|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Hannover Başkonsolosluğu’nda yaşanan bir olayla ilgili olarak Başkonsolos, Muavin Konsolos ve Güvenlik Ataşeleri hakkında soruşturma açılmasını talep ettiği belirtilmektedir. Olay, başvuranın muavin konsolos olan babası ve annesinin, yıllık izin sonrası kişisel eşyalarını taşımak için konsolosluğa gitmeleri sırasında meydana gelmiştir. Başvuranın babası, temizlik işlemlerinin güvenliğini sorgulayarak oğlu ile birlikte video kaydı almak istemiş, bu durum Muavin Konsolos ile tartışmaya yol açmıştır.
İdare, başvuranın iddialarını değerlendirirken, temizlik işlemlerinin Başkonsolos’un bilgisi dahilinde yapıldığını ve gerekli güvenlik tedbirlerinin alındığını ifade etmiştir. Başvuranın, olayın tarafı olmayan bir kişi olarak izinsiz video kaydı almasının uygun olmadığı ve bu nedenle başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir; bu durum, olayın özel hukuk alanına girdiği ve idarenin hizmet sunumu sırasında yaşanan bir sorun olmadığı gerekçesiyle desteklenmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/17040-S.21.27258
BAŞVURU NO : 2021/9882
KARAR TARİHİ : 03/12/2021
RET KARARI
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın ilgili personel hakkında soruşturma açılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/05/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda;
1.1) 20/02/2021 Cumartesi günü ikisi de Muavin Konsolos olan annesinin ve babasının makam
odalarındaki eşyalarının otobüse taşınmasına yardım için ailesiyle birlikte T.C. Hannover
Başkonsolosluğu hizmet binasına gittiğini,
1.2) Kançılarya binasının giriş kapısının önünde “ ” plakalı, Mercedes-Benz marka beyaz
renkli büyük bir minibüsün dikkatlerini çektiğini, minibüsün kançılarya binasının güvenlikli kapılarına 7-8 metre mesafede ve caddeden en az 15-20 metre uzaklıktaki yaya yürüme alanında park edildiğini, babasının minibüsün kançılarya binasının giriş çıkış kapılarına bu kadar yakın mesafede park ettirilmiş olmasından çok rahatsız olduğunu,
1.3) Kançılarya binasına girdiklerinde Muavin Konsolos ’ın Kançılaryada mesai
yapılmayan tatil gününde, FETÖ/PKK vb. bağlantıları araştırılmadan ve bina içinde gerekli tertibat alınmadan, babasının ilk defa karşılaştığı ve kim olduklarını bilmediği bir temizlik firmasının 4 elemanını ve firma sahibi olarak kendisini tanıtan bir şahsı diplomatik temsilciliğe sokmuş olduğunu gördüklerini,
1.4) ’ın, ne olup bittiğini soran babasına, temizlik şirketinden toplam 5 kişinin sabah
saat 11:00’den kendilerinin oraya ulaştığı 15:00 sularına dek Konsoloslukta çalıştıklarını ve bu süre içerisinde sadece Ateşe ile Muavin Konsolos ’ın binada bulunduklarını belirttiğini,
1.5) Babasının, evrakın masaların üzerinde durduğunu; noter, pasaport, askerlik, nüfus, vize gibi servislere
ait kaşe, damga ve evrakın muhafaza edildiği dolapların da kilitsiz olduğunu, servislerde çalışanlara bir tatil günü firma elemanlarının binaya geleceğinin önceden duyurulmadığını ve gerekli tertibatın alınmadığını görünce, durumu delillendirmek ve kanıt oluşturmak amacıyla, firma elemanlarının temizlik yaptığı giriş, birinci ve ikinci katların tümünde telefon kamerası ile kendisinin kendisine gösterdiği bölümlerde çekim yaparak video kaydı ile durum tespiti yapmasını istediğini,
1.6) Babasının temizlik hizmeti alınmasının ve bina güvenliği ile ilgili tedbirlerin uygulanmasının kendi
görev/yetki alanında olduğunu birkaç kez ısrarla belirttiğini, ’ın ise kendisine yetki verildiğini iddia ederek “Ben Başkonsolostan izin aldım” dediğini,
1.7) Bunun üzerine babasının telefonla SMS mesajı atarak “acil” sözcüğü ile hiç vakit kaybetmeden
Başkonsolos ‘yı durumdan haberdar ettiğinde, Başkonsolos’un derhal babasına telefon ettiğini, babasının cep telefonunun hoparlörünün sesi dışa açıkken mevzuyu amirine iletince, Başkonsolosun “Hafta içinde bir firmaya deneme amaçlı temizlik yaptırılması hususunda bir konuşma yapıldığını, ancak, firma elemanlarının Cumartesi günü geleceklerinden ve hangi saatlerde geleceklerinden haberinin olmadığını” belirttiğini; ancak, 25 dakika sonra, Başkonsolos’un babasıyla yaptıkları ikinci görüşmede bu kez firma yetkililerinin kendisinin bilgisi dahilinde geldiklerini ve onayladığını öne sürdüğünü,
1.8) Annesiyle birlikte her iki telefon görüşmesine ve bu görüşmelerde Başkonsolos’un ifadelerinin birbiri
ile çeliştiğine, ikinci görüşmede ağız değiştirdiğine, muhtemelen ilk görüşme ile ikinci görüşme arasındaki 25 dakikalık zaman diliminde Muavin Konsolos ’la bir telefon konuşması yaparak durumu kurtarmak için ağız birliği ettiğine, bina ve evrak güvenliği zincirini koparan bu müşkül ve izahı zor duruma bir kılıf bulmaya çabaladıklarına bizzat tanıklık ettiklerini,
1.9) Kançılaryanın temizlik, güvenlik ve lojistiğinden sorumlu babası Muavin Konsolos
’a, bir temizlik firmasının tatil günü 4 işçi ile konsoloslukta temizlik yapacağının hiçbir şekilde bildirilmediğini,
1.10) Babasının Konsolosluk binasında olan biteni anlamak için şirketin yetkilisi ile 1 inci katta görüştüğü
ve sorular yönelttiği sırada ’ın saygısızca önce sesli olarak sonra da babasının konuştuğu kişiyi kolundan çekiştirerek fiziki olarak bölmeye çalışıp konuşmayı sabote ettiğini,
1.11) Bu esnada maskesiz şekilde, nefesini yüzünde hissedeceği bir mesafeye kadar yaklaşıp “Çekil” diye
emredici bir tavırla kolundan tutup kendisini zorla ittiğinde ve Koronadan ötürü kendisine dokunmamasını rica ettiğinde “Gırtlağını sıkarım senin, anladın mı?” sözleriyle kendisini tehdit ettiğini, daha sonra zemin katta “Dışarda görüşelim genç adam, senin ağzını burnunu dağıtırım, anladın mı? Baban gibisin, aynen baban gibi” ifadeleriyle tekrar tehdit ve hakaret edip, bir vatandaşın, Ataşe ’ın, ’ın ve babasının olduğu bir ortamda, önce babasının sonra da kendisinin üzerine yürüyerek saldırmaya çalıştığını,
1.12) İşini hakkıyla yapan ’ın ve orada bulunan ’ın müdahale ederek adı
geçeni engellediklerini, olay yerine sonradan gelen Ataşe ’ın ve Ataşe
’ın ise ısrarlı talep ve şikâyetlerine rağmen tutanak hazırlamayı reddederek görevi ihmal suçunu işlediklerini,
1.13) Türk toprağı sayılan konsolosluk hizmet binasında bina/evrak güvenliği olmadığı gibi, can
güvenliğinin bile olmadığı olay günü, bir Türk vatandaşı olarak yaptığı ısrarlı ihbar, talep ve şikayetlerin Polis ve Polis tarafından işleme konulmadığını,
1.14) ın ve firmanın binayı terk etmesinden sonra, o anda binada bulunan en kıdemli
diplomat olarak babasının, amirleri durumunda bulunduğu güvenlik ataşelerine, bir Türk vatandaşı sıfatıyla kendisinin yaptığı ihbar ve şikayet üzerine derhal bir tutanak tutulması hususunda talimat vermiş olduğu halde, güvenlik ataşelerinin amirleri tarafından verilen bu talimatı bilerek çiğnediklerini ve amirlerine itaatsizlik ettiklerini,
1.15) Başkonsolos ’nın maiyetinde görevli Muavin Konsolos tarafından
şahsına tehdit ve hakaretler edip üstüne yüründüğü halde, Başkonsolos’un konsoloslukta tehdit ve hakarete uğrayan bir vatandaş olarak özür dilemek ya da gönlünü almak için kendisiyle iletişim kurmadığı gibi olayların yaşandığı gün babası tarafından durumdan haberdar edildiği halde
Başkonsolosluk binasına da gelmediğini,
1.16) ’ın evrak güvenliğini tehlikeye attığını, Başkonsolos ve himayesindeki
tarafından anne ve babasına karşı husumet güdüldüğünü vatandaşa hizmet sunmak ve Ülkemizi temsil etmek yerine tehdit ve hakaret ettiğini,
1.17) Bu sebeple, Muavin Konsolos . ‘tan gördüğü, psikolojik ve fiziksel şiddet, hakaret
ve tehditler nedeniyle 28/02/2021 tarihinde Ankara Nöbetçi Aile Mahkemesinden 6284 Sayılı Kanun uyarınca ilgili tedbirlerin alınması talebinde bulunduğunu ve Ankara 1. Aile Mahkemesinin 02/03/2021 tarihli ve / D. İş sayılı kararıyla 6284 sayılı yasanın 5/1-a maddeleri uyarınca
. hakkında Ailenin Korunması Tedbir kararı verdiğini,
1.18) Ayrıca, 23/02/2021 tarihli ve sayılı CİMER ihbarının 24/02/2021 tarihinde önce
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafına, 23/03/2021 tarihinde ise İçişleri Bakanlığı tarafından Dışişleri
Bakanlığı tarafına sevk edildiğini, ifade ederek; 28/02/2021 tarihli e-posta ile T.C. Berlin Büyükelçiliği’ndeki Büyükelçi a gönderdiği dilekçesinde belirtildiği gibi kamera kayıtlarının güvenceye alınmasını ve tarafına teyit için bildirilmesini, (Başkonsolos); (Muavin
Konsolos); (Güvenlik Ataşesi Polis); (Güvenlik Ataşesi Polis)
hakkında gerekli soruşturmaların başlatılmasını ve en ağır cezaların verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Dışişleri Başkanlığı’nın 08/07/2021 tarihli ve sayılı yazısında;
2.1) Söz konusu olayın, 20 Şubat 2021 Cumartesi günü, ve ’ın 12 Şubat
2021 tarihli ve / sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle merkeze atandıklarını
öğrenmelerinin ardından yıllık izinde oldukları zamanda yaşandığı,
2.2) Hannover Başkonsolosluğu’nda Muavin Konsolos ’ın, vatandaşlara hizmet verilen
giriş, birinci ve ikinci katlarda, sert zeminlerin sistre işleminin gerçekleştirilebilmesi amacıyla, Başkonsolosluğun kapalı olduğu, tatil günü olan 20 Şubat 2021, Cumartesi günü kançılarya binasında görevlendirildiği,
2.3) Zeminlerin temizletilmesi için Başkonsolos ‘nın talimatıyla görevlendirilen Türk
şirketinin ve yetkililerinin güvenilirliği hakkında gerekli araştırmanın vakitlice yapılarak yetkililerin kimlik bilgilerinin kontrol edildiği; anılan şirket çalışanlarının gerekli temizlik işlemini yapmak üzere anılan tarihte Başkonsolosluğun kançılarya binasına çağrıldığı ve bu kişilere başta Muavin Konsolos olmak üzere Başkonsolosluk yetkilileri Güvenlik Ataşesi ile
’ın da refakat ettiği, binada bu esnada herhangi bir güvenlik zafiyetinin yaşanmadığı,
2.4) Temizlik şirketi çalışanlarının Başkonsolosluğun haberleşme bölümünün ve gizli evrakın yer aldığı katlara
çıkmadıkları, ayrıca temizlik yapılan bölümde herhangi bir gizli evrakın da bulunmadığı; bu doğrultuda, başvuranın iddia ettiği şekilde, temizlik yapıldığı esnada masaların üzerinde evrak bulunduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı; bunun yanı sıra, başvuranın dilekçesinde ileri sürdüğü gibi, konsolosluk servislerinde çalışanların temizlik işlemi hakkında önceden bilgilendirilmeleri zorunluluğunun bulunmadığı; keza gerekli önlemlerin Başkonsolos tarafından görevlendirilmiş olan konsolosluk birimi amiri ve o dönemde görevli
Muavin Konsolos tarafından alındığı,
2.5) Başkonsoloslukta resmi bir görevi bulunmayan başvuranın, olay günü olan ve Başkonsolosluğun
kapalı olduğu 20 Şubat 2021 Cumartesi günü öğleden sonra, Başkonsolosluğa, konsolosluk işlemi yaptırmak üzere gelen bir vatandaş sıfatıyla değil, yıllık izinde bulunan ve merkeze dönecek olan baba ve annesi ile ’ın ofislerindeki özel eşyalarını toplamaya yardım etmek amacıyla bulunduğu beyanıyla geldiği; başvuranın söz konusu tarihte Başkonsolosluk binasına giriş yapacağına dair Misyon Şefinin önceden izni alınmadığı veya kendisine bu konuda bilgi verilmediği; bununla birlikte, başvuranın beyan ettiği şekilde eşya taşınmasına yardımcı olmadığı, babasının yönlendirmeleri doğrultusunda bina içinde izinsiz olarak (bu durum kendisine hatırlatılmış olmasına rağmen) sesli kamera kaydı aldığı,
2.6) Olay gününe ait güvenlik kamerası kayıtları ile başvuruya konu olaylara ilişkin olarak başvuranın
babası tarafından paylaşılan ve tarafından cep telefonuyla izinsiz olarak çekilen 7 dakika 15 saniyelik görüntü ve ses kaydının incelenmesinden, Muavin Konsolos
’ın müdahaleci bir tavırla hareket ettiği ve bu sırada oğlu olan başvuranın babası ile birlikte temizlenen odaları gezerek odaların ve tüm dolap kapaklarını tek tek açarak dolap içlerinin, keza kimlik bilgilerinin ifşa edilmesinin yasak olduğu Başkonsoloslukta görevli Güvenlik Ataşelerini de kapsayacak şekilde, Güvenlik Ataşelerinin görev yaptığı Güvenlik Odasının görüntü ve ses kayıtlarını aldığının anlaşıldığı,
2.7) Başvuranın dilekçesinde, babası ’ın temizlik hizmeti alınması ve bina güvenliği ile
ilgili tedbirlerin uygulanmasından sorumlu olduğunun belirtildiği, ancak anılan tarihte
’ın yıllık izinde olduğu ve yukarıdaki paragraflarda da belirtildiği üzere Muavin Konsolos
’ın temizlik hizmeti alımı ve buna ilişkin önlemlerin alınması konusunda görevlendirildiği; diğer yandan idari-mali konularda görevli olan ’ın bina güvenliğiyle ilgili tedbirlerin uygulanmasından sorumlu olduğu iddiasının gerçeği yansıtmadığı, adı geçenin güvenlik teçhizatının alınması bağlamındaki yazışmaları yapma görevi dışında başvuru dilekçesinde öne sürüldüğü gibi güvenlikle ilgili uygulamaya dönük bir görevinin bulunmadığı,
2.8) ’ın 22 Şubat 2021, Pazartesi günü mesaiye dönerek, Güvenlik Ataşelerinin
ifadelerine göre, anılan günde ve izleyen günlerde Başkonsolosluğa işlem yaptırmak için gelen vatandaşların da şahit olacağı şekilde sıklıkla Güvenlik Odasına giderek Güvenlik Ataşelerinden 20
Şubat 2021 tarihindeki olayla ilgili olarak Güvenlik Ataşelerinden tutanak hazırlamalarını ve güvenlik kamerası kayıtlarını ısrarla talep ettiği, Güvenlik Ataşelerinin ise Başkonsolos
’dan aldıkları talimat üzerine hazırlayacakları tutanakları Başkonsolos ’ya sunacaklarını ifade ederek adı geçene ayrıca tutanak vermemeleri ve güvenlik kamerası kayıtlarını iletmemeleri üzerine ’ın, İçişleri Bakanlığı’na Güvenlik Ataşelerini şikayet ettiğini gündeme getirdiği, buna ilişkin tutanakların ekte sunulduğu,
2.9) Söz konusu olayın, Başkonsoloslukta görevli oldukları dönemde Muavin Konsoloslar
ve ile Muavin Konsolos arasında yaşanan ve kişisel husumet boyutuna varan anlaşmazlıklar, bunun Başkonsolosluk çalışma düzeni ve uyumuna olumsuz etkileri, ve ’ın Başkonsolos makamına karşı memuriyet adabına mugayir davranışları hakkında merkezde yürütülen disiplin soruşturması sonucunda her üç Muavin
Konsolosun 11 Ocak 2021 tarihinde uyarma cezasıyla cezalandırılmalarının ardından Başkonsolosluk çalışma düzeninin ve huzurunun yeniden tesisini teminen Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle merkeze atanmalarını öğrenmelerinden sonra gerçekleştiği,
2.10) Ayrıca, başvuranın babası ’ın sosyal medya üzerinden başka pek çok asılsız iddia
ve suçlamalarının yanı sıra, yukarıda özetlenen olaya ilişkin itham/tehdit içeren çok sayıda paylaşımda da bulunduğunun, olaya ilişkin kamera kayıtlarını sosyal medyada yayınladığının ve üçüncü kişilerle paylaştığının, bu konuda Türkiye’de pek çok resmi kuruma şikâyet dilekçesi gönderdiğinin bilindiği, söz konusu paylaşımlardaki tutum, üslup ile yukarıda bahsedilen anlaşmazlıkların varlığı birlikte değerlendirildiğinde başvuru içeriğinin, başvuranın babası Muavin
Konsolos ile Muavin Konsolos arasındaki husumetle bağlantılı olabileceği de akla geldiği,
2.11) Son olarak, incelemeye konu olaya ilişkin olarak başvuranın ’a karşı açmış olduğu
tazminat davasının Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde / esas sayılı dosyada derdest olduğunun öğrenildiği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “
5.1) “Disiplin amiri ve disiplin cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinde;
“Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir.”
5.2) “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde;
“Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller
şunlardır:
A – Uyarma: Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir.
Uyarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak, … e) Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak, … B – Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, … d) Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, … g) İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, h) İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak,” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idarenin işleminde herhangi
bir hukuka aykırılık tespit edilmediğinden başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Başvuran, özetle, 20/02/2021 tarihinde Hannover Başkonsolosluğu hizmet binasında meydana gelen
olayla ilgili olarak Başkonsolos ; Muavin Konsolos ; Güvenlik
Ataşesi Polis ; Güvenlik Ataşesi Polis hakkında gerekli soruşturmaların başlatılmasını ve en ağır cezaların verilmesini talep etmektedir.
8) Somut olayımızın, başvuranın muavin konsolos olan babasının ve annesinin 12 Şubat 2021 tarihli ve
/ sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle merkeze atanmaları akabinde yıllık izinlerinin bitmesinin ardından kişisel eşyalarını taşımalarına yardımcı olmak amacıyla Hannover
Başkonsolosluğuna geldikleri esnada başvuran ve Muavin Konsolos ile Muvani
Konsolos arasında yaşanan olaylara ilişkin olduğu görülmektedir.
9) Söz konusu tarihte Başkonsolosluk binasında temizlik yapıldığını gören başvuranın babası duruma
müdahil olmuş, bu konuda gereken tedbirlerin alınmadığı iddiasıyla oğlu olan başvurana kanıt oluşturmak amacıyla telefon çekimi yapmasını istemiş, bunun üzerine yürütülmekte olan temizlik işlemlerine müzaheret etmekte olan Muavin Konsolos ile aralarında tartışma yaşandığı tespit edilmiştir.
10) Konuyla ilgili olarak, başvuran tarafından temizlik işinin mesai yapılmayan tatil gününde yapıldığını
ifade ederek bunun doğru olmadığını iddia etmektedir. Ancak, bu tür geniş ölçekli temizlik işlerinin mesai günlerinde vatandaşa hizmet sunulan bir esnada yapılmasının uygun olmadığı açıktır.
11) Ayrıca, başvuran temizlik firması elemanları hakkında gerekli araştırmaların ve bu kişilerin terör
örgütleri ile irtibatı olup olmadığının araştırılmadığını iddia etmekte ise de, idare tarafından gerekli araştırmaların yapıldığı ifade edilmektedir. Başkonsolosluk personeli olmayan başvuranın bu iddiasını idare bünyesinde muavin konsolos olarak çalışan babasından öğrenerek ileri sürdüğü anlaşılmaktadır. Ancak, başvuranın babasının olay tarihi öncesinde yıllık izinde olduğu ve olay tarihini takip eden 22/02/2021 Pazartesi gününde Hannover’deki görevinden ayrılmak üzere göreve başlayacağı, dolayısıyla izinli olduğu süreçte ilgililer hakkında yapılan araştırma işlemlerinden haberdar olmamasının anlaşılabilir bir durum olduğu değerlendirilmektedir.
12) Diğer yandan, başvuran tarafından babasının temizlik hizmeti alınması ve bina güvenliği ile ilgili
tedbirlerin uygulanmasından sorumlu olduğu iddia edilmekte ise de, idare tarafından babasının idarimali konularda görevli olduğu, güvenlik teçhizatının alınması bağlamındaki yazışmaları yapma görevi dışında güvenlikle ilgili uygulamaya dönük bir görevi bulunmadığı ifade edilmektedir. Bu konuda, başvuran ile yapılan telefon görüşmesinde kanıtlayıcı belgelerin gönderileceği ifade edilmiş olmasına rağmen, bugüne kadar bu konuda Kurumumuza ulaşan herhangi bir belge bulunmamaktadır.
13) Kaldı ki, temizlik işinden en üst amir olan Başkonsolosun haberdar olduğu, başvuranın dilekçesinde
ifade edildiği şekilde yaşanan olay esnasında babası ile Başkonsolos arasında yapılan telefon görüşmesine göre Başkonsolosun temizliğin yapılacağı günden haberi olmasa dahi söz konusu temizlik işinden haberdar olduğu, dolaysısıyla temizlik işleminin Başkonsolosun izni, bilgisi ve onayı dahilinde gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
14) Öte yandan, başvuran tarafından evraklarla ilgili gerekli önlemlerin alınmadığı iddia edilmektedir.
Ancak, başvuru dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, Muavin Konsolos
’ın güvenlik ataşelerini daha öncesinde bilgilendirdiği ve gerekli önlemlerin alınmasını istediği, temizlik işlemleri esnasında ise Güvenlik Ataşesi ile tarafından gerekli tedbirlerin alındığı, temizlik işlemlerinin 10:35’ten itibaren söz konusu personel ile saat 11:08’de binaya gelen Muavin Konsolos ’ın gözetiminde gerçekleştirildiği, temizlik firması elemanlarının binanın orta kısımlarındaki vatandaşın kullandığı boş alanlarda
temizlik yaptıkları, evrak dolaplarının bulunduğu kısmın ise yüksek bir duvar ile ayrılmış olduğu, ayrıca bütün bunların kameralar ile kayıt altına alındığı, ’ın odasının kapsına ise eşya konduğu ve ’ın burada oturarak temizlik işlerine nezaret ettiği, başvuranın ve babasının ise daha sonradan binaya gelerek Ş’ın odasına girmek ve dolapların bulunduğu kısma girerek dolapları açmak suretiyle telefonları ile çekim yaptıkları görülmektedir.
15) Bütün bu olaylar esnasında temizlik işlemlerinin kontrolünü sağlayan ile babasının
isteği üzerine görüntü kaydı yapan başvuran arasında tartışma yaşanmaya başlanmış, başvuranın orada bulunanların rızaları dışında ses ve görüntülerinin kayda almamaları yönündeki uyarılarına rağmen kayıt almaya devam etmesi üzerine olay sözlü tartışmaya dönüşmüş, güvenli ataşelerinin araya girmesiyle kavganın fiziki boyuta dönüşmesi engellenmiştir.
16) Buna göre, başvuran ile Muavin Konsolos arasında yaşanan olayın, idarenin hizmet sunumu sırasında
vatandaşa (iş sahiplerine) yönelik tutumundan kaynaklanmadığı, diğer bir ifadeyle başvuranın hakkında soruşturma açılmasını talep ettiği arasındaki tartışmanın idarenin doğrudan başvurana yönelik bir hizmetin sunumu esnasında yaşanan bir soruna ilişkin olmadığı, dolayısıyla başvuranın söz konusu olayı ancak özel hukuk alanında adli makamlar önünde ileri sürmesi veya konuyla ilgili olarak yargı mercileri nezdinde tazminat talebinde bulunması mümkündür. Nitekim, başvuran tarafından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına hakkında suç duyurusunda bulunulduğu, ayrıca Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesinde / esasına kayıtlı tazminat davasının açıldığı tespit edilmiştir.
17) Başvuranın iddia ettiği ve yukarıda incelenen hususlar incelendiğinde, söz konusu iddiaların esasen
başvuranın babası tarafından öne sürülen hususlar olduğu, bu durumda şikayet edilecek hususların tarafından şikayet konusu edilmesi gerektiği düşünülmekte olup, doğrudan meşru menfaati ihlal edilmeyen ve olayların tarafı olmayan başvuranın izinsiz olarak idarenin binasına girerek, babasının kanıt toplama talebi doğrultusunda kişilerin rızası olmadan ses ve görüntü kaydı yapmasının da uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
18) Bunun yanında, başvuranın Başkonsolos hakkında da soruşturma açılmasını talep ettiği görülmekte
ise de, Başkonsolosun olay esnasında binada olmadığı açık olduğundan ve temizlik işlemlerinin yaptırılması konusunda bir ihmali söz konusu olmadığı anlaşıldığından, ayrıca yukarıda izah edildiği üzere başvuranın içeriğine ve öncesine muttali olmadığı temizlik işlerinin yaptırılması konusunun başvuranın doğrudan menfaatini ihlal eden bir husus olmadığı değerlendirildiğinden başvuranın iddialarına itibar edilmemiştir. Bu noktada, başvuran tarafından talep edilen yaşanan olaylar nedeniyle kendisinden özür dilenmesi ve gönlünün alınması yönündeki talepleri iyi yönetişim ilkelerinden biri olan nezaket ilkesi gereğince beklenebilir bir husus olsa da, bu yönde bir davranışta bulunulmamış olmasının Başkonsolos hakkında soruşturma açılmasını gerektirecek mahiyette olmadığı açıktır.
19) Bütün bunların yanında, başvuranın dilekçesinde ifade ettiği ve olaya ilişkin tutanaklardan anlaşıldığı
üzere, Güvenlik Ateşesi ile Güvenlik Ateşeis ’ın yaşanan olaylar esnasında binada bulunmamalarına ve binaya daha sonradan gelmişlerdir. Buna rağmen, başvuranın babası Muavin Konsolos tarafından tutanak tutmalarının istenmiş, söz konusu personelin ise olaya şahit olmamaları nedeniyle tutanak tutmaktan imtina ettikleri ve konuyla ilgili olarak güvenlik kameralarını inceleyerek genel bir tutanak tutarak Başkonsolosa arz edecekleri söylemeleri üzerine, başvuran tarafından söz konusu personelin babasının talimatına uymamaları ve
tutanak tutmamaları nedeniyle amirlerine itaat etmedikleri ve görevlerini ihmal ettikleri iddiasıyla haklarında soruşturma açılması ve cezalandırılmaları talep edilmektedir. Ancak, söz konusu personel yaşanan olayın tarafı olmadıkları gibi, tutanak tutmamak suretiyle amirlerine itaat etmemeleri hususunun ancak başvuranın babası tarafından talep edilebileceği, başvuranın babasının yerine geçerek emre itaat etmediklerinden bahisle haklarında işlem yapılmasını talep etmesinin idari teamüllere uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
20) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın iddia ve talepleri karşısında
idarenin olay hakkındaki kamera görüntülerini ve tutanakları incelemek suretiyle, takdir yetkisi çerçevesinde, şikayet edilenler hakkında soruşturma açılmasına gerek görmemesine yönelik işleminde herhangi bir hukuka ve mevzuata aykırılık tespit edilmediğinden, ayrıca yaşanan olayın özel hukuk alanına giren ve adli yargı mercileri nezdinde şikayete konu edilebilecek mahiyette olduğu anlaşıldığından, başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket ettiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde,
Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 24/11/2021 tarihli ve sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının Başvurana ve DIŞİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.