|
ÖZET: Sigortalıların hizmet kayıtlarının güncellenmesi, belirli şartlar altında yapılmaktadır. Sigortalının kimlik bilgileri eksikse veya önceki hizmet kayıtlarıyla uyuşmuyorsa, prime esas kazançların alt ve üst sınırları dışında kalan tutarlar, işe giriş ve çıkış tarihleriyle tutarsız prim ödeme gün sayıları gibi bilgiler, düzeltilmeden hizmet kayıtlarına işlenmez. Ayrıca, bir sigortalı adına ayda 30, yılda 360 günü aşan prim ödeme gün sayısı veya başka bir sigortalının hizmetine dair kayıt oluşturulamaz.
Hizmet kayıtlarının düzeltilmesi, Kurumun denetim elemanları tarafından tespit edilen hatalı veya eksik kayıtlar, kesinleşmiş yargı kararları veya sigortalının prime esas kazançlarının yeniden belirlenmesi durumlarında gerçekleştirilir. Bu işlemler, ünite amirinin onayıyla, yetkili personel tarafından yapılır ve güncellenen kayıtlar, eski ve yeni hizmet dökümleriyle karşılaştırılarak dosyalanır. Ancak, iptal ve yeni kayıt oluşturma işlemleri, belirlenen komisyon kararına göre yürütülmektedir. Kamu Denetçisi, hizmet kayıtlarının güncellenmesi sürecinde başvuran adına tescil edilen hizmetlerin başkasına aktarılmasına ilişkin işlemin geri alınmasını önermiştir. Yapılan değerlendirmelerde, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olmadığı ve yeterli veri olmadan karar verildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle, başvuranın hizmet kayıtlarının güncellenmesi ve haklarının korunması için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmıştır. |
a) Sigortalının adı, soyadı ve sosyal güvenlik sicil numarası bulunmayan veya bulunduğu hâlde önceki hizmet kayıtları ile mutabakatı sağlanamayan bilgiler, prime esas kazancın alt ve üst sınırları dışında kalan miktarlar, işe giriş ve çıkış tarihleri ile tutarlı olmayan prim ödeme gün sayıları, doğrusu tespit edilmeden veya eksiği tamamlanmadan hizmet kayıtlarına aktarılmaz.
b) Bir sigortalı adına ayda 30’u, yılda 360’ı aşan prim ödeme gün sayısı bulunan veya başka bir sigortalının hizmetini gösteren hizmet kaydı oluşturulmaz.” hükmü yer almaktadır.
6. Anılan Yönetmeliğin “Hizmet kayıtlarının düzeltilmesi” başlıklı 24’üncü maddesinde, “(1)
Kurumca hizmet kayıtları; a) Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca veya kamu idarelerinin denetim elemanlarınca düzenlenen raporlarda gerçeğe aykırı hizmet kazandırıldığının veya hatalı ve eksik kayıt bulunduğunun tespit edilmesi, b) Sigortalının prime esas kazançları, gün sayıları ve prim tahsilatına ilişkin bilgilerin hatalı veya eksik aktarıldığının tespit edilmesi, c) Kesinleşen yargı kararları ile sigortalıya hizmet kazandırılması veya Kurum kayıtlarında var olan hizmet veya prime esas kazançların yeniden belirlenmesi, hallerinde düzeltilir, iptal edilir veya yeni kayıt oluşturulur.
(2) Birinci fıkra gereğince, hizmet kayıtlarında yapılacak güncelleme, iptal ve yeni kayıt oluşturma işlemleri, ünite amirinden alınacak olur üzerine, konu ile ilgili bilgisayara giriş yetkisi verilen ünite personelince yerine getirilir. Bu şekilde güncellenen bilgisayar kayıtları, her gün alınacak çalışma listeleri ile karşılaştırılarak mutabakatı sağlandıktan sonra, eski ve yeni kayıtlara ait hizmet dökümlerinin onaylı birer örneği sigortalıların dosyalarında muhafaza edilir. Ancak birinci fıkra (b) bendi gereğince hizmet kayıtlarında yapılacak iptal ve yeni kayıt oluşturma işlemleri, üyeleri Kurumca belirlenecek komisyon kararına göre yapılır. Sigortalı ve hak sahiplerine gelir veya aylık bağlanmadan önce hizmet kayıtları güncellenir.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirmede, hizmet kayıtlarının güncellenmesi kapsamında başvuran adına tescil edilmiş olan hizmetlerin başkasına aktarılması yönünde tesis edilen işlemin geri alınmasına ilişkin öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran ile idare arasındaki uyuşmazlığın başvurana ait olmadığı gerekçesiyle numaralı iş yerinde geçen 01.04.1978 – 10.05.1978 tarihleri arasındaki 17 günlük hizmetinin, numaralı iş yerinde geçen 20.01.1979 – 10.03.1979 tarihleri arasındaki 27 günlük hizmetinin ve numaralı iş yerinde geçen 14.03.1979 – 31.03.1979 tarihleri arasındaki 10 günlük hizmetinin başkasına aktarılması yönündeki işlemden kaynaklandığı görülmektedir.
konusu döneme ilişkin çalışmaların oğlu 01.01.1960 Kars doğumlu ait olduğuna oy birliğiyle karar verildiği görülmektedir.
16. İdarece herhangi bir işlem tesis edilirken idareyi söz konusu işlemi tesis etmeye sevk eden verilerin ortaya konulması gerekmektedir. İdarenin neden ögesini oluşturacak verileri toplamaması, işlemin neden ögesi yönünden sakatlanması sonucunu doğurur. Eksik incelemeye dayanan idari işlemler de neden ögesi yönünden sakatlanır. (Bkz. Onur Karahanoğulları, İdarenin Hukukla Kavranması: Yasallık ve İdari İşlemler, Ankara, 2012, s.438-439)
17. Uyuşmazlık konusu komisyon kararına bakıldığında işlemin dayanağının olasılık ve tahminlere dayalı olduğu, geçmişte başvuran adına tescil edilmiş olan hizmetlerin başkasına ait olduğunu ortaya koyan hukuken geçerli somut bir tespit yapılamadığı, oğlu 01.01.1960
Kars doğumlu ile Çarşamba nüfusuna kayıtlı oğlu 03.01.1960 doğumlu aynı kişi olup olmadığının tespiti amacıyla yapılan yazışmalar neticesinde idareyi başvuru konusu işlemi tesis etmeye sevk edecek yeterli veri elde edilemediği, zira nüfus kayıtlarında oğlu 01.01.1960 Kars doğumlu adlı kişinin bilgilerine ulaşılamadığı, aynı kişiler olup olmadıklarının tespit edilemediği, buna rağmen idarece uyuşmazlık konusu hizmetlerin başvurana değil nüfus kaydı bulunamayan bir kişiye ait olduğuna karar verildiği görülmektedir.
18. Başvuranın ilk işe giriş bildirgesinde doğum yerinin sehven Kars ili olarak yazıldığı yönündeki iddiasının, nüfus müdürlükleri ile yapılan yazışmalar neticesinde 1960 Kars ili doğumlu oğlu isimli herhangi birinin bulunmaması ve başvuranın iptal edilen ve edilmeyen dönemlerde aynı işlerde (inşaat) çalışmış olması birlikte değerlendirildiğinde söz konusu hizmet kaydı farklılığının sebebinin özenle araştırılması gerektiği açıktır. İdarece geçmişte tescil edilmiş hizmetlerin iptali yönünde işlem tesis edilmeden önce söz konusu hizmetlerin başkasına ait olduğunun kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ortaya koyulması, somut ve hukuken geçerli kanıtlarla desteklenmedikçe ihtimallere ve tahminlere dayanılarak işlem tesis edilmemesi gerekmektedir.
19. Somut olayda oğlu 01.01.1960 Kars doğumlu ile Çarşamba nüfusuna kayıtlı oğlu 03.01.1960 doğumlu aynı kişi olup olmadığı tespit edilemediği gibi t oğlu 01.01.1960 Kars doğumlu adlı bir kişinin var olup olmadığı da ortaya koyulamamıştır. Buna karşın idarece söz konusu hizmetler başvurandan silinerek anılan kişiye aktarılmıştır.
20. Kars Merkez İlçe Nüfus Müdürlüğünün Atakum Sosyal Güvenlik Merkezine muhatap
24.04.2020 tarihli cevabi yazısı üzerine konunun özenle araştırılması, bu kapsamda oğlu
01.01.1960 Kars doğumlu adlı bir kişinin var olup olmadığının, varsa yaşayıp
yaşamadığının, adına herhangi bir hizmet tescili bulunup bulunmadığının, uyuşmazlık konusu çalışmaların kendisine ait olup olmadığının, mümkünse kendi ifadesine de başvurmak suretiyle, tespit edilmesi ve hizmetlerin başvurana ait olmadığı açıkça ortaya koyulduktan sonra uyuşmazlık konusu işlemin tesis edilmesi gerekirken idarece eksik incelemeye dayanılarak karar verildiği görülmektedir.
21. Bu itibarla söz konusu hizmetlerin başvurandan silinerek başkasına aktarılması yönünde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
B. İyi Yönetim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 22. İyi yönetim ilkelerine Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenen bilgi ve belgelerin idare tarafından gerekçeli olarak gönderildiği, bu yönüyle “hesap verebilirlik” ilkesine uygun davranıldığı; diğer taraftan idarece başvurana verilen cevabi yazıda ilgili işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup idarenin söz konusu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA HÜRRİYETİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden artakalan süre işlemeye devam edecek olup Samsun İş Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvurunun KABULÜNE, Hizmet kayıtlarının güncellenmesi kapsamında başvuran adına tescil edilmiş olan hizmetlerin başkasına aktarılması yönünde tesis edilen işlemin geri alınması hususunda SOSYAL
GÜVENLİK KURUMUNA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğunun idareye hatırlatılmasına, Kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi