|
ÖZET: Başkentray trenlerinde bisikletli yolcuların kabulü ile ilgili yapılan başvuruya ilişkin karar, T.C. Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından 17 Ekim 2022 tarihinde alınmıştır. Başvuran, TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin uygulamalarının bisiklet kullanımını teşvik etmek yerine engellediğini, bu nedenle bisiklet taşıma kurallarının gözden geçirilmesini talep etmiştir. Özellikle, yoğun saatlerde bisiklet kabul edilmemesi ve yüksek hızlı trenlerde yalnızca katlanabilir bisikletlerin taşınması uygulamalarının kaldırılmasını istemiştir.
Kurum, TCDD’den aldığı yanıtla, yoğun saatlerde bisiklet kabul edilmemesinin gerekçesini yolcu yoğunluğuna dayandırmıştır. Sabah ve akşam saatlerinde, çalışanlar ve öğrencilerin trenleri tercih etmesi nedeniyle bu uygulamanın devam etmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ayrıca, yüksek hızlı trenlerin fiziksel koşulları gereği katlanamayan bisikletlerin taşınmasına izin verilmediği belirtilmiştir. Ancak, başvuruya ilişkin bazı taleplerin ilerleyen dönemlerde gözden geçirilmesi ve bisikletlerin taşınmasına yönelik teknik imkanların artırılması yönünde önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun kısmen reddedilmesine ve kısmen kabul edilmesine karar verilmiştir. Başkentray trenlerinde bisiklet kabulü için belirlenen yoğun saatlerin yeniden değerlendirilmesi ve yüksek hızlı trenlerde bisiklet taşımaya yönelik iyileştirmelerin yapılması gerektiği vurgulanmıştır. Bu karar, bisiklet kullanımının teşvik edilmesi ve toplu taşıma sistemleri ile entegrasyonunun önemini ortaya koymaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13434-S.22.20575
BAŞVURU NO : 2022/6003
KARAR TARİHİ : 17/10/2022
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI
TAŞIMACILIK ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Başkentray trenlerinde bisikletli yolcuların kısıtlı zamanlarda kabul
BAŞVURUNUN KONUSU :
edilmesi uygulamasından vazgeçilmesi ve YHT’ye yalnızca katlanır bisikletlerin alınması kuralının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 21/04/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yaptığı şikayet başvurusundaki dilekçesinde kayıtlı olan hususlarda özetle, TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin işletmesi olan Başkentray ve banliyö trenlerine bisikletli yolcuların kısıtlı zamanlarda kabul edilmesi ve yüksek hızlı trenlere katlanamayan bisikletlerin alınmaması konusunda bisiklet taşıma kuralları ve uygulama esaslarının kamuoyu ile https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/duyuru/10 adresinden paylaşıldığını, oysaki çevreci ve sağlıklı bir ulaşım aracı olan bisiklet kullanımının özendirilmesi gerektiğini, Başkentray ve banliyö trenlerine yoğun saatlerde bisiklet kabul etmemenin bisiklet kullanımını özendirmek yerine örselediğini, yüksek hızlı trende ise sadece katlanabilir bisikletlerin kabul edilmesinin nedeninin anlaşılamadığını, uygulamanın keyfi bir uygulama olabileceğini, Anayasa’ya göre devletin her kesime eşit hizmet sağlaması ve seyahat özgürlüğünü kısıtlamaması gerektiğini, karayolu, denizyolu ve havayolu ile taşınması mümkün olan bisikletlerin demiryolu ile taşınmasına kısıtlama getirilmesinin hak kaybına neden olduğunu iddia ve ifade ederek
Başkentray ve banliyö trenlerinde bisikletli yolcuların kısıtlı zamanlarda kabul edilmesi uygulamasından vazgeçilmesini ve zaman kısıtlamasının kaldırılmasını, yüksek hızlı trene yalnızca katlanır bisikletlerin alınması kuralının kaldırılmasını ve her tür bisikletin kabul edilmesini, bisikletiyle seyahat eden yolcuların bisikletlerini taşıyabilmelerine imkan sağlanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla 08/07/2022 tarihli ve sayılı yazı ile Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünden bilgi-belge talebinde bulunulmuş olup Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğünün 27/07/2022 tarihli ve sayılı yazısı Kurumumuza ulaşmıştır.
2.1. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünün cevabi yazısında özetle,
Sabah saat 07.00’den itibaren mesaiye yetişecek çalışanlar, öğrenciler vb. farklı kesimlerden yolcuların hafta içi günlerde Başkentray ve diğer banliyö (Marmaray) trenlerini tercih etmekte olduğu ve yolcu sayısında yoğunluk yaşandığının görüldüğü; akşam saatlerinde ise, okul ve mesai çıkışı gidecekleri yere ulaşmak isteyen yolcuların birkaç (dağınık) saat banliyö trenlerini kullandığı; yoğunluğun bir iki saatle sınırlı kalmadığı; akşam saat 20.00’ye kadar yolcu yoğunluğunun sürdüğü; bu bilgilerin istatistiki veriler ve daha önceki banliyö işletmeciliği tecrübeleriyle sabit olduğu ve genellikle bütün toplu taşıma araçlarında bu duruma rastlandığı;
Kent içi banliyö trenlerinde daha evvel sabah 07.00-09.00 ve akşam 16.00-20.00 olan zirve saat uygulamasının, Kamu Denetçiliği Kurumundan alınan 30/10/2019 tarihli Tavsiye Kararı üzerine taraflarınca değerlendirildiği ve mevcut yolcu hareketleri göz önüne alınarak kent içi (Marmaray, Başkentray) toplu taşıma araçlarında bisiklet taşımasına izin verilmeyen yoğun saatlerin (zirve saatler)
sabah 07.00-08.30 ve akşam 16.00-19.30 saatlerine revize edilerek uygulanmaya alındığı;
Ülkemizde kullanılan yüksek hızlı trenlerin (YHT) Avrupa standartlarına göre üretildiği; YHT setlerinde konvansiyonel trenlere oranla yolcuların bagaj ve diğer araç-gereçleri için ayrılan alanların oldukça kısıtlı olduğu; yolcuların trenlere iniş ve binişleri ile vagonlar arası geçişlerinin rahatlıkla yapılabilmesi için
YHT setlerinde yolcu yanında kabin bagajı (küçük el bagajı) kabul edildiği; katlanamayan bisikletler için uygun bir alan bulunmadığından sadece katlanabilir bisiklet taşınmasına izin verildiği; alınan tüm tedbirlere rağmen özellikle bayram tatilleri, resmi tatiller, okulların açılma ve kapanma dönemlerinde YHT vagon set kapasitesinin oldukça üzerinde yolcu yanında bagaj, eşya ve araç-gereç yoğunluğu yaşandığı; bu dönemlerde tren üstü görevli personelince seyrüsefer güvenliğinin, tren içerisinde vagonlar arası yolcu geçişleri ile yolcuların iniş ve binişlerinin sağlanması için yoğun çaba harcandığı;
Kent içi banliyö trenlerinde (Başkentray, Marmaray), zirve saatlerde bisiklet taşıması yapılamaması hususunda taraflarına daha önce münferit olarak (iki adet) başvuru yapıldığı; YHT’lerde katlanamayan bisikletlerin kabul edilmemesine yönelik şikayetin ise alınmadığı;
Bu hususlarda herhangi bir dava takip edilmediği
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
4.2. “İnceleme ve araştırma” başlıklı 20’nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”, 5. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Taşımacılık Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü
Yolcu Tarifesi Ek-4 Bisiklet Taşımaları Yönergesi’nin;
5.1. “TREN TÜRLERİNE GÖRE BİSİKLETLERİN TRENLERE KABUL ESASLARI” başlıklı 2.1.
maddesinde, “Banliyö Trenleri ve Marmaray trenlerinde;
a. Pazar ve milli bayram günleri hariç diğer günlerde yolcu yoğun saatler (zirve saatler) olan 07.00-08.30 ila 16.00-19.30 saatleri dışında bisikletler trenlerde yolcu beraberinde küçük el bagajı kabul edilecek, taşıma için ayrıca bir ücret alınmadan taşınacaktır.
b. Yolcu yoğun saatlerde ise trenlere kesinlikle bisiklet kabul edilmeyecektir.
c. Yolcu yoğunluğu olmayan pazar günlerinde ve milli bayramlarda gün boyunca bisikletler ücretsiz olarak taşımaya kabul edilecektir…”,
5.2. “TREN TÜRLERİNE GÖRE BİSİKLETLERİN TRENLERE KABUL ESASLARI” başlıklı 2.2.
maddesinde, “Yüksek Hızlı Trenlerde;
a. YHT`lerde el bagajları için ayrılmış bölmeye sığabilecek ölçüde katlanabilir bisikletler, yolcu yanında küçük el bagajı olarak kabul edilecek, yolcusu beraberinde ücretsiz taşınacaktır.
b. YHT`lerde katlanamayan bisikletlerin taşınmasına izin verilmez”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran 1 numaralı paragrafta ifade edildiği üzere özetle, Başkentray trenlerinde sabah 07.00-08.30 ve akşam 16.00-19.30 saatlerine bisiklet kabul edilmemesi uygulamasından vazgeçilmesini, yüksek hızlı trene yalnızca katlanır bisikletlerin alınması kuralının kaldırılmasını ve her tür bisikletin kabul edilmesini, bisikletiyle seyahat eden yolcuların bisikletlerini taşıyabilmelerine imkan sağlanmasını talep etmiştir.
8. Kamu Denetçiliği Kurumumuz tarafından TCDD Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğünden bilgi-belge talep edilmiş olup idarenin cevabi yazısı Kurumumuza ulaşmıştır. Bu yazıda, idare, Başkentray trenleri özelinde yolcu yoğun saat (zirve saat) uygulamasına ilişkin gerekçelerini ve süreç içinde Kurumumuzun
Tavsiye Kararı sonrası gerçekleştirdiği değişiklikleri, YHT’ler bakımındansa katlanamayan bisiklet taşınmaması uygulamasının nedenlerini bildirmiştir.
9. Hızlı kentleşme ulaşım sorununu da beraberinde getirmiştir. Özel araç kullanımının artmasıyla birlikte yoğun bir trafik problemi ortaya çıkmıştır. Günümüzde birçok kentte otomobiller trafik yoğunluğunun ve hava kirliliğinin en önemli nedeni olarak görülmektedir. Buna paralel olarak bisiklet zaman geçtikçe dünyada yaygın olarak kullanılan ulaşım araçları arasındaki yerini almıştır. Kolay ve ekonomik bir ulaşım aracı olmasının yanında çevreyi ve enerji kaynaklarını korumak için de bisiklet tercih edilmektedir. Ancak ülkemizde bisikletliler için özel yolların bulunmaması, toplu taşıma araçları ile bisiklet taşınmasına olanak tanınmaması gibi nedenlerle bisiklet kullanımı yaygınlaşamamaktadır (Bkz. Mustafa Ilıcalı, “Kent
Ulaşımında Bisikletin Yeri”, Ocak 2018).
10. Kentlerde bisiklet kullanımının yaygınlaşmasındaki en önemli faktörlerden biri, ulaşım sistemleri ile iyi bir entegrasyonun sağlanmasıdır. Bu kapsamda “bisikletle git ve park et (bike&park)” sistemi ile
“bisikletle git ve bisikletinle toplu ulaşıma bin (bike&ride)” sistemleri bulunmaktadır. Bisikletle git ve park et sistemi, bisikletlilerin toplu ulaşım noktasına gelerek bisikletini park alanına park etmesinden sonra seyahat için toplu taşıma araçlarının kullanılması şeklindedir. Bisikletle git ve bisikletinle toplu ulaşıma bin transfer sistemleri ise, bisikletlilerin toplu ulaşım noktasına gelerek bisikletini toplu taşıma aracında belirlenen yere sabitleyerek seyahat için toplu taşıma araçlarının kullanılması şeklindedir (Bkz. Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı, “Şehir İçi Bisiklet Yolları Kılavuzu” Ağustos 2017, s. 30).
11. Uluslararası bisiklet taşıma uygulamaları konusunda İspanya, Almanya, İtalya ve Fransa demiryolu işletmeciliği incelendiğinde, bisiklet taşımaları kimi ülkelerde (İspanya ve Fransa) ücretsiz yapılırken kimi ülkelerde (Almanya ve İtalya) bisiklet bileti alındığı, buna karşılık söz konusu ülkelerde bisiklet taşımalarına yönelik bir saat sınırlamasının bulunmadığı tespit edilmiştir. Ülkelerin ulaşım konusunda öncelikleri ve buna göre altyapı imkânları farklılık arz ettiğinden konuya ilişkin farklı uygulamaların olabileceği, ülkemizde taşıma politikalarını belirleme yetkisinin TCDD Taşımacılık A.Ş.’de olduğu ve ilgili idarenin yolcu yoğun saatlerde bisiklet taşınmaması kuralını benimsediği anlaşılmaktadır (Bkz. 2019/9513 numaralı başvuru hakkında verilen 30/10/2019 tarihli Tavsiye Kararı).
12. Başvuru bağlamında yapılacak değerlendirmede, öncelikle Başkentray trenlerine yoğun saatlerde bisiklet kabul edilmemesi uygulaması ele alınmıştır. İdare, bu uygulamayı, hafta içi günlerde belirlediği zaman aralıklarında yolcu yoğunluğu olduğu gerekçesine dayandırmaktadır. İdarece sabah saat 07.00’den itibaren mesaiye yetişecek çalışanlar, öğrenciler vb. farklı kesimlerden yolcuların hafta içi günlerde
Başkentray trenlerini tercih etmekte olduğu ve yolcu sayısında yoğunluk yaşandığı; akşam saatlerinde ise okul ve mesai çıkışı gidecekleri yere ulaşmak isteyen yolcuların birkaç (dağınık) saat banliyö trenlerini kullandığı beyan edilmiştir. Söz konusu uygulamanın hukuki temeli konumundaki Yolcu Tarifesi’nde de
“yolcu yoğunluğu”, hem saat aralıklarının hem de günlerin belirlenmesinde rol almıştır. Bu bakımdan, idarenin bu husustaki yaklaşımı değerlendirilirken yolcu yoğunluğu hakkında ileri sürülen gerekçelerin kabul edilebilir olup olmadığının tespiti önem taşımaktadır.
13. İdare, hafta içi sabah saatlerinde çalışanlar, öğrenciler vb. çeşitli toplum kesimlerinin Başkentray trenlerini tercih ettiğini ve akşam saatlerinde ise aynı yolcu yoğunluğunun bu sefer tersine işlediğini belirtmektedir. Bu konudaki tespitin, istatistiki verilerden ve genel olarak banliyö tren işletmeciliğindeki tecrübeden çıkarıldığı ifade edilmektedir. Bahse konu zaman aralıklarında belli bir yolcu yoğunluğunun olduğu konusunda genel bir kabul yapılması mümkün olup bunun günlük yaşamın parçası olduğu görülebilmektedir. Özellikle okula ve işe gidenlerin sabah gidiş ve akşam dönüş için treni tercih etmeleri, diğer saatlere kıyasla aşırı yoğunluğa ve vagon dolu olduğunda bir sonraki treni beklemesine yol açmaktadır. Bu noktada, idare tarafından zirve saat uygulaması öngörülerek yolcuların yoğun olduğu anlarda bisikletlerin Başkentray trenlerine alınmaması şeklindeki uygulamanın, bu aşamada kamu yararına uygun olmayan ve meşru gerekçesi bulunmayan bir uygulama olduğuna yönelik tespit yapılamamıştır.
14. Ayrıca idare, süreç içinde ve şartları gözeterek bu uygulamayı güncelleme yaklaşımında olduğunu göstermiştir. Bu kapsamda, 2014 yılında zirve saatler esnetilerek 07.00-09.30 ve 16.00-20.30 olan uygulama, 07.00-09.00 ve 16.00-20.00 olarak düzenlenmiştir. Yine Kurumumuzun 2019/9513 numaralı başvuru hakkında verdiği 30/10/2019 tarihli Tavsiye Kararı doğrultusunda yolcu yoğun saatler, 07.00-
08.30 ve 16.00-19.30 olarak son halini almıştır. Bu durum, idarenin, anılan uygulamayı katı surette ele
almadığını ve güncel şartlar ile talepleri dikkate alarak hareket ettiğini ortaya koymaktadır.
15. Ancak yukarıda belirtilen Tavsiye Kararına çok kısa sürede olumlu yaklaşarak önerinin belli bir yönü doğrultusunda işlem tesis eden idare tarafından Kararda yer verilen “ilerleyen dönemde saat sınırlandırılmasının kaldırılması ve mevcut banliyö araçlarının bisiklet taşımaya uygun hale getirilmesi için gerekli çalışmaların yapılması (özel bölme, aparat vb.)” yönündeki öneri doğrultusunda geçen zaman zarfında işlem tesis edilmediği anlaşılmıştır. Kurumumuzun hizmetin daha iyi işlemesi için idareyi yönlendirme amacına matuf bu önerileri, ileriki sürece dönük varlığını korumaktadır.
16. Başvuranın yüksek hızlı trenlere (YHT) yalnızca katlanır bisikletlerin alınması kuralının kaldırılması ve her tür bisikletin kabul edilmesi talebine ilişkin olarak, idare tarafından YHT’lerin Avrupa standartlarına göre üretildiği; ancak YHT setlerinde konvansiyonel trenlere oranla yolcuların bagaj ve diğer araç-gereçleri için ayrılan alanların oldukça kısıtlı olduğu; yolcuların trenlere iniş ve binişleri ile vagonlar arası geçişlerinin rahatlıkla yapılabilmesi için YHT setlerinde yolcu yanında kabin bagajı (küçük el bagajı) kabul edildiği; katlanamayan bisikletler için uygun bir alan bulunmadığı, bu nedenle sadece katlanabilir bisiklet taşınmasına izin verildiği; yine de belli dönemlerde YHT vagon set kapasitesinin oldukça üzerinde yolcu yanında bagaj, eşya ve araç-gereç yoğunluğu yaşandığı ifade edilmiştir.
17. Bu noktada, idarenin gerekçelerinin, bahse konu trenlerin fiziki şartlarına göre şekillendiği anlaşılmaktadır. Özellikle Yolcu Tarifesi’nin bu konudaki hükmü, açık bir şekilde katlanabilir tüm bisikletlerin YHT’lere alınmayacağını ve bagaj bölmelerinin alabileceği ölçüde katlanabilir bisikletlerin yolcu yanında taşınabileceğini belirterek YHT’lerin fiziki koşullarının bu konudaki belirleyiciliğini ortaya koymaktadır. Nitekim mevcut YHT’lerin yolcu beraberinde alabileceği bagaj, eşya ve araç-gerecin sadece kabin bagajı olarak tarif edilen küçük el bagajı olması ve bunun anılan trenlerin üretim standartlarından kaynaklanması hususları, katlanamayan bisikletlerin YHT’lere alınmamasını haklı kılmaktadır. Belli dönemlerde yolcuların yanındaki eşyaların, trenin bu konudaki kapasitesinin üzerinde olabildiği de gözetildiğinde anılan tespit daha da belirginleşmektedir. Bu kapsamda, yolcuları engellememek ve seyahat güvenliği için büyük bagajlara da müsaade edilmediğinden, başvuruda dile
getirilen ve YHT’ler özelinde katlanamayan bisikletlerin yolcu yanında taşınamaması kuralının kaldırılması talebinin idarece reddedilmesinde, bu aşamada mevcut YHT’lerin fiziki şartları nedeniyle herhangi bir aykırılık tespiti yapılamamıştır.
18. Buna karşın, yeni araç alımında katlanamayan bisiklet taşınmasına uygunluk gözetilmelidir. Nitekim başvuranın 2021/21698 numaralı başvurusu kapsamında verilen 02/03/2022 tarihli Gönderme Kararına yönelik idarenin Kurumumuza ilettiği 21/03/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazıda, “…yeni alınacak araçlar için özel bir bölme, duvar askısı ya da özel bir aparat bulunması hususu dikkate alınarak, ilgi talebe dair bisiklet taşıma kuralları güncellenebilecektir” ifadelerine yer verildiği anlaşılmıştır. Buna göre, idarenin, ilerleyen süreçte YHT’lerin teknik özelliklerinin katlanamayan bisikletlerin yolcu yanında taşınabilmesine uygun hale getirilmesini gözetmesi beklenmektedir. İdare, cevabi yazısındaki yaklaşımıyla gelecekte yeni alınacak araçlarda çeşitli teknik özelliklerin sağlanmasıyla hizmetin iyileştirilebileceğini göstermektedir. Bu olumlu tutum karşısında, YHT’lerle sunulan toplu taşıma hizmetinin kalitesi ile yararlanıcıların memnuniyetinin artırılması amacıyla katlanamayan bisikletlerin de yolcu beraberinde taşınabilmesine olanak tanıyan teknik imkanların (özel bölme, duvar askısı, özel aparat vb.) olduğu
YHT’lerin hizmete alınmasının yararlı olacağı değerlendirilmiştir.
19. Yukarıda yapılan tüm açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; kentsel nüfusun artması ve motorlu araç kullanımının fazlalaşmasıyla ortaya çıkan problemlerin çözümü için sağlıklı, ekonomik ve çevre dostu olan bisiklet kullanımının teşvik edilmesi gerektiği, bu bağlamda bisikletlerin raylı ulaşım sistemlerine entegrasyonunun önem arz ettiği, idarenin düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip yeniden düzenlemesi gerektiği, bu kapsamda 30/10/2019 tarihli Tavsiye Kararımız sonrasında çözüm odaklı yaklaşılarak bisiklet kabulüne ilişkin belirlenen zirve saatlerde düzenlemeye gidildiği, başvuranın Başkentray trenlerinde zirve saatler olan sabah 07.00-08.30 ve akşam 16.00-19.30 saatlerinde bisiklet kabul edilmemesi uygulamasından vazgeçilmesi ile
YHT’lere yalnızca katlanır bisikletlerin alınması kuralının kaldırılması ve her tür bisikletin kabul edilmesi yönündeki talebinin karşılanmasının bu aşamada mümkün olmadığının anlaşıldığı, bu yönüyle taleplerin reddi gerektiği, ancak idarenin zirve saat uygulamasını katı surette ele almadığı ve güncel şartlar ile talepleri dikkate alarak hareket ettiğinin tespit edildiği, bu kapsamda Başkentray trenlerinde yolcu yoğun saat uygulamasının ilerleyen dönemlerde kaldırılmasına yönelik çalışma yapılması ile YHT ve Başkentray tren sayılarının artırılması için yürütülecek çalışmalarda bisikletlerin yolcu beraberinde taşınabilmesine olanak tanıyan teknik ve fiziki imkanların (özel bölme, duvar askısı, özel aparat vb.) iyileştirilmesi için idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
20. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu kapsamda yapılan incelemede, gönderme kararı üzerine başvurana da verilen cevapta, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdare tarafından bahse konu ilkeye riayet edilmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN
KISMEN REDDİ İLE KISMEN KABULÜNE,
Başkentray trenlerine zirve saatler olan sabah 07.00-08.30 ve akşam 16.00-19.30 saatlerinde bisiklet kabul edilmemesi uygulamasından vazgeçilmesi ile YHT’lere yalnızca katlanır bisikletlerin alınması kuralının kaldırılması yönündeki taleplerin REDDİNE,
Başkentray trenleri bakımından yolcu yoğun saatlerin ilerleyen dönemlerde kaldırılmasına yönelik çalışma yapılması ile YHT ve Başkentray tren sayılarının artırılması için yürütülecek çalışmalarda bisikletlerin yolcu beraberinde taşınabilmesine olanak tanıyan teknik ve fiziki imkanların (özel bölme, duvar askısı, özel aparat vb.) iyileştirilmesi hususlarında TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI
TAŞIMACILIK ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ve TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI TAŞIMACILIK
ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi