|
ÖZET: Başvuru, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından gerekli denetimlerin yapılmadığı iddiasıyla yapılmıştır. Başvuran, daha önce yaptığı başvuruda BDDK’nın denetim görevini yerine getirmediğini belirterek, tekrar bir soruşturma açılmasını talep etmiştir. BDDK, başvuranın işlemlerinde döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle sistemin uyarılar verdiğini ve işlemlerin müşteri onayı ile tamamlandığını ifade etmiştir. Bu bağlamda, yapılan işlemlerin bankacılık mevzuatına uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
BDDK’nın yetki ve görevleri, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu çerçevesinde belirlenmiştir. Kurum, bankaların sunduğu hizmetlerin kapsamını ve yöntemini belirleme yetkisine sahip olup, hizmet sunumuyla ilgili sorunlarda aracılık yetkisi bulunmamaktadır. Başvurunun incelenmesi sonucunda, BDDK’nın denetim görevini yerine getirdiği ve başvuranın talebine ilişkin bir işlem yapılmasına gerek olmadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın tebliği yapılmıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde, başvuranın hukuki hak arama özgürlüğü korunmuş olup, itiraz süresi hakkında bilgilendirme yapılması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/6222-S.20.9862
BAŞVURU NO : 2019/19199
KARAR TARİHİ : 17/04/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanlığı
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından
BAŞVURUNUN KONUSU :
gerekli denetimin yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/11/2019
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Başvuran, (gerek bu başvurusunda gerekse de önceki başvurularında) Kurumumuza daha önceden 2019/12652 numaralı başvuru yaptığını, kararda BDDK’nın yapabileceği hususlar olduğu ve bu nedenle ilgili hususların yapılması için BDDK’ya gönderildiğinin, belirtildiği, BDDK’dan cevap tarafına geldiğini, “Yapacakları bir şey olamadığını” belirttiklerini, gerekli denetimleri yapmadıklarını, BDDK’nın görevini yerine getirmediğini iddia edip tekrar soruşturma açılmasını, BDDK’nın denetim görevini yerine getirmesini talep etmektedir.
II.İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurumu Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazının tetkikinden özetle;
2.1.Kurumun görev ve yetkileri 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanununda belirtildiği,
2.2.Söz konusu Kanunlar dahilinde bankaların mudilerine, mevcut ve potansiyel müşterilerine yönelik hizmetlerinin kapsam ve niteliği, hizmet sunulmasının yöntemi ile usul ve esasları, imzalanan sözleşmeler, ilgili mevzuat ve serbest piyasa koşulları içinde bizzat bankalar tarafından belirlendiği,
2.3.Bankaların hizmet sunumuyla ilgili karşılaşılan sorunlarda Kurumun aracılık görev ve yetkisi bulunmadığı,
2.4.Diğer yandan, ilgilinin başvurusuna ilişkin olarak Kuveyt Türk Katılım Bankası AŞ.
tarafından gönderilen cevabi yazılarda (banka) ilgilinin işlem gerçekleştirdiği tarihte kurlarda yaşanan hareketlilik nedeniyle sık sık güncelleme olduğu, bu sebeple banka müşterilerinin aleyhine veya lehine olarak gerçekleşecek kur değişiklikleri işlem iradesini sakatlayacağından işlem tamamlanmadan önce ekranlara “işlem yapılan kur değişmişti’ uyarısı yansıtıldığının beyan edildiği,
2.5.Söz konusu banka cevabi yazısının tetkiki neticesinde; döviz işlemleri sırasında işlem başlangıç saatindeki kur ile işlemin gerçekleşme anındaki kur arasında farklılık oluşması durumunda banka sistemlerinin uyarı verdiği, söz konusu uyarıların ilgilinin ekranına yansıdığı ve yapılan işlemlerin nihai aşamada müşteri onayı alınarak yapıldığının tespit edildiği,
2.6.Bu çerçevede, yukarıda yer alan açıklamalar kapsamında, döviz kurlarındaki mevcut kur değişikliklerinin banka tarafından anlık olarak işlemlere yansıtılması ve ilgilinin gerçekleştirdiği işlemin son kur bilgisinin ilgilinin onayına sunulması ve müşteri onayı ile tamamlanmış olması nedeniyle söz konusu banka işleminin bankacılık mevzuatına aykırı olmadığı tespit edildiğinden ilgilinin denetim yapılması talebine ilişkin Kurumca yapılacak bir işlem bulunmadığının değerlendirildiği, ifade edilmiştir.
III.İLGİLİ MEVZUAT
3.Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
4.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun, “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5.3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanunun, “Dilekçe hakkı” başlıklı 3
üncü maddesinde;
“Türk vatandaşları kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, Türkiye
Büyük Millet Meclisine ve yetkili makamlara yazı ile başvurma hakkına sahiptirler.”,
6.4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun,
6.1.“Bilgi edinme hakkı” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir…”,
6.2.“Bilgi verme yükümlülüğü” başlıklı 5 nci maddesinde;
Kurum, bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde kendisine verilen yetkilerini, Kurulca tesis edilecek düzenleyici işlemler veya alınacak özel nitelikli kararlar ile kullanır…” hükümlerine amirdir.
IV.KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8.Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A.Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9.Başvuran, (gerek bu başvurusunda gerekse de önceki başvurularında) Kurumumuza daha önceden 2019/12652 numaralı başvuru yaptığını, kararda BDDK’nın yapabileceği hususlar olduğu ve bu nedenle ilgili hususların yapılması için BDDK’ya gönderildiğinin, belirtildiği, BDDK’dan cevap tarafına geldiğini, “Yapacakları bir şey olamadığını” belirttiklerini, gerekli denetimleri yapmadıklarını, BDDK’nın görevini yerine getirmediğini iddia edip tekrar soruşturma açılmasını, BDDK’nın denetim görevini yerine getirmesini talep ettiği tespit edilmiştir.
10.Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap tetkik edildiğinde, Kurumun görev ve yetkileri 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve
5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanununda belirtildiği, söz konusu
Kanunlar dahilinde bankaların mudilerine, mevcut ve potansiyel müşterilerine yönelik hizmetlerinin kapsam ve niteliği, hizmet sunulmasının yöntemi ile usul ve esasları, imzalanan sözleşmeler, ilgili mevzuat ve serbest piyasa koşulları içinde bizzat bankalar tarafından belirlendiği, bankaların hizmet sunumuyla ilgili karşılaşılan sorunlarda
Kurumun aracılık görev ve yetkisi bulunmadığı, ifade edilmiştir.
11.Yazının devamında; ilgilinin başvurusuna ilişkin olarak Kuveyt Türk Katılım Bankası AŞ.
tarafından gönderilen cevabi yazılarda (banka) ilgilinin işlem gerçekleştirdiği tarihte kurlarda yaşanan hareketlilik nedeniyle sık sık güncelleme olduğu, bu sebeple banka müşterilerinin aleyhine veya lehine olarak gerçekleşecek kur değişiklikleri işlem iradesini sakatlayacağından işlem tamamlanmadan önce ekranlara “işlem yapılan kur değişmişti’ uyarısı yansıtıldığının beyan edildiği, söz konusu banka cevabi yazısının tetkiki neticesinde; döviz işlemleri sırasında işlem başlangıç saatindeki kur ile işlemin gerçekleşme anındaki kur arasında farklılık oluşması durumunda banka sistemlerinin uyarı verdiği, söz konusu uyarıların ilgilinin ekranına yansıdığı ve yapılan işlemlerin nihai aşamada müşteri onayı alınarak yapıldığının tespit edildiği, ifade edilmiştir.
12.Yazının devamında; döviz kurlarındaki mevcut kur değişikliklerinin banka tarafından anlık olarak işlemlere yansıtılması ve ilgilinin gerçekleştirdiği işlemin son kur bilgisinin ilgilinin onayına sunulması ve müşteri onayı ile tamamlanmış olması nedeniyle söz konusu banka işleminin bankacılık mevzuatına aykırı olmadığı tespit edildiğinden ilgilinin denetim yapılması talebine ilişkin Kurumca yapılacak bir işlem bulunmadığının değerlendirildiği, ifade edilmiştir.
13.Bankacılık Kanununda, kamu tüzel kişiliğine haiz, idarî ve malî özerkliğe sahip
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu kurulduğu, Kurum, bu Kanunla ve mevzuatla kendisine verilen düzenleme ve denetlemeyle ilgili görev ve yetkileri kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak yerine getireceği ve kullanacağı hüküm altına alınmıştır.
14.Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu, Bankacılık Kanunu ve diğer mevzuatta belirtilen görevleri yanında düzenlemek ve denetlemekle görevli olduğu sektör veya alanla ilgili uluslararası ilke ve standartlarla uyumlu ikincil düzenlemeleri yapmak ve kararlar almak, kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak görevlerinin de olduğu Bankacılık Kanununda hüküm altına alınmıştır.
15.Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Bankacılık Kanunu ve ilgili diğer mevzuatın verdiği yetkiler çerçevesinde finansal piyasalarda güven ve istikrarın sağlanması, kredi sisteminin etkin bir şekilde çalışması, malî sektörün gelişmesi, tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunması için; bankaların kuruluş ve faaliyetlerini düzenlemek, uygulamak, uygulanmasını sağlamak, uygulamayı izlemek ve denetlemek ayrıca kanunla verilen diğer görevleri yapmak gibi konularda görevli ve yetkili olduğu Bankacılık Kanununda hüküm altına alınmıştır.
16.Yine Bankacılık Kanununda, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, tasarruf sahiplerinin haklarını ve bankaların düzenli ve emin bir şekilde çalışmasını tehlikeye sokabilecek ve ekonomide önemli zararlar doğurabilecek her türlü işlem ve uygulamaları önlemek, kredi sisteminin etkin bir şekilde çalışmasını sağlamak üzere gerekli karar ve tedbirleri almak ve uygulamakla yükümlü ve yetkili olduğu; Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurumu, bu Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde kendisine verilen yetkilerini, Kurulca tesis edilecek düzenleyici işlemler veya alınacak özel nitelikli kararlar ile kullanacağı hüküm altına alınmıştır.
17.Başvuruya konu olay ile ilgili olarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu tarafından gerekli denetimlerin yapıldığı, yapılan bu denetimler sonucunda, “Banka işleminin bankacılık mevzuatına aykırı olmadığı” sonucuna varıldığı, Bankacılık
Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun denetim görevini ifa ettiği tespit edilmiştir.
18.Yukarıdan bu yana yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın mezkur iddiası ve buna bağlı talebi hakkında idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum oluşturduğuna dair herhangi bir tespit yapılmamıştır.
B.İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19.İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI.HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20.6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, BANKACILIK DÜZENLEME ve DENETLEME KURUMU
BAŞKANLIĞI’NA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi