.
14. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı ile Türkiye Vakıflar Bankası
T.A.O.’nun Ankara Şubesi arasında 02/04/2021 tarihinde yapılan 3 yıllık Personel Maaş Ödemeleri
Protokolü imzalandığı ve bu protokol uyarınca, ilgili tarihte fiili olarak görev yapan personele peşin olarak 4.000,00 TL nakit promosyon ödemesi yapıldığı, başvuranın protokol yürürlüğe girdikten sonra ücretsiz izinden dönerek 2021 yılı Ekim ayı içinde göreve başladığı ve bir aylık süre ile ilgili banka şubesinden maaş aldığı, sonraki ay yeniden görevinden ayrıldığı, Kurumda sürekli görevde bulunmadığından başvurana promosyon ödemesi yapılmadığı tespit edilmiştir.
15. İdareyle Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O.’nun Ankara Şubesi arasında yapılan Personel Maaş
Ödemeleri Protokolü’nün 23 üncü maddesinin ikinci fıkrasında, “… toplu promosyon ödemesi gerçekleştikten sonra protokol süresinin bitimine kadar Kurum bünyesine dahil olacak kadrolu personele, Kurum bünyesinde fiili olarak görevli olması kaydıyla, alacak kaydı talimatı verilerek Banka aracılığıyla ilk tam maaş ödemesi yapılan ay dahil olmak üzere geriye kalan süre (maaş ödenecek ay sayısı dikkate alınarak) baz alınarak ilk promosyon ödemesinde gerçekleşen kişi başı 4.000.-TL peşin promosyon üzerinden kıstelyevm usulü hesaplanan promosyon tutarı 3 aylık (Ocak, Nisan, Temmuz, Ekim,) dönemlerde
1 (bir) defada peşin olarak, Kurumun vereceği yazılı talimata istinaden ödenecektir…” hükmünün yer
aldığı, buna göre promosyon ödemesinin yapılabilmesi için personelin fiili olarak çalışması gerektiği, somut olayda başvuranın Ağustos 2020-Ekim 2021 tarihleri arasında ücretsiz izinde olduğu, Ekim 2021’de görevine dönerek bir ay çalıştığı, Kasım 2021’de görevinden tekrar ayrıldığı, dolayısıyla “Kurum bünyesinde fiili olarak görevli olma” şartını sağlamadığı, bu kapsamda promosyon ödemesi yapılmamasında hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
16. Diğer taraftan yukarıda yer verilen protokol hükmüne göre, başvuranın görevine yeniden başlaması durumunda maaş ödenecek ay sayısı dikkate alınarak kıstelyevm usulü hesaplanacak promosyon tutarının ödeneceği anlaşılmıştır.
17. Yukarıda yapılan açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı ile birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Ağustos 2020-Ekim 2021 tarihleri arasında ücretsiz izinde olduğu, Ekim 2021’de görevine dönerek bir ay çalıştığı, Kasım 2021’de görevinden tekrar ayrıldığı, ilgili protokol hükmü gereğince “Kurum bünyesinde fiili olarak görevli olma” şartını sağlamadığı anlaşıldığından promosyon ödemesi yapılmaması işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden
/
18. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, ilgili İdarenin işlemine karşı Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi