Başarısızlık Nedeniyle Bursun Öğrenim Kredisine Çevrilmesi Sonrası Tercih Hakkı Tanınması Gerekir mi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/15435-S.21.24699

BAŞVURU NO : 2021/9874

KARAR TARİHİ : 26/10/2021

RET KARARI

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

Almakta olduğu bursun başarısızlık gerekçesiyle öğrenim kredisine

BAŞVURUNUN KONUSU :

çevrilmesine itiraz hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 24/05/2021

BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 19/03/2021 ve 28/04/2021 tarihli dilekçeler ile Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar

Genel Müdürlüğüne yaptığı başvurulara cevap verilmediğini belirterek dilekçelerin akıbeti hakkında tarafına bilgi verilmesini talep etmektedir.

2. Başvuran ayrıca, 2003 yılında Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümüne kayıt yaptırdığını ve burs almaya başladığını, başarısızlık gerekçesiyle almakta olduğu bursun öğrenim kredisine çevrildiğini, birkaç dersten başarısız olmasının üst sınıfa geçmesini engellemediğini, öğrenim kredisi borcunun endeks uygulanarak tahsil edildiğini, . isimli bir davacının aynı konulu davasında

Ankara 5 inci İdare Mahkemesi tarafından lehe karar verildiğini, kararın üst mahkemelerce onaylandığını ve kredi ödemesinin iptal edildiğini ve kendisinin durumu için bu davanın emsal nitelikte olduğunu belirterek tutarların iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

3. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sayılı ve 0l.09.2021 tarihli yazısında, “… Genel Müdürlüğümüzden almış olduğu … bursun öğrenim kredisine dönüştürülmesi ile ilgili durumu incelenmiştir.

/

4. Kayıtlarımıza göre, YÖK-SİS’ten alınan bilgilere istinaden (öğretim kurumundan başarısız olduğunun bildirilmesi sebebiyle) bursunun 2004-2005 öğretim yılı başı itibariyle öğrenim kredisine dönüştürüldüğü tespit edilmiştir.

5. Konu ile ilgili olarak 14/03/2006 tarihinde; “Kurumumuz Burs/Kredi

Yönetmeliğinin 20 nci maddesi “Kurumdan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl Eylül ayı sonuna kadar öğretim kurumlarından istenir. Öğretim kurumları yetkili kurullarının belirleyecekleri esaslara göre başarısız olarak tespit ettikleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirirler.” , 24 üncü maddesi ise Öğretim kurumunca başarısız olduğu bildirilen öğrencilerin bursu kesilir ve tekrar burs verilmez. Bursu kesilen öğrencilere, burslarının kesildiği tarihten itibaren Yüksek

Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde belirlenecek esaslara göre kredi verilebilir.” hükümlerine amirdir. Kurumumuzdan almakta olduğunuz bursunuz öğretim kurumunuzu başarısız olduğunuzu bildirmesi üzerine öğretim yılı başı itibarı ile kesilerek, borçlanma karşılığı öğrenim kredisine dönüştürülmüştür. Bu sebeple, tarafınıza bundan böyle öğrenim kredisi verilecektir. Ancak, söz konusu krediyi almak istememeniz halinde ise bu durumu bir dilekçe ile Kurumumuza bildir meniz gerekmektedir.” şeklinde bilgi verildiği görülmüştür.

6. Ayrıca, 19/03/2021 tarihli başvurularına istinaden, tarafına ilgi (b) ve ilgi (c) yazılarımızla ayrıntılı bilgi verildiği anlaşılmış olup, ilgi yazıların birer sureti ekte gönderilmiştir. Adı geçen şahıs hakkında yapılacak herhangi bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

7. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

8. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her

türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır.

9. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “… Yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.” hükmü yer almaktadır.

10. Öğrenim kredisi başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.” hükmü yer almaktadır.

11. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde

yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs-kredi verebilir.” hükmü yer almaktadır.

12. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; “(1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak” hükmü yer almaktadır.

13. 25563 sayılı ve 24.08.2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar

Kurumu Burs-Kredi Yönetmeliğinin ‘Tanımlar’ başlıklı 4 üncü maddesinde, “Bu Yönetmelikte geçen; Öğretim Yılı: 1 Ekim tarihi ile müteakip yılın 30 Eylül tarihine kadar olan süreyi, ifade eder.”, “Başarı

Durumunun Bildirilmesi” başlıklı 20 nci maddesinde; “Kurumdan burs alan öğrencilerin başarı durumları her yıl Eylül ayı sonuna kadar öğretim kurumlarından istenir. Öğretim kurumları yetkili kurullarının belirleyecekleri esaslara göre başarısız olarak tespit ettikleri öğrencileri her yıl en geç Ekim ayı sonuna kadar Kuruma bildirirler.” “Başarısızlık Sebebiyle Bursun Kesilmesi” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Öğretim kurumunca başarısız olduğu bildirilen öğrencilerin bursu kesilir. Bursu kesilen öğrencilere, burslarının kesildiği tarihten itibaren Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim

Kredisi Yönetmeliğinde belirlenecek esaslara göre kredi verilebilir.” hükmü yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 15. Başvuran, almakta olduğu bursun başarısızlık gerekçesiyle öğrenim kredisine çevrilmesine itiraz etmektedir.

16. İlgili idare özetle, başarısız olunduğunu işlemlerin mevzuata uygun olduğunu belirtmektedir.

17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre; başvuranın almakta olduğu bursun öğretim kurumu tarafından başarısız olduğunun bildirilmesi üzerine 2004-2005 öğretim yılı başı itibariyle öğrenim kredisine dönüştürüldüğü, başvuranın öğrenim kredisi borcunu 09/10/2017 tarihinde ödediği ve başvuranın dilekçelerine ilgili idarenin 30/04/2021 tarihli ve sayılı ve 25/05/2021 tarihli ve sayılı yazıları ile nitelikli cevap verildiği anlaşılmıştır.

18. İlgili idare bursun öğrenim kredisine çevrilmesi işlemine dayanak olarak Burs/Kredi Yönetmeliğinin

24 üncü maddesini göstermektedir. Bu düzenleme kapsamında, öğretim kurumunca başarısız olduğu

bildirilen öğrencilerin bursu kesilmekte ve bursu kesilen öğrencilere, burslarının kesildiği tarihten itibaren

Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Öğrenim Kredisi Yönetmeliğinde belirlenecek esaslara göre kredi verilebilmektedir.

19. Kamu Denetçiliği Kurumu, aynı konulu başvurularda bursun öğrenim kredisine çevrilmesi akabinde öğrenim kredisi olarak ödenmesine devam edilmesi durumunun öğrenci tarafından da müzakere edilmesi gerektiği, öğrencilere de tercih hakkının sağlanması gerektiği ve bu kapsamda öğrencinin bu işleme yönelik onayının alınması ve öğrenciye bursun öğrenim kredisine çevrilmesine rızasının olup olmadığının sorulması gerektiği hususunu gözeterek karara varmaktadır.

20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın başarısız kabul edildiği tarihte başarı kıstaslarının üniversiteler tarafından belirlendiği, üniversite tarafından başvuranın durumunun başarısız olarak kabul edildiği ve ilgili idareye başarısız olarak bildirimde bulunulduğu, bursun öğrenim kredisine çevrilmesi ve öğrenim kredisi olarak ödemelere devam edilmesi aşamasında 14/03/2006 tarihinde bilgilendirme yapıldığı, başvurana tercih hakkı sunulduğu böylelikle idarenin öğrencilere yüklediği yükümlülüklerin belirlilik ilkesine uygun olduğu ve yasal düzenlemeler ve iyi yönetişim ilkeleri gözetilerek hukuk güvenliğinin korunduğu ve mevzuat normlarının açık ve anlaşılabilir bir şekilde öğrenciye bildirilerek onayının alınmasıyla öngörülebirlik şartının yerine getirildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın talebinin idarece reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden

21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;

Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR GENEL

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

/