TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3017-S.4310
BAŞVURU NO : 2018/16574
KARAR TARİHİ : 14/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın tarafına başarı belgesi verilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 13/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Adana Saimbeyli … İlkokul Müdürü olarak görev yaptığını, 2018 yılı Haziran ayında İlçe Kaymakamlığı tarafından İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü personeline (24 idareci ve öğretmen) başarı belgesi verildiğini, ancak kendisine başarı belgesi verilmediğini, haksızlığa uğradığını iddia ederek tarafına başarı belgesi verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Adana
Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen 25/01/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvurana başarı belgesi verilmesi hususunda, 657 Sayılı Kanunun 122’nci maddesi uyarınca İlçe Kaymakamlık Makamının yetkili olduğu, önceki İlçe Kaymakamının kişi hakkında … İlkokulunun temiz olmadığı ve okulda kadrolu hizmetli olmasına rağmen öğretmenlerin temizlik yapması nedeniyle inceleme başlatması ve 2017-2018 eğitim öğretim yılı boyunca okulda kayda değer bir çalışmanın yapılmaması gibi nedenlerle başarı belgesini vermeyi uygun görmediği, ilçede 17 Eylül 2018 tarihinde Kaymakam değişimi olduğu, yeni göreve başlayan İlçe Kaymakamı ile yapılan görüşmede, yeni Kaymakam tarafından ilgili kişiyi tanımadan kendisinden önce gerçekleşen bir konuda başarı belgesi verilmesinin uygun görülmediğinin ifade edilmesi nedeniyle şikayet başvurusunun dostane çözüm kapsamında sonuçlandırılmasının mümkün olmadığı,
2.2. Başvurana başarı belgesi verilmediği, Milli Eğitim Bakanlığı personeline başarı belgesi verilmesinin 657 sayılı Kanunun 122’nci maddesinde belirtildiği üzere İlçe Kaymakamının yetkisinde olduğu, 2017-2018 Eğitim Öğretim yılı boyunca ilçe eski kaymakamı tarafından ilçe okullarına yapılan ziyaretlerde eğitim çalışanları ile ilgili notlar alındığı, ilçe merkezine uzak mahallelerde zor şartlarda çalışan personellerin ödüllendireceğinin belirtildiği, Haziran ayında birkaç yönetici ve öğretmeninin başarı belgesiyle ödüllendirildiği, ancak eski İlçe
Kaymakamının eşinin başvuranın görevli olduğu okulda ücretli okul öncesi öğretmeni olarak görev yapması sebebiyle, okul hakkında ve başvuran hakkında yeterli bilgi sahibi olmasına rağmen yetkisinde olan başarı belgesini vermeyi başvurana takdir etmediği,
2.3. Başvuranın dilekçesinde yaptığını belirttiği çalışmaların Milli Eğitim Bakanlığı Okulöncesi ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 39. maddesi uyarınca okul müdürünün görevleri olarak öngörüldüğü, “eğitim kurumlarının ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda diğer çalışanlarla birlikte” yönetileceği hükmüne rağmen okul müdürünün görevleri olan iş ve çalışmaları tek başına kendi yapmış gibi gösterdiği, İl ve İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğünün yetkisinde olan okul binasının büyük bakım onarımdan geçirilmesini kendisinin yaptırdığını belirterek üst kurumlan yok saydığı, devlet memurunun
657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ödev ve Sorumluluklar bölümünde belirtilen
8. maddesindeki “Devlet memurlarının işbirliği içinde çalışması esastır” maddesine aykırı davranışlar sergilediği, eğitim toplantıları ve seminerlerde iş birliğine aykırı davranışlar sergilediği, Milli Eğitim Bakanlığınca ilkokulların 3. ve 4.sınıflarına devam eden çeşitli nedenlerle okuma, yazma, okuduğunu anlama becerileri, doğal sayılarla dört işlem alanlarında yeterli kazanımlara ulaşamayan öğrenciler için İlkokullarda Yetiştirme Programı (İYEP) hazırlandığı, bu İYEP Programının 2018-2019 Eğitim Öğretini yılında uygulanmaya başlandığı, İYEP Programına Milli Eğitim Bakanlığının büyük önem atfettiği, bu programın ilçede uygulanması adına İlçe İYEP Komisyonu oluşturulduğu, başvuranın bu komisyonun üyesi olduğu, 08/10/2018 tarihinde yapılan İYEP bilgilendirme toplantısında İYEP
Formatörüne İYEP Programını kötüleyen sorular sorduğu, toplantı bitmeden toplantıyı izinsiz terk ettiği, bu konuda Adana İl Maarif Müfettişlerince 03/12/2018 tarih ve … sayılı Adana
Valilik Makamından alınan soruşturma oluru gereğince başvuran hakkında yapılan soruşturmada disiplin cezası olarak “uyarma” cezası verildiği,
2.4. 14-16 Ağustos 2017 tarihlerinde Rize Ardeşen’de yapılacak hizmetiçi semineri için başvurana İlçe Milli Eğitim Müdürü …’in yanlı davrandığı iddiası ile ilgili 17.08.2017 tarih ve
… sayılı inceleme oluruna göre maarif müfettişince inceleme yapıldığı ve başvuranın yanlı davrandığı iddiasının sübuta ermediği, buna rağmen dilekçelerinde hala amiri olan İlçe Milli
Eğilim Müdürü …’i suçlamaya devam ettiği,
2.5. Başvuranın Saimbeyli İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne hitaben verdiği 01/08/2018 tarihli dilekçesinin, resmi yazışma kuralları ve Dilekçe Kanuna aykırı olarak İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğüne verilmesi gerekirken, dilekçesini DYS sistemi üzerinden okulundan gönderdiği, bu dilekçeye İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce 27/08/2018 tarih ve … sayılı resmi yazıyla cevap verildiği, ayrıca resmi yazışma kurallarına aykırı hareket ettiğinden 27.08.2018 tarih ve …
sayılı resmi yazı ile yazılı olarak uyarıldığı, başvuranın Saimbeyli Kaymakamlığına hitaben verdiği 04/09/2018 tarihli dilekçesi ve Adana Valiliğine hitaben yazdığı 23/10/2018 tarihli dilekçelerinin bulunduğu, Valilik Makamına verdiği dilekçede gerçeğe aykırı beyan ve ithamlarda bulunulması sebebiyle 15/11/2018 tarih ve … sayılı Saimbeyli Kaymakamlığı
Makam onaylı inceleme/soruşturmanın devam ettiği,
2.6. Şikavet konusu talebe ilişkin olarak başvuran veya diğer ilgililer tarafından yargı organlarınca açılmış sonuçlanmış bilinen bir dava bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Başarı, üstün başarı değerlendirmesi ve ödül” başlıklı 122’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Görevli oldukları kurumlarda olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı görev yapmak suretiyle; kamu kaynağında önemli ölçüde tasarruf sağlanmasında, kamu zararının oluşmasının önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkinlik ve kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları tespit edilen memurlara, merkezde bağlı veya ilgili bakan, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar tarafından başarı belgesi verilebilir. … ”,
6. 26/07/2014 tarihli ve 29072 Sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve
İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin, “Okul müdürünün görev, yetki ve sorumluluğu” başlıklı 39 uncu maddesinde, “(1) Okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumları, ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda diğer çalışanlarla birlikte müdür tarafından yönetilir. Müdür; okulun öğrenci, her türlü eğitim ve öğretim, yönetim, personel, tahakkuk, taşınır mal, yazışma, eğitici ve sosyal etkinlikler, yatılılık, bursluluk, taşımalı eğitim, güvenlik, beslenme, bakım, koruma, temizlik, düzen, nöbet, halkla ilişkiler ve benzeri görevler ile Bakanlık ve il/ilçe millî eğitim müdürlüklerince verilen görevler ile görev tanımında belirtilen diğer görevlerin yerine getirilmesini sağlar.”,
7. Millî Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı Belgesi ve Ödül Verilmesine
Dair Yönergenin,
7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “ … d) Başarı Belgesi: Olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı görev yapmak suretiyle, kamu kaynağında önemli ölçüde tasarruf sağlanmasında, kamu zararının oluşmasının önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkililik ve kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları tespit edilenlere verilebilen belgeyi, … ifade eder.”,
7.2. “Başarı Belgesi verilebilecek personel” başlıklı 5 inci maddesinde, “ (1) Başarı Belgesi, olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı görev yapmak suretiyle; a) Kamu kaynağında önemli ölçüde tasarruf sağlanmasında, b) Kamu zararının oluşmasının önlenmesinde veya önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, c) Kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkililik ve kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları denetimlerde veya disiplin amirleri ile Başarı Belgesi vermeye yetkili makamlarca tespit edilen personele verilebilir.”,
7.3. “Başarı Belgesi verecek makamlar” başlıklı 8 inci maddesinde, “(Değişik 06/10/2015 tarihli ve 9917287 sayılı Makam Oluru) (1) Başarı Belgesi, bakanlık personeline (Merkez, Taşra ve Yurt Dışı Teşkilatı) Bakan, il sınırları içinde görevli personele Vali, ilçe sınırları içinde görevli personele Kaymakam tarafından verilebilir.”,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Adana Saimbeyli … İlkokul Müdürü olarak görev yapan başvuran, 2018 yılı Haziran ayında
İlçe Kaymakamlığı tarafından 24 idareci ve öğretmene başarı belgesi verilmesine rağmen kendisine başarı belgesi verilmediğini, haksızlığa uğradığını iddia ederek tarafına başarı belgesi verilmesini talep etmektedir.
10. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, 17 Eylül 2018 tarihinde
Kaymakam değişikliği yaşandığı, eski İlçe Kaymakamının eşinin de aynı okulda görev yapması sebebiyle başvuran ve okul hakkında yeterli bilgiye sahip olmasına rağmen, 2017-2018 eğitim öğretim yılı boyunca okulda kayda değer bir çalışmanın yapılmaması nedeniyle başvurana başarı belgesi vermeyi uygun görmediği anlaşılmaktadır.
11. 657 sayılı Kanunun 122’nc maddesinde görevli oldukları kurumlarda olağanüstü gayret ve çalışmaları ile emsallerine göre başarılı görev yapmak suretiyle; kamu kaynağında önemli ölçüde tasarruf sağlanmasında, kamu zararının oluşmasının önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasında, kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasında veya sunulan hizmetlerin etkinlik ve kalitesinin yükseltilmesinde somut olaylara ve verilere dayalı olarak katkı sağladıkları tespit edilen memurlara, merkezde bağlı veya ilgili bakan, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar tarafından başarı belgesi verilebileceği öngörülmektedir. Millî Eğitim Bakanlığı Personeline Başarı, Üstün Başarı
Belgesi ve Ödül Verilmesine Dair Yönergenin ilgili hükümlerinde de somut olaylar ve veriler ile katkı sağladığı tespit edilen personele başarı belgesi verilebileceği hususu yinelenmektedir.
12. Her iki mevzuat düzenlemesinin metninde yer alan “başarı belgesi verilebilir…” ibaresinden de anlaşılacağı üzere, başarı belgesinin verilmesi, belgeyi vermeye yetkili makamın takdir yetkisi dahilinde bulunmaktadır. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
13. Bu itibarla, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, idarenin takdir yetkisi, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. Bir başka deyişle, idareye yasalarla tanınan takdir yetkisinin mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğunu da belirtmek gerekmektedir.
(Danıştay 2. Dairesinin, 17/09/2015 tarihli E. 2015/2662, K. 2015/7471 sayılı kararı). Bu kapsamda, ilgili idarenin başvurana başarı belgesi verilmesi hususunda sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmaksızın kullanıldığına ilişkin somut bilgi ve belgenin dosya içeriğinde yer almadığını öncelikle belirtmek gerekmektedir.
14. Öte yandan, Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları
Yönetmeliğinde, okulun, öğrenci, her türlü eğitim ve öğretim, yönetim, personel, tahakkuk, taşınır mal, yazışma, eğitici ve sosyal etkinlikler, yatılılık, bursluluk, taşımalı eğitim, güvenlik, beslenme, bakım, koruma, temizlik, düzen, nöbet, halkla ilişkiler ve benzeri görevler ile
Bakanlık ve il/ilçe millî eğitim müdürlüklerince verilen görevlerin okul müdürü tarafından ifa edileceği öngörülmektedir. Bu doğrultuda, başvuran tarafından mevzuatta öngörülen şartları taşıyan olağanüstü gayret sonucu ortaya çıkan katkı olarak 15 Temmuz 2016 tarihinden sonra ifa edildiği iddia edilen hususların, 657 sayılı Kanun uyarınca, başvuranın olağanüstü gayret ve çalışması ile emsallerine göre daha başarılı görev yaptığını gösterir, kamu kaynağında önemli ölçüde tasarruf sağlanmasına, kamu zararının oluşmasının önlenmesinde ve önlenemez kamu zararlarının önemli ölçüde azaltılmasına, kamusal fayda ve gelirlerin beklenenin üzerinde artırılmasına veya sunulan hizmetlerin etkinlik ve kalitesinin yükseltilmesine katkı sağladığına ilişkin somut olay ve veriler kapsamında değerlendirilmesine imkan bulunmadığı, zira, başvuran tarafından ifa edildiği iddia edilen hususların, esasen Millî Eğitim Bakanlığı Okul
Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin 39’uncu maddesinde öngörülen okul müdürü tarafından ifa edilmesi gereken görev ve sorumluklar kapsamında bulunduğu görülmektedir.
15. Yukarıda yapılan açıklamalar ve mevzuat hükümleri doğrultusunda, olağanüstü gayret sonucunda mevzuatta öngörülen nitelikte bir katkının başvuran tarafından sağlanmadığı, ilgili idarenin başarı belgesi verilmemesi yönünde yaptığı işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri kriterleri dikkate alınmaksızın tesis edildiğine ilişkin somut bilgi ve belgenin de dosya içeriğinde yer almadığı gerekçeleriyle, Saimbeyli Kaymakamlığının başvurana başarı belgesi verilmemesi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve ADANA VALİLİĞİNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi