|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Ordu Barosu Başkanlığı tarafından alınan staj kaydiyesinin iadesini talep etmesi üzerine şekillenmiştir. Avukatlık stajı, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve Türkiye Barolar Birliği (TBB) Avukatlık Staj Yönetmeliği çerçevesinde düzenlenmiş bir zorunluluktur. Başvuranın staj kaydiyesinin iadesi talebi, yasal dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. İlgili mevzuatta staj kaydiyesinin alınmasına dair bir düzenleme olmadığı, dolayısıyla bu ücretin talep edilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca, Baro Yönetim Kurulu’nun bütçe kalemleri oluşturma ve yönetme yetkilerinin yasal çerçevede kullanılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu bağlamda, staj kaydiyesinin alınması uygulamasının yasal bir dayanağı olmadığı ve Türkiye Barolar Birliği’nin bu konuda bir uygulama birliği sağlaması gerektiği sonucuna varılmıştır. Başvuranın staj giriş ücretinin iade edilmesi ve barolar arasında uygulama birliği sağlanması tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/6858-S.22.10538
BAŞVURU NO : 2022/4220
KARAR TARİHİ : 31/05/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ORDU BAROSU BAŞKANLIĞI
TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran, Ordu Barosu Başkanlığı tarafından alınan staj kaydiyesinin tarafına iadesini talep etmektedir.
BAŞVURU TARİHİ : 17/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan (T.C Kimlik No: özetle; Ordu
Barosu Başkanlığı tarafından alınan staj kaydiyesinin tarafına iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz 17/02/2021 tarihli ve sayılı yazısı ile bilgi ve belge talep yazısına istinaden gönderilen Türkiye Barolar Birliği Başkanlığının 15/03/2021 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; 2.1. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun 23 üncü maddesinin 2 nci fıkrasına 76 ıncı, Baroların genel kurul ve yönetim kurulunun görevlerine yer verilen 80, 81 ve 95 ve 97 nci maddelere, Türkiye Barolar Birliği
Avukatlık Staj Yönetmeliği’nin 22 inci, 23, 27 inci maddelerine, Staj Kredi Yönetmeliğinin “Dağıtım
Esasları” başlıklı 23 üncü maddesine, Kullanım Esasları başlıklı 24 üncü maddesine yer verilmiş olup, 2.2. Staj kayıt ücretlerinin Baroların genel kurullarınca belirlenip alındığı, Baroların tüzel kişilikleri olduğu, aynı konuda daha önce yapılan başvurular sonucunda Kurumumuzun 06/07/2020 ve 14/07/2020 tarihli kararların, Birliğin 2020/65 sayılı duyuru ekinde Baroların görüş ve takdirlerine sunulduğu şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
/
3. Kurumumuz 23/03/2022 tarihli ve sayılı yazısı ile bilgi ve belge talep yazısına istinaden gönderilen Ordu Barosu Başkanlığının 13/04/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında;
3.1. 16/10/2020 tarihli dilekçe ve ekleri ile avukatlık stajı için başvurduğu, Yönetim
Kurulunun 18/11/2020 tarih ve sayılı kararı ile askı sürecinin tamamlanmasını müteakip müracaatının uygun bulunarak Baromuz Stajyerler Levhasının 661 sicil numarasına kaydının yapıldığı, talebinin Ordu Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığınca da uygun bulunması üzerine Ordu Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyon Başkanlığının 19/11/2020 tarih ve
/4768 sayılı kararı ile ilk altı aylık stajına başladığı ve 26/05/2021 tarih ve sayılı kararı ile ilk altı aylık stajını 22/05/2021 tarihinde ikmal ettiği, 23/05/2021 tarihinden itibaren ikinci altı aylık stajına devam ettiği sırada 23/11/2021 tarihinde Trabzon Barosuna nakil başvurusu yaptığı, başvurunun
Baromuz Yönetim Kurulunun 29/11/2021 tarih ve sayılı kararı ile uygun bulunarak 23/11/2021 tarihinden itibaren kaydının silinerek Trabzon Barosuna nakil kararı verildiği, burada bir yıllık avukatlık stajının kalan kısmını tamamlayarak staj bitim belgesi aldığı,
3.2 Bir yıllık avukatlık stajı nazara alındığında ilk alt aylık kısmının 24/11/2020 tarihinde başladığı ve
22/05/2021 tarihinde sona erdiği, 23/05/2021 tarihinde (avukat yanında) ikinci altı aylık kısmının başladığı ve ikinci altı aylık kısmın dolmasına 1 gün kala 23/11/2021 tarihinde Trabzon barosuna nakil olduğu ve kaydının silindiği, Trabzon barosuna nakli sonrası kalan 1 günlük stajının Av.
nezdinde 01/12/2021-02/12/2021 tarihleri arasında tamamladığı ve daha sonra İstanbul
Barosuna nakil olarak İstanbul Barosunun 30/12/2021 tarih ve sayılı kararı ile ruhsat başvurusuna ilişkin kabul kararı alındığı,
3.3 Av. iade talebine konu olan staj giriş ücretini 16/10/2020 tarihinde 780,00 TL
olarak Ordu Barosu Başkanlığı hesaplarına yatırdığı,
3.4 Bu tutarın 27. Dönem Barosu Genel Kurulunda kabul edilen karar uyarınca, Maliye Bakanlığı
Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 06/07/2020 tarih ve 368870 sayılı mali ve sosyal haklar genelgesinde yer alan 01/07/2020-31/12/2020 tarihlerinde geçerli 0,154461 memur maaş katsayısı uyarınca yine Baromuz Genel Kurulunda kabul edilen gösterge rakamları olan 5.000 ile çarpımı neticesinde 772,31 TL olarak tespiti yapılıp ve Baro Yönetim Kurulunun 08/07/2020 tarih ve sayılı kararı ile uygulamaya sokulduğu,
3.5 En son yapılan 10-11 Temmuz 2021 tarihli 28. Dönem Genel Kurulun 9. maddesi uyarınca
“Baromuz Stajyeri iken Baromuz Levhasına kayıt olmak isteyen stajyer avukatlardan alınan staj kabul ücretinin Baro Levhası Avukatlık Kabul ücretinden mahsubu” konusunun oy çokluğu ile kabulüne karar verildiği ve bu tarihte itibaren uygulamaya sokulduğu, daha önce benzer durumlarda nakil olan stajyerlerin giriş ücretlerinin nakil olma tarihlerine göre kalan kısmın günlük miktara çevirerek iadesinin yapıldığı,
3.6 Av. ın staj giriş ücretinin stajın baro bünyesindeki kısmının iadesinin mümkün
olmadığı, 28. Dönem genel kurul kararında da yer verildiği üzere Baro stajyeri iken Ordu barosundan ruhsat talebinde bulunmadığı dolayısı ile avukatlık kabul müracaatını Ordu Barosuna yapmış olmadığından kabul ücretinden mahsubunun sağlanamayacağı, 1 yıllık süre 365 gün üzerinden değerlendirilerek, Baro nezdinde stajyer olarak kayıtlı olmadığı 1 günlük bedel olan 2,12
TL ile staj giriş ücreti olarak ödeme yapıldığı sırada fazla yatırılan 7,69 TL nin (toplam 9,81 TL)
Baro genel hesabından ilgilinin Banka hesabına iadesine katılanların oy birliği ile karar verildiği ve bu kararın işleme alınarak iadeye konu 9,81 TL nin 07/03/2022 tarihinde ilginin banka hesabına aktarıldığı, belirtilmiştir.
/
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4.2. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 6. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu’nun; 6.1. “ Stajiyerlere barolarca yapılacak yardım” başlıklı 27 nci maddenin ilgili kısımlarında;
“Stajyerlere barolarca yapılacak yardım: Madde 27 – Değişik : 2/5/2001 – 4667/16 md.) Staj süresince stajyerlere Türkiye Barolar birliğince kredi verilir. Ödenecek kredinin kaynağı; avukatların yetkili mercilere sunduğu vekaletnamelere avukatın yapıştıracağı pul bedelleri ile geri ödemeden gelen paralar ve bunların gelirleridir. Bu pullar, Türkiye Barolar Birliğince bastırılır. (Değişik üçüncü cümle:13/1/2004 – 5043/2 md.) Yapıştırılacak pulun değeri; 2.7.1964 tarihli ve 492 sayılı Harçlar
Kanununun Yargı Harçları bölümünde yer alan vekâletname örnekleri için kullanılan harç tarifesinin yüzde elli fazlası kadarıdır.(Ek cümleler: 13/2/2011-6111/195 md.) Her yıl yenilenen vekâlet pulu bedeline ayrıca yüzde beş oranında ilave yapılır. Bu suretle elde edilecek kaynak avukat stajyerlerinin genel sağlık sigortası primlerinin ödenmesinde kullanılır. Kaynağın yetersizliği durumunda staj kredi fonundan aktarım yapılarak prim ödemesi yapılır. Bu primler Türkiye Barolar Birliği tarafından ödenir.
(Ek cümle:13/1/2004 – 5043/2 md.) Bu şekilde toplanan tüm pul bedelleri malî yönden Sayıştay denetimine tâbidir”, 6.2. “Baro keseneği” başlıklı 65 inci maddesinde; “Baro keseneğinin yıllık miktarı, genel kurulca belirlenir ve her yılın ocak ve temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenir.”, 6.3. “Baroların kuruluş ve nitelikleri” başlıklı 76 ncı maddesinde; “Barolar; avukatlık mesleğini geliştirmek, meslek mensuplarının birbirleri ve iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni sağlamak; meslek düzenini, ahlâkını, saygınlığını, hukukun üstünlüğünü, insan haklarını savunmak ve korumak, avukatların ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tüm çalışmaları yürüten, tüzel kişiliği bulunan, çalışmalarını demokratik ilkelere göre sürdüren kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır.”,
6.4. “Baro genel kurulu” başlıklı “Kuruluşu” alt başlıklı 80 inci maddesinde; “Baro genel kurulu, baronun en yüksek organı olup levhada yazılı bulunan bütün avukatlardan kurulur.”,
6.5. “Görevleri” başlıklı 81 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında; “Genel Kurulun görevleri şunlardır:
…
Levhaya, avukatlık ortaklığı siciline yazılacakların giriş keseneğini avukatlar için en az ikibin en çok sekizbin, avukatlık ortaklıkları için en az yirmibin en çok seksenbin; yıllık keseneğini de, avukatlar için en az bin en çok dörtbin, avukatlık ortaklıkları için en az onbin en çok kırkbin gösterge rakamının her yıl bütçe kanununda Devlet memurları için belirlenen maaş katsayısının çarpımı ile elde edilecek miktar oranında tespit etmek ve bunların ödeneceği tarihleri belirlemek. …
Baro bütçesini onaylamak. …”, 6.6. “Yönetim kurulunun görevleri” başlıklı 95 inci maddesinde;
“… Yönetim kurulunun başlıca görevleri şunlardır: 1. Avukatlık onurunun ve meslek düzeninin korunmasını, meslekin adalet amaçlarına uygun olarak bağlılık ve onurla yapılmasını sağlamak, 2.
Stajyer ve avukatların baroya kabul ve levhaya yazılma veya nakil işleri hakkında karar vermek” , 7.
Baro mallarının idaresi hakkında raporlar hazırlayarak genel kurula hesap vermek ve bütçeyi hazırlayıp genel kurulun onayına sunmak”, 9. Staj işlerini düzenlemek ve denetlemek, 13. Genel kurul kararlarını yerine getirmek …”, 6.7. “Birliğin kuruluş ve nitelikleri” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Türkiye Barolar Birliği, bütün baroların katılmasıyla oluşan bir kuruluştur. Birlik, tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşudur. Birliğin merkezi Ankara’dır.”, 6.8. “Birliğin görevleri” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Türkiye Barolar Birliğinin görevleri şunlardır: 1. Baroları ilgilendiren konularda her baronun görüşünü öğrenip, ortaklaşa görüşmeler sonunda çoğunluğun düşünce ve görüşünü belirtmek …”, 7. Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Staj Yönetmeliğinin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı Avukatlık stajının hukuk bilgilerini bilimsel verilerden ayrılmaksızın ve bilimin yöntemlerini kullanarak somut olaylara uygulayabilen, yargılama süresince yargılama faaliyetinin yönetimine ve kararın oluşumuna etkin biçimde katılabilen, meslek ilke ve kurallarına bağlı, hak arama özgürlüğünün yaşama geçmesi için uğraş veren, insan haklarına saygılı, demokrasi ve hukukun üstünlüğünden ayrılmayan, bağımsız ve özgür avukatların yetişmesi için hukuksal, sanatsal, eğitsel olanakların sağlanmasıdır.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Barolar nezdinde yapılacak avukatlık stajının yapılış amacı ile biçim ve yöntemlerinin belirlenmesini kapsamaktadır.”, 7.3. “Staja Başvurma ve Staj Listesine Yazılma” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Avukatlık stajını yapmak isteyen aday, Baroya dilekçe ile başvurur. Dilekçeye aşağıdaki belgelerin asılları ile onanmış ikişer örneğinin eklenmesi zorunludur. a) Nüfus Cüzdanı, b) Türk veya yabancı hukuk fakültelerinden birisinin bitirildiğini gösteren belge veya lisans diploması (yabancı bir memleket hukuk fakültesini bitirmiş olanlar ayrıca, Türkiye hukuk fakülteleri programına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav
/
vermiş olduklarını belgelemek zorundadırlar.) c) Stajyer listesine yazılmak için başvurulan Baronun bölgesinde ikamet ettiğini gösterir ikametgah belgesi, d) Stajyer adayının Avukatlık Kanununun 3 üncü maddesinin (f) bendi ve 5 inci maddesinde yazılı avukatlığa kabule engel hallerinin bulunmadığına dair imzalı bildiri kağıdı, e) Avukatlık Kanununun 5 inci maddesinin (a) bendinde yazılı hükümlülüklerinin bulunmadığına dair arşivli adli sicil belgesi, f) Başvurduğu Baro levhasına kayıtlı iki avukat tarafından ayrı ayrı düzenlenmiş, stajyer adayının durumu hakkında avukatlık meslek ilke ve kurallarına uyacağı düşüncesini içeren bildiri kağıtları, g) Avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmadığına dair resmi bir hastanenin uzman hekimliğince düzenlenmiş sağlık raporu.
Belgelerde eksikliği bulunan adayın başvurusu eksik belgeler tamamlanıncaya kadar işleme konulmaz.”, 7.4. “Baronun Staj Eğitim Görevi” başlıklı 22 nci maddesinde; “Her Baro, kendi örgütsel oluşumu içinde, stajyerin, özgür, bağımsız, meslek ilkelerine bağlı, uygulamada karşılaştığı sorunları hukuk devleti ilkelerine ve hukukun üstünlüğü kurallarına uygun olarak çözümleyebilecek, adil ve etkin bir yargılamaya ulaşmak amacıyla yargının kurucu bir öğesi olarak görev yapan avukatlar yetiştirmek için staj eğitimi çalışmaları yapar. Barolar, Avukatlık Kanunu ve Yönetmelik hükümleri ile kendilerine verilen staj eğitim görevinin; bilimsel ilkelere uygun ve sürekli olarak yerine getirilmesi amacıyla Staj Eğitim birimleri oluşturabilirler. Bu birimlerin kuruluşu, işleyişi, yetki ve sorumlulukları ile benzeri konular her
Baronun kendi genel kurulunca bu Yönetmelikteki ilkelere göre kabul edeceği iç Yönetmeliklerle belirlenir.”, 7.5. “Staj Eğitiminin Temel İlke ve Yöntemleri” başlıklı 23 üncü maddesinde; “Avukatlık stajının bu
Yönetmeliğin amaç maddesine uygun bir şekilde yapılabilmesi, stajyerin avukatlık hukuku ve meslek kuralları bilgilerini edinebilmesi, hukuk kurallarını somut olaylara uygulayabilme yeterliliklerini arttırma avukatlık staj eğitiminin temel ilkesidir. Bu ilke doğrultusunda staj eğitim birimlerinde bir yıllık avukatlık stajı süresi içinde önceden hazırlanan ve duyurulan yıllık eğitim programı dahilinde en az (120)
saatlik bir staj eğitimi verilir. Bu eğitim süresinin en az (60) saati düzenli olarak meslek ilke ve kuralları ile uygulamada avukat konularına ayrılır. Bunların dışında Barolar, staj eğitiminin nasıl yapılacağını, hangi konulardan oluşacağını yörelerinin de özelliklerini göz önüne alarak, çıkaracakları iç Yönetmelikte gösterirler. Ayrıca seminer çalışmaları yapılır. Panel, sempozyum gibi kültürel etkinlikler düzenlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza şikayet başvurusunda bulunan başvuranın, 1 no.lu paragrafta açıklandığı üzere, şikayetinin temelinin Ordu Barosu Başkanlığı tarafından alınan staj kaydiyesinin tarafına iadesi olduğu anlaşılmaktadır.
10. Bilindiği üzere avukatlık stajı yapmak, avukat olmanın ön koşulu olan yasal bir zorunluluktur. Bu bağlamda oluşturulan yasal mevzuatına bakıldığında; avukatlık stajının, 1136 sayılı Avukatlık
Kanunu’nun 15. ve 27. maddeleri arasında ve bu hükümler uyarınca çıkarılan Türkiye Barolar Birliği (TBB) Avukatlık Staj Yönetmeliği’nde düzenlendiği görülmektedir.
11. 1136 sayılı Kanun’un “aranacak şartlar” başlıklı 16 ncı maddesinde; 3 üncü maddenin (a), (b) ve (f) bentlerinde yazılı koşulları taşıyan ve Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavında başarılı olanlardan, stajyer olarak sürekli staj yapmalarına engel işleri ve 5 inci maddede yazılı engelleri bulunmayanların, staj yapacakları baroya bir dilekçe ile başvuracakları hüküm altına alınmıştır. İlgili bentler; “a) Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşı olmak, b) Türk hukuk fakültelerinden birinden mezun olmak veya yabancı memleket hukuk fakültesinden mezun olup da Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre noksan kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak ve f) Bu Kanuna göre avukatlığa engel bir hali olmamak gerekir.” ifadelerini içermektedir.
12. Diğer yandan TBB Avukatlık Staj Yönetmeliği’nin 4 üncü maddesinde avukatlık stajı yapmak isteyen adayların başvuru esasları ile başvuru esnasında sunması istenilen evraklara detaylı olarak yer verilmiştir. Bunlar; “… Nüfus Cüzdanı, Türk veya yabancı hukuk fakültelerinden birisinin bitirildiğini gösteren belge veya lisans diploması (yabancı bir memleket hukuk fakültesini bitirmiş olanlar ayrıca, Türkiye hukuk fakülteleri programına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav vermiş olduklarını belgelemek zorundadırlar), Stajyer listesine yazılmak için başvurulan Baronun bölgesinde ikamet ettiğini gösterir ikametgah belgesi, Stajyer adayının Avukatlık Kanununun 3 üncü maddesinin (f) bendi ve 5 inci maddesinde yazılı avukatlığa kabule engel hallerinin bulunmadığına dair imzalı bildiri kağıdı, Avukatlık
Kanununun 5 inci maddesinin (a) bendinde yazılı hükümlülüklerinin bulunmadığına dair arşivli adli sicil belgesi, Başvurduğu Baro levhasına kayıtlı iki avukat tarafından ayrı ayrı düzenlenmiş, stajyer adayının durumu hakkında avukatlık meslek ilke ve kurallarına uyacağı düşüncesini içeren bildiri kağıtları, Avukatlığı sürekli olarak gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmadığına dair resmi bir hastanenin uzman hekimliğince düzenlenmiş sağlık raporu.” olarak sayılmıştır. Sayılan evraklar arasında staj başvuru kaydiyesine rastlanılmadığı görülmektedir.
13. İdarenin; 65. Olağan Genel Kurulu’nda bütçe uygulama ilkeleri içerisine yer alan staj kaydiyesine ilişkin kalemin; “Staj başvuru kaydiyesi 450,00-TL’dir. Ankara Barosu Yönetim Kurulu bu miktarı
%100’e kadar artırmaya yetkilidir.” şeklindeki düzenlediği anlaşılmıştır. Baro genel kurulu Avukatlık
Kanunu 80 inci maddesinde “..Baronun en yüksek organı olup levhada yazılı bulunan bütün avukatlardan kurulur.” şeklinde tanımlanmıştır. Baro bütçesini onaylamak, Genel Kurulun, Avukatlık Kanunu’nun 95 inci maddesinin 13 üncü fıkrası uyarınca Genel Kurul kararlarını yerine getirmek ve bütçeyi hazırlayıp genel kurulun onayına sunmakta Baro Yönetim Kurulunun yükümlülüklerindendir. Gerek Yönetim
Kurulu’nun bütçe kalemleri ihdas etme, kalemler arasında aktarma yapma ve yeni kalemler tesis etme yetkisi ve gerekse de Genel Kurul’un bütçeyi onaylama yetkisinin kullanımı yasa ve yönetmelikler kapsamında kullanılmalıdır.
14. Söz konusu yetki kullanımının yasal temelini incelemek amacıyla, Türkiye Barolar Birliği
Avukatlık Staj Yönetmeliğinin “Amaç” başlıklı 1 inci ve “Staj Eğitiminin Temel İlke ve Yöntemleri” başlıklı 23 üncü maddeleri birlikte değerlendirildiğinde; 14.1. Avukatlık stajının mesleğe henüz başlamamış stajyerler için; hukuk bilgilerini, bilimsel veri ve yöntemleri kullanarak somut olaylara uygulayabilmeleri, yargılama sürecine etkin katılım sağlayabilmeleri, meslek ilke ve kurallarına bağlı, hak arama özgürlüğünün yaşama geçmesi için uğraş veren, insan haklarına saygılı, demokrasi ve hukukun üstünlüğünden ayrılmayan, bağımsız ve özgür avukatların yetiştirilmesi için hukuksal, sanatsal, eğitsel olanakların sağlanma süreci olduğu, bu süreçte temel ilkenin; stajyerin avukatlık hukuku ve meslek kuralları bilgilerini edinebilmesi, hukuk kurallarını somut olaylara uygulayabilme yeterliliklerini arttırmak olduğu, 14.2. Bu ilke doğrultusunda staj eğitimi verileceği, ayrıca seminer çalışmaları yapılıp, panel, bilgi şöleni gibi kültürel etkinlikler düzenleneceği ifade edilmiş, ayrıca her Baronun, kendi örgütsel oluşumu içinde, stajyerin, özgür, bağımsız, meslek ilkelerine bağlı, uygulamada karşılaştığı sorunları hukuk devleti ilkelerine ve hukukun üstünlüğü kurallarına uygun olarak çözümleyebilecek, adil ve etkin bir yargılamaya
ulaşmak amacıyla yargının kurucu bir öğesi olarak görev yapan avukatlar yetiştirmek için staj eğitimi çalışmaları yapacağı hükme bağlanmıştır.
15. Diğer yandan İdare tarafından alınan Staj Eğitim Gideri Ödentisinin yasal mevzuatta yer almadığı, oysa bir diğer gelir kalemi olduğu ifade edilen baro keseneğinin (aidat), 1136 sayılı Kanun’un 65 inci maddesinde düzenlendiği, bu yönüyle Kanun koyucu tarafından benzer bir düzenlemenin staj kaydiyesi için getirilmediği bilakis 1136 sayılı Kanun’da stajyerlere Barolarca yardım yapılmasına ilişkin hükümlere yer verildiği görülmektedir.
16. Barolar tarafından staj giriş ücretlerinin alınmasının aslında; staj başvuruları, staj sırasındaki işlemler ve staj bitimindeki işlemler için Baro bünyesinde personel istihdam edilmesi, dersliklerin eğitime uygun şekilde tutulması için ayrıca temizlik gideri ve personel istihdamı zorunluluğu doğması, dersliklerin bulunduğu binaya kira bedeli ödenmesi, oluşan temizlik masrafları vb. kalemlerin, Barolara, zorunlu staj eğitiminin yürütülmesi kapsamında yasalarla verilen görev doğrultusunda yerine getirildiği, bir diğer anlatımla, işin doğasından kaynaklandığı, ilgili Kanun ve Yönetmelik birlikte ele alındığında; hem staj eğitiminin amacı ve temel ilkeleri hem de kanun koyucu tarafından bu yönde bir irade konulmamış olması, stajyerlerden alınan staj kaydiyesinin yasal bir dayanağı olmadığını göstermektedir.
17. Kurumumuzca aynı konuda daha önce verilen 20/06/2017 tarih ve 2016/5045 sayılı Tavsiye
Kararında da yer verilen, kesinleşen Tekirdağ İdare Mahkemesi 01/04/2016 tarih ve sayılı kararında “… Olayda stajyer avukat olan davacıdan kayıt sırasında dosya ücreti bedeli alınmasına dayanak olabilecek yasal dayanak bulunmadığı görülmekle bu ücretin alınmasına yönelik alınan 08/04/2010 tarih ve 56 sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile bu karar uyarınca davacıdan 500 TL staj dosya ücreti alınmasında hukuka uyarlık görülmemiştir. …” gerekçesi ile dava konusu işlemlerin iptaline hükmedilmiştir.
18. Tüm bu açıklamalara ilaveten; Avukatlık Kanunun 109. maddesinde Türkiye Barolar Birliği “bütün baroların katılmasıyla oluşan tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu” olarak tanımlanmıştır. Avukatlık Kanunu 110. maddesinde ise; “Baroları ilgilendiren konularda her baronun görüşünü öğrenip, ortaklaşa görüşmeler sonunda çoğunluğun düşünce ve görüşünü belirtmek ve
Baroların çalışmalarını ortak amaca ulaşacak şekilde tasarlayıp meslekin gelişmesini sağlamak”
TBB’nin görevleri arasında sayılmıştır. Bu ifadelerden TBB’nin barolar üzerinde eşgüdüm ve uygulamada birlik sağlamaya yönelik yetkileri olduğu anlaşılmaktadır. (Gürseler, Güneş, Baroların
Bağımsızlığı, TBB Dergisi, Sayı 54, 2004, S. 314).
19. Bu açıklamalar kapsamında; ülkemizde mevcut barolar arasında stajyer avukat adaylarından staj kaydiye bedeli talep edilmesi hususunda bir uygulama birliği olmadığı, staj kaydiye bedeli adı altında
Kanunda açık bir düzenlenme de olmadığı görülmekle; Türkiye Barolar Birliği’nin bu konuda barolar arasında bir uygulama birliği sağlanması adına ortak bir çalışma yürütmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
20. Şikâyet konusu; başvuranın iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve emsal yargı kararları göz önüne alınarak değerlendirildiğinde; başvurandan alınan staj giriş ücretinin yasal dayanağının olmadığı, stajyer avukatlardan staj eğitiminin temel ilke ve amaçlara uygun sürdürülebilmesinde zorunlu bir kalem olmayan söz konusu ücretin başvurana iade edilmesi ve Barolar tarafından staj kaydiye ücreti alınması hususunda bir uygulama birliği sağlanması adına TBB tarafından bir çalışma yürütülmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
/
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Ordu İdare Mahkemelerinde dava yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, ŞİKAYETİN KABULÜNE;
Stajyer avukat olan başvurucudan staj kaydiye ücreti alınmasına yasal dayanak bulunmadığı görülmekle; başvurucudan alınan staj giriş ücretinin iade edilmesi hususunda ORDU BAROSU BAŞKANLIĞINA ve staj kaydiye ücretine ilişkin barolar arasında bir uygulama birliğinin sağlanması hususunda TÜRKİYE
BAROLAR BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Sağlık Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Tavsiye Kararının BAŞVURANA, ORDU BAROSU BAŞKANLIĞINA ve TÜRKİYE BAROLAR
BİRLİĞİ BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi